| عنوان |
متن |
| خلاصه طرح به فارسی | بررسی شیوع اختلالات روانشناختی و عوامل مرتبط با آن در دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان |
| خلاصه طرح به لاتین | Prevalence of psychiatric disorders and its contributing factors in dentistry students of Zahedan University of Medical Sciences |
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | در طول قرن اخیر الگوهای بیماری ها در حال تغییر و نوسان بوده است. در کشور های در حال توسعه که چهار پنجم جمعیت جهان را به خود اختصاص می دهند، بیماری های غیر واگیردار همچون بیماری های روانی، به سرعت جایگزین بیماری های عفونی شده و در صدر عوامل ایجادکننده ناتوانی و مرگ و میرهای زودرس قرار می گیرد. طبق آمارهای سازمان جهانی بهداشت در سال 1992 دو پنجم تمام ناتوانی ها، ناشی از اختلالات روانی، روانی-اجتماعی و عصبی است و این موارد یک پنجم از کل مراجعین به مراکز بهداشت عمومی را تشکیل می دهد. گزارش این سازمان در سال 1993، نشان می دهد که میزان شیوع اختلالات روانشناختی در کشور های در حال توسعه رو به افزایش است، در حالی که در برنامه ریزی های توسعه اجتماعی و اقتصادی، پایین ترین اولویت به آنها داده شده است.(1)
در هر جامعه ای جوانان سرمایه های بالقوه آن جامعه هستند که سلامت روانی آنها حائز اهمیت می باشد و بیماری های روانی سبب اختلال در عملکرد شغلی و اجتماعی و پیشرفت تحصیلی افراد می گردد. دانشجویان هر کشور هوشمندترین و مستعدترین اقشار آن کشور و تضمین کننده سازندگی و بالندگی فردای آن دیارند و سلامتی روحی و جسمی تک تک آنان تاثیر بسیار مهمی در آینده آن کشور خواهد داشت.(2)
دندانپزشکی حرفه ای پر استرس است (4و3) و دانشکده های دندانپزشکی نیز به تبع آن از محیط های پر اضطراب می باشد. (6و5) چرا که علاوه بر استرس های محیط بالینی - که ناشی از طبیعت شغلی خود رشته دندانپزشکی است – در معرض عوامل استرس زای مربوط به محیط آموزشی هم قرار می گیرند. (7) مشاهده شده است دانشجویان سال اول کلینیک سطح بالایی از استرس و آشفتگی ذهنی داشته اند (8). در صورتی که عوامل استرس زای محیطی برای مدتی طولانی باقی بمانند منجر به بروز مشکلات جسمی و روانی همچون اضطراب، افسردگی، ترس، علایم قلبی و عروقی، مشکلات گوارشی، بی خوابی، سردرد، لنفادنوپاتی و تعریق بیش از حدکف دست می شوند. (9)
در مجموع محیط شغلی استرس زا و مسئولیت بالا از جمله شرایطی هستند که می توانند موجبات مشکلات و ناراحتی های روانی و افت عملکرد را در دانشجویان دندانپزشکی فراهم کنند.(10)
در پژوهشی که توسط اکبری و همکاران در سال تحصیلی 88 – 87 در دانشجویان دندانپزشکی مشهد روی 173 دانشجو انجام گرفت، نشان داده شد که دانشجویان سال سوم و چهارم در محدوده استرس غیر طبیعی بودند، دانشجویان سال پنجم استرس طبیعی و دانشجویان سال ششم در محدوده بین استرس طبیعی و غیر طبیعی قرار داشتند.(11)
در مطالعه ای که توسط تازیکی و همکارانش روی 218 نفر از دانشجویان رشته های مختلف علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی گلستان در سال 1382توسط پرسشنامه SCL-90-R * انجام گرفت، در مجموع 72 نفر دارای اختلال روانی بودند که از این بین 16 نفر(34/7%) حداقل در یک بعد دچار اختلال شدید بودند. علایم مربوط به اختلال افکار پارانوئیدی، افسردگی و اختلال وسواسی اجباری به ترتیب بالاترین درصد ها بودند.(12)
نوربالا و همکارانش در مطالعه ای که روی دانشجویان سال آخر پزشکی و غیر پزشکی دانشگاه تهران در سال 1380 صورت گرفت نشان دادند که مشکلات روان شناختی دانشجویان پزشکی در تمام ابعاد آزمون یاد شده به جز ترس مرضی به طور معنا داری بالاتر از دانشجویان غیر پزشکی بوده و این تفاوت در دانشجویان دختر بارزتر بود.(13)
در مطالعه دیگری که موسوی و همکاران در مورد وضعیت سلامت روانی دانشجویان ورودی سال تحصیلی 79-78 دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام داده اند، دانشجویان پیراپزشکی نمره بالاتری از دانشجویان پزشکی داشتند و در ابعاد شکایات جسمانی و ترس مرضی تفاوت معنادار بوده است.(14)
* Symptom Checklist-90-Revised
حسینی و همکارانش در مطالعه ای در نیمسال دوم سال تحصیلی79-78 که روی 285 دانشجوی رشته های پزشکی و پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مازندران انجام دادند، در بعد مشکلات جسمانی، اختلال خواب، اضطراب و عدم کارکرد اجتماعی هیچگونه تفاوت بین دو گروه دانشجو نیافتند. ولی شیوع افسردگی به طور معناداری در دانشجویان پزشکی بیشتر از پیراپزشکی بود.(10)
در پژوهش دیگری که توسط یعقوبی در سال 1377 انجام شد، 536 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان از نظر سلامت روانی با استفاده از پرسشنامه SQR * مورد ارزیابی قرار گرفتند. در این بررسی مشخص گردید که 50-30 درصد دانشجویان از برخی علایم روانپزشکی رنج می برند و 3/18 درصد از این دانشجویان مشکوک به اختلال روانی شناخته شدند.(15)
در پژوهشی توسط باقری یزدی و همکاران که با استفاده از پرسشنامه سلامت عمومی GHQ-12 ** روی 2321 دانشجوی جدیدالورود دانشگاه تهران در سال 1374 انجام گرفت،مشخص گردید که 30 درصد از دانشجویان احساس غمگینی و افسردگی و 8/26 درصد از تحت استرس بودن شکایت داشتند. از دیگر یافته های این پژوهش تفاوت سلامت روانی بین دانشجویان بومی و غیر بومی و دانشجویان علاقه مند و غیر علاقه مند به رشته قبولی بود.(16)
به دلیل انجام نشدن مطالعه ای که اختلالات روانشناختی دانشجویان دندانپزشکی زاهدان را تعیین کند، انجام مطالعه ای که شیوع این اختلالات را تعیین کند ضروری به نظر می رسد. از این رو این تحقیق به منظور بررسی شیوع اختلالات روانشناختی وعوامل مرتبط با آن دانشجویان دانشکده دندانپزشکی زاهدان انجام می پذیرد. بدین ترتیب با شناخت شیوع اختلالات روانشناختی می توان گروهی که به توجه بیشتری نیازمند هستند را شناسایی نمود و در جهت کاهش عوامل ایجاد کننده این اختلالات و در نتیجه افزایش کیفیت زندگی این افراد و افزایش کارایی آن ها در جامعه اقدامات لازم را به عمل آورد.
* Supplier Quality Rating
** The 12-item General Health Questionnaire
|
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش | 1. میزان اضطراب طبق پرسشنامه SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان چقدر است؟
2. میزان شکایت جسمانی طبق پرسشنامه SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان چقدر است؟
3. میزان وسواس واجبار طبق پرسشنامه SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان چقدر است؟
4. میزان افسردگی طبق پرسشنامه SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان چقدر است؟
5. میزان پرخاشگری طبق پرسشنامه SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان چقدر است؟
6. میزان ترس مرضی طبق پرسشنامه SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان چقدر است؟
7. میزان افکار پارانوییدی طبق پرسشنامه SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان چقدر است؟
8. میزان روان پریشی طبق پرسشنامه SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان چقدر است؟
9. میزان حساسیت درروابط متقابل طبق پرسشنامه SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان چقدر است؟
10. میزان شاخص شدت کلی(GSI) آزمون SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان چقدر است؟
11. سال تحصیلی، تاهل، محل سکونت ، وجود سابقه بیماری روانپزشکی در خانواده، درآمد خانواده و فصل تولد با میزان شیوع اختلالات روانشناختی ارتباط دارد.
|
| هدف کلی طرح | تعیین شیوع اختلالات روانشناختی و عوامل مرتبط با آن در دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان |
| اهداف اختصاصی | 1. تعیین سطح اضطراب طبق پرسشنامه SCL-90-R در دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
2. تعیین سطح شکایت جسمانی طبق پرسشنامه SCL-90-R در دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
3. تعیین سطح وسواس واجبار طبق پرسشنامه SCL-90-R در دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
4. تعیین سطح افسردگی طبق پرسشنامه SCL-90-R در دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
5. تعیین سطح پرخاشگری طبق پرسشنامه SCL-90-R در دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
6. تعیین سطح ترس مرضی طبق پرسشنامه SCL-90-R در دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
7. تعیین سطح افکار پارانوییدی طبق پرسشنامه SCL-90-R در دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
8. تعیین سطح روان پریشی طبق پرسشنامه SCL-90-R در دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
9. تعیین سطح حساسیت درروابط متقابل طبق پرسشنامه SCL-90-R در دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
10. تعیین سطح شاخص شدت کلی(GSI) آزمون SCL-90-R در بین دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
11. بررسی ارتباط ، سال تحصیلی، تاهل، محل سکونت، وجود سابقه بیماری روانپزشکی در خانواده، درآمد خانواده و فصل تولد با میزان شیوع اختلالات روانشناختی دانشجویان دندانپزشکی زاهدان.
|
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | دانشکده دندانپزشکی زاهدان و کلیه دانشکده های دندانپزشکی |
| تعریف واژه های تخصصی | اختلال روانشناختی : تعریف تئوریی: اختلالات عملکردی در تفکر، هیجانات و یا رفتار فرد.(17)
تعریف عملیاتی: کسب نمره بالاتر از نقطه برش در آزمون SCL-90-R (موجود در ضمیمه 2)
|
| نوع مطالعه | مقطعی و توصیفی - تحلیلی |
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) | معیارهای ورود: دانشجویان دندانپزشکی زاهدان شامل دانشجویان پیوسته، ناپیوسته، تکمیلی و چابهار
معیارهای خروج: افرادی که برای شرکت در مطالعه رضایت نداشته باشند
|
| حجم نمونه و روش محاسبه آن | p=0.32 q=0.68 z=1.96 d=0.064
n=pqz2/d2=208
حجم نمونه طبق مطالعات پیشین 208 می باشد. |
| روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) | تصادفی سیستماتیک (با استفاده از لیست مجموعه افراد مورد مطالعه با توجه به حجم نمونه هر گروه (دانشجویان سال های مختلف)، نمونه ها به صورت تصادفی سیستماتیک انتخاب می گردند) |
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | پرسشنامه SCL-90-R (موجود در ضمیمه 2) |
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | اطلاعات دانشجویان شامل مشخصات دموگرافی(سن،جنس)، سال تحصیل، وضعیت تاهل، محل سکونت، معدل، نوع دوره آموزشی، وجود سابقه بیماری روانشناختی در خانواده، درآمد خانواده و فصل تولد و پرسشنامه ای که طراحی شده است جهت ارزیابی شرایط سلامت روانشناختی دانشجویان دندانپزشکی توسط آنها پر خواهد شد. در این روش از ابزارتشخیص روانپزشکی آزمون SCL-90-R استفاده می شود. این آزمون شامل 90 سوال برای ارزشیابی علائم روانی است. بااستفاده از آزمون می توان افراد سالم راازافراد بیمارتشخیص داد. هریک ازسوالات آزمون از یک طیف 5 درجه ای میزان ناراحتی ازنمره صفر(هیچ) تاچهار(به شدت) می باشد، تشکیل شده است وسوالات آزمون 9 بعد مختلف را دربرمی گیرد:
1- شکایت جسمانی 2- وسواس واجبار 3- حساسیت درروابط متقابل 4- افسردگی 5- اضطراب 6- پرخاشگری 7- ترس مرضی 8- افکارپارانوییدی 9- روان پریشی
در هر بعد نمره به دست آمده بر تعداد سوال های همان گروه تقسیم می شود و نمره آن تعیین می گردد.کسب نمره بالای 1 وجود اختلال و نمره بالای 3 وجود اختلال شدید را نشان می دهد. در مجموع برای محاسبه وجود اختلالات روانشناختی شاخص شدت کلی (GSI) آزمون SCL-90-R (موجود در ضمیمه 2) با تقسیم کردن مجموع نمره خام کل سوالات و سوالات اضافی بر تعداد کل سوالات محاسبه می گردد که کسب نمره بالای 63 نشان دهنده وجود اختلال روانشناختی در این آزمون می باشد.
نحوه ی توزیع به اینگونه است که پرسشنامه توسط دانشجو در میان ترم سال تحصیلی 91-1390که دانشجویان تحت استرس های اضافی (مثلا استرس امتحانات) کمتری هستند، سر کلاس به دانشجویان مورد مطالعه تحویل داده شده و پس از 48 ساعت از آن ها پس گرفته می شود. در نهایت به کسانی طبق پرسشنامه موجود دارای اختلالات روانشناختی می باشند، پیشنهاد می شود که به روانپزشک مراجعه کنند.
|
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | پس از جمع آوری اطلاعات، داده ها بوسیله نرم افزار آماری SPSS 19 و آزمون های آماری آی مستقل و آنووا و ضریب همبستگی پیرسون آنالیز خواهند شد.
نمونه جدول توخالی توزیع میانگین و اختلاف معیار نمره ی شاخص GSI برای مثال بر حسب جنسیت
جنسیت میانگین وانحراف معیار آزمون T-Test
مرد
زن
نمونه جدول توخالی توزیع میانگین و اختلاف معیار نمره ی ابعاد نه گانه ی پرسشنامه ی SCL-90
جنسیت
ابعاد پرسشنامه SCL-90 مرد زن آزمون T-Test
میانگین وانحراف معیار میانگین وانحراف معیار
اضطراب
شکایت جسمانی
وسواس واجبار
افسردگی
پرخاشگری
ترس مرضی
افکار پارانوییدی
روان پریشی
حساسیت در روابط متقابل
|
| ملاحظات اخلاقی | محقق در کلیه مراحل پژوهش موظف به رعایت اصول اخلاقی پژوهش می باشد.درابتدا ازافراد رضایت نامه آگاهانه گرفته می شود.(درضمیمه1 موجود می باشد.)
کدهای 1 ، 3 و 17 کمیته کشوری اخلاقی (در زیر ذکر شده اند) که مرتبط با رضایت آگاهانه و نگهداشتن اطلاعات می باشد در این تحقیق رعایت خواهد شد.
کد1: کسب رضایت آگاهانه درکلیه تحقیقاتی که برروی آزمودنی انسانی انجام می گیرد ضروری است در مورد تحقیقات مداخله ای ، کسب رضایت آگاهانه باید کتبی باشد.
کد3: کسب رضایت آگاهانه بایستی فارغ ازهرگونه اجبار ، تهدید ، تطمیع و اغوا انجام گیرد ، درغیراینصورت رضایت اخذ شده باطل و هیچ اثر قانونی بر آن مترتب نیست و درصورت بروز هرگونه خسارت ، مسئولیت آن متوجه پژوهشگر خواهد بود.
کد17: محقق موظف است که اطلاعات مربوط به آزمودنی را بعنوان راز تلقی و آن را افشاء ننموده و ضمناً شرایط عدم افشاء آن را نیز فراهم کند، مگر آنکه در این مسیر محدودیتی داشته باشد که در اینصورت باید قبلاً آزمودنی را مطلع نماید.
|
| کلمات کلیدی | دانشجوی دندانپزشکی – شیوع - اختلالات روانشناختی
Dentistry Student – Prevalence - psychiatric disorders
|
| فهرست منابع و مراجع | 1. حسن شاهی م ع، گودرزی م ع، میر جعفری سید احمد، فرنام رابرت. «بررسی شیوع اختلالات روانپزشکی در شهرستان ارسنجان» فصلنامه اصول بهداشت روانی شماره 12 پاییز 1382: 83-67.
2. معتمدی ه، نیکیان ی، تازری ه. «تعیین میزان شیوع اختلالات روانی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کرمان» مجله دانشگاه علوم پزشکی کرمان دوره 6 شماره 3 1378: 156-149.
3. O'Shea RM, Corah NL, Ayer WA. Sources of dentists’ stress. J Am Dent Assoc 1984; 109(1): 48-51.
4. Kay EJ, Lowe JC. A survey of stress levels, self-perceived health, and health-related behaviors of UK dental practitioners in 2005. Br Dent J 2008; 204(11): 622–3.
5. Wexler M. Mental health and dental education. J Dent Educ 1978; 42(2): 74-7.
6. Sanders AE, Lushington K. Effect of perceived stress on student performance in dental school. J Dent Educ 2002; 66(1): 75-81.
7. Heath JR, Macfarlane TV, Umar MS. Perceived sources of stress in dental students. Dent Update 1999; 26(3): 94-8, 100.
8. Westerman GH, Grandy TG, Ocanto RA, Erskine CG. Perceived sources of stress in the dental school environment. J Dent Educ 1993; 57(3): 225-31.
9. Grandy TG, Westerman GH, Combs CE, Turner CH. Perceptions of stress among third year dental students. J Dent Educ 1989; 53(12): 718-21.
10. حسینی س ح، موسوی م ح. «مقایسه وضعیت سلامت روانی دانشجویان پزشکی و پیراپزشکی» مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان سال 6 شماره 13 بهار و تابستان 1383: 107-101.
11. اکبری م، نجات ا ح، دستورانی م، روحانی آ. « بررسی میزان استرس دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و عوامل مرتبط با آن در سا تحصیلی 88-87» مجله دانشگاه دندانپزشکی مشهد دوره 35 شماره3 1390: 165-175.
12. تازیکی ص ع، بشارت س. «توزیع فراوانی اختلال روانی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گلستان بر اساس پرسشنامه SCL-90-R» مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان دوره 7 شماره1 بهار و تابستان 1384: 74-72.
13. نور بالا ا ع، فخرایی س ع. «بررسی فراوانی نشانه های روانپزشکی در دانشجویان سال آخر پزشکی و غیر پزشکی دانشگاه تهران» فصلنامه اندیشه و رفتار سال 7 شماره3 1380: 37-30.
14. حسینی س ح، موسوی م ح. «بررسی وضعیت سلامت روانی دانشجویان ورودی سال تحصیلی 79-78 دانشگاه علوم پزشکی مازندران» مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی مازندران(نامه دانشگاه) سال 10 شماره28 پاییز 1379: 32-23.
15. یعقوبی ح. «بررسی سلامت روانی دانشجویان علوم پزشکی گیلان» مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گیلان شماره 27 1377: 48-41.
16. باقری یزدی س ع، بوالهری ج، پیروی ح. «بررسی وضعیت سلامت روانی در دانشجویان ورودی سال تحصیلی 74-73 دانشگاه تهران» فصلنامه اندیشه و رفتار سال اول شماره 4 1374: 40-30.
17. فتحی آشتیانی ع. آزمون های روانشناختی «ارزشیابی شخصیت و روان». چاپ چهارم. تهران. موسسه انتشارات بعثت. 1388؛ 296-292.
|