| عنوان |
متن |
| خلاصه طرح به فارسی | بررسی میزان پذیرش سیستم های اطلاعات بیمارستانی (HIS) از دیدگاه کاربران بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بر اساس مدل پذیرش فناوری اطلاعات (ATM) |
| خلاصه طرح به لاتین | A study of user acceptance of hospital information systems based on acceptance technology model at hospitals affiliated with Zahedan University of Medical Sciences. |
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | در شاخه های مختلف علوم و فنون ، اطلاعات زیادی در حال تولید شدن است و در طی زمان حجم این اطلاعات رو به فزونی می باشد. مدیریت این اطلاعات روز به روز مشکلتر شده و نیاز به ایجاد فناوری های جدید در مدیریت اطلاعات جهت استفاده بهینه از آن ضرورت یافته است. یکی از بخش هایی که با تولید حجم وسیعی از اطلاعات متعدد و پیچیده روبرو است ، بخش بهداشت و درمان و در راس آن بیمارستانها هستند. حجم اطلاعاتی که در بیمارستانها تولید شده و از بخشی به بخش دیگر انتقال پیدا می کند ، در خور توجه است. مدیریت این اطلاعات ناهمگون و وسیع ، کاری بس پیچیده و دشوار است. از اینرو فناوری اطلاعات و ارنباطات می تواند کاربرد بسیار مفید و موثری در این مقوله داشته باشد.(1)
در این میان سیستم های اطلاعات بیمارستانی (HIS) از طریق قابلیت هایی نظیر یکپارچه سازی اطلاعات مربوط به بیمار جهت ارسال و تبادلات اطلاعات جامع بیمار بین بخش ها و سایر مراکز درمانی ، می توانند پاسخگوی مناسبی در جهت این خواسته ها باشند. (2) هدف HIS پشتیبانی از فعالیت های بیمارستانی در سطوح عملی ، تاکتیکی و استراتژیک می باشد. به عبارت دیگر ، هدف از این سیستم اطلاعاتی استفاده از کامپیوترها و وسایل ارتباطی برای جمع آوری ، ذخیره سازی ، پردازش ، بازخوانی و برقراری ارتباط بین مراقبت بیمار با اطلاعات اداری در تمام فعالیت های بیمارستانی و براوردن نیازهای تمام مصرف کنندگان مجاز سیستم می باشد. (3) صرف نظر از اینکه یک سیستم اطلاعاتی چگونه طراحی شده باشد ، تاثیر آن بر بهبود فعالیت های مراقبتی و بهداشتی نیازمند خواست و تعهد درونی نسبت به داشتن یک سیستم اثربخش و کارامد در سازمان است. (4)
در طراحی و توسعه سیستم های اطلاعاتی بهداشتی ، کارکنان مراکز بهداشتی درمانی عناصر کلیدی هستند چرا که آنها نقش اصلی را در اجرا و به کارگیری این سیستم ها ایفا می کنند. (5) بنابراین میزان پذیرش یک سیستم فناوری اطلاعات از سوی کاربران ، می تواند الگوی مناسبی را در جهت تقویت توانمندی ها و رفع مشکلات سیستم فراهم نماید. در واقع میزان موفقیت و شکست سیستم های میتنی بر فناوری اطلاعات بر اساس نرخ پذیرش فناوری از سوی کاربران و جامعه استفاده کننده از آن تعیین می گردد. بنابراین از آنجا که بررسی عوامل اثر گذار بر روی رفتار کاربران در استفاده از فناوری اطلاعات برای نهادینه سازی آن الزامی است ، چندین نظریه برای تسهیل درک عوامل موثر بر رفتار کاربران در پذیرش فناوری اطلاعات مطرح شده که می توان به نظریه های مطرح شده از سوی دیویس ، فیشبین و آجزن ، راگرز و بندورا اشاره کرد.(6)
بر اساس بررسی هایی که تا کنون انجام گرفته است ، مدل پذیرش فناوری دیویس اعتبار لازم را در مطالعات مختلف به دست آورده است. (7) این مدل را دیویس در سال 1986 بر اساس تئوری عمل مستدل (theory of reasoned action) برای مدل سازی موضوع پذیرش فناوری اطلاعات توسط کاربران ، معرفی کرده است. این مدل توضیحی را برای عوامل موثر بر پذیرش رایانه توسط کاربران ارائه داده و مدلی در سطح عوامل فردی است.
همانطور که در شکل دیده میشود ، اساس این مدل را دو عامل برداشت ذهنی از مفید بودن و برداشت ذهنی از آسانی استفاده تشکیل می دهد. این دو عامل بر نگرش افراد نسبت به استفاده از یک فناوری تاثیر گذاشته ، موجب تصمیم به استفاده از آن فناوری شده و در نهایت عمل استفاده صورت می گیرد. بر اساس این مدل ، برداشت ذهنی از مفید بودن ، احتمال ذهنی شکل گرفته در کاربران درباره مفید بودن انواع فناوری های اطلاعاتی در دسترس در محیط کار برای انجام وظایف است ، بدین ترتیب که هر چه این فناوری ها عملکرد کاری آنها را در بستر سازمانی بهبود بخشد ، مفید تر بوده و در نتیجه بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد. برداشت ذهنی از اسانی استفاده ، احتمال ذهنی شکل گرفته در کاربران درباره اسانی استفاده از انواع فناوری های اطلاعاتی در دسترس در محیط کار برای انجام وظایف است ، بدین ترتیب ، که فناوری های فوق هر چقدر به تلاش کمتری برای یادگیری و نحوه استفاده از آنها نیاز داشته باشد ، بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.(8)
مدل پیشنهادی پژوهشگر
با توجه به اهمیت میزان پذیرش سیستم های اطلاعات بیمارستانی در میان کاربران و نقش این فاکتور در برنامه ریزی های آتی مسئولین و متولیان و همچنین با توجه به قانونی شدن پیاده سازی سیستم HIS در بیمارستانهای کشور و با توجه به هزینه پیاده سازی و نگهداری این سیستم ها در کشور ، جنانچه از دیدگاه کاربران مقبولیت نداشته باشد اهداف این سیستم ها را با شکست مواجه می سازد . بنابراین سنجش نظرات کاربران و متعاقبا کاربرد این نظرات در توسعه و کاربرد سیستم ها ، نتایج بهتری را به همراه خواهد داشت . از آنجا که میزان پذیرش سیستم های اطلاعات بیمارستانی بر اساس مدل ATM تا کنون مورد بررسی قرار نگرفته است ، بر اساس مطالعات انجام شده ، عوامل بیرونی موثر بر آسانی استفاده و مفید بودن سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS) استخراج شده و در قالب یک مدل پیشنهادی تنظیم گردید.لذا هدف از اجرای این پژوهش ، بررسی میزان پذیرش سیستم HIS در بیمارستانهای آموزشی زاهدان بر اساس فاکتورهای مدل پذیرش فناوری اطلاعات و متعاقبا مدل پیشنهادی می باشد.
|
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش |
1. بین آسانی استفاده از HIS و درک کاربر از آسانی استفاده از HIS رابطه معنی دار وجود دارد.
2. بین مفید بودن HIS و درک کاربر از مفید بودن استفاده از HIS رابطه معنی دار وجود دارد.
3. بین درک کاربر از آسانی استفاده از HIS و مفید بودن آن رابطه معنی دار وجود دارد.
4. بین نگرش کاربر نسبت به HIS و استفاده از آن رابطه معنی دار وجود دارد.
5. بین آسانی استفاده از HIS و نگرش کاربر رابطه معنی دار وجود دارد.
6. بین مفید بودن HIS و نگرش کاربر رابطه وجود دارد.
7. بین درک کاربر از مفید بودن HIS و استفاده از آن رابطه معنی دار وجود دارد.
8. مدل پیشنهادی پژوهش برای سنجش میزان پذیرش سیستم اطلاعات بیمارستانی مناسب است.
|
| هدف کلی طرح | بررسی میزان پذیرش سیستم های اطلاعات بیمارستانی (HIS) از دیدگاه کاربران بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بر اساس مدل پذیرش فناوری اطلاعات (ATM) |
| اهداف اختصاصی | 1. تعیین میزان رابطه بین آسانی استفاده از HIS و درک کاربر از آسانی استفاده از HIS
2. تعیین میزان رابطه بین مفید بودن HIS و درک کاربر از مفید بودن استفاده از HIS
3. تعیین میزان رابطه بین درک کاربر از آسانی استفاده از HIS و مفید بودن آن
4. تعیین میزان رابطه بین نگرش کاربر نسبت به HIS و استفاده از آن
5. تعیین میزان رابطه بین آسانی استفاده از HIS و نگرش کاربر
6. تعیین میزان رابطه بین مفید بودن HIS و نگرش کاربر
7. تعیین میزان رابطه بین درک کاربر از مفید بودن HIS و استفاده از آن
8. تعیین میزان تناسب مدل پیشنهادی پژوهشگر
|
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان |
| تعریف واژه های تخصصی | سیستم اطلاعات بیمارستانی (HOSPITAL INFORMATION SYSTEM) :این سیستم یک نرم افزار جامع برای یکپارچه سازی اطلاعات مربوط به بیمار جهت ارسال و تبادلات اطلاعات جامع بیمار بین بخش ها و سایر مراکز درمانی به منظور تسریع در تبادلات اطلاعات جامع بین بخش ها و سایر مراکز درمانی به منظور تسریع در فرایند مراقبت و درمان بیمار ، بهبود کیفیت ، افزایش رضایتمندی و کاهش هزینه ها می باشد.
مدل پذیرش فناوری اطلاعات (TECHNOLOGY ACCEPTAMCE MODEL) :بر اساس این مدل ، دلیل پذیرش یا رد یک فناوری تحت تاثیر دو عامل درک از مفید بودن و درک از آسانی استفاده از سیستم مورد نظر است.این دو عامل منجر به تاثیر در نگرش فرد نسبت به فناوری شده و این امر در نهایت منجر به تصمیم فرد در خصوص استفاده از آن فناوری می گردد.
درک از آسانی استفاده از فناوری اطلاعات :درک اسانی استفاده به درجه ای اطلاق می شود که یک سیستم خاص به حداقل تلاش برای کاربر نیاز دارد.
درک از مفید بودن فناوری اطلاعات :دیدگاه کاربران یک سیستم مبتنی بر فناوری اطلاعات در خصوص تاثیر آن سیستم بر اجرای بهتر وظایف حرفه ای آنان
|
| نوع مطالعه | توصیفی- تحلیلی |
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) | جامعه مورد بررسی در این مطالعه کاربران سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS) بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان می باشند. |
| حجم نمونه و روش محاسبه آن | به منظور یک مطالعه اکتشافی برای بیان مدل به ازائ هریک از متغیر های توضیحی ، حجمی 6 تا 10 مشاهده می توان اختیار کرد که ما از 10 مورد برای هر متغیر استفاده و کل حجم نمونه را 130 برآورد می کنیم.(17) |
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه ای است که از تلفیق دو پرسشنامه استاندارد مدل ارزیابی کوتاه ایزو 10/9241 برای سیستم های اطلاعاتی و پرسشنامه مدل پذیرش فناوری اطلاعات دیویس می باشد.که دارای 2بخش اصلی می باشد. در بخش ابتدایی اطلاعات دموگرافیک پاسخ دهندگان نظیر سن ، جنس ، مدرک تحصیلی ، رشته تحصیلی و سابقه کاری و مدرک ICDL سنجیده می شود.بخش دوم پرسشنامه که شامل 37 سوال در راستای اهداف پژوهش می باشد.. طیف سوالات بر اساس طیف لیکرت می باشد که از گزینه کاملا موافقم تا کاملا مخالفم ارزش گذاری شده اند. |
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | در مرحله اول پژوهش ، پس از تعیین عنوان و اهداف پژوهش ،به بررسی متون و مطالعات پیشین مربوط به این حوزه پرداخته شد. با توجه به اهمیت موضوع ، نتایج مطالعاتی کارامدی در این حوزه هم به زبان فارسی و هم انگلیسی استخراج گردید. پس از بررسی این مطالعات و نتایج حاصل از آنها ، ابزار پژوهش که پرشنامه ای با ساختار بسته بود طراحی گردید. این پرسشنامه از تلفیق دو پرسشنامه استاندارد ارزیایس ایزومتریک کوتاه ایزو10/9241 و پرسشنامه مدل پذیرش فناوری اطلاعات دی.ویس تهیه گردید. برای تعیین روایی پرسشنامه از روش تحلیل محتوا استفاده گردید ، بدین ترتیب که پرسشنامه برای تعدادی از متخصصین این حوزه ارسال گردید و نظرات آنها اعمال گردید. برای تعیین پایایی از روش آزمون مجدد استفاده شد. متعاقبا پرسشنامه بین نمونه مورد نظراز کاربران سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS) بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی توزیع گردید.پس از جمع آوری پرسشنامه ها ، داده های لازم استخراج شده و در بانک داده ای نرم افزار spss ذخیره گردید. در مرحله بعد، بر اساس اهداف پژوهش و با کمک تست های آماری ، به تحلیل داده ها پرداخته شد. بر اساس نتایج داده های حاصل ، بحث و نتیجه گیری در خصوص موضوع پژوهش انجام گرفت و بر این اساس راهکارها وپیشنهادات لازم ارائه گردید.
|
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | داده ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی و استفاده از نرم افزار spss و lisrel تجزیه و تحلیل خواهند شد. برای تحلیل داده ها از آزمون های آماری نظیر مدل رگرسیون چند گانه و تحلیل مسیر و در صورت نیاز از سایر ازمون های پارامتری و ناپارامتری استفاده می گردد. |
| ملاحظات اخلاقی | رعایت محرمانگی اطلاعات جمع آوری شده
ارائه نتایج پژوهش به مسئولین دانشگاه و بیمارستان ها
رعایت کلیه مقررات اداری دانشگاه
|
| کلمات کلیدی | پذیرش ، سیستم اطلاعات بیمارستانی ، مدل پذیرش فناوری اطلاعات |
| فهرست منابع و مراجع | 1.بی طرف احسان ، ریاضی حسین ، فتحی رودسری بابک ، نظام جامع اطلاعات بیمارستانی ، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی ، مهر ماه 1385.
2. صفدری رضا ، داورپناه احمد ، قاضی سعیدی مرجان ، مدیریت اطلاعات بهداشتی درمانی ، انتشارات جعفری ، آبان 1390
3.abdelhak M,grostic H,Jacobs E,health information management of a sterategic resource,2nd ed,USA,WB,Saunders,2001.
4.Anderson JG.clearing the way for physician use of clinical information systems,communication of the ACM.1997:40.83-90
5.Shortliffe EH,Perreault LE,Wiederhold G,Fagan LM,medical informatics:computer applications in health care and biomedicine,2nd ed,spnager,2003.
6. کفاشیان مجتبی ، کاربرد نظریه های پذیرش فناوری اطلاعات در ارزیابی فناوری های اطلاعاتی کتابخانه ها ، فصلنامه کتابداری و اطلاع رسانی ، شماره چهارم ، جلد 13.
7.Dillon A,Morris MG , user acceptance of information technology:theories and models. Annual review of information science and technology ,vol 31,3-24,1996.
8.Davis FD,Bagozzi RP,Warshaw,user acceptance of computer technology: a comparision of two theoretical models,management science,35(8),982-1003.
9.AmoakpG,Yampah K,Salam AF, an extension of the technology acceptance model in an ERP implementation environment , information and management , 41,2004,731-745.
10.Chau YK,Jen-Haw Hu P, investigation healthcare professionals decisions to accept telemedicine technology, information and management ,39,2003,297-311.
11.Wixom HB , Todd A,a theoretical integration of user satisfaction and technology acceptance,information sytem research,vol 16,no 1,march 2005,85-102.
12. Tao D,understanding intention to use electronic information resource, AMIA 2008 symposium,p717.
13.صفدری رضا ، درگاهی حسین ، اشراقیان محمد رضا ، برزه کار حسین ، بررسی عوامل انسانی موثر در بکارگیری فناوری اطلاعات توسط مدیران میانی دانشگاه علوم پزشکی تهران ، پیاورد سلامت ، دوره 5 ، شماره 11 ، بهار 1390 ، 24-31.
14.علی پور جهان پور ، حسینی تشنیزی سعید ، حیوی حقیقی محمد حسین ، فقهی زهرا ، بررسی سیستم اطلاعات بیمارستانی بیمارستان آموزشی و درمانی کودکان بندرعباس از دیدگاه کاربران ، مجله پزشکی هرمزگان ، سال چهاردهم ، تابستان 89 ، 140-147.
15.سلیمانی عادل ، زرافشانی کیومرث ، بررسی عوامل موثر بر پذیرش فناوری اطلاعات توسط هنر آموزان هنرستانهای کشاورزی استان کرمانشاه با استفاده از مدل پذیرش فناوری ، فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران ، دوره 26 ، شماره 4 ، 885-902.
16. شیخ شعاعی فاطمه ، علومی طاهره ، بررسی عوامل موثر بر پذیرش فناوری اطلاعات توسط کتابداران کتابخانه های دانشکده های فنی دانشگاههای دولتی شهر تهران ، مجله کتابداری و اطلاع رسانی ،جلد 10 ، شماره 3.
17. michael h kutner,Christopher j natsheim , john neter , William li , applied linear statistical models , chapter 9 , mac craw hill , 5th edition , 2005. |