| عنوان |
متن |
| خلاصه طرح به فارسی | بررسی سطح کورتیزول بزاق در بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی |
| خلاصه طرح به لاتین | Evaluation of salivary cortisol level in patients with oral lichen planus |
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | لیکن پلان دهانی یک بیماری التهابی مزمن با درگیری پوست و مخاط می باشد، شیوع این بیماری از 3/0 تا 5/0 متفاوت گزارش شده اگر چه اتیولوژی دقیق آن مشخص نیست ولی ایمنی سلولی وابسته به T-cell در پاتوژنز آن نقش دارد( 2-1)
در شرایط استرس زا بروز شدت علائم دهانی لیکن پلان دهانی تشدید می شود .(1)مطالعات مختلف ارتباط بین لیکن پلان دهانی و انواع اختلالات استرس زا را بیان کردند .(3-2)در شرایط درد اضطراب و استرس تغییرات متابولیک و اندوکرین زیادی در بدن اتفاق می افتد که یکی از شایعترین اثرات روانی آن افزایش در میزان کورتیزول خون می باشد .(4) به دنبال تغییر در سطح کورتیزول میزان این هورمون در بزاق نیز تغییر می کند .(5)
Girardi در سال 2011 در کشور برزیل گزارش کرد تفاوت معنی داری بین کورتیزول بزاق در گروه لیکن پلان و شاهد وجود ندارد(1)
درمطالعه توانگر و همکاران در بهار 1389 در اصفهان تحت عنوان «بررسی میزان اضطراب و سطح کورتیزول بزاق در مبتلایان به لیکن پلان دهانی » نشان داده شد که میانگین سطح کورتیزول بزاق در افراد مبتلا به لیکن پلان دهانی کمتر از افراد مبتلا است اما میزان استرس در گروه مورد کمی بیشتر از گروه شاهد است و بین میزان استرس و غلظت کورتیزول بزاق ارتباطی وجود ندارد.(6)
در مطالعه ی Shahو همکارانش در سال 2009 در هند کورتیزول بزاق و فاکتور های سایکولوژیک 30 بیمار مبتلا به لیکن پلان دهانی و30 بیمار گروه کنترل مورد ارزیابی قرار گرفتند،فاکتورهای سایکولوژیکی چون اضطراب وافسردگی به طور معنی داری در گروه مورد بالاتراز گروه کنترل بود، همراهی مثبتی بین فاکتور های سایکولوژیک و کورتیزول بزاق در بیماران لیکن پلان وجود داشت (7).
در تحقیقی که Korayو همکارانش درسال 2003 در استانبول روی 40 بیمار مبتلا به لیکن پلان انجام دادند ، بیان کردند که استرس می تواند یک عامل اتیولوژیک مهم در بروز لیکن پلان دهانی باشد ، نتایج به دست آمده نشان داد که سطح کورتیزول بزاق در افراد مبتلا به لیکن پلان بالاتر از افراد گروه کنترل می باشد .(8)
در تحقیق انجام شده توسط Rodstromو همکارانش در سال 2001 در کشور سوئد،سطح کورتیزول بزاق و میزان استرس مورد بررسی قرار گرفت در این مطالعه نمونه های بزاقی از 10 بیمار مبتلا به لیکن پلان دهانی و 10 نفر فرد سالم در هر 15 دقیقه طی دو ساعت جمع آوری شد .در این پژوهش بالاترین سطح کورتیزول بزاق مربوط به بزاق صبحگاهی بوده و در طول دوره دو ساعته این میزان کاهش یافت همچنین این مطالعه نشان داد که سطح کورتیزول بزاق در مبتلایان به لیکن پلان کمتر از افراد سالم در نمونه های صبح و بعدازظهر است .(9)
اما مطالعه ی McCartanنشان داد که اختلاف قابل توجه و معنی داری بین عوامل روانی بیماری لیکن پلان نسبت به افراد سالم وجود ندارد.(10)
با توجه به نتایج ضد و نقیض مطالعات انجام گرفته ، هدف از این مطالعه بررسی سطح کورتیزول بزاق در مبتلایان لیکن پلان نسبت به افراد غیر مبتلا می باشد
|
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش | 1-سطح کورتیزول بزاق در بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی چقدر است ؟
2-سطح کورتیزول بزاق در گروه کنترل چقدر است ؟
فرضیات پژوهش :
میانگین سطح کورتیزول بزاق در گروه مورد و کنترل متفاوت است
|
| هدف کلی طرح | تعیین سطح کورتیزول بزاق در بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی |
| اهداف اختصاصی | 1-تعیین سطح کورتیزول بزاق در بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی
2- تعیین سطح کورتیزول بزاق در گروه سالم
3- مقایسه سطح کورتیزول بزاق در بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی با افراد سالم
|
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | دانشگاه علوم پزشکی زاهدان |
| تعریف واژه های تخصصی | لیکن پلان دهانی بیماری پوستی-مخاطی بامنشا سیستم ایمنی است که سبب بثورات ارغوانی پوست وضایعات سفید وقرمزدهانی میگردد.(11) |
| نوع مطالعه | cross-sectional |
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) | بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی و افراد سالمی که از لحاظ بالینی مبتلا به لیکن پلان دهانی نباشند و سابقه مصرف دارو و تاریخچه بیماری سیستمیک نداشته باشند .
معیار ورود به مطالعه:
افراد مبتلا به لیکن پلان دهانی و افراد سالمی که به علل دیگر به بخش بیماری های دهان مراجعه می کنند .
معیار خروج از مطالعه:
1- افرادی که تاریخچه ای از بدخیمی های نئوپلازی دارند .
2-افرادی که تحت رادیوتراپی یا شیمی درمانی هستند .
3-افرادی که بیماری اتوایمیون دارند مثل لوپوس اریتماتوز ، آرتریت روماتوئید،سندروم شوگرن
4-افرادی که بیماری متابولیکی اندوکرینی مثل دیابت دارند .
5-مصرف هر گونه داروی سیستمیک (از جمله داروهای ضداضطراب ، ضدافسردگی ، استروئیدهای آنابولیک ،OCP ، داروهای کورتیکواستروئید ساپرس کننده سیستم ایمنی) در 30 روز گذشته .
6-استعمال دخانیات (1)
|
| حجم نمونه و روش محاسبه آن | حجم نمونه در مطالعات مختلف متغیر بوده و از طرفی موارد لیکن پلان دهانی دراین مرکز تحقیقاتی محدود می باشد .لذا مشابه با مطالعه توانگر(6) 20 نفر در هرگروهانتخاب می شوند . |
| روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) | روش نمونه گیری آسان برحسب مراجعه بیمار و نمونه های دردسترس |
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | فرم اطلاعاتی(ضمیمه شماره 1)– معاینه – نتایج تست بزاق |
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | گروه بیماران شامل 20 نفر مبتلا به لیکن پلان دهانی که توسط متخصص بیماری های دهانتشخیص داده می شود و گروه شاهد نیز شامل افراد سالم از جمعیت عمومی بوده که از نظر متغیرهای سن وجنس با بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی همسان خواهند شد.در صورت موافقت بیماران با شرکت در طرح فرم رضایت نامه آگاهانه شرکت در طرح تحقیقاتی (ضمیمه شماره1) را قبل از ورود به مطالعه امضا می نمایند سپس معاینات داخل دهانی توسط یک دانشجوی دندانپزشکی تحت نظر متخصص بیماری های دهان روی یونیت دندانپزشکی در وضعیت عمودی با استفاده از آینه یک بار مصرف زیر نور مناسب یونیت انجام می گیرد و نتایج حاصل از این معاینات در فرم اطلاعاتی مربوط (ضمیمه شماره2) ثبت می شود. به منظور جمع آوری نمونه های بزاق در گروه مبتلایان به لیکن پلان دهانی و کنترل از روش spitting غیر تحریکی استفاده می شود ، در این روش افراد شرکت کننده بدون کاربرد هیچ نوع ماده تحریک کننده در فاصله 5-2دقیقه هر شصت ثانیه 2ml از بزاق خود را به داخل لوله با دهانه یک سانتیمتر تخلیه می کنند . جمع آوری نمونه ها بین ساعت 10-9 صبح انجام می گیرد چرا که سطح کورتیزول خون و بزاق ، در حد بالایی از چرخه شبانه روزی کورتیزول می باشد ، نمونه ها بلافاصله بعد از جمع آوری به آزمایشگاه فرستاده و در دمای 20- درجه سانتی گراد فریز می شوند ، در هزار و پانصد دور در دقیقه سانتریفوژ می گردند سپس با استفاده از روش الیزا ،کورتیزول بزاق اندازه گیری خواهد شد. |
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | داده ها پس از جمع آوری توسط نرم افزار آماری SPSSوارد کامپیوتر شده و جهت بررسی سطح کورتیزول بزاق در گروه مبتلایان و افراد سالم از آزمونT-Student independent با حدود اطمینان 95 درصد یا ناپارامتری من ویتنی –تست استفاده خواهد شد .
مقایسه سطح کورتیزول بزاق در افراد سالم و مبتلا به لیکن پلان دهانی
متغیر گروه سالم بیمار P value
سطح کورتیزول
|
| ملاحظات اخلاقی | در این تحقیق کدهای شماره 10 ، 8، 5، 3 ،2 ،1 ،17 مصوب کمیته شورای اخلاقی در پژوهش های علوم پزشکی رعایت خواهد شد :
در این تحقیق کد1مبنی بر کسب رضایت آگاهانه از آزمودنی رعایت خواهد شد.
در این تحقیق کد2 مبنی برعدم ضرر و زیان در پژوهش رعایت خواهد شد.
در این تحقیق کد 3 مبنی بر کسب رضایت آگاهانه بدون اجبار، تهدید، تطمیع و اغوا رعایت خواهد شد.
براساس کد 5 پاسخ های قانع کننده به سوالات آزمودنی در مورد پژوهش داده خواهد شد.
بر اساس کد8 آزمودنی در هر زمانی از پژوهش که مایل باشدمی تواند انصراف دهد.
- براساس کد 10 اطلاعات به آزمودنی داده خواهد شد.
دراین تحقیق کد17مبنی برعدم افشا اطلاعات مربوط به آزمودنی رعایت خواهد شد.
|
| محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها | ازآنجائی که مراجعین مبتلا به لیکن پلان دهانی به کلینیک دانشکده دندانپزشکی محدود می باشند زمان اجرای طرح 12 ماه در نظر گرفته شده است. |
| کلمات کلیدی | لیکن پلان دهانی ، بزاق ، کورتیزول
Cortisol , saliva , oral lichen planus
|
| فهرست منابع و مراجع | 1.Giradi C, Luzecherobin K, Antonia M.Salivary cortisol and dehydroepiandrosterone (DHEA) level,psychological factors in patients with oral lichen planus. Archives of Biology2011;56: 864-868.
2. Allen CM, Beck FM,Rossie KM,Kaal TJ.Relation of stress and anxiety to oral lichen planus. Oral SurgOral Med OralPathol 1986;61(1):44-6.
3. Macleod RI. Psychological factors association with oral lichen planus. J Oral Pathol Med2006;24(6):273 -275.
4.Boudarene M, Legros JJ,Timsit-BerthierM.Study of the stress response: Roll of anxiety, cortisol and DHEAS. Encephale2002Mar- Apr;28(2):139-146.
5.Gyton AC, Hal JE. Textbook of medical physiology. 1st ed. Philadelphia:Wb Saunders;2003.
6-توانگر ع,غلیانی پ.«بررسی اضطرابوسطح کورتیزول بزاق در بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی»مجله دندانپزشکی جامعه اسلامی دندانپزشکاندوره 22شماره11389: 29-23.
7.Shah B, Ashok L, sujatha GP. Evalution of salivary cortisol and psychological factors in patients with lichen planus.Indian Journal of Dental Research. 2009;20(3):288.
8. Koray M, Dulger O, AK G. The evaluation of Anxiety and salivary cortised levels in patients with oral lichen planus. Oral Disease.2003;298-301.
9. Rodstorm PO, Jontell M, Hakeberg M, Berggren U, Lindstedt G. Erosive oral lichen planus and salivary cortisol. J Oral Pathol. Med 2001;30(5):257- 63.
10. McCartan BE,Lamey OJ, Wallace AM.Salivary cortisol and anxiety in recurrent aphtous stomatitis. J Oral PatholMed1996;25(3)52-55.
11.Greenberg MS, Glick M. Burket,s oral medicine and treatment. 10th Ed. Hamilton Bc:Decker;2008;89-95.
|