چاپ صفحه |  صفحه نخست سامانه |  مجری و همکاران |  اطلاعات تفضیلی |  دانلود | علوم پزشکی زاهدان |
| کد طرح | 5477 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر برنامه آموزشی مبتنی بر مدل بزنف بر سبک زندگی سالم رانندگان حمل ونقل درون شهری شهرستان لنگرود درسال91 |
| عنوان لاتین طرح | The effect education program based on BASNEF model on healthy lifestyle in urban transportation drivers in langroud city in 2012 |
| نوع طرح | |
| محل اجرای طرح | |
| رسته مطالعاتی | مطالعه های اکولوژیک(Ecologic Studies)(مطالعه کمی) |
| دانشکده/مرکز | دانشکده بهداشت زاهدان |
| زمان اجرا -روز |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح | نوع همکاری | درجهتحصیلی | پست الکترونیک |
|---|---|---|---|---|
| فاطمه رخشانی | مجری | دکترای تخصصی | rakhshanif@gmail.com | |
| مهناز شهرکی پور | مشاور | مشاور آمار | کارشناسی ارشد | mahnaz@gmail.com |
| امین امیری درویشانه بری | همکار | دانشجو | کارشناسی ارشد | amiri.amin1390@gmail.com |
| عنوان | متن |
|---|---|
| خلاصه طرح به فارسی | تاثیر برنامه آموزشی مبتنی بر مدل بزنف بر سبک زندگی سالم رانندگان حمل ونقل درون شهری شهرستان لنگرود درسال91 |
| خلاصه طرح به لاتین | The effect education program based on BASNEF model on healthy lifestyle in urban transportation drivers in langroud city in 2012 |
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | سبک زندگی بخشی اززندگی است که عملا درحال تحقق یافتن است ودربردارنده طیف کامل فعالیت هایی است که افراددر زندگی روزمره انجام می دهند،(1و2) این فعالیت ها ورفتارها شامل عادات غذایی ، خواب واستراحت ، فعالیت بدنی وورزش ، کنترل وزن ، استعمال دخانیات والکل ، ایمن سازی درمقابل بیماری ، سازگاری بااسترس وتوانایی استفاده از حمایت های خانواده وجامعه می باشد(3و4 )،بعبارتی ترکیبی ازالگوهای رفتاری وعادات فردی درسراسر زندگی است که درپی فرآینداجتماعی شدن بوجودآمده است.(5 ) سلامتی نیز مستلزم ارتقای سبک زندگی بهداشتی است وبسیاری ازمشکلات بهداشتی امروزی بادگرگونی سبک زندگی دررابطه است.( 5) سبک زندگی سالم ازمنابع باارزش کاهش بروزبیماریها وعوارض ناشی ازآنهاست وروشی جهت ارتقای کیفیت زندگی وسازگاری بااسترس است ،( 6) همچنین استراتژی موثری جهت کنترل هزینه مراقبت های بهداشتی است.(3) امروزه اعتقادبراین است که 70% بیماریها به گونه ای باسبک زندگی فرددرارتباط می باشد ( 7 و8 و9 ) به گونه ای که بسیاری ازناخوشی های آدمی ازجمله بیماریهای قلبی – عروقی ، تنفسی و سیستم حرکتی – عضلانی و ...بطور مستقیم یاغیرمستقیم ازشیوه زندگی فردناشی شده ویاتحت تاثیرآن قرار داردویاحداقل ، شیوه زندگی درتشدید ودوام آن نقش دارد.(10) بیش ازیک سوم مواردمرگ ومیردردنیا ناشی ازنادرستی سبک زندگی فردی واجتماعی است( 11)که دوعامل رژیم غذایی نامناسب وبی تحرکی اصلی ترین عوامل خطردربروز بیماریهای غیرواگیرمی باشد(12) دراین رابطه مهمترین عوامل خطر تعدیل پذیر وتهدیدکننده سلامتی عبارتند از: برنامه غذایی ناسالم ، کم تحرکی ومصرف دخانیات . این علت ها از طریق عوامل خطر واسطه ای که عبارتند از :افزایش فشارخون ، افزایش گلوکز خون ، اختلال چربی های خون( بویژه کلسترول LDL)، اضافه وزن وچاقی بیان می شود.(13) سازمان جهانی بهداشت دربیانیه اولین کنفرانس جهانی شیوه زندگی سالم درمسکوعنوان کردکه درحال حاضر 60%ازمرگ ومیرجهانی و80%مرگ ومیرکشورهای درحال توسعه به دلیل سبک زندگی ناسالم بوده واین رقم تاسال 2030به 75%مرگ ومیرجهانی خواهدرسید(14) که دراین رابطه بیماریهای قلبی وعروقی مسئول 30%تمام مرگها (15)، دیابت 2%، سرطانها13% وسایربیماریهای غیرواگیربیش از15%مرگهارابه خوداختصاص داده است.(13) که این مواردنشان دهنده تغییرات عمده درعادات غذایی ، سطح فعالیت بدنی ، وبسیاری دیگراز فعالیت های مرتبط با سبک زندگی است (16) نتیجه مطالعه ای درکشورژاپن نشان دادکه بخش بزرگی ازبیماریهای قلبی وعروقی می تواندازطریق تغییرات درشیوه زندگی قابل پیشگیری باشد(17 )همچنین مطالعه ای دیگردرانگلستان ایجادسرطانها رابه تاثیرشیوه زندگی افرادنسبت می دهد ( 18) مطالعه ای دیگرنیزکه درتایوان صورت گرفت اصلاح سبک زندگی را درکاهش خطرابتلا به فشارخون بالا مفیدوموثردانستند(19 )در ایران نیزبیماریهای ناشی ازسبک زندگی ناسالم ازعلل عمده مرگ ومیر وناتوانی بشمارمی روند(20) براساس آمارارائه شده وزارت بهداشت کشور درایران38% کل مرگ ها ناشی ازبیماریهای قلبی وعروقی است(21و22) و20% جمعیت بالای 30سال نیزدرمعرض خطرابتلا به دیابت بوده ومیزان بروزخام مواردسرطان درکشور 100درصدهزارنفرجمعیت برآوردمی شود.(23)درمنطقه موردمطالعه(شهرستان لنگرود)نیزبراساس آمارهای موجودطی سالهای 85الی 89بیش از55% مرگهای ثبت شده ، ناشی ازبیماریهای قلبی وعروقی ، 14% بدلیل سرطانها و2% ناشی ازدیابت می باشد.(24) شغل رانندگی نیز جزومشاغل بدون تحرک طبقه بندی می شود(25)وبراساس مطالعات انجام شده ، رانندگان بیشتردرمعرض خطربیماریهای عروق کرونر بوده(26) وشیوع ریسک فاکتورهای بیماری عروق کرونر وعوارض آن دراین گروه بیشتر می باشد .(27) همچنین مطالعات پژوهشگران برروی رانندگان اتوبوس شهری نشان دادکه انواع استرس های شغلی این حرفه زمینه بروز مشکلات وعوارض جسمی وروانی ورفتاری را برروی آنان فراهم می آورد.(28) مطالعات انجام شده درکشورماتوسط ناصری وموذن زاده برروی رانندگان تاکسی واتوبوس کشور(29) وجعفری پوروهمکارانش دررانندگان اتوبوس استان اصفهان(30) و صابری دررانندگان برون شهری کاشان(31) و حاجی امینی وهمکاران دررانندگان شهرتهران(25) و دمیرچی دررانندگان تاکسی تهران(32) نشان دادکه ریسک فاکتورهای ناشی ازسبک زندگی ناسالم وغیربهداشتی درراننده های کشورما شیوع بالایی داشته واین گروه بیشتر درمعرض خطر بیماریها وعوارض ناشی از آن هستند(33و34) واین درحالی است که ازطریق برنامه غذایی سالم ومناسب ، فعالیت منظم بدنی واجتناب ازمصرف سیگار حداقل 80% بیماریهای قلبی ، (12و35و36) سکته های مغزی ودیابت نوع 2وحتی بیش از40% سرطان ها قابل پیشگیری خواهند بود.(13)براساس گزارش وبررسی های انجام گرفته توسط وزارت بهداشت درسال 86، فراوانی مصرف تایی استفاده می شود بدین صورت که سوالات مربوط به نگرش باگزینه های موافقم ، نظری ندارم و مخالفم می باشدکه به حالت مطلوب نمره3 به نظری ندارم نمره 2 وبه حالت نامطلوب نمره 1تعلق می گیرد؛ همچنین سوالات مربوط به سنجش رفتار با پاسخ همیشه ، گاهی اوقات وهرگزطراحی گشته که به حالت مطلوب نمره 3 وبه پاسخ گاهی اوقات نمره 1 و به حالت نامطلوب نمره صفر منظورمی گردد،همچنین بخش دیگری ازسوالات رفتاربصورت طیف لیکرت 5 تایی طراحی شد که بصورت گزینه های بسیارزیاد ، زیاد، متوسط ، کم وهرگز می باشدکه به پاسخ مطلوب بصورت بسیارزیادنمره4،برای زیادنمره3،به متوسط نمره2،برای کم نمره1وبرای هرگزنمره صفر وبه پاسخ مطلوب بصورت هرگزنمره4،برای کم نمره3،به پاسخ متوسط نمره2،برای زیادنمره1 وبرای بسیارزیادنمره صفرتعلق می گیرد.سوالات مربوط به نرم انتزاعی باپاسخ های چهارگزینه ای باگزینه هایی ازقبیل خانواده ، دوستان وهمکاران، پزشک وکادربهداشتی وهیچکدام طراحی شد،که به هریک ازسه گزینه اول بطورمجزایک نمره وبه گزینه هیچکدام صفرتعلق می گیرد ، و سوالات فاکتورهای قادرکننده باگزینه های کاملا، کم وهرگزوهمچنین دوسوال آخربصورت «گزینه موردنظرراانتخاب کنید» طراحی شده که دراین سازه نیزبحالت مطلوب نمره 3 به گزینه کم نمره 2وبحالت نامطلوب نمره 1 ودردوسوال آخربه ازای هرسوال پاسخ داده شده نمره یک وبه گزینه های «عدم علاقه به ترک قلیان وسیگار»نمره ای تعلق نمی گیرد.بمنظورتعیین سبک زندگی سالم ،میانگین تغییرات نمره های کسب شده ازسوالات رفتارپرسشنامه قبل وبعدازمداخله دردوگروه شاهدومداخله باهم مقایسه می شوند .قبل ازانجام مداخله آموزشی ، پیش آزمون دردوگروه مداخله وشاهد صورت گرفته و پس ازتجزیه وتحلیل داده ها ؛ محتوی آموزشی تدوین گردیده وسپس مداخله آموزشی فقط درگروه مداخله بصورت توزیع لوح فشرده صوتی وپمفلت آموزشی وبرگزاری یک جلسه بحث گروهی وپرسش و پاسخ صورت می گیرد.لازم به ذکراست که این مداخله بمدت یکماه پیگیری خواهد شد که دراین خصوص پس ازبررسی های بعمل آمده ازتعدادی ازرانندگان تاکسی ، روش آموزشی موثری که می توان انتخاب کرد بدین شرح است که ابتدا درمرحله اول طی 10روزاول ماه توجیه برنامه وارائه پمفلت آموزشی با تاکیدبرسه موضوع آموزشی موردبحث همراه باآموزش بصورت چهره به چهره بمدت 10دقیقه صورت خواهدگرفت ، درمرحله بعدطی 10روزبعدی لوح فشرده بصورت صوتی حاوی نکات وپیام های بهداشتی بصورت جذاب جهت استفاده حین رانندگی بین کلیه افرادمداخله توزیع ومجدداآموزش 10دقیقه ای بصورت چهره به چهره داده خواهدشدو درمرحله آخرطی 10روزآخرجلسه ای باحضوررانندگان گروه مداخله بصورت بحث گروهی و پرسش وپاسخ طی زمانهای هماهنگ شده انجام می گردد . همچنین دراین رابطه بعدازارزیابی اولیه ازطریق پرسشنامه وتعیین قدرت عوامل مرتبط ، مداخله براساس مدل بزنف طراحی خواهدشد. سپس پس از2ماه ازمداخله آموزشی ، تاثیرکاربردمدل بزنف بر سبک زندگی سالم ازطریق پس آزمون دردوگروه مداخله وشاهد سنجیده می گردد.ودادها به منظورتجزیه وتحلیل واردنرم افزارSPSSنسخه کنندگان سیگاردرجمعیت64-15ساله مردان2/23%می باشدکه39/11%افرادبصورت روزانه سیگارمصرف می کنندکه این میزان39/89%مردان سیگاری راتشکیل می دهد؛همچنین میانگین متوسط مصرف روزانه میوه وسبزی درجمعیت مردان64-15ساله ، 55/2وعده گزارش شده ودرصدافرادبافعالیت فیزیکی کم درمردان 3/24% اعلام گردید.ازطرفی 6/82%مردان بررسی شده دراین مطالعه بین 1تا3عامل خطراز5عامل مصرف سیگار، مصرف کمتراز5وعده میوه یاسبزی درروز، فعالیت جسمی کمترازMet/minutes600درهفته ،چاقی یااضافه وزن وفشارخون بالای90/140رادارامی باشند.(37) هدف برنامه های آموزش بهداشت تامین اطلاعات , تاثیربرباورهاونگرش ها , تامین مهارتهای تصمیم گیری وتوانمندسازی افرادبه تغییرخود وجامعه شان است. (38)ازطرفی ارزش برنامه های آموزش بهداشت به میزان اثربخشی این برنامه ها بستگی داردواثربخشی برنامه های آموزش بهداشت به مقدار زیادی به استفاده ازتئوریها ومدلهای مورداستفاده درآموزش بهداشت داردبه عبارت دیگرهرقدرپشتوانه تئوریک مناسب به همراه نیازهای اساسی بهداشتی وجود داشته باشداثربخشی برنامه های آموزش بهداشت بیشتر خواهدبود.(39) باتوجه به اینکه سبک زندگی درطول زندگی اکتساب می شودودراین روند نگرش فرد ، فشارهای اجتماعی ، نظرات مهم دیگران ورفتارهای اطرافیان تاثیر بسیارزیادی درسبک زندگی افراد دارد وازطرفی ازآنجایی که دربین مدلهای آموزش بهداشت مدل بزنف به نوعی یک مدل اکتشافی وبرنامه ریزی، جهت تغییررفتاربوده وازطرف دیگرنیزاین مدل هم دارای اجزای درون فردی وهم هنجارهای اجتماعی موثربرسبک زندگی می باشد ودربرگیرنده نگرشها ونرمهای انتزاعی وعوامل قادرسازی است دراین مطالعه برآن شدیم که ازاین مدل استفاده نماییم . مدل بزنف که بعنوان چارچوب اصلی دراین پژوهش بکاررفته است توسط جان هابلی درسال 1988ارائه شد.(40)این مدل جامع ترین مدل برای مطالعه رفتار، شناسایی رفتار وایجادرفتارهای نووجدیددرجامعه است.(41)این مدل ازعناصراعتقادات رفتاری( belie Behavior )نگرش ها(Attitudes)، هنجارها ونرمهای انتزاعی (Subjective Norms) وعوامل قادرکننده(Enabling Factors) تشکیل شده است که کلمه BASNEFازکنارهم قرارگرفتن حروف اول این عناصرمی باشد.(42) این مدل ازترکیب دومدل پرسیدوقصدرفتاری حاصل شده وتفاوت عمده آن بامدل قصدرفتاری دراین است که دراین مدل برخلاف مدل قصدرفتاری هرقصدی الزاما منجربه رفتارنمی شودبلکه فاکتورهای قادرسازی مانندپول ، مهارت، دقت ، خدمات موجودو...بین قصدورفتاروجوددارد. (43)مطالعاتی که ازاین مدل برروی رانندگان تاکسی درون شهری استفاده شده است بسیارمحدود می باشد ،اماکاربرد وتاثیراین مدل دربرنامه ریزی مداخلات آموزش بهداشت مورداستفاده قرار گرفته است. مطالعه ای که عبادی فردآذروهمکاران درخصوص "بررسی تاثیرمداخله آموزشی ازطریق مدل بزنف بررفتارهای پیشگیری کننده درزمینه سلامت روان درنوجوانان دختر " انجام دادندنشان داد که آموزش سلامت روان درنوجوانان براساس مدل بزنف ازطریق عامل قادرسازی ، نگرش ورفتارسالم موثربوده ودرنرم های انتزاعی نیز زمان بیشتری جهت تاثیرآموزش نیازاست.(41) ازاین روباتوجه به اهمیت سبک زندگی درارتقاء وحفظ سلامت وپیشگیری ازبیماریها ونیزباتوجه به بار مالی هنگفتی که این بیماریها وعوارض آن براقتصادکشورتحمیل می کند، (13) برآن شدیم تادریک مطالعه مداخله ای تاثیریک برنامه آموزشی مبتنی برمدل بزنف رابرسبک زندگی سالم رانندگان درون شهری شهرستان لنگروددرسه بخش فعالیت بدنی ، استعمال دخانیات ووضعیت تغذیه مورد ارزیابی قراردهیم ، که یافته های حاصل ازآن می تواند مورداستفاده وزارت بهداشت ودرمان کشور،واحدهای حمل ونقل شهری کشورودانشجویان دانشگاه های علوم پزشکی کشور driver well-being review: 50 years of Research. Transportation Research Part F: Traffic psychology and behavior،(2006, March)،9(2),89114. 29-Nasri H, Moazenzadeh M. Coronary artery disease risk factors in driving versus other occupations. ARYA Journal 2006; 2(2): 75-8 30-جعفری پور ایرج،توسلی علی اکبر،هاشمی سیدمحمد، اخباری محمد رضا ، رشدی بنام مهرداد،بررسی فراوانی تست ورزش مثبت در رانندگان اتوبوس مراجعه کننده به راهنمایی و رانندگی استان اصفهان، مجله دانشکده پزشکی اصفهان، سال 27، شماره 96، مرداد88، 49-345 31-صابری حمیدرضا، پرستویی کریم،مروجی سیدعلبرضا، بررسی وضعیت سندرم متابولیک دررانندگان برون شهری کاشان، فصلنامه طب جنوب،سال 12، شماره2، پاییز88، 132-126 32-دمیرچی ارسلان ، مهربانی جواد، شیوع چاقی اضافه وزن وپرفشاری خون وعوامل خطرزای مرتبط باآن درمردان،فصلنامه المپیک ، سال17، شماره3، پاییز88،103-87 33-Ragland DR, Winklebsy MA, Schwalbe J, et al. Prevalence of hypertension in bus drivers. Int J Epidemiol 1987; 16: 208-14. 34-Talbot E, Helmkamp J, Matthews K. Occupational noise exposure, noise-induced hearing loss, and epidemiology of high blood pressure. Am J Epidemiol 1985;121: 501-14. 35-Stamler J, Stamler R, Neaton JD, et al. Low risk-factor profile and long-term cardiovascular and non-cardiovascular mortality and life expectancy findings for 5 large cohorts of young adult and middle-aged men and women. JAMA. 1999; 282: 2012-8. 36-Greenland P, Knoll MD, Stamler J, et al. Major risk factors as antecedents of fatal and nonfatal coronary heart disease events. JAMA. 2003; 290(7): 891-7. 37-آقاجانی حسن، وهمکاران،گزارش بررسی عوامل خطربیماریهای غیرواگیردر30استان کشورسال86،چاپ اول، نشرخلوص، سال89،صفحات31 -27 38- گتاسبی آزییتا.وحدانی سادات مریم.رضایی ناصر.آگاهی زنان متاهل مناظق شهری استان کهگلویه وبویراحمددرموردایدز.فصلنامه ارمغان دانش شماره43.پاییز85:ص99 39- شریفی راد غلامرضا، هزاوه ای محمد مهدی، حسن زاده اکبر، دانش آموز اکبر . تاثیر برنامه آموزشی بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی بر عملکرد های پیشگیری کننده از سیگار کشیدن در دانش آموزان اول دبیرستان . مجله علمی پژوهشی ره آورد دانش اراک، سال دهم ، شماره 1 ، بهار86 ، صفحه 6-2 40- Hubley J. Understanding behaviour: the key to successful health education. TROPICAL DOCTOR. 1988; 18(3): 134-8. 41-عبادی فردآذر فربد،صلحی مهناز، رودباری مسعود، صادقی آزاده،بررسی تاثیرمداخله آموزشی ازطریق مدل بزنف بررفتارهای پیشگیری کننده درزمینه سلامت روان درنوجوانان دختر،مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان ،دوره 19،شماره73،سال88،29-20 42- Ajzen I, Fishbein M. Attitude, behaviour relations A therical analysis and review of Empirical research psychological Bulletin. 1997. 43-Heidarnia A. subjects in health education process. 1st edition. Tehran, Zamani Naser publication. 2003. P: 94-101. قرارگیرد. 13خواهدشد. |
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش | 1-نمره آگاهی درمورد سبک زندگی سالم رانندگان تاکسی درون شهری بعدازآموزش درگروه مداخله نسبت به گروه شاهد تفاوت دارد. 2-نمره رفتاردرمورد سبک زندگی سالم رانندگان تاکسی درون شهری بعدازآموزش درگروه مداخله نسبت به گروه شاهد تفاوت دارد. 3-نمره نگرش درمورد سبک زندگی سالم رانندگان تاکسی درون شهری بعدازآموزش درگروه مداخله نسبت به گروه شاهد تفاوت دارد. 4-نمره نرم انتزاعی درمورد سبک زندگی سالم رانندگان تاکسی درون شهری بعدازآموزش درگروه مداخله نسبت به گروه شاهد تفاوت دارد. 5-نمره فاکتورهای قادرکننده درمورد سبک زندگی سالم رانندگان تاکسی درون شهری بعدازآموزش درگروه مداخله نسبت به گروه شاهد تفاوت دارد. 6- تغییرنمره سبک زندگی سالم با تغییرنمره سازه های مدل بزنف در گروه مداخله بعدازمداخله ارتباط دارد. |
| هدف کلی طرح | تعیین تاثیر برنامه آموزشی مبتنی بر مدل بزنف بر سبک زندگی سالم رانندگان تاکسی درون شهری شهر لنگرود درسال91 |
| اهداف اختصاصی | 1-مقایسه میانگین تغییر نمره ات آگاهی رانندگان تاکسی درون شهری درمورد سبک زندگی سالم قبل وبعد ازمداخله آموزشی درگروه مداخله و شاهد 2-مقایسه میانگین تغییر نمره ات رفتار رانندگان تاکسی درون شهری درمورد سبک زندگی سالم قبل وبعد ازمداخله آموزشی درگروه مداخله و شاهد 3-مقایسه میانگین تغییر نمره ات نگرش رانندگان تاکسی درون شهری درمورد سبک زندگی سالم قبل وبعد ازمداخله آموزشی درگروه مداخله و شاهد 4-مقایسه میانگین تغییرنمره ات نرمهای انتزاعی رانندگان تاکسی درون شهری درمورد سبک زندگی سالم قبل وبعد ازمداخله آموزشی درگروه مداخله و شاهد 5-مقایسه میانگین تغییرنمره ات فاکتورهای قادرکننده رانندگان تاکسی درون شهری درمورد سبک زندگی سالم قبل وبعد ازمداخله آموزشی درگروه مداخله و شاهد 6- تعیین ارتباط میانگین تغییرنمره ات سازه های مدل بزنف باتغییرنمرات سبک زندگی سالم درگروه مداخله بعدازمداخله |
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | 1-وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشکی 2-سازمانهای حمل ونقل شهری شهرداریهای کشور3-دانشجویان گروه آموزش بهداشت |
| تعریف واژه های تخصصی | آموزش بهداشت : فرایندی است که ازطریق آن فردیاگروهی ازافرادقادربه تشخیص نیازهای بهداشتی وارتباط دادن آنها بارفتارهای بهداشتی لازم بمنظوردستیابی به سلامت مثبت می باشد. سبک زندگی : ترکیبی ازالگوهای رفتاری وعادات فردی درسراسرزندگی می باشدکه درطی آن فرایندهای اجتماعی شدن بوجود آمده است.سبک زندگی ازطریق روابط متقابل فردباوالدین، دوستان ، خواهر وبرادر، افرادهم سن وسال وازطریق مدارس ورسانه های جمعی آموخته می شود. مدل بزنف : مدل بزنف ازاول کلمات زیر تشکیل شده است: Bرفتار( Behavior)نگرش (Attitude)، نرمهای انتزاعی (Subjective Norms) وعوامل قادرکننده(Enabling Factors). کاربرداین مدل شامل بررسی رفتارازدیدگاه جامعه است. |
| نوع مطالعه | نیمه تجربی شاهددار |
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) | رانندگان تاکسی مسافربری درون شهری شهر لنگرود معیارورودبه مطالعه:1- رضایت رانندگان2- راننده تاکسی ایستگاهی3-سابقه کاری بیش از3سال معیارخروج ازمطالعه: 1- عدم رضایت رانندگان 2- راننده آژانسهای تلفنی 3-سابقه کاری کمتراز3سال |
| حجم نمونه و روش محاسبه آن | باتوجه به مطالعه انجام شده (بررسی سبک زندگی معلمان شاغل درشهرستان گرگان درسال88)میانگین سبک زندگی درجامعه موردبررسی 49/53 وانحراف معیار6/4گزارش شده است. برآن شدیم که باپایه قراردادن این گروه ورساندن سبک زندگی به میانگین نمره سبک زندگی 5/55 (بافرض مساوی بودن واریانسها) مطالعه مان راطراحی نماییم.لذابراساس فرمول حجم نمونه زیروباسطح اطمینان 95%وتوان آزمون80% نمونه برآوردشده 82 نفرمی باشد.که باتوجه به ریزش احتمالی درهرگروه حدود 100نفر (جمعا200نفر)راموردبررسی قرارخواهیم داد. |
| روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) | بدین صورت که ابتداایستگاه های داخل شهر لنگرود به وسیله نقشه به دوبخش تقریبامساوی شمالی وجنوبی تقسیم می شوندبه نحوی که ازمجموع 14 ایستگاه تاکسی ،7 ایستگاه دربخش شمالی و 7 ایستگاه دربخش جنوبی قرارمی گیرند سپس بشکل تصادفی یکی ازبخشها بعنوان گروه شاهد، وبخش دیگربعنوان گروه مداخله انتخاب می گردددرادامه هرایستگاه بعنوان یک خوشه درنظرگرفته می شود وازهربخش 5 ایستگاه(خوشه) بصورت تصادفی انتخاب می گرددبعبارتی 5 ایستگاه دریکی ازبخش ها بعنوان گروه مداخله و5 ایستگاه دربخش دیگربعنوان گروه شاهدمشخص می گردد و درمرحله بعد جهت تعیین تعدادنمونه مناسب برای گروه شاهدومداخله باتوجه به نسبت جمعیت هرایستگاه (خوشه) به تعدادحجم نمونه موردمطالعه درهرگروه ، افرادی ازهرایستگاه(خوشه)بصورت تصادفی انتخاب و واردمطالعه می شوند. لازم به ذکراست سه متغییرمخدوش کننده دراین مطالعه شامل سن ، سطح تحصیلات ودسترسی گروه شاهدبه اطلاعات گروه مداخله شناسایی شدند. بمنظورعدم تبادل اطلاعات بین دوگروه مداخله وشاهدهمانطورکه توضیح داده شد ،درابتدامجموع کل ایستگاههای شهرلنگرودرا به صورت تقریبا مساوی ازطریق نقشه به دوبخش شمالی وجنوبی تقسیم نمودیم وهریک ازاین دوگروه مداخله وشاهدبطورتصادفی دریکی ازاین بخش ها قرارخواهندگرفت که تاحدبسیارزیادی ارتباط این دوگروه باهم محدود خواهدشدبعبارتی سعی شددرمرحله طراحی مطالعه این متغیرمخدوش کننده کنترل گردد. درادامه جهت کنترل دومتغییر مخدوش کننده دیگرشامل سن وسطح تحصیلات ، ابتداکل نمونه های گروه مداخله ، به نسبت جمعیت هرخوشه ازگروه مداخله وتعدادنمونه موردنیازبه روش فرمول زیر انتخاب می شوند. «کل نمونه موردنیازگروه شاهد»100× [کل جمعیت 5 طبقه÷تعدادافرادهمان طبقه] سپس ازبین نمونه های گروه مداخله اطلاعات سنی وتحصیلیشان استخراج می گردد .بدین صورت که درموردسن چه تعدادازافراددرگروه های سنی 25-35ساله ، 35-45ساله ، 45-55ساله و55سال به بالا قرارداشته وچه تعدادنیز دریکی ازگروه های تحصیلی بی سواد، سوادخواندن ونوشتن ، دیپلم وفوق دیپلم به بالا قراردارند. درادامه بمنظورتعیین نمونه های گروه شاهدوجهت کنترل دومتغییرمخدوش کننده فوق ازروش همسان سازی استفاده خواهدشد. بدین صورت که درابتداازهرطبقه گروه شاهد، به نسبت جمعیت آن طبقه وتعدادنمونه موردنیاز(طبق فرمول بالا) افرادگروه شاهدانتخاب می شوند، وسپس اطلاعات گروه های سنی وتحصیلی گروه شاهداستخراج می شود وباتعدادگروه های سنی وتحصیلی هرگروه ازافرادمداخله مقایسه می شوندکه درصورت زیادی یک گروه سنی یاتحصیلی درافرادگروه شاهد نسبت به افرادگروه مداخله به همان نسبت افرادگروه شاهدبصورت تصادفی حذف شده وافرادی باگروه سنی وتحصیلی متناسب باگروه مداخله ازبین افرادباقیمانده ازگروه شاهدبصورت تصادفی انتخاب می شوند، ودرصورتی که یک گروه سنی یاتحصیلی درافرادگروه شاهدنسبت به افرادگروه مداخله کم باشدبه همان نسبت به افرادگروه شاهدازبین افرادباقیمانده ازان گروه(درهمان گروه سنی یاتحصیلی که کمبود وجوددارد)بصورت تصادفی انتخاب وبه نمونه های گروه شاهداضافه می گردد. |
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | ابزارگردآوری اطلاعات پرسشنامه تنظیم شده مشتمل بردوقسمت می باشدقسمت اول شامل اطلاعات دموگرافیک ازقبیل سن ، محل سکونت ، تحصیلات ، تعدادافرادخانوار، وضعیت تاهل وسابقه کاری و قسمت دوم شامل سوالات آگاهی وسازه های مدل بزنف (شامل اعتقادات رفتاری ، نگرشها ، نرمهای انتزاعی وفاکتورهای قادرکننده)درارتباط باسبک زندگی سالم در3بخش فعالیت بدنی ، استعمال دخانیات ووضعیت تغذیه طراحی شده است.بمنظورتعیین روایی آن ، ابتداپرسشنامه ازطریق7نفرازرانندگان باکلیه شرایط مربوط به رانندگان مطالعه حاضرپرسیده می شود تادرصورت عدم درک صحیح ازسوالات ویامواردابهام آمیز اصلاحات لازم صورت گیردوسپس پرسشنامه دراختیار8نفرازمتخصصین آموزش بهداشت قرارخواهدگرفت . درنهایت شاخص CVR(Content Validity Ratio) و (Index Content Validity)CVIمحاسبه خواهد شد. برای تعیین پایایی ابزار، پرسشنامه بوسیله30 نفرازرانندگان تاکسی درون شهری شهرلنگرود ازطریق مصاحبه پرسشنامه تکمیل شده که پس ازتکمیل سوالات بمنظورارزیابی میزان همبستگی درونی یاثبات درونی، ازضریب آلفای کرونباخ استفاده می گردد. |
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | این پژوهش یک مطالعه نیمه تجربی شاهددار بوده که باهدف " تعیین تاثیر برنامه آموزشی مبتنی بر مدل بزنف بر سبک زندگی سالم رانندگان تاکسی درون شهری شهرستان لنگرود درسال91" انجام می شود که ابتدا نامه ای ازدانشکده بهداشت به سازمان حمل ونقل همگانی شهرداری لنگرود درخصوص دراختیارقراردادن آمارتعدادرانندگان ، مشخصات، آدرس وشماره تماس وهمچنین همکاری تاپایان اجرای پایان نامه ودراختیارقراردادن رانندگان گروه آزمون بمنظورمداخله آموزشی مکاتبه خواهدشد . سپس بمنظوردراختیارگذاشتن فضای آموزشی بامرکزبهداشت شهرستان لنگرود هماهنگی بعمل می آید.درادامه بمنظور انتخاب افرادجهت شرکت درمطالعه ازروش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای استفاده می گردد. بدین صورت که ابتداایستگاه های داخل شهر لنگرود به وسیله نقشه به دوبخش تقریبامساوی شمالی وجنوبی تقسیم می شوندبه نحوی که ازمجموع 14 ایستگاه تاکسی ، 7 ایستگاه دربخش شمالی و 7 ایستگاه دربخش جنوبی قرارمی گیرند سپس بشکل تصادفی یکی ازبخشها بعنوان گروه شاهد، وبخش دیگربعنوان گروه مداخله انتخاب می گردددرادامه هرایستگاه بعنوان یک خوشه درنظرگرفته می شود وازهربخش 5 ایستگاه(خوشه) بصورت تصادفی انتخاب می گرددبعبارتی 5 ایستگاه دریکی ازبخش ها بعنوان گروه مداخله 5 ایستگاه دربخش دیگربعنوان گروه شاهدمشخص می گردد و درمرحله بعد جهت تعیین تعدادنمونه مناسب برای گروه شاهدومداخله باتوجه به نسبت جمعیت هرایستگاه (خوشه) به تعدادحجم نمونه موردمطالعه درهرگروه ، افرادی ازهرایستگاه (خوشه) بصورت تصادفی انتخاب و واردمطالعه می شوند. لازم به ذکراست سه متغییرمخدوش کننده دراین مطالعه شامل سن ، سطح تحصیلات ودسترسی گروه شاهدبه اطلاعات گروه مداخله شناسایی شدند. بمنظورعدم تبادل اطلاعات بین دوگروه مداخله وشاهدهمانطورکه توضیح داده شد ،درابتدامجموع کل ایستگاههای شهرلنگرودرا به صورت تقریبا مساوی ازطریق نقشه به دوبخش شمالی وجنوبی تقسیم نمودیم وهریک ازاین دوگروه مداخله وشاهدبطورتصادفی دریکی ازاین بخش ها قرارخواهندگرفت که تاحدبسیارزیادی ارتباط این دوگروه باهم محدود خواهدشدبعبارتی سعی شددرمرحله طراحی مطالعه این متغیرمخدوش کننده کنترل گردد. درادامه جهت کنترل دومتغییر مخدوش کننده دیگرشامل سن وسطح تحصیلات ، ابتداکل نمونه های گروه مداخله ، به نسبت جمعیت هرخوشه ازگروه مداخله وتعدادنمونه موردنیاز(به روش فرمول ذکرشده درقسمت روش نمونه گیری )انتخاب می شوند. سپس ازبین نمونه های گروه مداخله اطلاعات سنی وتحصیلیشان استخراج می گردد .بدین صورت که درموردسن چه تعدادازافراددرگروه های سنی 25-35ساله ، 35-45ساله ، 45-55ساله و55سال به بالا قرارداشته وچه تعدادنیز دریکی ازگروه های تحصیلی بی سواد، سوادخواندن ونوشتن ، دیپلم وفوق دیپلم به بالا قراردارند. درادامه بمنظورتعیین نمونه های گروه شاهدوجهت کنترل دومتغییرمخدوش کننده فوق ازروش همسان سازی استفاده خواهدشد. بدین صورت که درابتداازهرخوشه گروه شاهد، به نسبت جمعیت آن خوشه وتعدادنمونه موردنیاز، افرادگروه شاهدانتخاب می شوند، وسپس اطلاعات گروه های سنی وتحصیلی گروه شاهداستخراج می شود وباتعدادگروه های سنی وتحصیلی هرگروه ازافرادمداخله مقایسه می شوندکه درصورت زیادی یک گروه سنی یاتحصیلی درافرادگروه شاهد نسبت به افرادگروه مداخله به همان نسبت افرادگروه شاهدبصورت تصادفی حذف شده وافرادی باگروه سنی وتحصیلی متناسب باگروه مداخله ازبین افرادباقیمانده ازگروه شاهدبصورت تصادفی انتخاب می شوند، ودرصورتی که یک گروه سنی یاتحصیلی درافرادگروه شاهدنسبت به افرادگروه مداخله کم باشدبه همان نسبت به افرادگروه شاهدازبین افرادباقیمانده ازان گروه(درهمان گروه سنی یاتحصیلی که کمبود وجوددارد)بصورت تصادفی انتخاب وبه نمونه های گروه شاهداضافه می گردد. سپس پس ازاستخراج اسامی وشماره تماس، لیستی از رانندگان ، تهیه شده و با افرادمنتخب تماس حاصل می گردد وبعدازموافقت ، جهت انجام مطالعه به واحدحمل ونقل شهری شهرداری دعوت می شوند. قبل ازاجرای مطالعه ، افراددرمورداهداف مطالعه ، دلایل جمع آوری اطلاعات ، شیوه اجرای مطالعه واجازه خواستن ازآنها بمنظورشرکت دراین پژوهش ومحرما نه بودن اطلاعاتشان وارائه نتایج حاصل ازمطالعه به شرکت کنندگان وسازما نهای همکاری کننده توضیحات لازم داده خواهدشد، ودرادامه فرم رضایت نامه شرکت درمطالعه توسط شرکت کنندگان تکمیل می گردد.سوالات آگاهی وسازه های مدل هرکدام درسه قسمت فعالیت بدنی ، استعمال دخانیات ووضعیت تغذیه طراحی می گردد به این ترتیب که سؤالات آگاهی از نوع بسته با گزینه های پاسخ بلی، خیرو نمی دانم می باشد که به پاسخ صحیح نمره 2 وبه گزینه نمی دانم نمره 1 و به پاسخ غلط نمره صفر تعلق می گیرد . برای سنجش سؤالات مربوط به نگرش و رفتاراز طیف لیکرت سه |
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | اطلاعات بدست آمده ازطریق آزمونهای پیش آزمون وپس آزمون بعدازکدگذاری آنهاودرنهایت جهت بررسی اختلاف وروابط معناداری، بااستفاده ازآزمونهای آماری مثل کای دو،ضریب همبستگی پیرسون، تی زوجی، تی مستقل ورگرسیون و با ضریب اطمینان95%و بکارگیری نرم افزارSPSS نسخه13 مورد تجزیه وتحلیل قرارخواهدگرفت. جهت توصیف متغییرهای کیفی مثل تحصیلات ، محل سکونت ، وضعیت تاهل وسابقه کاری ، جداول توزیع فراوانی تهیه می گردد و بمنظور توصیف متغیرهای کمی مثل سن ، تعدادخانوار ونمره سازه های مدل ازشاخص های مرکزی مثل میانگین وشاخص های پراکندگی مثل انحراف معیاراستفاده خواهدشد.جهت تجزیه وتحلیل داده ها نیز ازآزمونهای آماری پارامتریک درصورت نرمال بودن توزیع ویاآزمونهای آماری ناپارامتریک مرتبط درصورت نرمال نبودن توزیع استفاده می شود.دراین رابطه برای بررسی تاثیرآموزش برسازه های مدل بزنف درگروه مداخله قبل وبعدازآموزش ازآزمون تی زوجی استفاده می شود. جهت تعیین ارتباط تغییرنمرات سازه های مدل بزنف باتغییرنمرات سبک زندگی سالم درگروه مداخله بعدازمداخله ازآزمون رگرسیون استفاده می شود.برای تعیین ارتباط بین متغیرهای کیفی مثل سطح تحصیلات ، محل سکونت ، وضعیت تاهل و سابقه کاری با رفتار ازآزمون آماری کای اسکوئراستفاده می شود .جهت مقایسه میانگین تغییر نمرات سازه های مدل ،قبل وبعدازمداخله دردوگروه مداخله وشاهد از آزمون تی مستقل بهره گرفته می شود. |
| ملاحظات اخلاقی | کدهای اخلاقی عبارتند از: 1-5-7-8-10-11-14-17 |
| محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها | ازمحدودیت های مهم احتمال اختلال دروضعیت حمل ونقل درایستگاه درساعاتی که بمنظورشرکت درمطالعه ازرانندگان بهره گرفته می شود.که برای حل آن باهماهنگی مسئول خط یاایستگاه وراننده شرکت کننده درطرح ، درساعاتی ازروزکه تراکم مسافرکمترمی باشد این امرصورت می گیرد. ازموضوعات دیگراینکه چون ساعاتی که رانندگان برای شرکت درمطالعه وقت خواهندگذاشت نسبت به سایررانندگان خط خوددرروزهای مطالعه درآمدکمتری کسب خواهند نمود این امرممکن است به عدم همکاری بعضی ازرانندگان خط بیانجامد فلذا برای حل این مساله علاوه بردرنظرگرفتن هدیه جهت یادگاری ، برنامه ریزی شده که درهنگام تکمیل پرسشنامه ویا انجام مداخله تاکسی به صورت دربست کرایه شود وهزینه آن به راننده پرداخت شود ازمحدودیت های دیگرشماره تماس افرادموردمطالعه می باشدکه بمنظورحل این مشکل باتوجه به هماهنگی بعمل آورده بامسئول صنف مقررشدشماره تماس نمایندگان هرایستگاه ، دراختیارقرار گیردونمایندگان هم پس ازهماهنگی باکلیه رانندگان هرایستگاه علاوه برشماره تلفن همراه ، آدرس محل سکونت وشماره منزل ویک شماره هم ازیکی ازاقوام ویاهمسایه دراختیارقراردهند. |
| کلمات کلیدی | آموزش بهداشت ، سبک زندگی ، رانندگان ، مدل بزنف |
| فهرست منابع و مراجع | 1-ازکیا مصطفی ، حسینی رودبارکی سکینه ، تغییرات نسلی سبک زندگی درجامعه روستایی ، فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی ، سال دهم ، شماره 37، 1388، 64-241 2-World Health Organization (WHO). Fighting heart disease and stroke. 17 March 2002 [online]: http://WWW.who.int/word-health. 3-Monahan F, Sands JK, Neighbors M, Marek JF, Green CJ. Phipps' Medical-Surgical Nursing: Health and Illness Perspectives. 7th ed. St. Louis: Mosby; 2003. 4-Huynen M, Martens P, Hilderink HBM. The Health impacts of globalization: a conceptual framework. Globalization and Health 2005; 3: 14 5-ک- پارک.درسنامه طب پیشگیری وپزشکی اجتماعی، ترجمه خسرورفایی شیرباک، تهران ، انتشارات ایلیا، چاپ اول 1382،صفحه 5 6-Lyons R, Langille L. Healthy Lifestyle: Strengthening the effectiveness of lifestyle, Approaches to improve health: 2000. 7-بهدانی ، فاطمه ، سرگلزایی ، محمدرضا، قربانی ، اسماعیل، مطالعه ارتباط سبک زندگی باافسردگی واضطراب دردانشجویان سبزوار،مجله اسراردانشگاه علوم پزشکی سبزوار،سال هفنم شماره 2،تابستان 79، صفحه37-27 8-Moher M. Evidence of the effectiveness of intervention for secondary prevention and treatment of coronary heart (Dissertation). San Diego State University; 2001. 9- Edlin G, Golanty E. Health and Wellness. 8th ed. Boston: Jones and Bartlet; 2004. 10-احمدوند ، افشین، شیوه زندگی ،مجله روانشناسی امروز، شماره 9، مرداد1380، صفحه 19-18 11- WHO. The world health report 2002 - Reducing Risks, Promoting Healthy Life. Geneva: World health report 2002 press kit; 2002. 12- WHO. Diet, physical activity and health. Fifty-fifth World Health Assembly, Provisional agenda item 13.11; 2002. 13-سازمان جهانی بهداشت-اداره بهداشت همگانی کانادا،پیشگیری ازبیماریهای مزمن :یک سرمایه گذاری حیاتی، ترجمه دکترسیامک عالیخانی،عالیه حجت زاده،دکتررشیدرمضانی،دکترمنصورعلی مددی،ثریابجانی،چاپ اول،مرکزنشرصدا،1388، 75-18 14-http://www.who.int/nmh/events/moscow_ncds_2011/conference_documents /Moscow declaration_en.pdf 15-Gaziano M. Global Burden of cardiovascular disease. In: Libby P, Bonow RO, Mann DL, Zipes DP, Editors. Braunwald's heart disease: a textbook of cardiovascular medicine. Philadelphia: WB. Saunders; 2007. p. 1-22. 16- Haenle,M.,Brockmann, S., Kron, M., Bertling, U., Mason, R., Steinbach, G., Boehm, B.O., Koenig, W.,Kern, P., Piechotowski, I., and Kratzer, W. (2006). “Overweight, physical activity, tobacco and alcohol consumption in a cross-sectional random sample of German adults”. BMC Public Health. 6: 233-244. 17- http:// http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22158327 18-www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22334626 19-http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22031454 20-Azizi F. Prevention of important non communicable disease, revision of lifestyle is an inevitable requirement. J Res Med Sci Shahid Beheshti Univ Med Sci 2003;27(4):261-263. 21-Mohamadi fard N, Sadri Gh, Sarafzadegan N, et al. Frequency risk factor of ardiovascular diseases in communities of cities and villages in Provinces of Esfahan and Markazi. J Khazvin University Med Sci, 2003; 26:6-14. 22-Azizi F, Mirmiran P, Azadbakht L. Predictors of cardiovascular risk factors in Tehranian adolescents: Tehran Lipid and Glucose Study. Int J Vitam Nutr Res. 2004; 74(5): 307-12. 23-رفعتی مسعود، قطبی مرجان، احمدنیا هاله ، اصول پیشگیری ومراقبت بیماریها نظام مراقبت بیماریهای غیرواگیر، چاپ اول،سپیدبرگ باغ کتاب ،مهرماه 1387،صفحات15،60،104 24-مرکزبهداشت شهرستان لنگرود،واحدآمار،خردادسال90 25-حاجی امینی زهرا، چراغعلی پور ضرغام ،عبادی عباس ، آزاد اسفندیار، تدریسی داود، سنایی نسب هرمز، بررسی میزان فراوانی استرس دررانندگان شهرتهران، فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی ، سال پنجم، شماره اول ، بهار1389،130-118 26-Netterstrom B, Suadicani P. Self-evaluated job satisfaction and ischemic heart disease. A 10-year follow-up study of bus drivers in a big city.Ugeskr Laeger 1994; 156(36): 5110-4. 27- Alfredsson L, Hammar N, Hogstedt C. Incidence of myocardial infarction and mortality from specific causes among bus drivers in Sweden. Int J Epidemiol 1993; 22(1): 57-61. 28-Tse, J. L. M., Flin, R., & Mearns, K. Bus |
| نام فایل | تاریخ درج فایل | اندازه فایل | دانلود |
|---|---|---|---|
| soratglase.doc | 1391/07/22 | 239104 | دانلود |
| 001.jpg | 1391/07/22 | 973165 | دانلود |
| 002.jpg | 1391/07/22 | 931239 | دانلود |
| 003.jpg | 1391/07/22 | 915991 | دانلود |
| propozal kamel amiri123ti[1].doc | 1391/07/22 | 368128 | دانلود |
| _uploads_133_299_rezayatname.doc | 1391/07/22 | 85504 | دانلود |
| علمی.docx | 1391/07/22 | 18831 | دانلود |
| علمی2.docx | 1391/07/22 | 45582 | دانلود |
| متدولوژی.docx | 1391/07/22 | 18905 | دانلود |
| porseshnameh.docx | 1391/07/22 | 45056 | دانلود |
