چاپ صفحه |  صفحه نخست سامانه |  مجری و همکاران |  اطلاعات تفضیلی |  دانلود | علوم پزشکی زاهدان |
| کد طرح | 5693 |
| عنوان فارسی طرح | تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر رفتار های پیشگیرانه از انتقال بیماری در مبتلایان به ایدز |
| عنوان لاتین طرح | The effect of educational program based on health belief model on preventive behavior of HIV transmission Among the HIV Patients |
| نوع طرح | |
| محل اجرای طرح | |
| رسته مطالعاتی | مطالعه های اکولوژیک(Ecologic Studies)(مطالعه کمی) |
| دانشکده/مرکز | دانشکده بهداشت زاهدان |
| زمان اجرا -روز |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح | نوع همکاری | درجهتحصیلی | پست الکترونیک |
|---|---|---|---|---|
| عبدالرحیم طبسی درمیان | همکار | اجراء طرح | کارشناسی | tabasidarmiyan@gmail.com |
| ایرج ضاربان | استاد راهنمای اول پایان نامه دانشجویی | استاد راهنما | دکترای تخصصی | zareban@gmail.com |
| غلامرضا مسعودی | مشاور | مشاور طرح | دکترای تخصصی | masoudy55@yahoo.com |
| مهناز شهرکی پور | مشاور | مشاور آمار | کارشناسی ارشد | mahnaz@gmail.com |
| عنوان | متن |
|---|---|
| خلاصه طرح به فارسی | تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر رفتار های پیشگیرانه از انتقال بیماری در مبتلایان به ایدز |
| خلاصه طرح به لاتین | The effect of educational program based on health belief model on preventive behavior of HIV transmission Among the HIV Patients |
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | جامعه بشری در حوزه پزشکی بزرگترین پیروزی قرن گذشته خود را ریشه کنی بیماری آبله و فاجعه آمیز ترین شکست خود را بروز بیماری ایدز می داند(1و2و3) . زمانیکه که اولین گزارش رسمی ایدز حدود 30 سال قبل منتشر شد کمتر کسی فکر می کرد که ویرانگر ترین اپیدمی در تاریخ بشریت پا به عرصه ظهور گذاشته است(3). این واقعه امید جامعه پزشکی به ریشه کنی بیماریهای غفونی را تبدیل به یأس نمود(4). به طوریکه در عرض کمتر از 20 سال 70 میلیون نفر را مبتلا نمود (5). ایدز یک بیماری ویروسی کشنده بوده که قدرت آلوده کنندگی و سرایت پذیری بالایی داشته و موجب ضعف سیستم ایمنی بدن انسان می شود (6). طبق آخرین گزارش UNAIDS تعداد مبتلایان به HIV جهان در سال 2010 ،34 میلیون نفر می باشد که از این تعداد ، 5/1 میلیون نفر در منطقه اروپای شرقی و آسیای مرکزی ، 840000 نفر در غرب و مرکز اروپا و 3/1 میلیون نفر در آمریکای شمالی با ایدز دست و پنجه نرم می کنند (7)این بیماری نه تنها مشکل کشور های توسعه یافته بوده بلکه مشکل اساسی کشور های در حال توسعه و توسعه نیافته می باشد، به گونه ای که بر پایه پژوهش ها 95% همه موارد عفونت ناشی از ایدز در کشور های در حال توسعه مانند آفریقا و جنوب شرقی آسیا ایجاد می شود(8و9).گرچه برخی از کشور ها توسعه یافته در مهار اپیدمی موفقیت های چشمگیری داشته اند ، اما در کشور های در حال توسعه ، گسترش اپیدمی همچنان ادامه دارد(10).بطوریکه 9/22 میلیون در منطقه زیر صحرای آفریقا ،470000 در مرکز و شمال شرق آفریقا ،4 میلیون در منطقه جنوب و جنوب شرق آسیا ،790000در شرق آسیا ازاین بیماری همچنان رنج می برند(7)در ایران نیز اولین مورد مبتلا به ایدز در سال 1365گزارش گردیدکه متعاقب آن شمار مبتلایان به بیماری ایدز به سرعت افزایش یافت (10)، به طوریکه بر اساس اعلام وزارت بهداشت ، میزان شیوع این بیماری در ایران از مرحله با شیوع کم ، به مرحله شیوع متمرکز رسیده است (11) طبق آخرین گزارش وزارت بهداشت ودرمان تعداد مبتلایان به ایدز در ایران تا مهر ماه 90 به 23497 بیمار رسیده است ، و اگوی غالب انتقال در ایران همچنان اعتیاد تزریقی می باشد که در سال 1390 ، 8/69% موارد انتقال را به خود اختصاص داده است(12) تعداد بیماران مبتلا به این بیماری در شهرستان سراوان 55 نفر بوده و الگوی غالب انتقال ، انتقال از راه جنسی و ناشناخته می باشد. (مرکز بهداشت سراوان) همچنین طبق آمار های موجود این بیماری هنوز بعنوان یکی از کشنده ترین بیماریها در جهان مطرح بوده بصورتی که در سال 2010 در سراسر جهان تعداد 8/1 میلیون نفررا به کام مرگ کشیده است(7)که طبق گزارش وزارت بهداشت و درمان کشور تعداد قربانیان این بیماری تا کنون 4419 نفر اعلام شده است. (12) لذا سازمان جهانی بهداشت تنها راه مؤثر علیه ایدز را آموزش بهداشت اعلام کرده ومعتقد است که گروههای آسیب پذیر بایستی در اولویت برنامه های بهداشتی قرار گیرند(13).چون پیشگیری از ابتلا به عفونت HIV ، 28 بار مقرون به صرفه تر از درمان بیماران بوده و یک برنامه جامع آموزشی می تواند از ابتلای میلیون ها مورد جدید در دنیا پیشگیری نماید (14) علیرغم اینکه تا به حال برای جلوگیری از ابتلا به ایدز آموزش و راهکار های فراوانی انجام گردیده ، ولی همچنان هر روز شاهد افزایش مبتلایان هستیم، بنابر این به نظر می رسد که بایستی به جای آگاهی دادن صرف ، در رفتار ها ، تغییر اساسی ایجاد گردد(13و15).زیرا افراد برای شناخت شیوه های سالم زندگی و عمل طبق آنها ، حفظ و ارتقاء سلامت و پرهیز از ابتلای به بیمار یها ، نیازمند آموزش رفتار های سالم بهداشتی می باشند (16).هدف برنامه های آموزش بهداشت دادن اطلاعات، تأثیر بر نگرش ها و باور ها ، ارتقای مهارت های تصمیم گیری و توانمند سازی افراد به تغییر خود و جامعه شان است(3و17و18).در ایران و سایر کشور های جهان مطالعات متعددی با هدف بررسی نقش آموزش بهداشت در ایجاد رفتار های پیشگیرانه از بیماری ایدز انجام شد ه و نتایج آنها حاکی از تأثیر آموزش بهداشت در افزایش آگاهی ،نگرش و عملکرد بعد از اجرای برنامه آموزشی می باشد(3و13و19و20). همچنین ارزش برنامه های آموزش بهداشت به میزان اثر بخشی آنها بستگی دارد ، که این اثربخشی مسلماً با کاربرد صحیح تئوریها و مدل های آموزش بهداشت امکانپذیر خواهد بود(3و17) انتخاب یک الگو برای آموزش بهداشت اولین قدم در فرایند برنامه ریزی آموزشی می باشد(21) . و مطالعات انجام شده بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی نیز گویای این واقعیت بوده و نشان داد که برنامه آموزشی طراحی شده بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی بر آگاهی ، نگرش و عملکرد افراد در رابطه با ایدز مؤثر بوده است(3و13و22).در مطالعه ای که کریمی بر روی آرایشگران زرندیه در مورد ایدز انجام داد ، بین برنامه آموزشی بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی بر عملکردهای پیشگیری کننده از سیگار کشیدن در دانش آموزان اول دبیرستان .مجله علمی پژوهشی ره آورد دانش اراک،سال دهم ،شماره 1،بهار 86 ،صفحه 6- 2 19 )کریمی محمود،نیکنامی شمس الدین ،حیدر نیا علیرضا و همکاران.بررسی میزان تأثیر برنامه آموزش بهداشت بر رفتار های بهداشتی پیشگیری کننده از ایدز در زندانیان زیر 25 سال زندان قزلحصارتهران.مجله دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گناباد،سال 8،شماره 1،بهار و تابستان 81،صفحات 71-61 20)قربانی غلامعلی،علیشیری غلامحسین ،جنیدی نعمت و همکاران.اثر آموزش بر نگرش و آگاهی پرستاران در مورد ایدز بیست سال بعد از اپیدمی ایدز در ایران .فصلنامه بیماریهای عفونی و گرمسیری وابسته به انجمن متخصصین بیماریهای عفونی و گرمسیری،سال یازدهم ،شماره 35،زمستان 85، صفحات 89-85 21) نوری کبری، شجاعی زاده داوود . آموزش سلامت و تغییر رفتار. چاپ اول، نشانه، تهران،1383 22)وکیلی محمد مسعود، حیدر نیا علیرضا،نیکنامی شمس الدین ،موسوی نسب نورالدین .بررسی تأثیر برنامه آموزشی توأم ایدز و مهارت های ارتباطی بر سازه های مدل اعتقاد بهداشتی در رابطین سلامت (زنجان 90-1389).مجله علمی ، پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی زنجان ، دوره 19، شماره ی 77،زمستان 1390، صفحات 93-78 23) Thom Reilly and Grace Woo. Predictors of High-Risk Sexual Behavior Among People Living With HIV/AIDS. AIDS and Behavior. 2001;5: 205-217 24) Nachega, Jean B; Lehman, Dara A; Hlatshwayo, Dorothy; Mothopeng, Rachel; Chaisson, Richard E; Karstaedt, Alan S. HIV/AIDS and Antiretroviral Treatment Knowledge, Attitudes, Beliefs, and Practices in HIV-Infected Adults in Soweto, South Africa. JAIDS Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes.2005 ; 38 : pp 196-201 25) Suneil R. Ramchandani, Shruti H. Mehta, Dattatray G. Saple, Satish B. Vaidya, Ved P. Pandey, Ravi Vadrevu, Sikhamani Rajasekaran, Vandana Bhatia, Abhay Chowdhary, Robert C. Knowledge, Attitudes, And Practices of Antiretroviral Therapy among HIV-Infected Adults Attending Private And Public Clinics in India. AIDS Patient Care and STDs. February 2007;21: 129-142 26) Gary Marks, Cherilyn R, Bingman and T,Shelley Duval.Negative Affect AND unsafe Sex In HIV- Positive Men. AIDS and Behavior.1998;2:89-99 27) Terry R.; Hinkin, Charles H.; Castellon, Steven A.; Mason, Karen I.; Reinhard, Matthew J.; Marion, Sarah D.; Levine, Andrew J.; Durvasula, Ramani S. Age-associated predictors of medication adherence in HIV-positive adults: Health beliefs, self-efficacy, and neurocognitive status. Health Psychology. Jan 2007;26: 40-49 28)Abdi S,NajafiZadaeh P,Tari Barazin N.The relationship between sensation seeking and behavioral activation/inhibition brain system in HIV positive patients.The first international & 4th national congress on health education&promotion.16-19 may 2011 .tabriz ira 29)Kousha A,Narimani M.R,Shokri A,Ghahramani G,Hajizadeh F,Hakimi S,Faryadi S,Matlabi H.Behavioral factors amongst patients with HIV referrd to Tabriz counseling center for behavioral disease. The first international & 4th national congress on health education&promotion.16-19 may 2011 .tabriz iran 30)باقری پژمان،فرامرزی حسین ، ثابت مژگان.بررسی عوامل خطر در بیماران مبتلا به HIV تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شیراز.مجله دانشکده پزشکی اصفهان ،سال 29،شماره 157، آذر ماه 90 ، صفحات 1349-1341 31) رحمتی نجار کلائی فاطمه، نیکنمامی شمس الدین، امین شکروی فرخنده،احمدی فضل الله، جعفری محمد رضا،رهنما پروین.کاربرد الگوی اعتقاد بهداشتی در زمینه برنامه ریزی برای پیشگیری از ایدز در دانشجویان .فصلنامه پایش ، سال 8، شماره 4 ، پاییز 88 ، صفحات 359-349 32) R. D. Muma, M. W. Ross, G. S. Parcel & R. B. میانگین همه ساز ه های مدل اعتقاد بهداشتی قبل و بعد از مداخله آموزشی تفاوت معنی داری مشاهده شد(3). در مطالعه دیگری که بر روی معتادان مراجعه کننده به انجمن تولد دوباره زرندیه انجام شد نشان داد که بین میانگین نمره سازه ها قبل و بعد از مداخله آموزشی تفاوت معنی داری وجود دارد(13).در مطالعه وکیلی و همکارانش در مورد تأثیر برنامه آموزشی ایدز و مهارت های ارتباطی بر سازه های مدل اعتقاد بهداشتی بر روی رابطین سلامت زنجان بین نمرات حساسیت درک شده ، شدت درک شده و موانع درک شده قبل و بعد از مداخله آموزشی اختلاف معناداری وجود داشت (22) مطالعات اخیر دریافته اند که تعداد قابل توجهی از بیماران HIVمثبت در گیر روابط جنسی ناایمن هستند.(23) درمطالعه Jean B و همکارانش در سوتو آفریقای جنوبی بر روی 105 بیمار نشان داد که 38% از بیماران وضعیت خود را به شریک جنسی خود اعلام نکرد ه بودند.59% از بیماران اذعان داشتند که بیماری از طریق نیش پشه هم منتقل می شود.همچنین این مطالعه نشان داد که 62% بیماران یک شریک جنسی، 14% دو شریک جنسی و 9% هم بیش از دو شریک جنسی داشته اند.(24 )lمطالعه Suneil.R و همکارانش در زمینه آگاهی ، نگرش و عملکرد 1667 بیمار در مورد درمان ضد رترو ویروسی در هندوستان نشان داد که 41% از بیماران در زمینه درمان ضد رترو ویروسی آگاهی نداشته و 33% از بیماران یکی از عوامل منع مصرف دارو را هزینه عنوان نمود ه اند.(25) نتیجه مطالعه Marks و همکارانش در لس آنجلس بر روی 155 بیمار HIV مثبت و فعال از نظر جنسی نشان داد که 48% بیماران همجنس گرا و 39% بیماران به هر دو جنس گرایش داشتند.(26) در مطالعه Terry R و همکارانش بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی بر روی بیماران HIV مثبت مشخص شد که خود کارآمدی بیماران بخصوص در میان بیماران جوان پایین و پایبندی به مصرف دارو در این بیماران ضعیف می باشد. همچنین نشان داد که سازه های مدل اعتقاد بهداشتی در پیش بینی وضعیت پایبندی دارویی در میان بیماران HIV مثبت کارساز است(27) مطالعه Thom و همکارش که به منظور بررسی رابطه جنسی پرخطر در میان یک نمونه 360 بیمار HIV مثبت انجام شد نشان داد که 34 درصد پاسخ دهندگان حداقل یک مقاربت نا ایمن مقعدی یا واژینال در طول 6 ماه گذشته داشته اند. همچنین نشان داد که بین روابط جنسی پر خطر با درآمد پایین ، تعداد بالای شرکای جنسی ، نگرش منفی در مورد استفاده از کاندوم ، فقدان استراتژی اجتناب از خطر و استفاده از مواد مخدر داخل وریدی قبل از رابطه جنسی ارتباط وجود دارد.(23)مطالعات انجام شده در ایران نیز گویای این واقعیت بوده بطوریکه مطالعه همبستگی عبدی و همکارانش در تبریز بر روی 50 بیمار HIV مثبت نشان دا د که 98% بیماران تجربه اعتیاد به مواد مخدر را داشتند . 25% بیماران تجربه رابطه جنسی داشته که 96% این بیماران روابط جنسی ناایمن داشته اند .(28) مطالعه کوشا و همکارانش بر روی 64 بیمار مبتلا به ایدز مراجعه کننده به مرکز مشاوره بیماریهای رفتاری تبریز نشان داد که 75% بیماران سابقه تزریق با سرنگ مشترک بدلیل عدم دسترسی به سرنگ یکبار مصرف را داشته اند.6/56% از بیماران اظهار داشته اند که بدلیل کاهش لذت رابطه جنسی توسط کاندوم ، تماس جنسی ناایمن داشته اند.22% بیماران سابقه خالکوبی دسته جمعی داشته اند همچنین 6/90% بیماران سابقه حبس در زندان داشته که از این بیماران 8/8% سابقه تزریق با سرنگ مشترک بدلیل آگاهی پایین از انتقال ایدز به وسیله سرنگ مشترک را عنوان کرده اند.(29)مطالعه باقری و همکارانش در شیراز بین سالهای 88-83 نشان داد که از 1461 بیمار مبتلا به ایدز 45% سابقه تماس جنسی ،75% سابقه اعتیاد تزریقی و 50% بیماران سابقه خالکوبی داشته اند(30). به همین منظور در این پژوهش از مدل اعتقاد بهداشتی به عنوان محور اساسی استفاده شده، که یکی از تئوریهای قدیمی رفتار بهداشتی بوده و توسط متخصصین در حوزه های مختلف علوم رفتاری جهت طرح ریزی و ارزیابی مداخلات رفتاری به کار گرفته شده است. طبق این مدل تصمیم و انگیزه شخص در اتخاذ یک رفتار بهداشتی به سه مقوله مجزا ادراکات شخصی، رفتار های تعدیل کننده و احتمال انجام رفتار بر می گردد .ادراکات شخصی عواملی هستند که بر درک بیماری یا ناخوشی و عوارض ناشی از یک رفتار بهداشتی اثر می گذارند و عوامل تعدیل کننده شامل متغیر های دموگرافیک ، تهدید درک شده وراهنمای عمل می باشند که در ظهور ادراکات فردی نقش ایفا می کنند،همچنین احتمال انجام عمل در مورد عوامل تأثیر گذار بر احتمال اتخاذ رفتار مناسب بحث می کند(3و31). مطابق با مدل اعتقاد بهداشتی تعادل بین منافع و موانع در ک شده حاصل از رفتار مرتبط با سلامت یکی از عوامل مهم تعیین کننده در اتخاذ رفتار مرتبط با سلامت می باشد.(32) چارچوب مدل اعتقاد بهداشتی بیان میکند که اقدامات مرتبط با سلامت به طور همزمان به سه عامل بستگی دارد. این عوامل عبارتند از وجود انگیزه کافی (نگرانی بهداشتی) در زمینه رعایت مسائل بهداشتی ، اعتقاد به اینکه در صورت عدم انجام رفتار بهداشتی مشکل جدی در سلامت فرد ایجاد خواهد شد و اعتقاد به اینکه پس از انجام رفتار بهداشتی خاص یک سری منافع عاید فرد شده و در عین حال یک سری موانع برای اتخاذ رفتار های پیشگیرانه وجود داشته که می بایست شخص بر آنها فایق آید(33) بنابراین کاربرد این مدل در زمینه ایدز به درک بهتر رفتار های پر خطر کمک کرده و زمینه را برای اصلاح رفتار های ناسالم فراهم می آورد.اساس این مدل بر انگیزه افراد برای عمل نهاده شده ، پس می تواند با برنامه های آموزش جنسی و مصرف مواد تناسب خوبی داشته باشد.(3)و از طرفی این مدل برای برنامه های پیشگیرانه و مداخلات کوتاه مدت برای نیل به تغییرات خاص مناسب بوده و اکثر بسیج های آموزش عمومی در رابطه با ایدز از این مدل بهره می گیرند(34)امروزه در برنامه های پیشگیری از ایدز از نظریه های مختلف استفاده می شود ، اما در بسیاری از مطالعات در زمینه پیشگیری از بیماری ایدز الگوی اعتقاد بهداشتی مورد استفاده قرار گرفته است.(35) سازه های این الگو ، به صورت ز یر، در برنامه های آموزشی این بیماری کاربرد داشته و به فهم بیشتر رفتارها ی پیشگیرانه از ایدز کمک می کنند.افراد برای پذیرفتن رفتار های پیشگیرانه نیاز دارند به اینکه: - معتقد باشند قادر به انتقال بیماری هستند. - معتقد باشند که عوارض و پیامدهای بیماری، شدید و جدی است. - معتقد باشند که مهار تهای کاهش دهنده خطر (ارتباط جنسی سالم یا خویشتن داری ) خطر عفونت را به میزان زیاد ، کاهش می دهد. - معتقد باشند که منافع آن عمل به منظور کاهش خطر نسبت به هزینه های بالقوه و موانع مانند کاهش لذت واکنش منفی شریک جنسی یا جامعه ارزشمندتر است. - معتقد باشند که توانایی انجام عملکرد مؤثر را دارند مانند پی گیری و تداوم تمرین ارتباط جنسی سالم (31)مطالعات در زمینه رفتار های پیشگیرانه از ایدز بر اساس مدل های فردی و اجتماعی دیگر نیز صورت گرفته ، که بنظر می رسد با توجه به بافت فرهنگی و ماهیت بیماری ، مدل های اجتماعی کارساز نبوده و از بین مدل های فردی مدل فرانظری و تئوری عمل منطقی و تئوری رفتار برنامه ریزی شده بیشترین کاربرد را در این زمینه داشته که البته دارای محدودیت هایی نیز می باشند . از جمله محدودیت های مدل فرا نظری اینکه افراد مورد مطالعه می توانند در عرض چند دقیقه تمام مراحل این مدل را پشت سر گذارند. دوم اینکه بیشتر مطالعات انجام شده بر اساس این الگو بر ساختار مراحل تغییر تأکید داشته و سایر ساز های مدل مورد بررسی قرار نگرفته اند. مدل رفتار برنامه ریزی شده و تئوری عمل منطقی بر این فرضیه استوار است که کنترل رفتاری در ک شده می تواند کنترل رفتار واقعی را پیش بینی کند که این همیشه صادق نبوده و همچنین اینگونه فرض می کند که قصد رفتاری منجر به انجام رفتار می شود در حالیکه افراد آنطوری که برنامه ریزی می کنند عمل نمی نمایند.(36) لذا با توجه به وضعیت استراتژیک شهرستان سراوان و هم مرز بودن با کشور پاکستان و از طرفی تردد اهالی این شهرستان به منظور کار به کشور پاکستان و کشورهای حوزه خلیج فارس و بعضاً آلوده شدن این افراد در این کشورها ،آمار بالای ایدز در شهرستان و الگوی غالب انتقال در این شهرستان که انتقال از راه جنسی و ناشناخته بوده و تعداد 16 مرد مبتلا که همسران سالم دارند، این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی در ایجاد رفتار های پیشگیرانه از انتقال بیماری در مبتلایان به ایدز شهرستان سراوان و سرباز انجام می شود . نتایج این مطالعه در جهت بهبود رفتار های پیشگیرانه ی مبتلایان به ایدز یک سری پیشنهاداتی ارائه می دهد و مؤسساتی مثل دانشگاه علوم پزشکی ، مراکز مشاوره و دانشجویان دانشگاههای علوم پزشکی می توانند از نتایج این مطالعه بهره Pollard. Zidovudine adherence among individuals with HIV infection.Psychological and Socio-medical Aspects of AIDS/HIV. 1995;7:439-448 33) Kagee A . Adherence to antiretroviral therapy in the contextof the national roll-out in South Africa:Defining a research agenda for psychology. South African Journal of Psychology.2008; 38: pp.413-428 34) Nutbeam D, Harris E Theory in a Nutshell. New York: MC Graw-Hill component;2004. (35 B Winfield E, L Whaley A. A comprehensive test of the health belief model in the prediction of condom use among African American collage students.Journal of Black Psychology 2002; 4: 330-46 36)صفاری محسن، شجاعی زاده داود،غفرانی پور فضل الله،حیدرنیا علیرضا، پاکپور امیر.نظریه ها ، مدل ها و روش های آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت.نشر آثار سبحان،خرداد ماه 88،صفحات 83-71 ببرند. |
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش | 1 ) میانگین نمره آگاهی در مورد رفتار های پیشگیرانه بعد از آموزش در گروه مورد نسبت به گروه کنترل تفاوت دارد . 2) میانگین نمره نگرش در مورد رفتار های پیشگیرانه بعد از آموزش در گروه مورد نسبت به گروه کنترل تفاوت دارد . 3) میانگین نمره حساسیت درک شده نسبت به رفتار های پیشگیرانه بعد از آموزش در گروه مورد نسبت به گروه کنترل تفاوت دارد . 4) میانگین نمره شدت درک شده نسبت به رفتار های پیشگیرانه بعد از آموزش در گروه مورد نسبت به گروه کنترل تفاوت دارد . 5) میانگین نمره منافع درک شده از رفتار های پیشگیرانه بعد از آموزش در گروه مورد نسبت به گروه کنترل تفاوت دارد . 6) میانگین نمره موانع درک شده نسبت به رفتار های پیشگیرانه بعد از آموزش در گروه مورد نسبت به گروه کنترل تفاوت دارد . 7) میانگین نمره خودکارآمدی نسبت به رفتار های پیشگیرانه بعد از آموزش در گروه مورد نسبت به گروه کنترل تفاوت دارد . 8) میانگین نمره رفتار های پیشگیرانه بعد از آموزش در گروه مورد نسبت به گروه کنترل تفاوت دارد. 9) تأثیر تغییرات نمره سازه های مدل اعتقاد بهداشتی بر تغییر رفتار یکسان نمی باشد. |
| هدف کلی طرح | تعیین تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر رفتار های پیشگیرانه از انتقال بیماری در مبتلایان به ایدز |
| اهداف اختصاصی | 1) مقایسه میانگین تغییر نمرات آگاهی نسبت به رفتار های پیشگیرانه قبل و بعد از مداخله آموزشی درگروه مورد و کنترل 2) مقایسه میانگین تغییر نمرات نگرش نسبت به رفتار های پیشگیرانه قبل و بعد از مداخله آموزشی درگروه مورد و کنترل 3) مقایسه میانگین تغییر نمرات حساسیت درک شده نسبت به رفتار های پیشگیرانه قبل و بعد از مداخله آموزشی درگروه مورد و کنترل 4) مقایسه میانگین تغییر نمرات شدت درک شده نسبت به رفتار های پیشگیرانه قبل و بعد از مداخله آموزشی درگروه مورد و کنترل 5) مقایسه میانگین تغییر نمرات منافع درک شده نسبت به رفتار های پیشگیرانه قبل و بعد از مداخله آموزشی درگروه مورد و کنترل 6) مقایسه میانگین تغییر نمرات موانع درک شده نسبت به رفتار های پیشگیرانه قبل و بعد از مداخله آموزشی درگروه مورد و کنترل 7) مقایسه میانگین تغییر نمرات خودکارآمدی نسبت به رفتار های پیشگیرانه قبل و بعد از مداخله آموزشی درگروه مورد و کنترل 8) مقایسه میانگین تغییر نمرات رفتار های پیشگیرانه در مورد ایدز قبل و بعد از مداخله آموزشی در گروه مورد و کنترل 9) تعیین ارتباط تغییر نمرات سازه های مدل اعتقاد بهداشتی بر رفتار های پیشگیرانه بعد از مداخله آموزشی درگروه مورد |
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | 1- وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی 2) شبکه های بهداشت و درمان3. دانشجویان دانشگاههای علوم پزشکی 4)مراکز مشاوره و پایگاههای دیده ور |
| تعریف واژه های تخصصی | آموزش بهداشت : مجموعه تلاش های طرح ریزی شده از قبل به منظور تشویق یا تدارک تجربیات منجر به ارتقاء سطح سلامت و نیز شناخت آگاهیها ، گرایش ها و رفتار های مرتبط به بهداشت فرد ، گروه و اجتماع مدل اعتقاد بهداشتی : این مدل، مدلی است جامع که بیشتر در پیشگیری از بیماری نقش دارد تا کنترل آن . این مدل رابطه بین اعتقادات بهداشتی و رفتار بهداشتی را نشان می دهد و براین فرضیه استوار است که رفتار پیشگیری کننده براساس اعتقادات شخص است ایدز (AIDS ): سندرم نقص ایمنی اکتسابی رفتار های پیشگیرانه : عبارت است از هر نمود و عمل و موضع گیری که به منظور تأمین ، حفظ و ارتقاء سلامت فرد از فرد سر می زند. |
| نوع مطالعه | مطالعه نیمه تجربی |
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) | بیماران HIV+ یا مبتلا به ایدز بالای 18 سال شهرستان های سراوان و سرباز معیار های ورود: 1) بیماران مبتلا به اچ آی وی بوده یا وارد فاز ایدز شده باشند 2) بیماران بالای 18 سال سن داشته باشند . 3) بیماران ساکن شهرستان سراوان و سرباز باشند. 4) در مرکز مشاوره بیماریهای سراوان و سرباز دارای پرونده باشند. معیار های خروج : 1)در صورتی که احتمال قطع همکاری بیمار با مرکز مشاوره وجود داشته باشد. 2) فوت بیمار 3) مهاجرت بیمار |
| حجم نمونه و روش محاسبه آن | تعداد 108 بیمارHIV+ یا مبتلا به ایدز بالای 18 سال شهرستان های سراوان و سرباز تعداد 54 بیمار مبتلا به ایدز بالای 18 سال شهرستان سراوان با روش سرشماری وارد مطالعه شده و به همین تعداد 54 بیمار از شهرستان سرباز نیز وارد مطالعه خواهند شد. |
| روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) | تعداد 54 بیمار مبتلا به ایدز بالای 18 سال شهرستان سراوان با روش سرشماری وارد مطالعه شده و به همین تعداد 54 بیمار از شهرستان سرباز نیز وارد مطالعه خواهند شد. |
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | پرسشنامه تنظیمی پنج قسمتی شامل اطلاعات دموگرافیک،سؤالات آگاهی ،سؤالات نگرش ، سؤالات سازه های مدل اعتقاد بهداشتی و سؤالات عملکرد که یک بار در آزمون اولیه (pre test) و بار دیگر در آزمون ثانویه (پس از اجرای برنامه آموزشی post test ) مورد استفاده قرار خواهد گرفت . ابزار جمع آوری داده ها پس از مراجعه به نشریات و مقالات علمی داخلی و خارجی و افراد معتبر علمی تدوین به منظور سنجش روایی برای 5 نفر از متخصصین آموزش بهداشت و 2 نفر از متخصصین عفونی ارسال و پس از جمع آوری نظریات متخصصین روایی محتوایی آن با دو شاخص CVR,CVIسنجیده خواهد شد .به منظور تعیین پیوستگی درونی سوالات پرسشنامه ابتدا بر روی یک نمونه 10 نفری از بیماران انجام خواهد شد و شاخص آلفای کرونباخ سنجیده خواهد شد. |
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | این مطالعه نیمه تجربی با هدف تعیین تأثیر برنامه آموزشی بر رفتار های پیشگیرانه از انتقال بیماری در مبتلایان به ایدز انجام می گیرد برای این امر به منظور هماهنگی و همکاری شبکه بهداشت و درمان سراوان و سرباز از طریق دانشکده بهداشت مکاتبه صورت می گیرد. بعد از هماهنگی جهت شناسایی بیماران ، محل سکونت و وضعیت بیماران به مرکز مشاوره مراجعه خواهد شد.افراد مورد مطالعه شناسایی شده و وارد مطالعه می گردند. قبل از اجرای طرح ،در خصوص اهداف ، روش اجرای مطالعه ، استفاده کنندگان از نتایج پژوهش و محرمانه ماندن اطلاعات برای افراد توضیح داده خواهد شد و فرم رضایت نامه توسط شرکت کنندگان در برنامه تکمیل شده و خاطرنشان خواهد شد که همکاری افراد در این مطالعه کاملاً داوطلبانه بوده و در هر مرحله ای که فرد خواسته باشد با برنامه همکاریش را قطع کند می تواند از مطالعه خارج شود. سؤالات مربوط به سنجش آگاهی از نوع بسته ( با پاسخ بلی ، خیر ،نمی دانم ) ، سؤالات مربوط به نگرش و سازه های مدل با طیف لیکرت 3 تایی(مؤافقم،نظری ندارم،مخالفم برای نگرش ، سازه های منافع درک شده و موانع در ک شده و گزینه های خیلی زیاد ، کم و هرگز برای سازه های حساسیت درک شده ، شدت درک شده و خود کار آمدی) و سوالات مربوط به عملکرد بصورت بسته با پاسخ ( همیشه ، گاهی اوقات و هرگز ) در نظر گرفته خواهند شد. به گزینه صحیح سؤالات آگاهی نمره 2 ، به گزینه غلط نمره صفر و به گزینه نمی دانم نمره یک و به حالت مطلوب سوالات مربوط به سازه های مدل و نگرش نمره 3 و به حالت نامطلوب نمره 1 و به گزینه نظری ندارم و گزینه کم نمره 2 اختصاص می یابدو به عملکرد مطلوب نمره 2 و به عملکرد نامطلوب نمره0 و به گزینه ی گاهی اوقات نمره یک تعلق می گیرد. پرسشنامه ها توسط پژوهشگر در اختیار افراد مورد مطالعه قرار گرفته و پس از تکمیل ، داده های حاصله مورد تجزیه تحلیل قرار گرفته و براساس نتایج ، نیاز های آموزشی افراد تعیین و بر اساس نیاز های آموزشی افراد در گرو ههایی قرار گرفته ومحتوای آموزشی تدوین و تعداد جلسات آموزشی تعیین می گردند. برنامه آموزشی با استفاده از روشهای سخنرانی ، بحث گروهی و تهیه پمفلت آموزشی خواهد بود که برای هر گروه 4 جلسه آموزشی در نظر گرفته شده و افراد به مدت 4 هفته در معرض برنامه آموزشی قرار خواهند گرفت. سپس تأثیر برنامه آموزشی مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی بر رفتار های پیشگیرانه ی مبتلایان به ایدز بعد از دو ماه از مداخله آموزشی سنجیده خواهد شد. در طول دوره مداخله با مرکز مشاوره هماهنگی ایجاد شده تا گروه مداخله جزء آموزش در قالب این مطالعه و گروه کنترل آموزش دیگری دریافت نکنند. |
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | داده های جمع آوری شده از دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون کد گذاری شده و سپس با استفاده از نرم افزار13 SPSS دادهها مورد تجزیه تحلیل قرار می گیرند. جهت تجزیه تحلیل داده ها از شاخصهای مرکزی ، پراکندگی و آزمونهای آماری پارامتریک ( در صورت نرمال بودن توزیع ) و ناپارامتریک مرتبط استفاده می شود. برای تعیین تفاوت نمرات اکتسابی بین گروهها در مراحل قبل و بعد از مداخله از آزمون تی مستقل ، برای تعیین تفاوت نمرات اکتسابی قبل و بعد از مداخله در گروه مداخله و یا شاهد از آزمون تی زوجی و برای تعیین تأثیر تغییرات نمره سازه های مدل اعتقاد بهداشتی بر رفتار های پیشگیرانه از ضریب همبستگی و رگرسیون استفاده می شود .در صورت نیاز از سایر آزمون های پارامتریک و ناپارامتریک استفاده خواهد شد. گروه مداخله-شاهد متغییر مداخله N= شاهد N= قبل از مداخله از Mean±SD بعد ازمداخله Mean±SD تغییرات Mean±SD قبل از مداخله از Mean±SD بعد ازمداخله Mean±SD تغییرات Mean±SD آگاهی نگرش حساسیت درک شده شدت درک شده منافع درک شده موانع درک شده خود کارآمدی عملکرد |
| ملاحظات اخلاقی | کد های اخلاقی 1،3، 5، ، 8 که به ترتیب مربوط به کسب رضایت آگاهانه به صورت کتبی،کسب رضایت آگاهانه بصورت داوطلبانه ،تشریح روش اجرا واهداف مطالعه برای افراد مورد مطالعه و و قایل شدن حق انصراف از شرکت در مطالعه بنا به تشخیص فرد مورد مطالعه در هر زمان از اجرای طرح رعایت گردیده است . |
| محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها | 1) بیسواد و یا کم سوادی گروه مورد مطالعه 2) تفاوت های فردی بیماران از نظر سن ، سطح سواد ، وضعیت تأهل ، محل سکونت ، جنسیت 3) انجام مطالعه در دو شهرستان پیش بینی حهت رفع محدودیت ها: 1) با مرکز مشاوره هماهنگی ایجاد نموده تا ترتیبی اتخاذ گردد تا بیماران بجز آموزشات ارایه شده در قالب مطالعه آموزش دیگری در یافت ندارند. 2) برای رفع محدودیت کم سوادی گروه مورد مطالعه طوری برنامه ریزی شده تا آموزشات در گروههای همگن و به روش سخنرانی ، بحث گروهی ومطالعه پمفلت آموزشی ارایه گردد. 3) برای رفع محدودیت های تفاوت های فردی به گو نه ای برنامه ریزی می گردد تا آموزشات در گروههای همگن ارایه گردد. 4) برای کاهش اثر متغیر های مخدوش کننده طوری برنامه ریزی می گردد تا فاکتور های جنسیت ، وضعیت تأهل ، قومیت ، سطح سواد و ... در انتخاب گروه کنترل با توجه به گروه مداخله ای صورت گیرد. در ضمن با توجه به همجوار بودن دو شهرستان و نزدیکی وضعیت فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی مردم دو شهرستان از بابت تفاوت فرهنگی و اجتماعی مشکل خاصی نخواهد بود. |
| کلمات کلیدی | آموزش بهداشت ،مدل اعتقاد بهداشتی ،ایدز ورفتار های پیشگیرانه |
| فهرست منابع و مراجع | ) محبی نوبندگانی زینت و همکاران . آگاهی و نگرش کارکنان درمانی شاغل در بیمارستانهای آموزشی – درمانی شهر یاسوج در مورد ایدز. مجله ارمغان دانش ، سال هشتم ، شماره 30 ، تابستان 1382، 53-47 2)Anthoysf.The AIDS Epidemic.The New England JoUrnal Of Medicine ,1999:1046-1049 3) کریمی محمود. کاربرد مدل اعتقاد بهداشتی بر آگاهی ، نگرش و عملکرد آرایشگران زرندیه نسبت به بیماری ایدز. دوازدهمین همایش ملی بهداشت محیط ایران، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی دانشکده بهداشت ، آبان ماه 88، 2369- 2360 4) ضاربان ایرج،حیدر نیا علیرضا، فاطمه رخشانی و همکاران . بررسی میزان آموزش پیشگیری از ایدز بر آگاهی و عملکرد ملوانان چابهار . فصلنامه طبیب شرق ، سال 8 ،شماره 1،سال 1385،ص 33-29 5)کریمی محمود. بررسی میزان تأثیر آموزش بهداشت بر رفتار های پیشگیری کننده از ایدز در زندانیان زندان قزلحصار تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تربیت مدرس ،سال 1382 6) مسعودی مژگان،فرهادی علی .میزان حمایت خانواده از افراد HIV+ و مبتلایان به ایدز.فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی لرستان،دوره هفتم،شماره 3و4،پاییز و زمستان 84، صفحات 47-43 7)http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_ WorldAIDSday_report_2011_en.pdf 8)راد مریم ، هاشمی پور مریم السادات ، علیزاده رشید.آگاهی و نگرش گروهی از مراجعین به یک مرکز دندانپزشکی در رابطه با بیماری ایدز.مجله دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، دوره 10،شماره 2،تابستان 88،151-144 9)Alder MW.Development Of The Epidemic.In:Alder Mw,Editor.ABC Of AIDS .5thed.London:BMJ Publishing Group;2001.P.1-5 10) حسین رنجبر.آگاهی و نگرش دانش آموزان متوسطه شهرستان تربت حیدریه در رابطه با بیماری ایدز در سال 1387.فصلنامه بیماریهای عفونی – گرمسیری وابسته به انجمن متخصصین بیماریهای عفونی گرمسیری ،سال 14،شماره 45،تابستان 88، صفحات 56-51 11) وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشکی ،معاونت سلامت ، مرکز مدیریت بیماری ها.گزارش فعالیت ها و دستاوردها در باره اچ آی وی و ایدز در ایرا ن. نشر صدا ، تهران ،1385 12) آخرین آمار مربوط به عفونت HIV/AIDSدر جمهوری اسلامی ایران جهت بهره برداری عمومی .وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی .مرکز مدیریت بیماریها .تابستان 1390 13) کریمی محمود،غفرانی پور فضل الله،حیدر نیا علیرضا.تأثیر آموزش بر اساس الگوی اعتقاد بهداشتی در ایجاد رفتار های پیشگیری کننده از ایدز. مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان،دوره 18،شماره 70، تابستان 88 ، صفحات 73-64 14) United Nations. The millennium development goals report. New York; 2008: 28-30 15) سیام شهره . بررسی آگاهی زنان شهر رشت در باره ایدز .مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان ، دوره 17، شماره ی 65، 1386، صفحات 67-59 16)Blu the ntha.RN,Kral AH,Gee I,et all.The effect of syringe exchange use of highrisk injection drug users ,a cohort study .AIDS 2000,605-610 17) گشتاسبی آزیتا،وحدانی سادات مریم،رضایی ناصر.آگاهی زنان متأهل مناطق شهری استان کهگلویه و بویر احمد در مورد ایدز.فصلنامه ارمغان دانش،شماره 43،پاییز 1385،ص 99 18)شریفی راد غلامرضا،هزاوه ای محمد مهدی ،حسن زاده اکبر و همکاران.تأثیر |
| نام فایل | تاریخ درج فایل | اندازه فایل | دانلود |
|---|---|---|---|
| پرسشنامه نهایی.pdf | 1391/05/24 | 494596 | دانلود |
| metodology.docx | 1391/05/25 | 17564 | دانلود |
| dr.navidian.docx | 1391/05/25 | 21249 | دانلود |
| dr.rakhshani.doc | 1391/05/25 | 302080 | دانلود |
| فرم رضایت مطالعه ایدز.doc | 1391/05/28 | 88576 | دانلود |
| 1 001.jpg | 1391/07/13 | 490503 | دانلود |
| 2 001.jpg | 1391/07/13 | 995804 | دانلود |
| 3 001.jpg | 1391/07/13 | 1041893 | دانلود |
| soratglase.doc | 1391/07/13 | 241664 | دانلود |
| آ.طبسی.doc | 1391/07/13 | 345600 | دانلود |
