| عنوان |
متن |
| خلاصه طرح به فارسی | بررسی ارتباط اترواسکلروز تحت بالینی شریان کاروتید مشترک (CCA) و میزان دانسیته استخوانی (BMD)در زنان یائسه |
| خلاصه طرح به لاتین | The association between carotid atherosclerosis and bone mineral density in postmenopausal women |
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | آترواسکروز و استئوپروز دو بیماری مزمن قابل پیشگیری هستند که هر دو علت اصلی موربیدیتی و مورتالیتی زنان یائسه می باشند.(1, 2)
یافته های متناقض در مورد ارتباط آترواسکروز و استئوپروز وجود دارد.(2) اخیرا نشان داده شده که ارتباط نزدیکی میان پاتولوژی عروقی و ابنرمالیته استخوانی وجود دارد و برخی مطالعات و شواهد نشان داد که وجود یکی می تواند پیش گویی کننده وجود دیگری باشد همچنان که در چندین مطالعه انجام شده مشاهده شد که کاهش دانسیته استخوانی (BMD) با افزایش و پیشرفت آترواسکروز و حوادث قلبی عروقی همراه است. (3)
اگرچه علت اصلی همراهی آترواسکروز و استئوپروز و کاهش دانسیته استخوانی هنوز نامشخص است اما پژوهش های قبلی مکانیسم های مختلفی که می تواند روی متابوسیم استخوانی و پاتولوژی عروقی اثرگذارد را مطرح کرده اند از جمله: اختلال در متابولیسم vit D، اختلال در هموستاز Ca، کاهش استروژن ، کاهش ویتامین k،محصولات اکسیداسیون لیپیدها، استرس اکسید اکتیو، التهاب و مکانیسم های مولکولی از جمله تنظیم نادرست سیستم OPG/RANK/RANK-L(استئوپروتگرین).(4-7)
مطالعات قبلی نشان داده اند که هر دو فرآیند آترواسکروز و استئوپروز با افزایش سن پیشرفت می کنند(8) ، اما تعدادی از مطالعات با حذف عامل سن نشان داده اند که آترواسکروز عروقی با کاهش دانسیته استخوانی ارتباط دارد (بدون در نظر گرفتن ریسک فاکتور سن )که می تواند به علت وجود فاکتورهای اتیولوژی دیگر باشد.(2)
سونوگرافیB-mode با رزولوشن بالا یک روش غیر تهاجمی با ارزش برای ارزیابی آترواسکروز در مطالعات کلینیکی و اپیدمیولوژیک است.(3) اندازه گیری ضخامت اینتیما مدیا (IMT) در شریان کاروتید مشترک (common carotid) به وسیله سونوگرافی یک شاخص با ارزش جهت شناسایی زودرس آترواسکروز می باشد. (1) افزایش ضخامت اینتیما مدیا (IMT) به عنوان ریسک فاکتور مستقل برای حوادث قلبی- عروقی ناشی از آترواسکروز مطرح شده است و مطالعات نشان داده اند تغییرات شریان کاروتید منعکس کننده آترواسکروزسیستمیک است و ارتباط نزدیکی با بیماری عروق کرونر دارد. (3 و8 و9)
باتوجه به اینکه درمورد ارتباط اترواسکلروز با استئوپروز (کاهش دانسیته استخوانی و گرگرفتگی
(Hot flashes) در در زنان یائسه در حدی که مابررسی کردیم مطالعه ای انجام نشده است, هدف از انجام این مطالعه بررسی ارتباط میان ضخامت اینتیماIMT) ) شریان کاروتید مشترک و میزان کاهش دانسیته استخوانی وبروزگرگرفتگی (hot flashes) در زنان یائسه می باشد.
|
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش | فرضیات پژوهش : (H0)
1- ضخامت آنتیما- مدیای شریان کاروتید( IMT ) با میزان کاهش دانسیته استخوانی درزنان یائسه ارتباطی ندارد.
2- ضخامت آنتیما- مدیای شریان کاروتید( IMT ) با بروز گرگرفتگی (Hot flashes) درزنان یائسه ارتباطی ندارد.
|
| هدف کلی طرح | تعیین ارتباط اترواسکلروز تحت بالینی شریان کاروتید مشترک (CCA) ومیزان دانسیته استخوانی (BMD) در زنان یائسه |
| اهداف اختصاصی | - اهداف اختصاصی :
تعیین ارتباط ضخامت آنتیما- مدیای شریان کاروتیدمشترک ( IMT ) ومیزان دانسیته استخوانی (BMD) در زنان یائسه
اهداف فرعی:
1-تعیین ارتباط ضخامت آنتیما- مدیای شریان کاروتیدمشترک ( IMT ) و بروز گرگرفتگی (hot flashes) در زنان یائسه
2- تعیین ارتباط ضخامت آنتیما- مدیای شریان کاروتیدمشترک ( IMT ) و بروز عرق شبانه ) night sweet)در زنان یائسه
3- تعیین ارتباط ضخامت آنتیما- مدیای شریان کاروتیدمشترک ( IMT ) و سابقه شکستگی در زنان یائسه
4- تعیین ارتباط ضخامت آنتیما- مدیای شریان کاروتیدمشترک ( IMT ) با شدت کاهش دانسیته استخوانی در زنان یائسه
هدف کاربردی:با انجام این مطالعه در صورت اثبات ، غربالگری زودهنگام و تشخیص ودرمان زودرس آترواسکلروز در زنان یائسه با کاهش دانسیته استخوانی وگرگرفتگی (hot flashes)انجام خواهد گرفت.
|
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | کلیه مراکز فعال در برنامه های پیشگیری سطوح اولیه وثانویه وثالثیه در مراکز بهداشتی کل کشور
کلیه مراکز تخصصی و فوق تخصصی رادیولوژی
کلیه مراکز تخصصی و فوق تخصصی روماتولوژی
کلیه مراکز تخصصی و فوق تخصصی قلب وعروق
کلیه مراکز تخصصی و فوق تخصصی نورولوژی
|
| تعریف واژه های تخصصی | استئوپروز : کاهش دانسیته استخوانی (طبق تعریف WHO به میزان T-Score کمتر از -2.4 نسبت به ماکزیمم میزان تراکم استخوان(P.B.M) گفته می شود) و
Intima: لایه داخلی عروق
Media: لایه میانی عروق
|
| نوع مطالعه | مطالعه از نوع مقطعی (cross-sectional) |
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) | معیارهای ورود(Inclusion criteria):
شامل زنان یائسه (که طبق تعریف who 12 ماه توقف در menestration داشته باشند) مراجعه کننده به کلینیک روماتولوژی جهت غربالگری استئوپروز و اندازه گیری دانسیته استخوانی
معیارهای خروج( exclusion criteria) :
1-مصرف داروهایی که برمتابولیسم استخوانی تاثیر گذارباشند شامل:
-کورتیکواستروئید- hormone replacement therapy(HRT)-ایمنوساپرسیو- داروهای ضد صرع- آنتی کواگلان خوراکی-بیفوسفانات ها– کلسیم و vit Dو داروهای شیمی درمانی
2- سابقه malignancy ( بدخیمی)
3-هیستوری بیماریهای تیروئید- پاراتیروئید، آدرنال، کلیه ،روماتیسمی ،بیماری مزمن ،یائسگی زودرس
4-مصرف سیگار و الکل
5- سابقه بی حرکتی طولانی
|
| حجم نمونه و روش محاسبه آن | جمعیت مورد مطالعه شامل 60 زن یائسه مراجعه کننده به کلینیک روماتولوژی جهت غربالگری استئوپروز و اندازه گیری دانسیته استخوانی بر طبق فرمول زیر:
N=z² p (1-p) / d²
p= احتمال تخمینی بیماری آترواسکلروزشریان کاروتید درزنان یائسه با کاهش دانسیته استخوانی (1)
N=60
|
| روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) | نمونه گیری به شیوه آسان شامل زنان یائسه (که طبق تعریف who 12 ماه توقف در menestration داشته باشند) مراجعه کننده به کلینیک روماتولوژی جهت غربالگری استئوپروز و اندازه گیری دانسیته استخوانی |
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | (ضمیمه 1)
بسمه تعالی
شماره:.............................. تاریخ:...............................
فرم جمع آوری اطلاعات طرح پژوهشی
بررسی ارتباط اترواسکلروز تحت بالینی شریان کاروتید مشترک (CCA) و دانسیته استخوانی
(BMD)در زنان یائسه
اطلاعات دموگرافیک
1- نام و نام خانوادگی:............................................
2-آدرس محل سکونت ...........................................................
3-آدرس محل کار...................................................................
4- شماره تلفن: محل سکونت .............................. محل کار...................................
5- جنس 1-زن02 -مرد0
6-تاریخ تولد 0013
7-نام پزشک: ...........................................................
8- مدت زمانی که از یائسگی میگذرد:.....................
9-گرگرفتگی: دارد □ ندارد □
10-سابقه شکستگی دارد □ ندارد □
10-مصرف سیگار: دارد □ ندارد □
11- مصرف الکل: دارد □ ندارد □
12-سابقه بیماری قبلی: ..........................................................
13- داروهای مصرفی و دوز هریک:
1-
2-
3-
اطلاعات سونوگرافیک
پلاک آترواسکلروتیک : در سمت راست: دارد □ ندارد □
در سمت چپ: دارد □ ندارد □
میزان IMT :
در سمت راست : نوبت اول......mm نوبت دوم......mm نوبت سوم......mm
در سمت چپ : نوبت اول......mm نوبت دوم......mm نوبت سوم......mm
معدل شش نوبت اندازگیری راست:.........mm
معدل شش نوبت اندازگیری چپ:..........mm
دانسیته استخوانی (BMD)
BMC( g/cm2) :
T-Score:
Z-Score :
توضیحات:
|
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | روش اجرا: مطالعه از نوع مقطعی (cross-sectional) و جمعیت مورد مطالعه شامل 60 خانم یائسه مراجعه کننده به کلینیک روماتولوژی جهت اندازه گیری استخوانی (Bone mineral density) می باشد.
معیارهای ورود(Inclusion criteria):
شامل زنان یائسه (که طبق تعریف who 12 ماه توقف در menestration داشته باشند) مراجعه کننده به کلینیک روماتولوژی جهت غربالگری استئوپروز و اندازه گیری دانسیته استخوانی
معیارهای خروج( exclusion criteria) :
1-مصرف داروهایی که برمتابولیسم استخوانی تاثیر گذارباشند شامل:
- کورتیکواستروئید- hormone replacement therapy(HRT)-ایمنوساپرسیو- داروهای ضد صرع- آنتی کواگلان خوراکی-بیفوسفانات ها– کلسیم و vit Dو داروهای شیمی درمانی
2- سابقه malignancy ( بدخیمی)
3-هیستوری بیماریهای تیروئید- پاراتیروئید، آدرنال، کلیه ،روماتیسمی ،بیماری مزمن ،یائسگی زودرس
4-مصرف سیگار و الکل
5- سابقه بی حرکتی طولانی
ارزیابی بالینی:
اطلاعات کلینیکی و دموگرافیک شامل سن ، قد، وزن ، تعداد سالهایی که از یائسگی می گذرد ،BMI (شاخص توده بدنی) ، داروهای مصرفی، بیماریهای همراه، علائم یائسگی شامل گرگرفتگی (HOT FLASH) و عرق شبانه ) night sweet) ، سابقه شکستگی در فرم جمع آوری اطلاعات ثبت می گردد.
سونوگرافی:
بررسی شریان کاروتید مشترک بوسیله دستگاه GEمدلLOGIC500باپروب Linear 7/5 MHZتوسط رادیولوژیست متبحر در داپلر سونوگرافی سیستم عروقی انجام می پذیرد.
سونوگرافی به صورت Blindنسبت به وضعیت استئوپروز صورت میگیرد.
بیماران به صورت supineوبامختصرextension گردن خوابیده وتحت سونوگرافی قرار میگیرند.
CCIMTدر دیواره شریان کاروتید {1 سانتیمتر پروگزیمال به بولب کاروتید و در بولب کاروتید و1 سانتیمتر دیستال به بولب کاروتید} مورد اندازه گیری قرار میگیرد.این اندازه گیریها در دیواره قدامی وخلفی شریان کاروتید دوطرف صورت می پذیرد وCCIMTبه صورت میانگین این 12 اندازه گیری بیان میگردد (6 اندازه گیری در شریان کاروتید راست و6 اندازه گیری در شریان کاروتید چپ).
یک پلاک به صورت IMTبا اندازه 2 برابر IMT مجاور تعریف میشود.
اندازه گیری دانسیته استخوانی (BMD):
جهت اندازه گیری BMD از (DXA) Dual x-ray absortiometric بوسیله دستگاه DPXMDT lunar در گردن قمور و ستون فقرات (L1-L4) استفاده می شود. نتایج BMC براساس g/cm2 شامل محتوای ماده معدنی استخوانی نسبت به آن منطقه حساب شده و جهت استاندارد شدن به T-score و Z-Score تبدیل می شود.
Cut off بر اساس کرایتریای تشخیص استئوپروز who تعیین می شود: بر اساس این کرایتریا بیماران به سه کاتگوری تقسیم می شوند:
1-نرمال شامل BMD کمتر از 1 SD زیر عدد نرمال فرد جوان T-SCORE >1
2- استئوپنی 1-2.5 SD BMD زیر عدد نرمال فرد جوان T-SCORE≤ -1
3- استئوپروز BMD 2.5 یا بیشتر زیر عدد نرمال فرد جوان T-SCORE≤ - 2.5
(10)
|
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | آنالیز آماری: (statistical analysis)
داده های ناشی از مشاهدات بالینی،پاراکلینیک و تصویربرداری به رایانه وارد و بکمک نرم افزار SPSS توسط روشهای آماری توصیفی شامل شاخص های مرکزی و پراکندگی و توزیع فراوانی و روشهای آماری تحلیلی برای مقایسه متغیرهای کمی مورد آنالیز قرار گرفت.
داده ها به شکل SD+- mean یا SE بیان شدند.95% حدود اطمینان برای داده ها حساب شد.چگونگی توزیع داده ها با استفاده از kolmograv smirnov بررسی شد.
Chi-square,fisher- exact- test برای تحلیل داده های کاتکوریکال به کار می رود.آنالیز پیرسون( pearson) در صورت توزیع نرمال داده ها و آنالیز اسپیرمن(spearmen) در صورت توزیع غیر نرمال داده ها جهت بررسی ارتباط در گروه ها به کار می رود. میانگین ها با استفاده از آزمونهای krus kalwaris, mann withney, anova, t-test مقایسه شدند.
در این مطالعه P < 0/05 از لحاظ آماری معنی دار در نظر گرفته خواهد شد.
|
| ملاحظات اخلاقی | با توجه به مطالعه کدهای 1-2-3-5-6-7-8-10-11-12-13-14-15-17-19- 20 لحاظ گردید.
فرم رضایت نامه ضمیمه شماره 2 میباشد.
همچنین به بیماران توضیح داده می شودکه اطلاعات بیماران محرمانه مانده ونتایج مطالعه بصورت جمعی منتشر خواهد شد.از طرفی چون هیچگونه مداخله ای صورت نمی گیرد مشکل اخلاقی مطرح نمی باشد.ضمنا در خصوص انجام سونوگرافی شریان کاروتیدمشترک از بیمار وجهی دریافت نمی شود و سونوگرافی در مرکز دانشگاهی بوسیله دستگاه GEمدلLOGIC500 توسط یک رادیولوژیست متبحر در داپلر سونوگرافی سیستم عروقی انجام می پذیرد..همچنین BMD در مرکزی که approve شده و دارای صلاحیت اخلاقی است انجام می شود
(ضمیمه 2)
بسمه تعالی
فرم رضایتنامه
اینجانب:
بااطلاع کامل ازروش اجرای " بررسی ارتباط اترواسکلروز تحت بالینی شریان کاروتید مشترک (CCA) و دانسیته استخوانی (BMD) در زنان یائسه" وهمجنین اکاهی از اینکه طرح بدون عوارض جانبی احتمالی خواهد بود رضایت به شرکت درمطالعه فوق میدهم.
امضا
|
| محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها | هیچگونه محدودیتی در اجرای طرح وجود ندارد |
| کلمات کلیدی | شریان کاروتید مشترک.آترواسکلروز.اولتراسونوگرافی. استئوپروز.دانسیته استخوانی . گرگرفتگی.زنان یائسه
atherosclerosis, common carotid artery, ultrasonography, Bone density. Osteoporosis Hot flashes.Postmenopause
|
| فهرست منابع و مراجع | 1-Fodor D, Bondor C, Albu A, Muntean L, Simon SP, Poanta L, Craciun A. Relation between intima-media thickness and bone mineral density in postmenopausal women: a cross-sectional study. Sao Paulo Med J. 2011 May;129(3):139-45.
2-Jørgensen L, Joakimsen O, Rosvold Berntsen GK, Heuch I, Jacobsen BK. Low bone mineral density is related to echogenic carotid artery plaques: a population-based study. Am J Epidemiol. 2004 Sep 15;160(6):549-56.
3-Nakashima A, Yorioka N, Tanji C, Asakimori Y, Ago R, Usui K, Shigemoto K, Harada S. Bone mineral density may be related to atherosclerosis in hemodialysis patients. Osteoporos Int. 2003 Jun;14(5):369-73. Epub 2003 May 24.
4-Leli C, Pasqualini L, Vaudo G, Gaggioli S, Scarponi AM, Mannarino E. Carotid intima-media thickness and bone turnover: the role of C-terminal telopeptide of type I collagen. Intern Emerg Med. 2010 Apr;5(2):127-34. Epub 2010 Feb 25.
5- Pennisi P, Russo E, Gaudio A, Veca R, D'Amico F, Mangiafico RA, Laspina M, Tringali G, Signorelli SS, Fiore CE. The association between carotid or femoral atherosclerosis and low bone mass in postmenopausal women referred for osteoporosis screening. Does osteoprotegerin play a role? Maturitas. 2010 Dec;67(4):358-62. Epub 2010 Aug 19.
6- Kammerer CM, Dualan AA, Samollow PB, Périssé AR, Bauer RL, MacCluer JW, O'Leary DH, Mitchell BD. Bone mineral density, carotid artery intimal medial thickness, and the vitamin D receptor BsmI polymorphism in Mexican American women. Calcif Tissue Int. 2004 Oct;75(4):292-8. Epub 2004 Jul 30.
7-Shanahan CM . Mechanisms of vascular calcification in
renal disease. Clin Nephrol. 2005 Feb;63(2):146-57.
8- Hmamouchi I, Allali F, Khazzani H, Bennani L, El Mansouri L, Ichchou L, Cherkaoui M, Abouqal R, Hajjaj-Hassouni N. Low bone mineral density is related to atherosclerosis in postmenopausal Moroccan women. BMC Public Health. 2009 Oct 14;9:388.
9- Yamada S, Inaba M, Goto H, Nagata M, Ueda M, Nakatuka K, Tahara H, Yokoyama H, Emoto M, Shoji T, Nishizawa Y. Significance of intima-media thickness in femoral artery in the determination of calcaneus osteo-sono index but not of lumbar spine bone mass in healthy Japanese people. Osteoporos Int. 2005 Jan;16(1):64-70. Epub 2004 May 27.
10-Assessment of fracture risk and its application to screening for postmenopausal osteoporo-sis. Report of a WHO Study Group. World Health Organ Tech Rep Ser. 1994;843:1-129.
|