بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه در سال تحصیلی 92-1391

Evaluation of knowledge, attitude and practice of dentists in regard to observing mercury hygiene principles in Zahedan private offices and clinics in academic year of 2012-2013


چاپ صفحه 		پژوهان
صفحه نخست سامانه		 مجری و همکاران
مجری و همکاران		 اطلاعات تفضیلی
اطلاعات تفضیلی		 دانلود
دانلود 		علوم پزشکی زاهدان
علوم پزشکی زاهدان

مجریان: سمیه حسینی طباطبایی

کلمات کلیدی:

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 5757
عنوان فارسی طرح بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه در سال تحصیلی 92-1391
عنوان لاتین طرح Evaluation of knowledge, attitude and practice of dentists in regard to observing mercury hygiene principles in Zahedan private offices and clinics in academic year of 2012-2013
نوع طرح
محل اجرای طرح
رسته مطالعاتی کاربردی
دانشکده/مرکز دانشکده دندانپزشکی زاهدان
زمان اجرا -روز

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
سمیه حسینی طباطباییمجریاستاد راهنمادکترای تخصصی so_tabatabaei@yahoo.com
سیروس ریسبافمشاوراستاد مشاوردکترای تخصصی s_risbaf@zaums.ac.ir
مهناز شهرکی پورمشاورمشاور آمارکارشناسی ارشدmahnaz@gmail.com
سعید نیلی دانشجو saeed.nili6987@gmail.com

اطلاعات تفضیلی
hide/show

عنوان متن
خلاصه طرح به فارسی بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه در سال تحصیلی 92-1391
خلاصه طرح به لاتینEvaluation of knowledge, attitude and practice of dentists in regard to observing mercury hygiene principles in Zahedan private offices and clinics in academic year of 2012-2013
بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهشآمالگام دندانی آلیاژی است شامل جیوه، نقره ، مس و قلع که ممکن است حاوی پالادیوم ، روی و دیگر عناصر جهت بهبود خواص و عملکرد بالینی باشد1. استفاده وسیع آمالگام به عنوان یک ماده ی ترمیمی اصلی ، از قرن نوزده رواج یافت2.
طی 150 سال اخیر و از اولین جنگ آمالگام در سال1800 ، بحث های زیادی در مورد استفاده از آن در دندانپزشکی شده است که مربوط به سمیتآمالگام به علت محتوای 50 درصدی جیوه بود3 . بحث شدید بعدی در سال 1980 از سوی Huggins بود ، با این اظهار که جیوه بر سیستم های قلبی، عروقی و عصبی تاثیر گذار است وتحقیقات متعددی، ادعاهای فوق را رد نمود4. مطالعات اخیر نشان دادند، اگرچه آمالگام های دندانی علت اصلی قرارگیری در معرض جیوه فلزی هستند ولی ارتباط معناداری بین عملکرد نوروسایکولوژیک و منابع مختلف قرارگیری در معرض آمالگام نیست6 و 5. سازمان بهداشت عمومی آمریکا گزارش نمود که جیوه ی آمالگام، سالم و برا ی این ماده ی ترمیمی لازم است7 .
تحقیقی جامع در سال 2005 توسط Brownawell و همکاران نیز بیانگر عدم ارتباط بین ترمیم های آمالگام دندانی و مشکلات بهداشت جیوه بود8 .
بهداشت جیوه عبارت است از کاربرد جیوه به نحوی که خطرات ناشی از آن کمتر گردد4. برخی مطالعات عنوان نمودند که استفاده ی نرمال جیوه، خطری برای بیماران ندارد ولی بر سلامت پرسنل دندانپزشکی که احتیاط های لازم را ندارند ، خطرساز خواهد بود8 .
مطالعه ای در انگلستان در سال 1992 توسط Ngim و همکاران نشان داد که میزان جیوه ادرار، اختلالات کلیوی و حافظه ای دندانپزشکان، به طور قابل ملاحظه ای بیشتر از گروه کنترل بود9 .از طرفی طی گذشت سالها، این میزان کاهش یافته است10 .
در صورت اعمال بهداشتی مناسب، مواجهه با بخار جیوه حین انجام ترمیمهای آمالگام به حداقل می رسد11 .غلظت های زیاد جیوه طی اعمال دندانپزشکی، با استفاده از ساکشن با حجم بالا تا 90 درصد محدود می شود12.
هر چند بخار جیوه طی پرکردگی آمالگام توکسیک است، محصولات ارگانیک جیوه(متیل و اتیل) پتانسیل توکسیسیتی بیشتری دارند13 . این محصولات می توانند از طریق تجزیه ی زباله های آمالگام وارد سیستم محیطی شوند. تخمین زده می شود 70-3% جیوه فاضلاب آبی، ناشی از دندانپزشکی است14 .
بنابراین مسأله ی مهم دیگر، بهداشت محیط آمالگام است، به طوری که دفع غیر صحیح زباله های آلوده به آمالگام یا جیوه، بهداشت محیط را تحت تاثیر قرار می دهد4 . به این منظور سازمان غذا و دارو(FDI) گایدلاین های بهداشت جیوه را به منظور کاهش آمالگام فاضلاب ارایه نموده است15 .به علت اثرات نامطلوب و سمیّت آمالگام، استفاده از آن در آمریکا کاهش یافته است. اما قیمت، دوام،عملکرد طولانی مدت و استفاده ی آسان از آن، هنوز آمالگام را به عنوان اولین ماده ی انتخابی بسیاری از دندانپزشکان ، جهت ترمیم دندانهای خلفی نگه داشته است16 .
Faleh و همکاران در سال 2012 نشان دادند که اکثر دندانپزشکان از اثرات مضر جیوه بر پرسنل، بیماران و محیط آگاهند. ولی این آگاهی بر عملکردشان در استفاده از آمالگام منعکس نشده است. آنها توصیه های ADA را در این زمینه دنبال نکرده اند17.
Kulkarni و همکاران در سال 2008 عنوان نمودند که دندانپزشکان و پرسنل، ریسک مواجهه ی زیاد در مقابل جیوه را دارند و توصیه ی ADA مورد توجه قرار نمی گیرد18 .
علیزاده اسکویی و همکاران در سال 41386 ، شکرانی و همکاران در سال 191380 نیز نشان دادند که میزان آگاهی و عملکرد دندانپزشکان کمتر از حد مطلوب بود، هر چند نگرش آنها نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه مثبت بود. بین آگاهی ، نگرش و عملکرد دندانپزشکان شهر تبریز نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه رابطه معنی داری وجود نداشت4 . بنابر این آگاهی از اصول بهداشت جیوه و عمل به آنها جهت حفاظت از کادر مطب و بهینه سازی محیط کار و زندگی باید در رأس دستورالعمل های جامع مطب داری قرار گیرد. بر این اساس در مطالعه ی حاضر سعی شده است که میزان آگاهی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان شهر زاهدان را در زمینه ی رعایت اصول بهداشت جیوه مورد بررسی قرار دهیم.
سوالات و / یا فرضیات پژوهش1) میانگین نمره ی آگاهی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه بر حسب متغیر های دموگرافیک چقدر است؟
2) بین میانگین نمره ی آگاهی و نگرش دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه رابطه ی معنی داری وجود دارد.
3) بین میانگین نمره ی آگاهی و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه رابطه ی معنی داری وجود دارد.
4) بین میانگین نمره ی نگرش و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه رابطه ی معنی داری وجود دارد.
5) میانگین نمره ی آگاهی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه بر حسب متغیر های دموگرافیک متفاوت است.
هدف کلی طرحتعیین آگاهی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه در سال تحصیلی 92-1391
اهداف اختصاصی1) تعیین میانگین نمره ی آگاهی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه بر حسب متغیر های دموگرافیک
2) تعیین رابطه بین آگاهی و نگرش دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه
3) تعیین رابطه بین آگاهی و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه
4) تعیین رابطه بین نگرش و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه
5) مقایسه آگاهی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه بر حسب متغیر های دموگرافیک
سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرحدانشگاه علوم پزشکی زاهدان و کلیه ی دندانپزشکان
تعریف واژه های تخصصی1) آگاهی: تحصیل و جمع آوری اطلاعات در مغز به منظور استفاده از آنها و یا ضبط اطلاعات20.
2) نگرش: سازمان بندی نسبتاً دائمی باورها در مورد یک شئ یا موقعیت است که فرد را آماده ی واکنش در یک جهت خاص می نماید20.
3) عملکرد: روشی که فرد عمل می کند. سلوک، شیوه ی برخورد و واکنش تحت شرایط مختلف را عملکرد گویند20.
4) بهداشت جیوه: کاربرد جیوه به نحوی که خطرات ناشی از آن کمتر گردد4.
نوع مطالعه مقطعی (توصیفی- تحلیلی)
جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند)دندانپزشکان عمومی و متخصص شاغل در مطب ها و کلینیک های خصوصی شهر زاهدان که:
1) در محل کار خود دستگاه آمالگاماتور داشته و با آمالگام کار می کنند.
2) رضایت دندانپزشکان برای شرکت در این مطالعه
حجم نمونه و روش محاسبه آنتمامی دندانپزشکان عمومی و متخصص شهر زاهدان که تعداد آنها 140 نفر می باشد.
روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) سرشماری
روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود)جمع آوری داده ها بر اساس پرسشنامه (ضمیمه شماره 1) می باشد.این پرسشنامه با استفاده از منابع و کتب مرجع و نتایج سایر مطالعات 4 و 21طراحی شد.
جهت بررسی روایی (validity) آن، با استفاده از روش "دفی"، سوالات پرسشنامه توسط 10 نفر از اساتید صاحب نظر در این زمینه مورد ارزیابی قرار گرفت و سوالاتی که نسبت روایی محتوای بیش از70/0و شاخص روایی بالاتر از70/0 کسب نمودند، در پرسشنامه ی نهایی استفاده شدند. نتایج این مرحله 87/0 CVR= و 88/0 CVI=برای کل پرسشنامه بود.
سپس برای بررسی پایایی، پرسشنامه در اختیار 20 نفر که جزء نمونه ی آماری مطالعه نبودند قرار گرفت و بر اساس آزمون "آلفای کرونباخ" ، پایایی 74 درصد حاصل شد.
پرسشنامه به گونه ای طراحی شده است که شامل دو بخش است. بخش اول متشکل از سوالاتی در مورد اطلاعات دموگرافیک دندانپزشک ( اعم از سن، جنس، سال های اشتغال به کار، آخرین محل فارغ التحصیلی و محل کار) و بخش دوم سوالات مربوط به آگاهی (12 سوال)، نگرش (9 سوال) و عملکرد (11 سوال) می باشد.
چگونگی نمره دهی به سوالات آگاهی بدین صورت است که به پاسخ "درست" امتیاز 2،"نمی دانم" امتیاز 1 و "نادرست" امتیاز صفر تعلق خواهد گرفت. در مورد سوالات نگرش، پرسش ها به صورت سه گزینه ای (موافقم، نظری ندارم و مخالفم) بوده و نمره ی 3-1 را دریافت خواهند کرد که پاسخ "درست" نمره ی 3 ، پاسخ"نادرست" نمره ی 1 دریافت می کند.درسوالات با شماره های24-27-28-32،پاسخ "درست" ،گزینه "موافقم" بوده و در سوالات با شماره های 25-26-29-30-31 ،پاسخ "درست"، گزینه "مخالفم" می باشد ؛ و در بخش عملکرد نیز به پاسخ "درست" امتیاز1 و به پاسخ "نادرست" امتیاز صفر تعلق خواهد گرفت. به جز سوال شماره 13 که به گزینه "فقط کپسولی" ، نمره ی 4 ، به گزینه "بیشتر کپسولی" نمره ی3 ، به گزینه "هر دو به یک میزان" نمره ی 2، به گزینه "بیشتر پودری" نمره ی 1 و به گزینه ی "فقط پودری"، نمره صفر تعلق می گیرد.
روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود)این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی می باشد. پس از تایید پروپوزال توسط شورای پژوهش دانشکده و با هـماهنگی معاونت درمـان دانشـگاه علوم پزشـکی زاهـدان، فهرست اسامی و مـحل طبابت دنـدانپزشـکان دریـافت می گردد.سپس با مراجعه به مطب ها و کلینیک های خصوصی و با کسب رضایت آگاهانه دندانپزشکان طبق کد های اخلاقی، پرسشنامه در اختیار هر یک از آنان قرار خواهد گرفت و پس از پاسخگویی به سوالات ، طی زمان معین، اقدام به جمع آوری پرسشنامه ها خواهد گردید. در پایان پاسخ های صحیح پرسشنامه به دندانپزشکان ارایه خواهد شد.(تمامی این مراحل توسط دانشجو انجام خواهد شد.) (فرم رضایت نامه درضمیمه شماره 2)
روش تجزیه، تحليل و توصیف داده‌ها (نمونه‌اي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی)داده ها پس از جمع آوری، با استفاده از نرم افزار Spss19 تجزیه و تحلیل خواهند شد.جهت توصیف داده های کمی از شاخص های مرکزی و پراکندگی و برای توصیف داده های کیفی از توزیع فراوانی استفاده خواهد شد .
برای تحلیل داده ها از آزمون های کای اسکوئر استفاده خواهد شد.
همچنین جهت تعیین رابطه ی بین آگاهی، نگرش و عملکرد، آزمون همبستگی pearson و آزمون t مستقل(یا معادل ناپارامتریک آن) به کار خواهد رفت.
عملکرد نگرش آگاهی متغیر
جنسیت
انحراف معیار میانگین انحراف معیار میانگین انحراف معیار میانگین
مرد
زن
ملاحظات اخلاقی بر اساس کد 1 از کدهای مصوب کمیته کشوری اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی رضایت شرکت کنندگان مبنی بر شرکت در مطالعه کسب خواهد شد.
بر اساس کد 5 از کدهای مصوب کمیته کشوری اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی، هدف از انجام تحقیق، فواید و ماهیت پژوهش به شرکت کنندگان توضیح داده خواهد شد.
بر اساس کد 17 از کدهای مصوب کمیته کشوری اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی، اطلاعات مربوط به هر یک از شرکت کنندگان به صورت محرمانه نگهداری خواهد شد.(فرم رضایت نامه در ضمیمه شماره 2)
محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها1) عدم همکاری برخی از دندانپزشکان به پرکردن پرسشنامه و شرکت در مطالعه: جلب همکاری آنها
2) سوالات بخش عملکرد به صورت خود گزارشی است و صحت اطلاعات بر عهده دندانپزشکان می باشد.
کلمات کلیدیآگاهی، نگرش، عملکرد، بهداشت جیوه
knowledge , attitude, practice, mercury hygiene
فهرست منابع و مراجع1. Sadig W. Preliminary study on dentists’ perception and safety measures toward the use of dental amalgam in Riyadh private clinics Saudi Dental Journal 2007;19(3):164-170

2. Marshall SJ, Marshall GW Jr. Dental amalgam: the materials .Adv Dent Res 1992;6:94-9.

3. Sadig W, Khairuldean N. Amalgam safety and alternative restorative material: A cross sectional survey among dentists. Saudi Dent J 1996; 8:27-30.

4. علیزاده اسکویی،پرنیان،سوادی اسکویی،سیاوش،عابدی کهنمویی،مهدی وهمکاران،((آگاهی، نگرش و عملکرد دندانپزشکان نسبت به رعایت اصول بهداشت جیوه در مطب های خصوصی شهر تبریز))،مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل،دوره هفتم شماره 3 ؛1386: 287-283
5. Kingman A, Albers JW, Arezzo JC, Garabrant DH, Michalek JE. Amalgam exposure and neurological function. Neurotoxicology 2005;26:241-255.

6. Saxe SR, Snowdon DA, Wekstein MW, Henry RG, Grant FT, Donegan SJ, Wekstein DR. Dental amalgam and cognitive function in older women: Findings from the Nun Study. J Am Dent Assoc 1995;126:1495-1501.

7. Corbin SB, Kohn WG. The benefits and risks of dental amalgam: Current findings. J Am Dent Assoc 1994; 125:381–388.

8. Brownawell AM, Berent S, Brent RL, Bruckner JV, Doull J, Gershwin EM,et al. The potential adverse health effects of dental amalgam. Toxicol Rev 2005; 24:1-10.

9. Ngim CH, Foo SC, Boey KW, Jeyaratnam J. Chronic neurobehavioral effects of elemental mercury in dentists. Br J Ind Med 1992; 49:782-79.

10. Hongo T, Abe T, Ohtsuka R, Komai M,Okiyama T, Amano K, et al. Urinary mercury monitoring of university staff and students occasionally exposed to mercury vapor.
Ind Health. 1994;32(1):17-27.

11. Pohl L, Bergman M. The dentist’s expo-sure to elemental mercury vapor during clinical work with amalgam. Acta Odontol Scand 1995; 53:44-48.

12. Engle JH, Ferracane JL, Wichmann J, Okabe T. Quantitation of total mercury vapor released during dental procedures. Dent Mater 1992; 8:176-18.

13. Dodes JE. The amalgam controversy. An evidence-based analysis.J Am Dent Assoc 2001;132(3):348-56.

14. Hiltz M. The environmental impact of dentistry. J Can Dent Assoc 2007;73(1):59-62.

15. Fan PL, Arenholt-Bindslev D, Schmalz G, Halbach S, Berendsen H. Environmental issues in dentistry — mercury.FDI Commission. Int Dent J 1997;47(2):105-9

16. Roberts HW, Marek M, Kuehne JC, Ragain JC. Disinfectants’ effect on mercury release
from amalgam. J Am Dent Assoc. 2005;136(7):915-9.

17. Faleh A. Observance of proper mercury hygiene practices by jordanian general dental Practitioners. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health 2010;23(1):47 – 54

18. Kulkarni S. Mercury hygiene practice among practicing dentists and undergraduate dental students of India. Rev Clín Pesq Odontol. 2008;4(1):19-26

19. شـــکرانی مـریم، "بـررسی آگـاهی و نـگرش دنـدانپزشکان و رعایت اصول بهداشتی جیوه در مطبهای خصـوصی شـهر اصفهان"، پایان نامه جهت اخذ دکترای دندانپزشکی، اصفهان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، 1380.
20 . راما چاندرال ل، دارما لینگام ت.آموزش بهداشت،ترجمه فروغ شفیعی.چاپ دوم.تهران:انتشارات دانشگاه تهران؛1383،232-219.
21. ADA Council on Scientific Affairs. Dental mercury hygiene recommendations. JADA, vol 134,2003

پیوست ها
hide/show

نام فایل تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود
نیلی اصلاح شورا مورد تائید.docx1391/12/07138337دانلود
صورتجلسه شورای پژوهش دانشکده مورخ 27و9و91.docx1391/12/0753388دانلود
5757.rar1391/12/0822069دانلود
فرمت امضاء کد 5757.jpg1391/12/09202068دانلود
5757.jpg1392/04/051150355دانلود