بررسی ارتباط عوامل ارگونومی با بروز دردهای اسکلتی عضلانی در دانشجویان دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392

Evaluation of relationship between ergonomic factors and incidence of musculoskeletal pains in Zahedan dental students in 2012-2013 academic year


چاپ صفحه 		پژوهان
صفحه نخست سامانه		 مجری و همکاران
مجری و همکاران		 اطلاعات تفضیلی
اطلاعات تفضیلی		 دانلود
دانلود 		علوم پزشکی زاهدان
علوم پزشکی زاهدان

مجریان: معصومه شیرزائی

کلمات کلیدی:

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 5993
عنوان فارسی طرح بررسی ارتباط عوامل ارگونومی با بروز دردهای اسکلتی عضلانی در دانشجویان دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392
عنوان لاتین طرح Evaluation of relationship between ergonomic factors and incidence of musculoskeletal pains in Zahedan dental students in 2012-2013 academic year
نوع طرح
محل اجرای طرح دانشکده دندانپزشکی
رسته مطالعاتی کاربردی
دانشکده/مرکز دانشکده دندانپزشکی زاهدان
زمان اجرا -روز

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
معصومه شیرزائیاستاد راهنمای اول پایان نامه دانشجوییاستاد راهنمادکترای تخصصی shirzaiy@gmail.com
رمضان میرزائیاستاد راهنمای دوم پایان نامه دانشجوییاستاد راهنمادکترای تخصصی rammir_277@gmail.com
علی خواجه علیزاده دانشجودکترای تخصصی ali.alizadeh6904@yahoo.com

اطلاعات تفضیلی
hide/show

عنوان متن
خلاصه طرح به فارسی بررسی ارتباط عوامل ارگونومی با بروز دردهای اسکلتی عضلانی در دانشجویان دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392
خلاصه طرح به لاتینEvaluation of relationship between ergonomic factors and incidence of musculoskeletal pains in Zahedan dental students in 2012-2013 academic year
بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهشارگونومی (یا فاکتورهای انسانی ) عبارت است از یک نظام علمی که در ارتباط با فهم تعامل بین انسان و دیگر اجزای یک سیستم و بکارگیری اطلاعات ، تئوری و روشهای مناسب جهت بهبود رفاه انسان و عملکرد کل سیستم می باشد. در تعریفی دیگر ارگونومی دانشی است که استرس ها و آسیب های وارده به انسان را در ارتباط با فعالیت های کاری و حرفه ای بیان میکند و هدف عمده آن جلوگیری از اختلالات وابسته به کار و سایر علائم همراه آن می باشد1.
اختلالات اسکلتی – عضلانی به هر گونه آسیب بافتی به سیستم عضلانی – اسکلتی و اعصاب که باعث مختل شدن عملکرد هر یک از آنها شود ، اطلاق می شود و دندانپزشکان به دلیل ویژگی شغلی خود در معرض خطر بیشتری جهت ابتلا به اختلالات اسکلتی – عضلانی قرار دارند 2.
دندانپزشکی به خصوص شاخه عمومی آن از نظر اختلالات اسکلتی – عضلانی یک حرفه پر خطر است . عادت های نامناسب کاری ، آن هم به صورت تکراری و طولانی مدت ، همراه با نیازهای مشاهده ای این رشته و همچنین حرکات مکرر اندام فوقانی از علل بروز این مشکلات در حرفه دندانپزشکی است 3.
بر اساس یک مطالعه 68.6% دندانپزشکان دچار دردهای عضلانی پس از شروع کارهای دندانپزشکی بودند. 27% افراد دردهای گردنی,18% کمر درد, 10% درد شانه و 11.5% ترکیبی از دردهای فوق را گزارش نمودند4.
با توجه به مشکلات موجود و تنوع کاری زیاد در حرفه دندانپزشکی تعیین،تشخیص و درمان اختلالات اسکلتی – عضلانی در دندانپزشکان بسیار مشکل است . از طرف دیگر در کار دندانپزشکی میزان استراحت در بین فواصل کاری بسیار کم است و در بیماران مختلف به علت تنوع اعمال دندانپزشکی و تنوع مدت زمانی که جهت انجام این درمان ها صرف می شود ، میزان فعالیت عضلات گاهی تا چند ساعت تکرار می شود5.
این وضعیت فشار مداوم زیادی را به صورت استاتیک در بعضی مناطق بدن وارد آورده و در طول زمان باعث ایجاد درد ، اسپاسم ، خشکی مفاصل ، مور مور شدن و نظایر این ها خواهد شد . در نتیجه در دراز مدت موجب اختلال در زندگی روزمره دندانپزشک و حتی کناره گیری زودرس او از حرفه خود خواهد شد1.
به منظور جلوگیری از این مشکلات پوستچر صحیح دندانپزشک باید در دوران دانشجویی ایجاد شود و اصول ارگونومیک در دانشکده های دندانپزشکی مورد تاکید قرار گیرد.علی رغم آموزه های دانشگاهی بسیاری از دانشجویان این اصول را به کار نمیگیرند. به همین دلیل ضروری است تا حضور یا عدم حضور دردهای اسکلتی عضلانی و ارتباط آن با عوامل ارگونومیک را تعیین کنیم تا در صورت لزوم اصلاحات و آموزش های لازم در محیط کار دانشجویان صورت گیرد6.
در طول چند سال اخیر ، محیط کار دانشجویان دندانپزشکی در مناطق مختلفی از دنیا مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است که در اینجا به تعدادی از آنها اشاره می شود .
Caballero و همکاران در سال 2010 در یک مطالعه توصیفی تحلیلی، 83 نفر از دانشجویان دندانپزشکی دانشگاه کلمبیا را جهت ارزیابی عوامل ارگونومی مورد بررسی قرار دادند . 80 % دانشجویان درد عضلانی وابسته به کار کلینیکی را گزارش کردند . کار در بخش های جراحی و پریودنتیکس استرس بیشتری وارد می کرد . 55 % موارد استفاده از وسایل دستی بدون انجام حرکات غیر ضروری جهت دسترسی را مفید دانستند و تنها 13% دانشجویان حین تحصیل ورزش می کردند7.
در سال 1389 یعقوبی و همکاران در یک مطالعه توصیفی تحلیلی وضعیت کاری 69 نفر از دانشجویان رشته دندانپزشکی دانشکده دندانپزشکی تهران را قبل و بعد از دوره آموزشی یک روزه در زمینه "اصول ارگونومیک در دندانپزشکی" به وسیله روش REBA (rapid entire body Assessment)ارزیابی کردند.نتایج نشان داد که وضعیت های بدن94.2 % دانشجویان حین کار در سطح خطر متوسط و بالا بود و نیاز به اصلاح داشت. افراد بدترین وضعیت کاری را حین کارهای جراحی ,اندو واطفال دارا بودند.مقایسه نمرات REBA قبل و بعد از آموزش اگرچه معنی دار بود ولی تاثیر زیادی در وضعیت کاری دانشجویان نداشت8.
در سال 2009 Yousef و همکاران در یک مطالعه توصیفی تحلیلی در عربستان 300 دانشجوی دندانپزشکی را به صورت تصادفی در بخش های درمانی و حین کار مورد مشاهده قرار دادند.60%بعد از کار کلینیکی دردهای گردن و کمر را تجربه کردند.50%افراد کمرشان حین کار خم بود,32% افراد آرنجشان پایین تر از کوآدرانت تحت درمان بود و 50% افراد قوس ماگزیلا را مستقیما مشاهده میکردند6.
Risingو همکاران در سال 2005 در یک مطالعه توصیفی تحلیلی توزیع و شدت دردهای اسکلتی عضلانی را در270 دانشجوی دندانپزشکی کالیفرنیا با استفاده از body map تعیین کردند.خانم ها درد در ناحیه گردن و شانه و آقایان درد در ناحیه کمر را گزارش کردند.فرکانس و مدت درد در دانشجویان سال های بالاتر بیشتر بود و شدت درد در خانم ها بیشتر از آقایان بود9.
Melis و همکاران در سال 2004 ,114 نفر از دانشجویان دندانپزشکی ایتالیا را در رابطه با حضور درد در اندام های فوقانی مورد بررسی قرار دادند.نتایج با دو جمعیت دیگر شامل 178 دانشجوی دندانپزشکی بیروت و 114 دانشجوی روانپزشکی به عنوان گروه کنترل مقایسه شد. دانشجویان دندانپزشکی ایتالیا و لبنان از لحاظ حضور علائم تفاوتی نشان ندادند. دانشجویان دندانپزشکی در مقایسه با دانشجویان روانشناسی شیوع بیشتر کمر درد را گزارش کردند. سردرد در میان هر سه گروه شایع بود10.
با عنایت به اینکه عوامل ارگونومیک مختلفی از جمله نحوه قرار گیری بدن در حین درمان مریض نقش مهمی در بروز اختلالات اسکلتی عضلانی دارد، در این مطالعه در نظر داریم تا تاثیر برخی از این عوامل را با عنوان تعیین ارتباط عوامل ارگونومی با بروز دردهای اسکلتی عضلانی در دانشجویان دندانپزشکی شهر زاهدان را مورد بررسی قرار دهیم.
سوالات و / یا فرضیات پژوهش1. شدت دردهای اسکلتی عضلانی در دانشجویان گروه مواجه و شاهد جه میزان است؟
2. شدت دردهای اسکلتی عضلانی در دانشجویان گروه مواجه بیشتر از دانشجویان گروه شاهد است.
3. شدت دردهای اسکلتی عضلانی در دانشجویان گروه مواجه با سطح خطر REBA بالاتر بیشتر است.
4. شدت دردهای عضلانی-اسکلتی در دانشجویان گروه مواجه بر حسب جنس متفاوت است
5. شدت دردهای عضلانی-اسکلتی در دانشجویان گروه شاهد بر حسب جنس متفاوت است
6. شدت دردهای عضلانی-اسکلتی در دانشجویان دختر و پسر گروه مواجه بیشتر از دانشجویان دختر و پسر گروه شاهد است.
7. شدت دردهای عضلانی-اسکلتی در دانشجویان گروه مواجه بر اساس نوع فعایت کلینیکی متفاوت است.
8. شدت دردهای عضلانی در دانشجویان گروه مواجه و شاهد بر اساس ساعات استفاده از کامپیوتر یا لب تاب متفاوت است
9. شدت دردهای عضلانی در دانشجویان گروه مواجه بر اساس آشنایی با پوستچر های ارگونومیک متفاوت است
10. شدت دردهای عضلانی-اسکلتی در دانشجویان انجام دهنده حرکات کششی گروه مواجه کمتر از سایر دانشجویان است.
11. شدت دردهای عضلانی-اسکلتی در دانشجویان انجام دهنده حرکات کششی گروه شاهد کمتر از سایر دانشجویان است.
هدف کلی طرحتعیین ارتباط عوامل ارگونومی با بروز دردهای اسکلتی عضلانی در دانشجویان دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392
اهداف اختصاصی1. تعیین شدت دردهای اسکلتی عضلانی در دانشجویان) دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392 (گروه مواجه و شاهد
2..مقایسه شدت دردهای اسکلتی عضلانی در بین دانشجویان) دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392( گروه شاهد ومواجه
3..تعیین رابطه شدت دردهای اسکلتی عضلانی با فراوانی سطوح خطر )در دانشجویان دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392( گروه مواجه به روش REBA
4. مقایسه شدت دردهای عضلانی-اسکلتی در دانشجویان) دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392 (گروه مواجه بر حسب جنس
5.مقایسه شدت دردهای عضلانی-اسکلتی در دانشجویان) دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392 (گروه شاهد بر حسب جنس
6. مقایسه شدت دردهای اسکلتی عضلانی در بین دانشجویان) دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392(گروه شاهد ومواجه بر حسب جنس
7.مقابسه شدت دردهای اسکلتی عضلانی در بین دانشجویان )دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392 (گروه مواجه بر حسب نوع فعالیت کلینیکی
8. مقایسه شدت دردهای عضلانی در دانشجویان )دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392(گروه مواجه بر اساس آشنایی با پوستچر های ارگونومیک
9.مقایسه شدت دردهای عضلانی در دانشجویان) دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392(گروه مواجه و شاهد بر اساس ساعات استفاده از کامپیوتر یا لب تاب
10. مقایسه شدت دردهای عضلانی-اسکلتی در دانشجویان) دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392 (گروه مواجه به تفکیک انجام حرکات کششی بعد از کار درمانی
11. مقایسه شدت دردهای عضلانی-اسکلتی در دانشجویان )دندانپزشکی شهر زاهدان در سال تحصیلی 93-1392(گروه شاهدبه تفکیک انجام حرکات کششی
سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرحنتایج این مطالعه می تواند مورد استفاده مدیران وکارشناسان بهداشتی جهت استفاده در سیاست های پیشگیرانه سلامت جامعه دندانپزشکی ،دانشجویان ،دانش پژوهان قرار گیرد
تعریف واژه های تخصصیارگونومی: دانشی است که استرس ها و آسیب های وارده به انسان را در ارتباط با فعالیت های کاری و حرفه ای بیان میکند1.
اختلال اسکلتی عضلانی: هر گونه آسیب بافتی به سیستم عضلانی – اسکلتی و اعصاب که باعث مختل شدن عملکرد هر یک از آنها شود2.
(Rapid entire body assessment) REBA: در این روش با مشاهده هر وضعیت کاری با توجه به زوایای سر،تنه و اندام های حرکتی فوقانی و تحتانی بدن به آنها نمره داده میشود،از مجموع نمره ها یک نمره نهایی به دست می آید که به تناسب آن میزان خطری که سیستم اسکلتی عضلانی بدن فرد را تهدید میکند،مشخص میشود11.
نوع مطالعهتوصیفی تحلیلی
جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند)معیارهای ورود : گروه مواجه(دانشجویان سال 6و 5 دانشکده دندانپزشکی زاهدان)
گروه شاهد(دانشجویان سال 2 و1 دانشکده دندانپزشکی زاهدان)
معیارهای خروج :دانشجویان ناپیوسته و افراد دارای سابقه هر گونه بیماری اسکلتی – عضلانی تشخیص داده شده توسط پزشک مانند آرتریت,کمردرد مزمن,دفوریمتی اسکلتی عضلانی از مطالعه خارج می شوند.
حجم نمونه و روش محاسبه آنتمامی دانشجویان سراسری و شعبه بین الملل سال 5 و 6 (60 نفر) و دانشجویان سال 1و2 (60 نفر) دانشکده دندانپزشکی زاهدان در صورت تمایل به همکاری وارد مطالعه می شوند
روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود)به روش سرشماری
روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود)در این تحقیق جمع آوری اطلاعات با استفاده از روش مشاهده ای REBA به منظور تعیین پوستچر بدنی و پتانسیل ایجاد اختلالات اسکلتی عضلانی ناشی از کار در کل بدن و برای هر یک از نواحی چهارگانه بدن (شامل پشت و کمر –مچ دست–گردن–شانه-بازو) و همچنین اطلاعات مربوط به جنس، سال تحصیلی، شدت دردهای اسکلتی عضلانی، انجام حرکات کششی و ... از طریق پرسشنامه(ضمیمه شماره 1) 7انجام خواهد گرفت.
روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود)این مطالعه توصیفی تحلیلی، مطابق مراحل زیر انجام خواهد گرفت:
لیست دانشجویان سال1و 2 و 5 و6 سراسری و بین الملل از آموزش دانشکده تهیه شده و بر اساس جنس با یکدیگر هماهنگ میشوند.
قبل از توزیع پرسشنامه رضایت آگاهانه از دانشجویان اخذ می گردد(ضمیمه شماره 2).
با مراجعه حضوری به کلاس درس دانشجویان گروه مورد و شاهد پرسشنامه بین آنها توزیع خواهد شد . سپس به منظور تعیین وضعیتهای بدنی حین کار هر دانشجو و پتانسیل ایجاد اختلالات اسکلتی–عضلانی به روش REBA(ضمیمه شماره 3)11 ،به بخش های درمانی مراجعه شده و به طریق مشاهده نمره گذاری خواهد گردید. نمره گذاری در وضعیت های بدنی مشخص شده در متغیر شماره 5 )تراش حفره ترمیمی, تهیه حفره دسترسی اندودانتیکس,تراش پروتز ثابت, کشیدن دندان( و زمانی صورت خواهد گرفت که دانشجو پشت یونیت دندانپزشکی و مشغول کار درمانی باشد.
پس از تکمیل پرسشنامه جواب صحیح سوالات در اختیار پرسش شونده ها قرار خواهد گرفت.
توزیع پرسشنامه و تعیین وضعیت های بدنی حین کار توسط دانشجوی همکار طرح انجام می گیرد.
روش تجزیه، تحليل و توصیف داده‌ها (نمونه‌اي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی)داده های مربوط به روش REBA و پرسشنامه پس از مشورت با استاد راهنما و مشاور آمار کد گذاری شده و با استفاده از نرم افزارversion 18)) spss و آزمون مربع کای ومن ویتنی بر اساس اهداف تعیین شده مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفته و نسبت به تهیه گزارش نهایی اقدام خواهد شد
گروه
شدت درد مواجه شاهد
تعداد درصد تعداد درصد
0
1
2
3
4

ملاحظات اخلاقی 1- . براساس کد شماره 1 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر رضایت آگاهانه بصورت کتبی اخذ خواهد گردید.
2- براساس کد شماره 3 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر کسب رضایت آگاهانه فارغ ازهرگونه اجبار ، تهدید ، تطمیع و اغوا انجام میگیرد و درصورت بروز هرگونه خسارت ، مسئولیت آن متوجه پژوهشگر خواهد بود.
3- براساس کد شماره 5 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضردر ابتدای مطالعه اطلاعات مربوط به روش اجراء و هدف ازانجام تحقیق ، زیانهای احتمالی ،فواید ، ماهیت و مدت تحقیق را به میــزانی که با آزمودنی ارتباط دارد به شرکت کننده مفهوم گردیده و به سئوالات او پاسخ های قانع کننده داده شده و مراتب مذکور دررضایت نامه قید خواهد شد.
4- براساس کد شماره 7 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر نحوه ارائه گزارش یا اعلام نتیجه تحقیقات متضمن رعایت حقوق مادی و معنوی عناصر ذیربط ( آزمودنی ، پژوهشگر، پژوهش و سازمان مربوطه) می باشد.
5- براساس کد شماره 10 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر مسئولیت تفهیم اطلاعات به شرکت کننده به عهده محقق می باشد.
6- براساس کد شماره 17 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر اطلاعات مربوط به شرکت کننده بعنوان راز تلقی شده و از افشاء آن ممانعت بعمل می آید.
7- براساس کد شماره 20 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، انجام مطالعه حاضر مغایر با موازین دینی و فرهنگی شرکت کننده وجامعه نمی باشد.
محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنهاندارد
کلمات کلیدیارگونومی-دانشجوی دندانپزشکی-دردهای اسکلتی عضلانی
Ergonomy-dental student- musculoskeletal pains
فهرست منابع و مراجع. 1. Nordin M ,Andersson GBJ , Pope MH.Musculoskeletal disorder in the work place:principle and practice . united states America:Mosby;1997.p 127-30.
2. Kerosuo E ,Kersou H , Kanerval S . Self reported health complains among general dental practitioners ,other dentists , and office employees. Acta Odontal Scand 2000; 58 (5):207-12.
3. Rundcrantz BL.Pain and discomfort in the musculoskeletal system among dentists. Swed Dent J Suppl 1991; 76:1-102.
4. Santos Filho SB, Barreto SM , Occupational activity and prevalence of osteomuscular pain among dentists . Cad Saude Publica 2001;17(1):181-93.
5.نخستین کنفرانس بین المللی ارگونومی ایران ,خلاصه مقالات در برنامه های علمی, قزوین:دانشگاه علوم پزشکی قزوین , ۱۳۸۶.
6.Yousef MK, Afnan O. Posture evaluation of Dental Students. JKAU: Med. Sci 2009;16(2):51-68
7. Caballero AJ ,Palencia IP, Cárdenas SH. Ergonomic factors that cause the presence of pain muscle in students of dentistry .Med Oral Patol Oral Cir Bucal 2010;15 (6):906-11.
8.یعقوبی,سیامک;اسماعیلی,وحید."ارزیابی ارگونومیکی وضعیتهای کاری دانشجویان دندانپزشکی وتأثیرآموزش اصول ارگونومیک برآن".مجله دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران,تابستان۱۳۸۹; دوره۲۳ ,شماره ۲: ۱۲۷-۱۲۱ .
9.Rising DW, Bennett BC, Hursh K, Plesh O.Reports of body pain in a dental student population.JADA 2005;136(1):81-6.
10. Melis M,Abou Atme YS, Cottogno L,Pittau R.Upper body musculoskeletal symptoms in sardinian dental students.J Can Dent Assoc 2004; 70(5):306–10.
11. Hignett S, Mcatamney L. Rapid Entire Body Assessment (REBA). Appl Ergo 2000;31(1): 201-205.

پیوست ها
hide/show

نام فایل تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود
صورتجلسه شورای پژوهش دانشکده مورخ 27و3و92.docx1392/07/0353914دانلود
فرمت امضاء کد 5993.jpg1392/07/03192189دانلود
_______ _____ ____ ____ _________ ___.doc1392/07/29721408دانلود
_______ _____ ____ ____ _________ ___.doc1392/07/29721408دانلود
5993.jpg1392/08/04932496دانلود