تعیین اثر کلینیکی دو نوع پانسمان پریودنتال در ترمیم زخم پس از جراحی فلپ پریودنتال

Determination of clinical effectiveness of two types periodontal dressings in wound healing following periodontal flap surgery


چاپ صفحه 		پژوهان
صفحه نخست سامانه		 مجری و همکاران
مجری و همکاران		 اطلاعات تفضیلی
اطلاعات تفضیلی		 دانلود
دانلود 		علوم پزشکی زاهدان
علوم پزشکی زاهدان

مجریان: لیلا غلامی

کلمات کلیدی:

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 6263
عنوان فارسی طرح تعیین اثر کلینیکی دو نوع پانسمان پریودنتال در ترمیم زخم پس از جراحی فلپ پریودنتال
عنوان لاتین طرح Determination of clinical effectiveness of two types periodontal dressings in wound healing following periodontal flap surgery
نوع طرح
محل اجرای طرح دانشکده دندانپزشکی
رسته مطالعاتی کاربردی
دانشکده/مرکز دانشکده دندانپزشکی زاهدان
زمان اجرا -روز

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
لیلا غلامیمجریاستاد راهنمادندانپزشک متخصصl.gholami@hotmail.com
مهناز شهرکی پورمشاورمشاور آمارکارشناسی ارشدmahnaz@gmail.com
فائزه صادقی زرندی دانشجو faezeh.sadeghiz@yahoo.com

اطلاعات تفضیلی
hide/show

عنوان متن
خلاصه طرح به فارسی تعیین اثر کلینیکی دو نوع پانسمان پریودنتال در ترمیم زخم پس از جراحی فلپ پریودنتال
خلاصه طرح به لاتینDetermination of clinical effectiveness of two types periodontal dressings in wound healing following periodontal flap surgery
بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهشپس از جراحی پریودنتال، در اغلب موارد ناحیه مورد جراحی به وسیله پک جراحی پوشانده می-شود. پیشنهاد شده است که پک ها می توانند احتمال عفونی شدن پس از جراحی و خونریزی را به حداقل برسانند و ترمیم بافت ها را با جلوگیری از ترومای فیزیکی حین جویدن و تکلم آسان کنند و از تشکیل بافت گرانولیشن جلوگیری نمایند(1). بحث های زیادی را می توان در ارزشمندی و مفید بودن پوشش پریودنتال بیان کرد. از جمله مزایای پوشش پریودنتال، حفظ موقعیت فلپ و جلوگیری از حرکت آن است(2). همچنین حفاظت از استخوان عریان شده و جلوگیری از وارد آمدن آسیب-های مجدد در مراحل اولیه ترمیم که باعث کاهش درد و ناراحتی بیمار بعد از جراحی می شود، از دیگر مزایای آن است(3). پک پریودنتال، با ایجاد قالبی برای پروسه ی ترمیم از تشکیل بافت گرانوله جلوگیری می کند(4).
Coe-Pak یکی از شایع ترین انواع پک است که به صورت روتین به کار برده می شود و از ترکیب یک اکسید فلزی با اسیدهای چرب تولید می گردد(5). البته از معایب Coe-pak می توان به شکل ظاهری ضعیف، زمان ست شدن نامناسب و خصوصیت جریان پذیری ضعیف در حین استفاده اشاره کرد(6).همچنین Coe-Pak باعث تجمع و کلونیزه شدن باکتری ها در محل جراحی می شود و این موضوع می تواند پروسه ترمیم را به تاّخیر بیاندازد(7).
Reso-pak پانسمانی نرم، محلول و هیدروفیل است با قابلیت چسبندگی زیادی که به بافت های حفره دهان دارد از زخم ها محفاظت می کند. ساختار این پک از سلولز می باشد. این پک منجر به تشکیل فیبرین روی زخم می شود و محتوی Myrrh است که ماده ای با خاصیت ضدعفونی کنندگی و هموستاتیک است. Reso-pak طعم مطبوع و خاصیت الاستیک داشته و از ایجاد فشار روی زخم جلوگیری می کند. این ماده به تدریج طی یک تا سه روز در دهان حل می شود، بنابراین نیاز به برداشتن ندارد و از این طریق امکان شستشوی مناسب ناحیه را توسط دهانشویه کلرهگزیدین، فراهم می نماید. تا کنون واکنش های آلرژیک نسبت به آن گزارش نشده است(8).
در مطالعه ای که در سال 2005 توسط Petelin و همکارانش در مورد اثرات پک های پریودنتال گوناگون تجاری در دسترس شامل (peripac، Barricaid، Fittydent ، Reso-pacو Myzotect) روی پرولیفراسیون و بقای فیبروبلاست ها، در محیط آزمایشگاهی در سگ ها انجام شد، نتیجه از این قرار بود که برخی پک ها بر روی فیبروبلاست ها اثرات مهاری بسیاری داشتند (به طوری که بعد از 6 روز همه ی فیبروبلاست ها از بین رفته بودند) و برخی دارای اثرات مهاری کمتری بودند. براساس مشاهدات هیستولوژیکی در سگ های بررسی شده، Barricaid و Reso-pac مناسب ترین پک شناخته شدند(9). در زمینه ی کاربرد و عدم کاربرد پک های پریودنتال مطالعاتی صورت گرفته است،بطوریکه Ghanbari و همکاران در مطالعه خود در سال 2012 عنوان کردند، پک میتواند درد بعد از جراحی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد(10).
Moghare Abed و همکارانش در سال 2011 در مطالعه ای با عنوان بررسی کاربرد پانسمان پس از جراحی لثه بر علایم بالینی بیماران به این نتیجه رسیدند که کاربرد پک پس از جراحی بر میزان تشکیل پلاک مؤثر است، اما بر میزان درد و رضایت مندی بیماران تأثیر ندارد (11).
Shanmuganو همکاران در مطالعه ای در سال 2010 با عنوان ارزیابی هیستولوژیکی و کلینیکی پک پریودنتال Coe-Pack وپک های سنتی غیر اوژنولی در ترمیم زخم پالاتال، مشاهده کردند که تشکیل کلاژن و التیام بافتی در حضور پک پریودنتال Coe_pak بهتر صورت می گیرد(12).
Saito و همکاران در سال 2008 در مطالعه ای بیان کردند که میزان التهاب حین استفاده از پک پریودنتال بیشتر از زمان عدم استفاده از پک پریودنتال می باشد(13).
با توجه به اهمیت و کاربردی بودن موضوع و از طرفی به دلیل ویژگی های مطلوب Reso-pac، مطالعه ی حاضر با هدف ارزیابی کلینیکی دو نوع پک پریودنتال (Coe-pak، Reso_pac) در ترمیم زخم پس از جراحی فلپ پریودنتال، انجام خواهد شد.
سوالات و / یا فرضیات پژوهش1. شدت درد ایجاد شده در بیماران، طی 7 روز پس از جراحی فلپ پریودنتال در دو گروه دریافت کننده Reso_pac و Coe_pak، متفاوت است.
2. رنگ لثه ایجاد شده در بیماران، 7 و 14 روز پس از جراحی فلپ پریودنتال در دو گروه دریافت کننده Reso_pac و Coe_pak، متفاوت است.
3. خونریزی حین پروبینگ در بیماران، 7 و 14 روز پس از جراحی فلپ پریودنتال در دو گروه دریافت کننده Reso_pac و Coe_pak، متفاوت است.
4. حضور بافت گرانولیشن ایجاد شده در بیماران، 7 و 14روز پس از جراحی فلپ پریودنتال در دو گروه دریافت کننده Reso_pac و Coe_pak، متفاوت است.
5. میزان پلاک دندانی ایجاد شده در بیماران، 7 و 14 روز پس از جراحی فلپ پریودنتال در دو گروه دریافت کننده Reso_pac و Coe_pak، متفاوت است.
هدف کلی طرحتعیین اثر کلینیکی دو نوع پک پریودنتال در ترمیم زخم پس از جراحی فلپ پریودنتال
اهداف اختصاصی1. مقایسه شدت درد ایجاد شده در بیماران، طی7 روز پس از جراحی فلپ پریودنتال در دو گروه دریافت کننده Reso_pac و Coe_pak.
2. مقایسه رنگ لثه ایجاد شده در بیماران، 7 و 14 روز پس از جراحی فلپ پریودنتال در دو گروه دریافت کننده Reso_pac و Coe_pak.
3. مقایسه میزان خونریزی حین پروبینگ در بیماران، 7 و 14 روز پس از جراحی فلپ پریودنتال در دو گروه دریافت کننده Reso_pac و Coe_pak.
4. مقایسه بافت گرانولیشن ایجاد شده در بیماران، 7 و 14روز پس از جراحی فلپ پریودنتال در دو گروه دریافت کننده Reso_pac و Coe_pak.
5. مقایسه میزان پلاک دندانی ایجاد شده در بیماران، 7 و 14 روز پس از جراحی فلپ پریودنتال در دو گروه دریافت کننده Reso_pac و Coe_pak.
سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرحدندانپزشکان و بیماران
تعریف واژه های تخصصیفلپ: برش در نسج نرم و جدا کردن یک سطح از آن برای دسترسی به نسج زیرین(14).
پک: پانسمان جراحی است که در طوق دندان ها و بافت ها گذارده می شود تا باعث پوشاندن زخم جراحی شود(14).
پریودنتال: بافت هایی که باعث پوشش و حمایت دندان ها می شوند مانند لثه، سمان، استخوان آلوئول(14).
نوع مطالعه• کارآزمایی بالینی (randomized double blind clinical trial)
جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند)بیماران مراجعه کننده به بخش پریودنتولوژی دانشکده دندانپزشکی زاهدان در سال 92 که دارای شرایط زیر باشند:
الف) شرایط ورود به مطالعه:

1- بیمارانی که دو ناحیه جراحی مشابه در دو طرف یک فک داشته باشند.
2- میزان گستردگی بیماری در نواحی مورد نیاز برای جراحی (از نظر کلینیکی و رادیو گرافی) مشابه باشد.
3- جراحی مورد نیاز در دو ناحیه مشابه و از نوع flap surjeryباشد.
4- سن بیماران بالای 18 سال باشد.
ب) شرایط خروج از مطالعه:
1) درصورتی که بیمار در دو ماه گذشته از داروهای آنتی بیوتیک استفاده کرده باشد.
2) درصورتی که بیمار در دو ماه گذشته از داروهای کورتیکواستروﺋید استفاده کرده باشد.
3) درصورتی که بیمار در دو ماه گذشته از داروهای هورمونی استفاده کرده باشد.
4) درصورتی که بیمار به دیابت مبتلا باشد.
5)سابقه جراحی پریودنتال قبلی طی دو ماه اخیر
6) درصورتی که بیمار به پریودنتیت مهاجم مبتلا باشد.
7)افراد سیگاری
حجم نمونه و روش محاسبه آنحجم نمونه با توجه به مطالعه مشابه(16) و در سطح اطمینان 95% و توان آزمون 80% به شرح ذیل محاسبه گردیده است.

X=

96/1 =
58/0 Z1-β =
19/3 =
62/1 =
228/2 =
244/1=





طبق این فرمول حداقل حجم نمونه در هر نوع پانسمان 22 نمونه برآورد گردیده است که جهت دقت بیشتر و ریزش حدود 15% ما در هر گروه 25 نفر را مورد بررسی قرار خواهیم داد.و در واقع 50 پک (25 پک از نوع Coe_pak و 25 پک از نوع Reso_pac) استفاده خواهد شد.
روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود)نمونه گیری بصورت آسان (convenience sampling) انجام می شود.
روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود)ضمیمه شماره 1و 2
روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود)این مطالعه بر روی بیماران مراجعه کننده به بخش پریودنتولوژی دانشکده دندانپزشکی زاهدان انجام خواهد شد. ابتدا جرم گیری و تصحیح ریشه برای بیماران واجد شرایط انجام می گیرد و روش های صحیح استفاده از مسواک و نخ دندان به آن ها آموزش داده می شود(17). 25 نفر از بیمارانی که کنترل پلاک خوبی داشته باشند انتخاب می شوند. بعد از گرفتن رضایتنامه (ضمیمه 3) از بیماران درمان به صورت یک جلسه ای و توسط یک جراح انجام می شود.
براساس زمان ورود بیماران به مطالعه، افراد به دو گروه A و B تقسیم می شوند. این تقسیم با استفاده از بلوک های تصادفی خواهد بود. بعد از جراحی فلپ، در ناحیه جراحی اول افراد گروه A، که به صورت تصادفی انتخاب می شود از پانسمان پریودنتال COE-PAKTM (GC AMERICA INC) استفاده خواهد شد و در ناحیه جراحی دوم از پانسمان پریودنتال Reso Pac (Hager Worldwide INC) استفاده می شود. در مورد گروه B، به عکس گروه A خواهد بود. به این صورت که در ناحیه جراحی اول از پانسمان پریودنتال Reso Pac (Hager Worldwide INC) و در ناحیه جراحی دوم از پانسمان پریودنتال COE-PAKTM (GC AMERICA INC) استفاده خواهد شد. نحوه استفاده از پانسمان ها با توجه به دستورالعمل کارخانه سازنده خواهد بود. در ضمن در طول انجام این مطالعه، در مورد مزایا و معایب نوع پک به بیماران توضیحی داده نمی شود تا اثر روانی آن تا حد ممکن حذف گردد، همچنین به منظور جلوگیری از تاثیر دیدگاه آزمونگر(استاد راهنما) نسبت به مزایای هر پک بر نتایج حاصل پانسمان ها توسط کسی غیر از آزمونگر(دانشجو) گذاشته و برداشته می شوند.
پس از جراحی برای تمام بیماران، دهانشویه کلرهگزیدین 2/0 درصد به میزان 2 بار در روز به مدت 2 هفته تجویز خواهد شد و داروهای تجویز شده شامل Amoxicilin500 mg به مدت یک هفته هر 8 ساعت و Gelophen400 mg به مدت دو روز هر 12 ساعت، نیز در دو سمت کاملا یکسان خواهد بود(18).
سپس در روزهای 7 و 14پس از هر جراحی، بیمار توسط معاینه کننده، بررسی و علایم کلینیکی (شامل رنگ لثه، خونریزی حین پروبینگ، پلاک دندانی و حضور بافت های گرانولیشن) بررسی خواهد شد(18).
رنگ بصورت چشمی و با مقایسه ی رنگ لثه ناحیه ی جراحی شده با لثه ی سالم تعیین خواهد شد. برای بررسی شاخص پلاک از شاخص Silness و Loe که از صفر تا 3 کدگذاری شده استفاده می شود. طبق این شاخص کد صفر بدون پلاک، کد یک پوسته ی نازک پلاک چسبنده در حاشیه ی لثه آزاد و ناحیه مجاور دندان، کد دو تجمع متوسط از پلاک روی حاشیه لثه ای و مجاور سطح دندان، کد سه تجمع فراوانی از پلاک روی حاشیه لثه ای و مجاور سطح دندان می باشد(19). برای اندازه گیری میزان خونریزی از شاخص Barnett که از صفر تا 3 کدگذاری شده استفاده می-شود کد صفر به منظور عدم خونریزی پس از 30 ثانیه، کد یک وجود خونریزی پس از 30 ثانیه، کد دو خونریزی فوری، کد سه خونریزی خودبخودی می باشد(20).
در روز هفتم پس از جراحی از بیمار در مورد سابقه و شدت درد در هفته گذشته سؤال می شود و توسط آنالیز Visual Analog Scale (VAS) مورد ارزیابی قرارمی گیرد. این مقیاس از یک پاره خط 10 سانتی متری تشکیل شده که بر حسب سانتی متر تفکیک شده است. عدد صفر وضعیت بی-دردی، عدد 10 درد فوق العاده را گزارش می کند(21).
روش تجزیه، تحليل و توصیف داده‌ها (نمونه‌اي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی)از بیماران درخواست می گردد پس از تکمیل پرسشنامه، فرم های حاوی اطلاعات را عودت دهند. این فرم ها پس از جمع آوری و رمز گشایی و داده ها با استفاده از آزمون های آمار توصیفی(تعین شاخصهای مرکزی، پراکندگی، رسم نمودار، تنظیم جدول توزیع فراوانی) و آمار تحلیلی( آزمون کای دو،آزمون Tمستقل و آزمون فیشر) تجزیه و تحلیل خواهد شد.

جدول رنگ لثه بیماران پس از جراحی در گروههای مورد مطالعه

رنگ لثه


گروه روز 7 روز 14
Red Dark Pink Pale Pink Red Dark Pink Pale Pink
تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد تعداد درصد
Coe Pak
Reso Pac


ملاحظات اخلاقی براساس کد شماره 1 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر رضایت آگاهانه بصورت کتبی اخذ می گردد.
براساس کد شماره 3 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر کسب رضایت آگاهانه فارغ ازهرگونه اجبار ، تهدید ، تطمیع و اغوا انجام میگیرد و درصورت بروز هرگونه خسارت ، مسئولیت آن متوجه پژوهشگر خواهد بود.
براساس کد شماره 5 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر در ابتدای مطالعه اطلاعات مربوط به روش اجراء و هدف ازانجام تحقیق ، زیانهای احتمالی ،فواید ، ماهیت و مدت تحقیق را به میــزانی که با آزمودنی ارتباط دارد به بیمار مفهوم گردیده و به سئوالات او پاسخ های قانع کننده داده شده و مراتب مذکور در رضایت نامه قید می شود.
براساس کد شماره 6 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر قبل از انجام ، تمهیدات لازم (از قبیل امکانات پیشگیری ، تشخیصی ، درمانی) فراهم میگردد و درصورت بروز خسارت غیرمتعارف جبران میشود.
براساس کد شماره 8 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر به آزمودنی اعلام می گردد که می تواند در هر زمان که مایل باشد از شرکت در تحقیق منصرف شود و در صورت انصراف پژوهشگر مواردی را که ترک تحقیق ، تبعات نامطلوبی نصیب آزمودنی می نماید به ایشان تفهیم نموده و او را حمایت می نماید.
براساس کد شماره 10 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر مسئولیت تفهیم اطلاعات به آزمودنی به عهده محقق می باشد.
براساس کد شماره 17 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر اطلاعات مربوط به آزمودنی بعنوان راز تلقی شده و از افشاء آن ممانعت بعمل می آید.
براساس کد شماره 18 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر که آزمودنی از نوع دارو در تحقیق بی اطلاع است، ترتیبی اتخاذ داده می شود که در شرایط ضروری، اطلاعات مربوط به دارو را در اختیار آزمودنی و یا پزشک معالج او قرار گیرد.
براساس کد شماره 19 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، جهت انجام مطالعه حاضر هرگونه صدمه جسمی وزیان مالی که در پی انجام تحقیق بر آزمودنی تحمیل شود مطابق قوانین موجود جبران می گردد.
براساس کد شماره 20 از کدهای مصوب کمیته اخلاق، انجام مطالعه حاضر مغایر با موازین دینی و فرهنگی آزمودنی وجامعه نمی باشد.

محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنهابه دلیل احتمال عدم همکاری برخی از بیماران، مدت زمان اجرای طرح به 12 ماه افزایش داده شد، تا در صورت بروز این مورد زمان برای جایگزینی بیمار باشد.
کلمات کلیدیاثر کلینیکی، پانسمان پریودنتال، جراحی فلپ پریودنتال
Clinical effectiveness, Periodontal dressings, Periodontal flap surgery
فهرست منابع و مراجع1. Ghanbari H, Saghravanian N, Zakery M, Zakery M, Mahdavi Shahri N, Baradaran Nasseri E, et al. The histological study of the effect of hyaluronic acid and curcuma longa-ghee compound on the gingival healing following gingivectomy in dogs. Shiraz Univ Dent J 2008; 9(3): 222-34.

2. Ariaudo AA, Tyrrell HA. Repositioning and increasing the zone of attached gingiva. J.Periodontal 1957; 28: 106-100.

3. Farnosh A. Techniques for the protection and coverage of the donor sites in free soft tissue graft. J Periodontal 1978; 49(8): 403-5.

4. Grant DA, Stern IB, Everett FG,Orban and Gottlib. 5th ed. St. Louis: Mosby; 1979. P.655.

5. Klokkevold PK, Takei HH, Carranza FA. General Principles of periodontal surgery. In: Carranza's clinical periodontology. Newman MG, Takei HH, Klokkvod PA, Carranza FA. 2006, 10 th ed. Elsevier Philadelphia.

6. Cheshire PD, Griffiths GS, Griffiths BM, Newman HN. Evaluation of the healing response following placement of Coe-pak and an experimental pack after periodontal flap surgery. J Clin Periodontol. 1996; 23(1): 188-93.

7. Newman PS, Addy M. Comparision of hypertonic salin and chlorhexidine mouthrinses after the inverse bevel flap procedure. J Periodontal 1982; 53(5): 315ـ8.

8. http://www.hegerwerken.de/uploads/media/22303 -Resopac -Anwenderb -GB. pdf. last accessed: May 2013.

9. Petelin M, Pavlica Z, Batista U, Stiblar- Martincic D, Skaleric U. Effects of periodontal dressings on fibroblasts and gingival wound healing in dogs. Acta Veterinaria Hungarica. 2005; 52: 33-46.

10. Ghanbari H , Forouzanfar A , Fatemi K , Mokhtari M, Abrishami M. , Ebrahiminik Z, and Farazi F. Modified Widman flap procedure: With or without periodontal dressing?. Open Journal of Stomatology, 2, 170-172. doi: 10.4236/ojst.2012.23031.

11. Moghare Abed A, Yaghini J, Tavakoli M, Amjadi MR, Najafian E. Evaluation of the effect of post operative packing of gingiva on clinical signs and symptoms: a pilot study. J Isfahan Dental School 2011; 6(6): 705-711.

12. Shanmugan M, Kumar T, Arun KV, Arun R, Kathik SJ. Clinical and histological evaluation of two dressing material in the healing of palatal wounds. J Indian Soc periodontal 2010; 14: 241-4.


13. Saito CT, Bernabé PF, Okamoto T, Murata SS, Hamata MM, Sundefeld ML. Evaluation of tissue response to periodontal dressings: histological study in tooth sockets of rats. J Appl Oral Sci 2008; 16(3): 219-25.


14. آرین، فرامرز. فرهنگ دندانپزشکی. تهران: موسسه فرهنگی نور دانش، 1382. صفحات 229، 392، 405
15. Sigusch BW, Pfitzner A, Nietzsch T, Glockmann E. Periodontal dressing (Vocopac) influences outcomes in a two-step treatment procedure. J Clin Periodontol 2005; 32(4): 401-5.

16. دکتر سارا سهیلی فر، دکتر محسن بیدگلی، دکتر ساناز سهیلی فر. « بررسی تأثیراستفاده از پک پریودنتال بر روی ترمیم زخم پس از جراحی فلپ پریودنتال ». مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی همدان، 1392؛ دوره 20، شماره4.

17. Moghare Abed A,Yaghin J, Mazaheri Tehrani N. Comparative evaluation of microbial colony counts of sutures with and without use of periodontal pack after modified Widman flap surgery. J Isfahan Denntal School 2010.

18. Ward AW. Postoperative care in the surgical treatment of pyorrhea. JADA 1929; 16: 635-40.

19. Loe H, Silness J. Periodontal disease in pregnancy. I. Prevalence and severity. Acta Odontol Scand 1963; 21: 533-551.

20. Barnett, M.L. Suitability of gingival indices for use in therapeutic trials. Is bleeding a sine qua non? Journal of Clinical Periodontology, Vol. 23, No. 6 (June 1996), pp. 582-586, ISSN 0303-6979.


21-فرهاد ملاشاهی نرگس. تاثیر داروهای مختلف در کنترل درد پس از درمان کانال ریشه در دندان های وایتال. پایان نامه دکتری تخصصی. زاهدان: دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، 1390.

پیوست ها
hide/show

نام فایل تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود
6263 barresi dar pajoohesh.doc1393/01/30403968دانلود
6263 eemale eslahate pajoohesh.doc1393/01/30382464دانلود
6263 eslahate davari.doc1393/01/30365568دانلود
6263 komite akhlaq.doc1393/01/30539648دانلود
formate emza 6263.jpg1393/01/30187953دانلود