بررسی اثر بخشی آموزش مهارت های مقابله ای بر بهبود کیفیت زندگی و خودکارآمدی و کاهش شدت درد بیماران مبتلا به سردرد مزمن.

The effectiveness of coping skills training on quality of life and self efficacy and decrease pain severity in patients with chronic headache .


چاپ صفحه 		پژوهان
صفحه نخست سامانه		 مجری و همکاران
مجری و همکاران		 اطلاعات تفضیلی
اطلاعات تفضیلی		 دانلود
دانلود 		علوم پزشکی زاهدان
علوم پزشکی زاهدان

مجریان: نورمحمد بخشانی

کلمات کلیدی:

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 6481
عنوان فارسی طرح بررسی اثر بخشی آموزش مهارت های مقابله ای بر بهبود کیفیت زندگی و خودکارآمدی و کاهش شدت درد بیماران مبتلا به سردرد مزمن.
عنوان لاتین طرح The effectiveness of coping skills training on quality of life and self efficacy and decrease pain severity in patients with chronic headache .
نوع طرح
محل اجرای طرح مدیریت توسعه فناوری سلامت
رسته مطالعاتی مطالعه های اکولوژیک(Ecologic Studies)(مطالعه کمی)
دانشکده/مرکز دانشکده پزشکی زاهدان
زمان اجرا -روز

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
نورمحمد بخشانیمجریاستاد راهنمادکترای تخصصی nmbs14@yahoo.com
مریم لشکری پورمشاورمشاور علمیدکترای تخصصی dr_lashkaripour@yahoo.com
حامد امیری فردمشاورمشاور علمیدکترای تخصصی Dr.amirifard@gmail.com
زهرا رشیدتولاییهمکاراجراء طرحکارشناس ارشدz_rashid68@yahoo.com

اطلاعات تفضیلی
hide/show

عنوان متن
خلاصه طرح به فارسی بررسی اثر بخشی آموزش مهارت های مقابله ای بر بهبود کیفیت زندگی و خودکارآمدی و کاهش شدت درد بیماران مبتلا به سردرد مزمن.
خلاصه طرح به لاتینThe effectiveness of coping skills training on quality of life and self efficacy and decrease pain severity in patients with chronic headache .
بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش
سردرد یکی از رایج ترین شکایت های مورد بررسی در کلینیک های نورولوژی است. اکثر این سردرد ها از نوع میگرن یا سر درد تنشی (tension type headache) هستند.این سردرد ها می توانند خفیف و با فواصل نه چندان کم ویا شدید و دیر پا باشند. سردردهای شدید وتکرار شونده فعالیت های روزمره زندگی را محدود می سازند، کیفیت زندگی را تقلیل می دهند و باعث کاهش بهره وری می شوند(1).
میگرن شایع ترین نوع سردرد است که به صورت یک طرفه و غالبـاً ضربان دار تظاهر می یابد و معمولا شامل سردرد، تهوع، استفراغ و سایر نشانه های اختلال کارکرد عصبی است که به صورت های مختلفی ظهور می کند(2). طبقه بندی انجمن بین المللی سردرد میگرن را به دودسته همراه با اورا و بدون اورا تقسیم میکند. اورا نوعی اختلال نورولوژیک قابل برگشت است که ممکن است به صورت کرختی و سوزن سوزن شدن پوست سر یا تغییراتی در حس های شنوایی،بینایی، بویایی یا تکلم باشد(3).
اگرچه نرخ شیوع ممکن است بر حسب سن، جنس و نژاد متفاوت باشد، برخی مطالعات گزارش می کنند که میزان شیوع میگرن حدود 18% در جمعیت عمومی است(1). براساس تحقیقات انجام شده، شیوع میگرن در مردان 6% و در زنان 18% است(4). سازمان جهانی بهداشت شیوع سر درد را در افراد 18 تا 65 سال 47% تخمین زده است که 10% آن ها را افراد مبتلا به میگرن تشکیل می دهد(5).
هرچند تا کنون علت اولیه میگرن مشخص نشده است ولی عواملی مانند وراثت، عوامل نورولوژیکی مانند کاهش سطح خون ،اختلال در پیام رسان های شیمیایی، سبک زندگی و نوع غذا، استراحت و استر س های محیطی در ایجاد آن نقش دارند(6).
سازمان جهانی بهداشت، میگرن و سردرد را یکی از ناتوان کننده ترین بیماری های مزمن در جهان به شمار آورده است (7). این بیماری امروزه علاوه بر عوارض جسمانی، باعث کاهش کیفیت زندگی و ازدست دادن زمان مفید کاری ،ایجاد اختلال در فعالیت های روزمره و ... می شود(8). مفهوم کیفیت زندگی بعد از جنگ جهانی دوم با پژوهش بر روی بیماران مبتلا به دیابت و ایدز آغاز گردید. در واقع کیفیت زندگی به عنوان قضاوت شخصی آگاهانه راجع به رضایت فرد از زندگی تعریف می شود، به همین دلیل وقتی فردی دچار بیماری مزمن می شود علایم فیزیکی،پیش آگهی در مان، رژیم درمانی و موضوعات مربوطه می توانند اثرات شدیدی بر درک کلی رضایت از زندگی بگذارند. شاخه ای از کیفیت زندگی به نام کیفیت زندگی مرتبط با سلامت در سال های اخیر توجه و علاقه پژوهشگران را به خود معطوف کرده است .کیفیت زندگی مرتبط با سلامت به صورت اثرات جسمانی،هیجانی و اجتماعی که بیماری بر روی فرد دارد تعریف می شود. توافق عمومی و فزاینده ای وجود دارد که بهبود کیفیت زندگی مرتبط با سلامت باید یکی از اهداف اصلی درمان در این بیماران باشد(9). کیفیت پایین زندگی و خود داری از فعالیتهای شخصی یا انجام ناقص کارها بر زندگی عاطفی فرد تاثیر میگذارد. احساس بی کفایتی و نا کارآمدی در کنترل درد، به کاهش احساس خودکارآمدی درفرد می انجامد(10). خودکارآمدی به عنوان یکی از مفاهیم تئور ی یادگیری اجتماعی ، اولین بار توسط بندورا معرفی شد. خود کارآمدی به معنای ایمانی است که شخص به خود دارد که رفتاری خاص را با موفقیت اجرا کند و انتظار نتایج حاصل از آن را داشته باشد. بندورا معتقد است که می توان از طریق ایجاد زمینه مناسب درجهت کسب مهارت ها و دانش مورد نیاز و حصول موفقیت در آن ،خودکارآمدی و توانمندی شخص را افزایش داد(11).
در درمان های سر درد های میگرنی دو حوزه شکل گرفته است. درمان داروئی و درمان غیر داروئی. اکثر داروهای به کار گرفته شده در درمان حملات حاد موجب افزایش تعداد حملات می گردندو از طرفی داروهای موجود همیشه تسکین کامل را فراهم نمی سازندو این امر موجب نارضایتی بیماران از درمان شده و باعث میشود تا بسیاری از بیمارن با وجود درد وناتوانی قابل توجه ناشی از آن ، درمان کامل خود را پیگیری نکرده و روند درمان خود را به دلیل نارضایتی از درمان داروئی متوقف کنند(12). لذا با توجه به عوارض جانبی داروها، و گاهی استفاده خود سرانه از دارو های مسکن و ضد درد(13)استفاده از درمان های غیر دارویی در کنار درمان های دارویی توصیه می شود.
باتوجه به نقش عوامل روان شناختی به ویژه استرس در ایجاد و تشدید سر دردهای میگرنی ، از اواخر دهه 1970 در مان های روانشناختی به عنوان یکی از مهم ترین درمان های رسمی واستاندارد مورد توجه جدی قرارگرفت(14). امروزه تنیدگی و استرس بخشی از زندگی آدمی شمرده شده و اجتناب نا پذیر است. بررسی های یاد شده در باره استرس بر این نکته تاکید دارند که آنچه سلامت رفتار را باخطر روبرو میکند خود استرس نیست، بلکه شیوه ارزیابی فرد از استرس و روش های مقابله با آن است(15).راهبردهای مقابله ای به عنوان واسطه ی بین استرس و بیماری عمل می کنند.(16) مقا بله عبارت است از تلا شهای فکری، هیجانی و رفتاری فرد که هنگام رو به رو شدن با فشار های روانی به منظور غلبه کردن ،تحمل کردن و یا به حداقل رساندن عوارض استرس به کار گرفته می شود دو شیوه عمومی مقابله مسئله مدار و مقابله هیجان مدار وجود دارد که مقابله مسئله مدار ، مهارتی است که بر پرداختن به خود مسئله یا موقعیت تمرکز دارد و میتواند معطوف به بیرون باشد درصورتی که مقابله هیجان مدار معطوف به مهار ناراحتی هیجانی بوده و به عواطفی که با آن موقعیت مرتبط است می پردازد نه کنترل خود موقعیت(17). از این رو اگر تلاش های مقابله ای فرد از نوع موثر باکفایت وسازگارانه باشند، استرس کمتر فشارزا به شمار میرود و واکنش نسبت به آن نیز در راستای کاهش پیامدهای منفی آن است. هم چنین اگر سبک یا الگوی مقابله،ناسازگارانه و ناکافی باشد، نه تنها تنیدگی را مهار نمی کند بلکه خود این واکنش منبع فشار به شمار آمده و شرایط را بدتر می کند(15).
طبق برنامه سازمان بهداشت جهانی(1379)مهارت های مقابله ای شامل 10 مهارت می شود که عبارت است از :ارتباط موثر ،برقراری رابطه بین فردی موثر، تصمیم گیری،حل مسئله، تفکر خلاق، تفکر نقاد،آگاهی از خود، همدلی با دیگران،مقابله هیجانات(افسردگی ،شکست، اضطراب و غیره)و مقابله با استرس(18)نکته مهم این است که همه این مهارت ها قابل فراگیری هستند.

پژوهش های داخلی و خارجی اشاره شده در ذیل اهمیت لزوم توجه به مسائل روانی و عاطفی افراد مبتلا به میگرن را بیشتر روشن کرده و کارایی آموزش مهارت های مقابله ای را به اثبات می رساند.
هانت و همکاران در پژوهشی با عنوان«ترکیب ورزش و آموزش مهارت های مقابله با درد به عنوان مداخله ای برای افراد مبتلا به ارتروز زانو»نشان دادند مداخله ای که ورزش و آموزش مهارت های مقابله ای را ادغام کند و توسط فیزیوتراپ های آموزش دیده ارائه شود امکان پذیر است و میتواند بهبودی جسمی و روانشناختی افرادمبتلا به ارتروز زانو را فراهم کند(19).
ویسر و همکاران در مطالعه ای با عنوان «مقابله نا کار آمد در سر درد:اجتناب و تحمل با انواع سر دردهای مزمن مرتبط نیست» به این نتیجه رسیدند که مقابله نا کارآمد که با ترس و اجتناب مشخص میشود اغلب توسط بیماران مبتلا به سر درد استفاده میشود(تقریبا 66% از ازمودنی ها)و استفاده از مقابله های ناکارآمد فقط به نوع مزمن سر درد محدود نمی شود(20).
فردریک وهمکاران در پژوهشی با عنوان «چرخه میگرن:کیفیت زندگی در طول حملات و در بین حملات»به این نتیجه دست یافتندکه افراد مبتلا به میگرن نه تنها در طول حملات میگرن بلکه در بین حملات متحمل رنج میشوند. بیشتر بیماران میگرنی اثرات منفی ای را به دلیل ترس ونگرانی در مورد سر درد بعدی تجربه میکنند.استفاده از دارو درمانی پیشگیرانه ممکن است به تغییر چرخه میگرن از طریق کاهش وقوع،شدت و طول مدت حملات کمک کند(21).
در مطالعه ای تحت عنوان«پروفایل شخصیت وسبکهای مقابله ای در بیماران مبتلا به میگرن با همبودی فیبرومیالژیا» توماسو و همکاران به این نتیجه رسیدندکه اجتناب از مقاله با حوادث استر س زا موجب بدتر شدن میگرن و همبودی با فیبرومیالژیا میشود(22).
خیر آبادی و همکاران در پژوهشی با عنوان«تاثیر آموزش راهبردهای مقابله ای بر شدت علائم، کیفیت زندگی و علائم روان شناختی بیماران مبتلا به سندرم رو ده تحریک پذیر»نشان دادند که ترکیب آموزش راهبرهای مقابله ای با درمان های معمول ،به طور قابل توجهی در بهبود علائم بیماران مبتلا به IBSموثر می باشد(23).
در مطالعه ای با عنوان«اثر بخشی مهارت های مقابله ای مبتنی بر مدل مارلات در پیشگیری از عود و افزایش تاب آوری در افرا وابسته به مواد» که توسط جعفری و همکاران انجام شد این نتیجه حاصل شد که آموزش مهارت های مقابله ای در پیشگیری از عود و افزایش تاب آوری در افراد وابسته موثر است(24).
ذوقی پایدار و همکاران در پژوهشی با عنوان «اثربخشی مهارت های مقابله ای مبتنی بر رو یکرد شناختی –رفتاری بر اختلال استرس پس از ضربه ناشی از جنگ و افسردگی جانبازان» نشان دادن که آموزش مهارت های مقابله ای در کاهش شدت نشانه های اختلال استرس پس از ضربه و افسردگی همراه آن موثر است وتغییرات پس از پیگیری 2 ماهه ماندگار بوده وادامه داشته است(25).
اژه ای وهمکاران در پژوهشی با عنوان«تاثیر آموزش راهبردهای مقابله با باورهای غیر منطقی با رویکرد شناختی بر اضطراب امتحان دانش آموزان»نشان دادند که آموزش راهبردهای مقابله ای می تواند اضطراب امتحان دانش آموزان را کاهش دهد و به سلامت روانی آنها منجر شود(26).
براساس یافته های بزازیان و همکاران در پژوهشی با عنوان«نقش تعدیل کننده 17
23- خیر آبادی غلامرضا، باقریان رضا، نعمتی کیانوش، دقاق زاده حامد، مراثی محمدرضا، غلامرضایی علی.تاثیر آموزش راهبردهای مقابله ای بر شدت علائم، کیفیت زندگی و علائم روانشناختی بیماران مبتلا به سندرم روده ی تحریک پذیر. مجله دانشکده پزشکی اصفهان، سال بیست و هشتم، ش110(پاییز1389): 473-482.
24- Jafari E, Eskandari H, Sohrabi F, Delavar A, Heshmati R. Effectiveness of coping skills training in relapse prevention and resiliency enhancement in people with substance dependency. Procedia social and behavioral sciences 2010; 5: 1376-80.
25- ذوقی پایدار محمدرضا، سهرابی فرامرز،برجعلی احمد، دلاور علی. اثر بخشی آموزش مهارت های مقابله ای مبتنی بر رویکرد شناختی –رفتاری بر اختلال استرس پس از ضربه ناشی از جنگ و افسردگی جانبازان. فصلنامه روانشناسی نظامی، سال دوم، ش5(بهار1390): 1-16.

26- Ejei J, Rezaei MR, Gholamali Lavasani M. The effectiveness of coping strategies training with irrational beliefs (cognitive approach) on test anxiety of students. Procedia social and behavioral sciences 2011;302165-8.
27- بزازیان سعیده، بشارت محمدعلی، بهرامی احسان هادی، رجب اسدالله. نقش تعدیل کننده راهبردهای مقابله در رابطه بین ادراک بیماری، هموگلوبین گلیکوزیله و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به دیابت نوع 1. مجله غدد درون ریز و متابولیسم ایران، دوره دوازدهم، ش3(تابستان1389):213-221.
28- طوبایی شهین، فراشبندی حسن. بررسی ویژگی های شخصیتی بیماران مبتلا به سر درد میگرنی. مجله پزشکی ارومیه، دوره بیست ویکم، ش2(تابستان1389): 280-285.
29- دلاور، علی. روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی. تهران: نشر ویرایش، 1388.
30- . Skevington SM, lofty M, O Connell KA, WHOQOL group. The World Health Organization WHOQOL –BREF quality of life assessment: psychometric properties and results of the international field trial. A report from WHOQOL group .quality of life Research. 2004 Mar ; 13(2):299-310.
31- Mohammad Amini Z, Narimani M, Barahmand T, Sobhi Gharamaleki N. The Relationship between Emotional Intelligence With Self-Efficacy and Mental Health in Successes Students. Knowledge & Research in Applied psychology 2008; 10(35,36): 107-22.
32-ساعتچی ، محمود وهمکاران. آزمونهای روانشناختی. تهران : نشر ویرایش، 1390.
33-Vahedi H. [Investigating of being practical, validity, reliability and assessment of coping styles test among adolescence in high school of Tehran]. Ma. Dissertation. Tehran: Azad university, collage of educational sciences and psychology, 2000: 40-5.
34-Padyab M, Ghazinour M. Factor structure of three Iranian ways of coping questionnaire epidemiology and public health. Ph. D. Dissertation. Sweden: Umea university, Department of public health and clinical medicine, 2009:1-11.
35-همدانی زاده فرح روز، محمودزاده زرندی فاطمه، عبادی عباس، اسدزندی مینو، کچویی حسین. تاثیر اجرای برنامه خود مراقبتی اورم برشاخص های سردرد بیماران مبتلا به میگرن. مجله پزشکی کوثر، دروه12،ش3(پاییز1389): 155-161.

راهبردهای مقابله درد رابطه بین ادراک بیماری،هموگلوبین گلیکوزه و کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به دیابت نوع1» راهبردهای مقابله،رابطه بین ادراک بیماری،هموگلوبین گلیکوزیله و کیفیت زندگی را در بیماران مبتلا به دیابت نوع1 تحت تاثیر قرار می دهند(27).
با توجه به آنچه که گفته شد سردرد یکی از ناتوان کننده ترین بیماری های مزمن در جهان می باشدو افراد مبتلا به این بیماری با مشکلات زیادی مانند کاهش کارکرد فردی و کاهش بهره وری و کاهش خودکارآمدی ورضایت از خود روبرو هستندکه منبع استرس و نگرانی زیادی برای بیماران می باشد. هم چنین افزایش استفاده از خدمات بهداشتی هزینه زیادی را بر فرد وجامعه تحمیل می کند و یافتن راه هایی برای کنترل و درمان این مشکل می تواند از اهمیت به سزایی بر خوردار باشدو با توجه به عوارض جانبی داروها و عدم تحمل داروها و عدم پاسخ کافی به درمان دارویی و باتوجه به ضرورت در نظر گرفتن جنبه های روانشناختی همراه با میگرن و نقش این عوامل در پیشگیری از مزمن شدن و نیز این حقیقت که مدیریت میگرن و سر دردتنها شامل عوامل داروشناختی نیست و راههای مقابله فرد با مشکلات وفشارها را نیز در برمیگیرد،.و توانایی مقابله کار آمد میتواند استرس های کنونی، آینده و نشانه های آسیب روانی را کاهش دهد، آموزش مهارت های مقابله ای به عنوان ابزاری برای توانمند سازی افراد مبتلا به سردرد برای مواجهه با مشکلات وفشارهای جسمی و روحی وبرای پیشگیری وکاهش حملات میگرن امری ضروری به نظر میرسد.از این رو پژوهش حاضر به بررسی اثربخشی آموزش مهارت های مقابله ای در ترکیب با دارو دربهبود کیفیت زندگی و خودکار آمدی و کاهش شدت درد افراد مبتلا به سردرد مزمن می پردازد.
سوالات و / یا فرضیات پژوهش- میانگین نمره کیفیت زندگی افراد مبتلا به سردرد مزمن قبل وبعد از شرکت در برنامه آموزشی چقدر است؟
- میانگین نمره خودکارآمدی افراد مبتلا به سردرد مزمن قبل وبعد از شرکت در برنامه آموزشی چقدر است؟
- میانگین نمره شدت درد افراد مبتلا به سردرد مزمن قبل وبعد از شرکت در برنامه آموزشی چقدر است؟
- میانگین نمره راهبرد های مقابله ای افراد مبتلا به سردرد مزمن قبل وبعد از شرکت در برنامه آموزشی چقدر است؟
- میانگین نمره کیفیت زندگی افراد مبتلا به سردردمزمن شرکت کننده درگروه برنامه آموزشی به همراه دارو به طور معناداری بیشتر از میانگین نمره افراد گروه دریافت کننده دارو به تنهایی می باشد.
- میانگین نمره خودکارآمدی افراد مبتلا به سردرد مزمن شرکت کننده در گروه برنامه آموزشی به همراه دارو به طور معناداری بیشتر از میانگین نمره افراد گروه دریافت کننده دارو به تنهایی می باشد.
- میانگین نمره شدت درد افراد مبتلا به سردردمزمن شرکت کننده در گروه برنامه آموزشی به همراه دارو به طور معناداری کمتر از میانگین نمره افراد گروه دریافت کننده دارو به تنهایی می باشد.
- میانگین نمره راهبرد های مقابله ای افراد مبتلا به سردردمزمن شرکت کننده در گروه برنامه آموزشی به همراه داروبه طور معناردای بیشتر از میانگین نمره افراد گروه دریافت کننده دارو به تنهایی می باشد.
- بین میانگین نمرات خودکارآمدی و کیفیت زندگی وشدت درد افراد مبتلا به سردردمزمن شرکت کننده در گروه برنامه آموزشی به همراه دارو و گروه دریافت کننده دارو به تنهایی تفاوت معناداری وجود دارد.
هدف کلی طرحتعیین اثربخشی آموزش مهارت های مقابله ای بر بهبود کیفیت زندگی وخودکارآمدی و کاهش شدت درد بیماران مبتلا به سردردمزمن.
اهداف اختصاصی- تعیین میانگین نمره کیفیت زندگی افراد مبتلا به سردردمزمن قبل و بعد از شرکت در برنامه آموزشی
- تعیین میانگین نمره خودکارآمدی افراد مبتلا به سردردمزمن قبل و بعد از شرکت در برنامه آموزشی.
- تعیین میانگین نمره شدت درد افراد مبتلا به سردردمزمن قبل و بعد از شرکت در برنامه آموزشی.
- تعیین میانگین نمره راهبردهای مقابله ای افراد مبتلا به سردردمزمن قبل و بعد از شرکت در برنامه آموزشی.
- مقایسه نمره کیفیت زندگی افراد شرکت کننده در برنامه آموزشی به همراه دارو و دارو درمانی به تنهایی.
- مقایسه نمره خودکارآمدی افراد شرکت کننده در برنامه آموزشی به همراه دارو و دارو درمانی به تنهایی.
- مقایسه نمره شدت درد افراد شرکت کننده در برنامه آموزشی به همراه دارو و دارو درمانی به تنهایی.
- مقایسه نمره راهبرد های مقابله ای افراد شرکت کننده در برنامه آموزشی به همراه دارو و دارو درمانی به تنهایی.
- تعیین اثربخشی آموزش مهارت های مقابله ای بر بهبود کیفیت زندگی وخودکارآمدی و کاهش شدت درد بیماران مبتلا به سردردمزمن.
سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرحدانشگاهها،مراکزآموزشی ودرمانی پزشکی، مراکز تحقیقات بهداشت روانی
تعریف واژه های تخصصیمهارت های مقابله ای: تلا شهای فکری، هیجانی و رفتاری فرد که هنگام رو به رو شدن با فشار های روانی به منظور غلبه کردن ،تحمل کردن و یا به حداقل رساندن عوارض استرس به کار گرفته می شود(17).
میگرن: یک اختلال سر درد گهگاهی است که با علائم نورولوژیک، گوارشی وتغییرات سیستم اعصاب خودکار مشخص می شود که تشخیص آن براساس همین مشخصات وعلائم همراه می-باشد(28).
کیفیت زندگی: کیفیت زندگی مرتبط با سلامت به صورت اثرات جسمانی،هیجانی و اجتماعی که بیماری بر روی فرد دارد تعریف می شود(9).
خودکارآمدی: دریافت و داوری فرد درباره مهارت ها و توانمندی های خود برای انجام کارهایی که در موقعیت های ویژه بدان ها نیاز است(11).
نوع مطالعهمطالعه از نوع مداخله ای می باشدکه به صورت پیش آزمون و پس آزمون اجرا می شود.
جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند)جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه بیماران مبتلا به سردرد مزمن که در سال 1393به درمانگاه داخلی اعصاب بیمارستان ها و کلینیک های اعصاب زاهدان مراجعه می کنند وتوسط متخصص مغز واعصاب و متخصص اعصاب و روان تشخیص سردردتنشی را دریافت می کنند تشکیل می دهد.
معیارهای ورود:
دارابودن معیارهای جامعه بین المللی سردرد و تشخیص ابتلابه سردردمزمن توسط پزشک متخصص مغز واعصاب ومتخصص اعصاب وروان .
دریافت درمان استاندارد شده ومسکن هنگام سردرد.
محدوده سنی18-50سال
داشتن حداقل مدرک پنجم ابتدایی
داشتن رضایت به شرکت در پژوهش
معیارهای خروج:
عقب ماندگی یا آسیب های مغزی
ابتلا به اختلالات سایکوز ، اختلالات شخصیت واختلالات خلقی.
شرکت در درمان های روانشناختی به طور همزمان با طرح.
حجم نمونه و روش محاسبه آنبا توجه به اینکه در تحقیقات مداخله ای حداقل حجم در نظر گرفته برای نمونه 30 نفر(15 نفر برای هر گروه) می باشد(29) ما در این پژوهش حجم نمونه را 40 نفر در نظر می گیرم که 20 نفر در گروه آموزش مهارت های مقابله ای به همراه دارو درمانی و 20 نفر در گروه دارو درمانی به تنهایی قرار میگیرند.
روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) ازبین افراد مبتلا به سردردمزمن که توسط پزشک متخصص مغز واعصاب ومتخصص اعصاب وروان تشخیص سردرد را دریافت می کنند و حاضر به شرکت در پژوهش می باشند40 نفر را به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب کرده و به صورت تصادفی در 2 گروه قرار می دهیم.
روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود)جمع آوری اطلاعات در این پژوهش از طریق پرسشنامه های کیفیت زندگی،خودکارآمدی، شاخص های سردردمیگرنی و راهبرد های مقابله ای انجام می شودکه پرسشنامه ها قبل از مداخله و2هفته بعد از مداخله به بیماران داده می شود.
-مقیاس کیفیت زندگی: شامل26 آیتم است که از نسخه 100آیتمی این پرسشنامه برگرفته شده است این پرسشنامه 4 حیطه وسیع را اندازه گیری می کند که عبارتند از سلامت جسمی ،سلامت روانشناختی ،روابط اجتماعی ومحیط. علاوه بر این ، این پرسشنامه سلامت عمومی را نیز می تواند ارزیابی کند.آیتم های پرسشنامه بر روی یک مقیاس 5گزینه ای(خیلی بد،بد ،متوسط،خوب، خیلی خوب) ارزیابی می شود نمره بالاتر نشان دهنده کیفیت زندگی بهتر است.نمره سه آیتم 3، 4 و26 به صورت وارونه نمره گذاری می شود. نمره 4حیطه این پرسشنامه بسیار شبیه نسخه بلند است این شباهت تا 95% گزارش شده است .تحقیقات انجام شده در مورد مشخصات روانسنجی فرم کوتاه نشان دهنده اعتبار افتراقی، اعتبار محتوا،پایایی درونی(آلفای کرونباخ؛ سلامت جسمی 80/. سلامت روانشناختی 76/.،روابط اجتماعی 66/. و محیط 80/. )و پایایی آازمون -بازآزمون مناسبی است.(29)
-مقیاس خودکارآمدی شرر:
این پرسش نامه دارای 36 ماده است که بر اساس تحلیل های انجام شده و حذف ماده هایی که ارزش و همسانی کمتری داشتند 17 ماده تقلیل پیدا کرد. شیوه نمره گذاری در این پرسش نامه بدین صورت است که آزمودنی ها می بایست پاسخ های خود را بر مبنای یک مقیاس درجه ای لیکرت مشخص نمایند. در این پرسش نامه سئوالات 15 و 13 و 9 و 8 و 3و1 از راست به چپ و بقیه سئوالات از چپ به راست به ترتیب از 1 تا 5 نمره گذاری می شوند با جمع کلیه نمرات سئوالات پرسش نامه نمره خودکارآمدی عمومی شرر بدست می آید. هر چه نمره کسب شده بالاتر از میانگین باشد به معنای خودکارآمدی بالا و هر چه از میانگین کمتر باشد به معنای خودکارآمدی کمتر می باشد . شرر میزان آلفای کرونباخ این مقیاس را 86/. گزارش کرده است. اصغر نژاد و همکاران در سال 1383 ضریب اعتبار این مقیاس را بااستفاده از ضریب آلفای کرونباخ 80/. و روایی سازه آن را از طریق همبستگی آن با مقیاس عزت نفس 61/. گزارش نموده اند.(30)
-مقیاس راهبردهای مقابله ای:
پرسش نامه (فولکمن لازاروس،1980) دارای 66ماده می باشد .تحلیل عاملی 8عامل را مشخص ساختند که8 مقیاس توصیف شده از آن در زیر معرفی شده است: کنار آمدن رویارویانه- دوری جویی- خویشتن داری – جستجوی حمایت اجتماعی- مسئولیت پذیری – گریز /اجتناب – حل مدبرانه مسئله ارزیابی مجدد مثبت. آزمودنی پاسخ خود را در یک دامنه 4 گزینه ای از (به کار نبرده ام:0)تا (به مقدار زیادی به کار میبرم: 3) انتخاب می کند.از آن جا که یافته های فولکمن ولازاروس با پیش بینی های نظری هماهنگ است. روایی سازه آن تایید می شود .در تحقیقی که درسال1374 ، توسط فریبا بشر دوست دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی دانشگاه آزاد اسلامی(رودهن) انجام شده ضریب آلفای کرونباخ «پرسش نامه روش های کنار آمدن » لازاروس برابر84/. به دست آمده است.(31)روایی واعتبار این پرسشنامه توسط واحدی و پادیاب (32)و قاضی نور(33) تایید و ضریب همسانی دورنی گویه های آن 8/. گزارش شده است.
-شاخص سردرد میگرنی :
پرسشنامه شاخص های سردرد میگرنی در پژوهش" تاثیر اجرای برنامه خود مراقبتی اورم بر شاخص های سر درد بیماران مبتلا به میگرن "مورد استفاده قرار گرفته است که در این پژوهش برای تعیین روایی پرسشنامه از روش اعتبار محتوی استفاده شده است. بدین منظور، پرسشنامه در اختیار 20 نفر از ازاساتید صاحب نظر قرار داده شد و مناسب با اهداف مورد نظر، اصلاحاتی صورت پذیرفت. به منظور اندازه گیری پایایی ابزار نیز از روش آزمون مجدد استفاده شد که با r=./95، پایایی آن تایید شد.(34)
روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود)بیمارانی که معیارهای ورود را دارا می باشند به طور تصادفی در 2گروه قرار می گیرند در هرد دو گروه درمان دارویی استاندارد سردرد مزمن انجام می شود. بیماران گروه «دریافت کننده آموزش مهارت های مقابله ای به همراه دارو» علاوه بر درمان دارویی، تحت آموزش مهارت های مقابله ای نیز قرار می گیرند و گروه دیگر فقط دارو را دریافت می کنند. در هر دو گروه پرسشنامه ها قبل و 2 هفته بعد از مداخله توسط آزمودنی ها تکمیل می شود.
برنامه ی آموزشی مهارت های مقابله ای شامل 7جلسه هفتگی90 دقیقه ای است.
جلسه اول:معرفی برنامه، معرفی اعضای گروه و گفتن قواعد گروه،اجرای پیش آزمونها.
جلسه دوم: بحث راجع به علائم بیماری و عوامل تشدید کننده آن.
جلسه سوم: توضیح درباره ارتباط بین افکار و احساسات ، راه های شناخت افکار غیر منطقی و توضیح درباره خطاهای پردازشی و آموزش ارزیابی مجدد افکار و چالش با افکار.
جلسه چهارم: آموزش مهارت های مقابله با استرس به بیماران ونقش استرس در آغاز و تداوم میگرن به همراه آموزش تن آرامی.
جلسه پنجم:آموزش مهارت های مقابله با استرس2 به همراه تن آرامی.
جلسه ششم: آموزش مهارت حل مسئله به همراه تن آرامی.
جلسه هفتم:آموزش مهارت های ارتباطی به همراه تن آرامی.

روش تجزیه، تحليل و توصیف داده‌ها (نمونه‌اي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی)

گروه قبل
بعد
آزمون tزوجی
میانگین انحراف معیار میانگین انحراف معیار
گروه آموزش مهارت های مقابله ای به همراه دارو
گروه دارو درمانی به تنهایی


به منظور توصیف وتحلیل داده ها بر حسب نیاز ازآمار توصیفی(تعیین جداول توزیع فراوانی،تعیین شاخصهای مرکزی و پراکندگی،رسم نمودار و ضریب همبستگی) و استنباطی (آزمون tمستقل، آزمون tزوجی، و یا در صورت نرمال نبودن داده ها از معادل ناپارامتریک آنها)استفاده می شود. برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزار SPSS و در سطح اطمینان 95% استفاده خواهد شد.
ملاحظات اخلاقی نمونه گیری و آزمون با رضایت کامل افراد به صورت کتبی انجام خواهدشد.(کد شماره 1)
کسب رضایت آگاهانه فارغ ازهرگونه اجبار ، تهدید ، تطمیع و اغوا انجام می گیرد(کد شماره 3)
اطلاعات مربوط به روش اجراء و هدف ازانجام تحقیق ،فواید ، ماهیت و مدت تحقیق را به میــزانی که با آزمودنی ارتباط دارد به وی مفهوم می نماییم و به سئوالات او پاسخ های قانع کننده می دهیم و مراتب مذکور را دررضایت نامه قید می کنیم(کد شماره 5)
نحوه ارائه گزارش یا اعلام نتیجه تحقیقات متضمن رعایت حقوق مادی و معنوی ( آزمودنی ، پژوهشگر، پژوهش و سازمان مربوطه) باشد(کد شماره7).
اعلام محقق به آزمودنی که می تواند در هر زمان که مایل باشد از شرکت در تحقیق منصرف شود(کد شماره 8)
مسئولیت تفهیم اطلاعات به آزمودنی به عهده محقق است در مواردی که فرد دیگری این اطلاعات را به آزمودنی بدهد از محقق سلب مسئولیت نمی گردد(کد شماره 10)
محقق بایستی اطلاعات مربوط به آزمودنی را بعنوان راز تلقی و آن را افشاء ننموده و ضمناً شرایط عدم افشاء آن را نیز فراهم کند(کد شماره 17)
محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنهاعدم همکاری آزمودنی ها
کم بودن تعداد آزمودنی ها
کلمات کلیدیآموزش مهارت های مقابله ای:coping skills training
کیفیت زندگی:quality of life
خودکارآمدی:self efficacy
میگرن: migraine
فهرست منابع و مراجع1- Kurt S, Kaplan Y. Epidemiological and clinical characteristics of headache in university students. Clin Neurol Neurosurg 2008 Jan;110:46-50.
2- Kasper DL, Harrison S. Principle of internal medicine. New York: Mcgraw-Hill publishing; 2005.
3- Ducros A. Mechanism and genetics of migraine. CNS Drugs 2006; 20(1): 1-11.
4- Burtun WN, Landy SH, Dowans KE, Runken CM. The impact of migraine and effect of migraine treatment on workplace productivity in the United States and suggestions for future research. Mayo Clin Proc 2009 May; 84(5):436-45.
5- Atlas of headache disorders and resources in the world 2011. 2012. Available at: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs277/en. Accessed Nov 12, 2013.
6- Migraine headache. 2013. Available at: http: // www.umm.edu/health/medical/altmed/condition/migraine-headache. Accessed Dec 15, 2013.
7- Wright WL. Assessing functional impairment during and between migraine attacks. J Nurs Pract 2008 Mar; 8(2): 201-7.
8- ساعدی سارا، ابوالقاسمی شهنام. تاثیر آموزش تجسم هدایت یافته و تنش زدایی تدریجی بر سر درد و میزان ناتوانی ناشی از آن در زنان مبتلا به میگرن . مجله زن وفرهنگ، سال سوم، ش10(زمستان 1390): 39-52.
9- نشاط دوست حمیدطاهر، نیلوفرش زاده محمدعلی، دهقانی فهیمه، مولوی حسین. اثر بخشی درمان شناختی-رفتاری مدیریت استرس بر کیفیت زندگی بیمارن مبتلا به آلوپسی آرئاتا در مرکز تحقیقات پوست وسالک اصفهان. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک، سال دوازدهم، ش2(تابستان1388):125-133.
10- سجادی نژاد مرضیه سادات، محمدی نورالله، تقوی سید محمدرضا، اشجع زاده ناهید.تاثیر گروه درمانی شناختی-رفتاری بر افسردگی و احساس ناتوانی ناشی از سردرد در بیماران مبتلا به میگرن و سردردتنشی. مجله روانپزشکی و وانشناسی بالینی ایران، سال چهاردهم، ش4(زمستان 1387):411-418.
11- Bandura A. Self efficacy mechanism in human agency. The American Psychologist. 1982; 37(2):122-47.
12- Smith TR, Nicholson RA, Banks JW. Migraine education improves quality of life in a primary care setting. Headache 2010 Apr; 50(4):600-12.
13- فضل علی زاده هلناز، خمسه فاطمه، سلیمانی بهداد، تاجیک علی. مقایسه اثر بخشی توپیرامات و سدیم والپورات در پیشگیری از سردردهای میگرنی. مجله علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، سال نوزدهم، ش2(تابستان1388):105-109.
14- Gauthier JG, Ivers H, Carrier S. Nonpharmacological approaches in the management of recurrent headache disorders and their comparison and combination with pharmacotherapy. Clin Psychol Rev 1996; 16(6): 543-71.
15- عاشوری احمد، ملازاده جواد، محمدی نورالله. اثربخشی درمان گروهی شناختی- رفتاری دربهبود مهارت های مقابله ای و پیش گیری از عود در افراد معتاد. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، سال چهاردهم، ش2(پاییز 1387): 281-288.
16- باقری فریبرز، الودری مریم، ابوطالبی شهرام، اصغرنژاد فرید علی اصغر. مقایسه رویدادهای استرس زا و راهبردهای مقابله ای در افراد مبتلا به اختلال جسمانی شکل با افراد غیر مبتلا. مجله اندیشه ورفتار، سال ششم، ش24(تابستان 1391): 39-48.
17- Lazarus RS, Folkman S. Stress, appraisal and coping [book online]. New York:1984.
18- صادقی موحد فریبا، نریمانی محمد، رجبی سوران. بررسی تاثیر اموزش مهارت های مقابله ای بر وضعیت سلامت روانی دانشجویان. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، سال هشتم، ش3 (پاییز1387):261-269.
19- Hunt MA, Keefe FJ, Bryant C, Metcalf BR, Ahamed Y, Nicholas MK, 'et al". A physiotherapist-delivered, combined exercise and pain coping skills training intervention for individuals with knee osteoarthritis: a pilot study. Knee Mar 2013; 20(2): 106-12.
20- Wiser T, Walliser U, Womastek I, Kress HG. Dysfunctional coping in headache: avoidance and endurance is not associated with chronic forms of headache. Eur J Pain 2012 Feb; 16(2):268-77.
21- Frederick G, Freitag DO. The cycle of migraine: patients' quality of life during and between migraine attacks. Clin Ther 2007 May; 29(5): 939-49.


22- De Tommaso M, Federici A, Loiacono A, Todarello o. Personality profile and coping styles in migraine patients with fibromyalgia comorbidity. Compr Psychiatry 2013 Oct;

پیوست ها
hide/show

نام فایل تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود
dr bakhshani.jpg1392/10/071387200دانلود
hhh.jpg1392/10/071342100دانلود
moshaver.jpg1392/10/071467719دانلود
tekrari.jpg1392/10/071385828دانلود
WHO.docx1392/10/0713181دانلود
mmmbvv.xls1392/10/0774240دانلود
p1,2.doc1392/10/0767584دانلود
khod.docx1392/10/0715675دانلود
mogabele&rode.pdf1392/10/07348934دانلود
j.1526-4610.2010.01618.x.pdf1392/10/07314737دانلود
1-s2.0-S0303846707002685-main.pdf1392/10/0791272دانلود
propozal.doc1392/11/08303104دانلود
133_301_rezayatname-komite-akhlagh.doc1392/11/2088064دانلود
eslah shidi metodology.doc1392/11/20307712دانلود
p.doc1392/12/21309760دانلود
nahaee.doc1393/01/18310784دانلود