بررسی وضعیت تفکر انتقادی دانشجویان بالینی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1393

survey of critical thinking skills of practical students in zahedan university of medical sciences in 1393


چاپ صفحه
پژوهان
صفحه نخست سامانه
مجری و همکاران
مجری و همکاران
اطلاعات تفضیلی
اطلاعات تفضیلی
دانلود
دانلود
علوم پزشکی زاهدان
علوم پزشکی زاهدان

مجریان: وحیده امامی فر , جاوید دهقان حقیقی

کلمات کلیدی:

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 6702
عنوان فارسی طرح بررسی وضعیت تفکر انتقادی دانشجویان بالینی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1393
عنوان لاتین طرح survey of critical thinking skills of practical students in zahedan university of medical sciences in 1393
نوع طرح کاربردی
محل اجرای طرح دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
رسته مطالعاتی مطالعه مورد/شاهد(Case/control)(مطالعه کمی)
دانشکده/مرکز دانشکده پزشکی زاهدان
زمان اجرا -روز 180

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
وحیده امامی فرمجری پزشکی عمومی vahide.emamifar@yahoo.com
جاوید دهقان حقیقیاستاد راهنمای اول پایان نامه دانشجویی دکترای تخصصی javid_dehghan@yahoo.com
علیرضا گنجعلیمشاور کارشناسی ارشدganjalipsych@yahoo.com

اطلاعات تفضیلی
hide/show

عنوان متن
خلاصه طرح به فارسی بررسی وضعیت تفکر انتقادی دانشجویان بالینی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1393
خلاصه طرح به لاتینsurvey of critical thinking skills of practical students in zahedan university of medical sciences in 1393
بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهشدر میان دانش های سودمند، علم پزشکی از جایگاه ویژه و منزلت والایی برخوردار بوده و هست . این فضیلت و اعتبار ازآنجا سرچشمه می گیرد که حیات آدمی در گرو حفظ وبازگرداندن تندرستی است و علم پزشکی عهده دار این خدمت بزرگ و حیاتی است.(١)

مراقبت بهداشتی ،جایزالخطا و مستعد اشتباهات مدیریتی و تشخیصی است.اشتباهات عمده تشخیصی شامل :١.عدم قصور _ بیماری موجود است ولی تشخیص داده نمی شود، ٢.اشتباهات سیستم _ تشخیص به دلیل نقص سیستم بهداشتی به ﺘﺄخیرمی افتد یا از دست می رود و٣.خطاهای تشخیصی _ یک تشخیص اشتباه ناشی از مجموعه اطلاعات یا تفسیر ناقص، استدلال خدشه دار یا دانش ناقص است.تقریبا 3/1 مشکلات بیماران به خاطر اشتباهات تشخیصی ،بد مدیریت می شوند.قسمتی از راه حل این مشکل،در بهبود مهارت های تشخیصی و توانایی تفکر انتقادی پزشکانی که درحال گذراندن دوره پزشکی و آموزش تخصص هستند، واقع شده است.به هر حال، این وظیفه چالش برانگیز می باشد، از آن جایی که هم مشکل گشایی پزشکی و هم محیط های یادگیری پیچیده هستند و به راحتی درک نمی شوند.(٢)

یکی از مهارتهایی که پیش زمینه تصمیم گیری بالینی و درست می باشد، مهارت تفکرانتقادی است. تفکر انتقادی یک نوع فعالیت شناختی جهت درک وارزیابی یافته ها و پدیده ها بر پایه مهارتهایی از قبیل استدلال وتحلیل می باشد .(٣) در بسیاری از نظرات موجود، بر مهارت های تجزیه و تحلیل، استنباط و ارزشیابی به عنوان مهارت های تفکرانتقادی تاکید شده است.(4) هاشمیان نژاد هشت مهارت سوال کردن، تحلیل کردن، ارزیابی، ارتباط، استدلال، سازماندهی مفاهیم علمی مربوط، کاربرد واژگان انتقادی و فراشناخت را برمی شمارد. (5)

ارتقای تفکرانتقادی و توانایی حل مسأله توسط ارزیابی شواهد، استفاده کردن از تفاسیر معتبر و مجمل و تعمیم پذیر، یکی از اهداف جهانی حمایت شده در بیشتر دانشکده های پزشکی است. (٦) ولی با وجود اهمیت این موضوع، متخصصان آموزش، دستاوردهای قوی در مورد عدم توانایی دانشجویان در تفکرانتقادی در سال های اخیر داشته اند. زیرا روشهای آموزشی رایج، مقدار زیادی اطلاعات تئوری را یاد می دهد که منتج به خروج فارغ التحصیلانی می گردد که برای حل مشکلات جامعه آموزش ندیده اند. در حقیقت روش های آموزش در دانشگاه ها بیشتر ترکیبی از اطلاعات و مفاهیم را به دانشجویان می آموزند، اما از تجزیه و تحلیل، اولویت بندی جایگاه ها، سازمان دهی دانش جدید که پیش نیاز تفکر انتقادی و راهنمای یادگیری مؤثرو معنی دار است، باز می مانند . (7)

در سالهای اخیر تحقیقاتی در زمینه سنجش تفکر انتقادی در دانشجویان انجام شده وابزارهای مختلفی برای سنجش آن بکار رفته است.

برجیگارد با انجام مطالعه ای روی دانشجویان پزشکی به این نتیجه رسید که آموزش مهارت تفکر انتقادی در این دانشجویان ناکافی است . (8)

قریب و همکاران با انجام یک مطالعه مقطعی _ تشریحی بر روی دانشجویان ارشد و تازه وارد مدیریت بهداشتی، درسال ٢٠٠٩ ، نشان دادند که امتیاز کامل مهارت تفکر انتقادی در هر دو گروه در یک رنج نرمال بود و تفاوت آماری قابل توجهی بین آنها وجود نداشت. در خصوص وضعیت تفکر انتقادی ، تفاوت های آماری قابل توجهی بین دانشجویان ارشد و سال سوم دانشگاه وجود داشت و امتیاز دانشجویان ارشد از تازه وارد بالاتر بود. (٩ )

برخورداری و همکاران در مطالعه ای که در سال ٢٠٠٩ انجام دادند، ثابت کردند که در اکثریت دانشجویان (١.٨١٪) وضعیت تفکر انتقادی متزلزل بود و در هیچ یک از آن ها تفکر انتقادی بنیادی و مستدل نبود. ٥. ٣٧٪ دانشجویان مطالعه شده ،عزت نفس متوسط داشتند. (١٠ )

مطالعه ای دیگر که به بررسی وضعیت تفکر انتقادی دانشجویان پزشکی شیراز پرداخت، نشان دهنده ضعیف بودن دانشجویان پزشکی شیراز در بهره گیری از قابلیت های تفکر انتقادی بود. طی این مطالعه تنها توانایی استنباط اینترن ها به شکل معنا داری از دو گروه دیگر بالاتر بود و دو گروه دیگر در زمینه های مختلف تقریبا مشابه همدیگر بودند. در ضمن توانایی استنباط دانشجویان مرد اندکی بالاتر از دانشجویان زن ارزیابی شد. (١١)

مطالعه دیگری که به بررسی تفکر انتقادی در دانشجویان دانشکده بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مازندران می پردازد. حاکی از ضعف تفکر انتقادی دانش جویان مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در تمامی ابعاد است که این امر ضرورت آموزش مهارت های تفکر انتقادی در سطح دانشگاه ها را نشان می دهد. (١٢)

با توجه به اهمیت موضوع و این که اندک پژوهش های انجام شده در دانشجویان رشته های مختلف بهداشتی درکشور، حاکی از ضعف تفکر انتقادی بوده است، هدف پژوهش حاضر این است که وضعیت تفکر انتقادی را در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بررسی کرده و وجود رابطه معنی داری بین تفکر انتقادی و هر یک از متغیرهای جمعیت شناختی مقطع تحصیلی، جنسیت، دوره آموزشی و رشته تحصیلی مورد آزمون قرار دهد.

سوالات و / یا فرضیات پژوهش۱. میانگین نمره مهارت تفکر انتقادی در ابعاد 5 گانه(ارزشیابی,تجزیه و تحلیل,نتیجه گیری,استدلال قیاسی,استدلال استقرایی) به تفکیک دانشکده ها چقدر است؟

۲.میانگین نمره تفکر انتقادی در دانشکده های مختلف متفاوت است.

۳. میانگین نمره مهارت تفکر انتقادی در ابعاد 5 گانه به تفکیک رشته تحصیلی در دانشکده پرستاری-مامایی , پیراپزشکی و توان بخشی چقدر است؟

۴.میانگین نمره تفکر انتقادی در رشته های تحصیلی مختلف در دانشکده پرستاری-مامایی ,پیراپزشکی و توان بخشی متفاوت است.

۵. میانگین نمره مهارت تفکر انتقادی در ابعاد 5 گانه به تفکیک دوره های(پایه,فیزیو پاتولوژی,بالینی) در دانشکده پزشکی چقدر است؟

۶.میانگین نمره تفکر انتقادی در دوره های تحصیلی دانشکده پزشکی متفاوت است.

۷. میانگین نمره مهارت تفکر انتقادی در ابعاد 5 گانه به تفکیک دوره های پایه و بالینی دانشکده دندان پزشکی چقدر است؟

۸. میانگین نمره تفکر انتقادی در دوره های تحصیلی دانشکده دندان پزشکی متفاوت است.



هدف کلی طرحتعیین وضعیت تفکر انتقادی دانشجویان بالینی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1393
اهداف اختصاصی١.تعیین میانگین و مقایسه نمره مهارت تفکر انتقادی در ابعاد 5 گانه(ارزشیابی,تجزیه و تحلیل,نتیجه گیری,استدلال قیاسی,استدلال استقرایی)به تفکیک دانشکده ها

٢.تعیین میانگین و مقایسه نمره مهارت تفکر انتقادی در ابعاد 5 گانه به تفکیک رشته تحصیلی در دانشکده پرستاری-مامایی ,پیراپزشکی و توان بخشی

٣.تعیین میانگین و مقایسه نمره مهارت تفکر انتقادی در ابعاد 5 گانه به تفکیک دوره های(پایه,فیزیو پاتولوژی,بالینی)در دانشکده پزشکی

۴.تعیین میانگین و مقایسه نمره مهارت تفکر انتقادی در ابعاد 5 گانه به تفکیک دوره های پایه و بالینی دانشکده دندان پزشکی

سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرحدانشگاه علوم پزشکی زاهدان
تعریف واژه های تخصصیدانشجو به شخصی اطلاق می شود که پس از گذارندن دوره متوسطه تحصیلی دز یکی از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ویا یکی از داشکده های فنی و حرفه ای پذیرفته و ثبت نام شده باشد.
تفکر انتقادی یک نوع فعالیت شناختی جهت درک وارزیابی یافته ها و پدیده ها بر پایه مهارتهایی از قبیل استدلال وتحلیل می باشد .
پزشکی یک دانش کاربردی است، هدف آن حفظ و ارتقاء تندرستی، درمان بیماری‌ها و بازتوانی آسیب‌دیدگان است. این منظور با شناخت بیماریها، تشخیص، درمان و جلوگیری از بروز آنها به انجام می‌رسد. دانش پزشکی بر روی طیف وسیعی از رشته‌ها شامل از فیزیک و زیست‌شناسی تا علوم اجتماعی، مهندسی و علوم انسانی بنا شده است. امروزه هدف دانش پزشکی استفاده از فن‌آوری‌های دانش‌مبنا و استدلال قیاسی برای رسیدن به راه‌حل مشکلات بالینی است. اکتشافات در باب ماهیت ژن‌ها و سلول‌ها دریچه‌ای برای تعریف فیزیولوژی بر مبنای سیستم‌های مولکولی فراهم کرده است. این بصیرت فیزیولوزیکی راه را برای درک بهتر فرآیندهای پیچیده بیماری‌ها و رویکردهای نو درمانی فراهم کرده است.
نوع مطالعهاین پژوهش یک مطالعه مقطعی‚ توصیفی-تحلیلی است که به منظور بررسی و مقایسه وضعیت تفکر انتقادی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1393 صورت می گیرد.
جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند)جامعه مورد مطالعه کلیه دانشجویان دوره های علوم پایه،فیزیوپاتولوژی وعلوم بالینی دانشکده پزشکی و دوره های پایه و بالینی دانشکده دندان پزشکی و به تفکیک رشته تحصیلی در دانشکده پرستاری-مامایی ,پیراپزشکی و توان بخشی است .
حجم نمونه و روش محاسبه آنn=(z^2×ð^2)/d^2 =277


z=1.96


ð=1.7


d=15%ð =0.2


حجم نمونه 280 نفر در نظر گرفته شد ، با توجه به اینکه از 3 دانشکده مورد نظر 7 گروه مختلف در مطالعه شرکت دارند ، از هرگروه 40 نفر به صورت تصادفی ساده ، انتخاب شده و وارد مطالعه خواهند شد.(13)
روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود)نمونه گیری به صورت طبقه ای چند مرحله ای صورت می گیرد و دانشجویان هر دانشکده با همان نسبتی که از نظر تعداد و جنسیت در دانشگاه پذیرفته شده اند،به عنوان نماینده جامعه، در نمونه نیز حضور یابند.
روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) برای شناسایی و بررسی تفکر انتقادی، آزمو نهای تشخیصی متعددی ساخته شده است که آزمون استاندارد مهارت های تفکر انتقادی کالیفرنیا از مشهورترین و معتبرترین آنها می باشد.

روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود)در روند اجرا٬پژوهش گر با کسب اجازه از آموزش هر دانشکده و انجام هماهنگی های لازم٬ مکان و زمان تکمیل پرسش نامه را تعیین می نماید.پژوهش گر پس از معرفی خود٬ توضیحات مختصر و ضروری درباره اهداف پژوهش و نحوه پاسخ دهی صحیح ارائه مینماید.مدت زمان لازم برای تکمیل پرسش نامه ٤٥دقیقهاست که در محیطی ساکت٬آرام٬مناسب و با حضور پژوهش گر به صورت بی نام توسط نمونه ها تکمیل می گردد. از دانشکده پیراپزشکی ,رشته ی علوم آزمایشگاهی و از دانشکده توان بخشی ,رشته ی بینایی سنجی به جامعه ی مورد مطالعه اضافه گردید.


در این پژوهش، پرسش نامه دو قسمتی است که قسمت اول ،اطلاعات دموگرافیک دانشجویان شامل سن،جنس،وضعیت تاهل٬سابقه تجربه بالینی و معدل ترم قبل می باشدو قسمت دوم پرسش نامه ( ابزار مورد استفاده در این پژوهش) آزمون مهار ت های تفکر انتقادی کالیفرنیا (فرم ب) است.که روایی و پایایی ترجمه فارسی آن در مطالعات قبلی به اثبات رسیده است.(14)


این آزمون حاوی ۳۴ سؤال چندگزینه ای است که در پنج حیطه مهار تهای شناختی تفکر انتقادی (تحلیل، استباط، استدلال استقرایی، استدلال قیاسی و ارزشیابی(طراحی شده است. در طراحی این پرسشنامه یک زمینه عمومی از دانش که به سادگی و در نتیجه بلوغ طبیعی و در مدارس ابتدایی و دبیرستان قابل دستیابی است مفروض شده است. هیچ دانش محتوایی که تخصص رشته خاصی باشد در پاسخگویی به سؤالات لازم نیست.


در این پرسش نامه برای هر پاسخ صحیح یک نمره به فرد تعلق می گیرد و مجموع پاسخ های صحیح ٬نمره کامل را تشکیل میدهد. حداکثر نمره ٣٤ و حداقل نمره صفر است٬نمره به دست آمده در هر قسمت از آزمون بین ٠تا ١٦ متغیر می باشد.به طوری که در بخش ارزشیابی٬تجزیه و تحلیل٬ نتیجه گیری٬استدلال قیاسی٬ استدلال استقرایی به ترتیب ٩٬١١٬١٤٬١٦٬١٤ امتیاز محسوب می شود.


روش تجزیه، تحليل و توصیف داده‌ها (نمونه‌اي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) داده ها پس از جمع آوری با نرم افزار آماری و SPSS آزمون های T مستقل وANOVA آنالیز خواهند شد.
ملاحظات اخلاقی این تحقیق واجد کدهای 1و3و10و11و13و14و16 و 20و25و29و30 مصوب کمیته اخلاق دانشگاه می باشد .
محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنهاعدم همکاری برخی دانشجویان در جهت گذاشتن وقت کافی برای پر کردن پرسش نامه
راه حل:گذاشتن وقت کافی برای جلب رضایت ذانشجو و تفهیم مناسب تحقیق وتشریح اهمیت آن
فزاهم نشدن مکان مناسب جهت پر کردن پرسش نامه توسط دانشجو:
هماهنگی با دانشگاه ها ومسولین مربوطه
کلمات کلیدیتفکر انتقادی-دانشجو-علوم پزشکی زاهدان
فهرست منابع و مراجع1. Amini M, Ayatoallahi MT, Haghshenas H. Patients satisfaction of their general practitioners and its correlates in Shiraz. Shiraz University: 2000. [Persian]
2. Peter H. Harasym, Tsuen-Chiuan Tsai, and Payman Hemmati. Current trends in developing medical students’critical thinking abilities. Kaohsiung J Med Sci .2008
3. Windish DM. Teaching Medical students reasoning Skills. Acad med. 2000;75:90.
4. Babalhavaeji F, Nouri K. Critical thinking skills of librarians working in Isfahan University of Medical Sciences and Health Services.Scientific Communication Monthy Journal 2010; 17(1): 1-9 (Persian).
5. Hashemiyan Nejad F. Provided the theoretical framework based on critical thinking curriculum in primary school curriculum with emphasis on social studies. Dissertation. Tehran: Azad University, Sciences and Researches Branch; 2001. (Persian).
6. Ravindran C. Critical thinking in clinical practice. Pulmon 2006; 8(3): 73-5.
7. Babamohammadi H, Khalili H. Critical thinking skills in nursing students of Semnan university of medical sciences. Iranian Journal of Medical Education 2004; 4(12): 23-31. [In Persian]
8. Birgegard G', Lindquist U. Change in student attitudes to medical school after the introduction of problem based learning in spite of low ratings. Med Educ. 1998;32: 46-49.
9. Gharib M, Rabieian M, Salsali M, Hadjizadeh E, Sabouri Kashani A, Khalkhali H. Critical thinking skills and critical thinking dispositions in freshmen and senior students of health care management. IJME. 2009; 9(2): 125-135. [Persian]
10. Barkhordari M, Jalalmanesh S, Mahmoudi M. The relationship between critical thinking disposition and self esteem in third and fourth year bachelor nursing students. IJME. 2009; 9(1): 13-19. [Persian]
11. M. Amini, MD 1 N. Fazlinejad, MD 2. Critical thinking skill in Shiraz University of medical sciences students. Shiraz University of Medical Sciences , Shiraz , Iran.2010.
12. Nadjla Hariri,Zohre Bagherinejad.Evaluation of Critical Thinking Skills in Students of Health. Faculty, Mazandaran University of Medical Sciences. Department of Librarianship, Faculty of Humanities, Islamic Azad University of Sciences & Research Branch, Tehran, Iran. 2012.
13. Shohreh Tashi, Fathieh Mortazavi, Shahram Yazdani, Yasaman Mottaghipou. Evaluating Critical Thinking Skills in Medical Students, Isfahan University of Medical Sciences, Iran.2012.
14. Khalili H, Soleimani M. Determination of reliability, validity and norm of California critical thinking skills test, form
B. Journal of Babol University of Medical Sciences. 2003;0:84-90. [Persian]

پیوست ها
hide/show

نام فایل تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود
Critical thinking skill in Shiraz University of medical sciences students.pdf1393/02/20185034دانلود
Evaluation of Critical Thinking Skills in Students of Health.pdf1393/02/20278969دانلود
137_334_rezayatname-komite-akhlagh.doc1393/02/2085504دانلود
porsesh nameh.pdf1393/02/20479226دانلود
Evaluating Critical Thinking Skills in Medical Students, Isfahan University of Medical Sciences.pdf1393/02/29513906دانلود
emza.pdf1393/02/291936108دانلود
Metodology2.docx1393/03/27108733دانلود
nahaee.docx1393/04/08110491دانلود