اثر بخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر حضور ذهن بر رضایت زناشویی ، سلامت عمومی،تاب آوری و خودکارآمدی زنان مبتلا به ناباروری.

The effectiveness Mindfulness-based cognitive group therapy on marital satisfaction ,general health, resilency and self-efficacy in woman with infertility


چاپ صفحه 		پژوهان
صفحه نخست سامانه		 مجری و همکاران
مجری و همکاران		 اطلاعات تفضیلی
اطلاعات تفضیلی		 دانلود
دانلود 		علوم پزشکی زاهدان
علوم پزشکی زاهدان

مجریان:

کلمات کلیدی:

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 6839
عنوان فارسی طرح اثر بخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر حضور ذهن بر رضایت زناشویی ، سلامت عمومی،تاب آوری و خودکارآمدی زنان مبتلا به ناباروری.
عنوان لاتین طرح The effectiveness Mindfulness-based cognitive group therapy on marital satisfaction ,general health, resilency and self-efficacy in woman with infertility
نوع طرح
محل اجرای طرح بیمارستان علی ابن ابیطالب
رسته مطالعاتی مطالعه های اکولوژیک(Ecologic Studies)(مطالعه کمی)
دانشکده/مرکز دانشکده پزشکی زاهدان
زمان اجرا -روز

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
محمد داوود محبیمجری اول دکترای تخصصی mdmohebi@gmail.com
نورمحمد بخشانیمجری دوم دکترای تخصصی nmbs14@yahoo.com
علیرضا گنجعلیمشاور کارشناسی ارشدganjalipsych@yahoo.com
مژگان مختاریمشاور دکترای تخصصی
نجمه عابدی شرقهمکار کارشناس ارشدnajme.abedi@gmail.com

اطلاعات تفضیلی
hide/show

عنوان متن
خلاصه طرح به فارسی اثر بخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر حضور ذهن بر رضایت زناشویی ، سلامت عمومی،تاب آوری و خودکارآمدی زنان مبتلا به ناباروری.
خلاصه طرح به لاتینThe effectiveness Mindfulness-based cognitive group therapy on marital satisfaction ,general health, resilency and self-efficacy in woman with infertility
بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهشیکی از مشکلاتی که بخش قابل توجهی از زنان جامعه رابامشکل مختلفی مواجه ساخته ناباروری است.نابارور به زنانی گفته می شود که حداقل یک سال از تصمیم آنها برای فرزنددار شدن بدون استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری گذشته باشد ،اما فرزنددار نشده و از سوی پزشک متخصص ،تشخیص ناباروری گذاشته شود (1).
از آنجایی که در جوامع مختلف ،داشتن فرزند یک ارزش فردی ،اجتماعی وفرهنگی محصوب می شود،افراد نابارور تلاش فراوانی راصرف تشخیص و درمان ناباروری می کنندو در عین حال به دلیل اثرات جسمی،روانی واجتماعی درمان ناباروری،دچار تنشهای روحی فراوانی می شوند،در واقع ناباروری با افزایش تنیدگی های روانشناختی همراه است (2). سطوح بهزیستی پایین، علایم روانپزشکی و یا ناتوانی های اجتماعی از زمره مسائلی هستند که احتیاج به درمان و مراقبت دارند.زیرا هم باعث کاهش سطح سلامت روان فرد می گردند و هم همبستگی بالایی با مواردی همچون بیکاری، بیماری های جسمانی ، کاهش ارتباطات اجتماعی و اتفاقات ناگوار زندگی دارند (3).
رضایت زناشویی یکی از عوامل پیشرفت و دستیابی به اهداف زندگی است (4).رضایت زناشویی به عنوان میزان اداراک زوج از اینکه شریکشان نیازها و تمایلات آنها را براورده می کند تعریف می-شود (6،5). در نتیجه یک ارزیابی طولی از رابطه علی بین سازگاری زناشویی و افسردگی نشان داد که براساس افسردگی میتوان میزان افت سازگاری زناشویی را در آینده پیش بینی کرد. این یافته ها نشان می دهد که علائم افسردگی مردان مسن اثر مخربی بر زندگی زناشویی آنان دارد. علاوه بر این شواهد نشان می دهد که افراد افسرده و همسرانشان نسبت به زوج هایی که یکی ازآنها به بیماری روحی غیر از افسردگی مبتلاست ،اختلال زناشویی بیشتری را تجربه می کنند(7). با توجه به اینکه استرس ها در زنان نابارور زیاد است و مخصوصا برای زنانی که غیر از استرس ناباروری دچار مشکلات و مسائل زناشویی نیز می باشند در نتیجه همه این مسائل سلامت جسمانی و روانی فرد را به مخاطره می اندازد کیفیت زندگی مرتبط با سلامت روان در مداخله درمانی احساس خوب بودن و رضایت از زندگی راکانون اهمیت قرار می دهد و از این رو کیفیت زندگی مفهومی فراتر از سلامت است، اگرچه وابسته به آن می باشد(8).
امروزه بررسی کیفیت زندگی ، بخش اساسی ارزیابی پزشکی وسنجش وضعیت سلامتی به شمار می رود.کیفیت زندگی یک مفهوم چند بعدی است که در بر گیرنده ابعادی چون سلامت بدنی، سلامت روانی،شرایط اقتصادی ،باورهای شخصی وتعامل با محیط می باشد(9). به طور کلی بررسی ها نشان داده اند که افرادی که دارای حمایت اجتماعی بالا و کشمکش های میان فردی کمتری باشند،در رویارویی با فشارهای زندگی بیشتر ایستادگی می کنندوبه طور موثری مقابله می نمایند ونشانه های کمتری از افسردگی یاآشفتگی های روانی را نشان می دهند(10). از طرف دیگر برخی پژوهش ها به نقش موثر خودکارآمدی درک شده در شیوه های مقابله افراددرموفقیت های مختلف تاکید کرده اند.یکی از جنبه های خودکارآمدی شخصی این است که فرد از راه اعمال کنترل می تواند بر پیامد های زندگی خود اثر بگذارد(11). بسیاری از بیماری ها از جمله ناباروری باخطر بالای افسردگی همراهند.فولکمن (2013)معتقد است یکی از متغیرهایی که در مقابله با استرس ها نقش تعیین کننده ای دارد،امید است؛بنابراین بین امید و مقابله رابطه ای مستقیم برقرار است.از طرف دیگر لازاروس(1984)نیز معتقد است که رویارویی با استرس علاوه بر روان فرد ،جسم وعملکرد اجتماعی وی را نیز تحت الشعاع قرار می دهد.پس کنترل استرس وتلاش برای کنار آمدن با آن برای ابعاد مختلف سلامتی(جسمی-روانی-اجتماعی ) مفید خواهد بود (12).
بدیهی است افسردگی به هر علتی به وجود آید از دست رفتن امید به زندگی ،ازتبعات گریز ناپذیر آن خواهد بود(13). از طرفی افلک وتنن(1996به نقل از بیجای وهمکاران،1388)اعتقاد دارند که امید ،در بهبود یک بیماری ،به واسطه افکار مثبت پیرامون زندگی وگرایش بیشتر به شناسایی جنبه های مثبت موقعیت های تروماتیک،نقش به سزایی دارد(14). تاب آوری سازگاری مثبت در واکنش به شرایط ناگوار است(15).
پس میتوان گفت که تاب آوری ویژه شرایط سخت و ناگوار است که برای مقابله با چنین شرایطی تاب آوری ضرورت پیدا می کند و بیماری ها ، شرایط سخت برای افراد به وجود می آورد بنابراین میزان بالای سرسختی و تاب و تحمل در این افراد بر سایر ابعاد زندگی مانند بعداجتماعی ،عاطفی و فیزیکی که ابعاد کیفیت زندگی هستند تاثیری مستقیم و اثر گذار دارد، وقتی فرد از تاب آوری باذرلایی برخوردار باشد شخصیت بیمار گونه در وی کاهش می یابد (در شخصیت بیمارگونه فردآمادگی دریافت استرس و هیجان های منفی دارد)ومی تواند در برابر موانع و مشکلات به طور موفقیت آمیزی مقابله کند و در نتیجه کیفیت زندگی از این نوع مقابله و موفقیت متاثر می شود(16).
در چند دهه گذشته علاقه فراوانی به کاربرد درمان های هوشیاری افزا همانند شناخت در مانی مبتنی بر ذهن آگاهی شده است. شناخت درمانی مبتنی بر ذهن اگاهی به عنوان یک فرایند درمانی تعریف می شود که تاکید آن بر توجه فعالانه به احساسات و تفکرات لحظه ای بیمار وبدون قضاوت یا ارزش دهی به آن احساسات و تفکرات است. به دنبال توجه همراه باذهن آگاهی به بیمار وارد یک موقعیت تقویت کننده ای می شود که خود او ایجاد کرده است . این روند در نهایت موجب تطابق و بهبود افکار، خلق و به طور کلی کیفیت زندگی وی می شود(17).
مشاوره و روش های روان درمانی متفاوتی برای تسکین آلام روانی این بیماران در چند سال اخیر متداول گردیده است،که یکی از این روش های درمانی ،درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی می باشد. شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی برخاسته ازپژوهش های گسترده در حوزه شناسایی عوامل و فرایند های شناختی پیش بینی کننده عود افسردگی است(18). هدف اصلی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی آن است که بیمار ،ازطریق انجام تمرین های مکرر باجهت دهی قصدمندانه توجه به یک شی خنثی مثلا جریان تنفس به مشاهده افکار واحساسات یاحس های بدنی خود بنشیند(19). با اینکه گروه عمده ای از افراد جوامع مختلف را زنان نابارور تشکیل می دهند،اما تا کنون تحقیقات بسیار محدودی در زمینه خودکارآمدی ،امید به زندگی وسلامت عمومی در زنان نابارور انجام شده است .در ایران تاکنون مطالعه که به اثر بخشی این رویکرد بر خودکارآمدی ،امید به زندگی وسلامت عمومی در زنان نابارور پرداخته باشد ، صورت نگرفته است،اما از آنجایی که افراد نابارور تلاش فراوانی را صرف تشخیص و درمان ناباوری می کنند و در عین حال به دلیل اثرات جسمی ،روانی و اجتماعی درمان ناباروری ،دچار تنش های روحی فراوانی می شوند(20). هدف مطالعه حاضر این است که با استفاده از برخی تکنیک های مبتنی بر ذهن آگاهی اثر بخشی این فنون رادر بهبود خود کارآمدی ،امید به زندگی و سلامت روان زنان نابارور مورد بررسی قرار دهد.

مروری بر مطالعات انجام شده
شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی مستلزم راهبردهای رفتاری وشناختی و فراشناختی ویژه ای برای متمرکز کردن فرآیند توجه است که به نوبه خود به جلوگیری ازعوامل ایجاد کننده ی خلق منفی ،فکر منفی ،گرایش به پاسخ های نگران کننده و رشد دیدگاه جدید و شکل گیری افکار و هیجان های خوشایندی منجر می شود(21). رویکردهای هوشیاری ذهن فنون آرام سازی را فنون کنترل خلق شناخته نمی شود، و حین که فرد در ذهن آگاهی آموزش دیده می تواند آن در طی انواع فعالیت ها بکار گیرد.هشیاری ذهن باعث می شودهر فعالیتی که فرد در آن درگیر است به چشم انداز وسیعی در فهم خودش منجر شود.در حالت هوشیاری ذهن، تفکرات و احساسات به اندازه موضوعات هشیاری حسی، و همچنین بدون واکنش نشان دادن به آنها به شیوه ای خودکار و عادتی ،مشاهده می شوند. بنابراین ذهن آگاهی افراد را قادر می سازد، به موقعیت ها با تفکر پاسخ دهند و تکانشی عمل نکنند. نتایج تحقیقات نشان داده اند که میان رضایت زناشویی و سلامت ورانی رابطه وجود داشته و فشارهای زناشویی با آسیب روانی به ویژه افسردگی و اختلالات اضطرابی درارتباط است. همچنین میزان بالای افسردگی و اضطراب دریکی از همسران رضایت زناشویی زوجین را کاهش میدهد(22).
مطالعه انجام شده توسط کومبز هم نشان داد که بین رضایت زناشویی و سلامت جسمانی همبستگی وجود دارد،یعنی سلامت جسمانی زوجین موجب مفرح شدن زندگی ،طولانی شدن عمر ورضایت آنها از یکدیگر می شود.آسیب دیدگی جسمانی و روانی گاهی مواقع می توانند اثرات منفی و جدی بر روابط طرفین و میزان رضایت زناشویی آنها داشته باشد که در این صورت زوجین با خویشتن داری و استفاده از مشاوره خانوادگی می توانند مشکلات خود را بازنگری کرده و به راه حل مناسبی دست یابند(23).

نتایج مطالعه فرزادی وهمکاران (2008) برروی زنان نابارور نشان داد که شناخت های غیر منطقی مربوط به والدینی و فشار های خانواده وخویشاوندان ،دو متغییر پیش بینی کننده اضطراب و افسردگی در زنان نابارور می باشد(24). نتایج مطالعات مختلف نشان می دهد که عوامل روانی نظیر اضطراب وافسردگی می تواند تهدیدی برای پیامد درمان نازایی باشد(25). مکانیسم های مختلفی برای تاثیر فشار های روانی بر باروری پیشنهاد شده است،از جمله مختل کردن ترشح گنادوتروپین ها،اثر موضعی کاتکول آمین روی رحم و عملکرد لوله های رحمی و اختلال در روند های ایمنولوژیکی که در حفظ و نگهداری باروری و لانه گزینی شرکت می کنند . همچنین اضطراب با افزایش کورتیزول و پرولاکتین به تشدید ناباروری می انجامد(26،27). بنابراین در صورتی که افراد تحت درمان ،از سلامت روانی لازم برخوردار باشند،فشارهای روحی کمتری راتجربه کرده و احتمال باروری در آنها افزایش می یابد.لذا محققین پیشنهاد می کنند که برنامه درمان ناباروری باید همراه با یک بخش درمان روحی و روانی باشد(28،29). درمان های روانشناختی همراه با برنامه های درمانی ناباروری، با بالا بردن سطح سلامت روانی ،افراد نابارور را در مقابل تنش مقاوم تر ساخته و علاوه بر آن که اثر بخشی درمان های ناباروری را افزایش می دهند،فرد نابارور را به پیگیری درمان تشویق می کنند(25). نتایج مطالعات مختلف در کشورهای شرقی نشان داد که واکنش خانواده و آشنایان فرد نابارور ، تاثیر عمیقی بر رشد نشانه های روانشناختی نظیر اضطراب و افسردگی دارد(30،31). در مطالعه ای که توسط ملیحه شهرستانی و همکاران با عنوان اثربخشی شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر بهبود ابعاد استرس ادراک شده ناباروری و شناخت های غیر منطقی در زنان نابارور تحت درمانIVF انجام شد ،نتایج نشان داد که آموزش شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر بهبود شناخت های غیر منطقی مربوط به والدینی و ابعاد استرس ادراک شده زنان نابارور تحت درمان با IVFموثر است(25). نتایج این مطالعه در زمینه ابعاد استرس ادراک شده وابسته به ناباروری با نتایج مطالعات محققان همخوانی دارد(34-32). نتایج مطالعات فیلی و همکاران (1391) با عنوان مقایسه اثربخشی روش درمان شناختی رفتاری با روش درمان شناختی مبتنی بر حضور ذهن تیزدل بر نشخوار فکری زنان نابارور افسرده ، نشان داد هر دو روش درمان شناختی مبتنی بر حضور ذهن و روش درمانی شناختی –رفتاری قادرند از میزان نشخوار فکری زنان نابارور بکاهند .(1) آذرگون و همکاران (2009) وابولقاسمی وهمکاران (2008)در تحقیقات خود به همین نتیجه دست یافته اند(35،36) . در تحقیقی که توسط گالهاردو و همکاران (2013) با عنوان ناباروری بر اساس برنامه برای ناباروری انجام شد ، نتایج نشان داد زنانی که در برنامه ذهن آگاهی مبتنی بر برنامه تا پایان شرکت کردند ،یک کاهش معناداری در نشانه های افسردگی ، شرم درونی و بیرونی ، به دام افتادن وشکست را نشان دادند.همچنین آنها بهبودی آماری قابل توجهی در مهارت های تمرکز حواس وخودکارآمدی مقابله با ناباروری داشتند.در گروه کنترل تغییرات قابل توجهی در هر یک ازاقدامات روانی مشاهده نشد به جز یک مورد که عبارت است از کاهش در قضاوت خود(37).
حبیبی (1392) در پژوهشی با عنوان اثر بخشی درمان ذهن آگاهی بر ارتقاء کیفیت زندگی سوءمصرف کنندگان مواد مخدر(تریاک): بهبود سلامت جسمانی و روانشناختی نشان داد که آموزش ذهن آگاهی در گروه آزمایش، نمرات مقیاس های سلامت جسمانی و روانشناختی را به طور معنی داری افزایش داد و همچنین برنامه آموزش گروه درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی می تواند جزء برنامه های مداخلاتی در سطوح جمعیت عمومی و گروه های معتادان قرار گیرد و از طریق ارتقاء کیفیت زندگی مشکلات این قشر آسیب پذیر را تخفیف دهد(38).
هدف این پژوهش بررسی اثر بخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر رضایت زناشویی ، سلامت عمومی،تاب آوری و خودکارآمدی زنان مبتلا به ناباروری می باشد.
سوالات و / یا فرضیات پژوهش1-آموزش گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر خودکارآمدی زنان نابارور موثر است.
2- آموزش گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر رضایت زناشویی زنان نابارور موثر است.
3- آموزش گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر سلامت عمومی زنان نابارور موثر است.
4- آموزش گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر تاب آوری زنان نابارور موثر است.
هدف کلی طرحتعیین اثربخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر رضایت زناشویی ، سلامت عمومی،تاب آوری و خودکارآمدی زنان مبتلا به ناباروری.
اهداف اختصاصی1-تعیین اثر بخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر خودکارآمدی زنان نابارور
2- تعیین اثر بخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر رضایت زناشویی زنان نابارور
3- تعیین اثر بخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر سلامت عمومی زنان نابارور
4 - تعیین اثر بخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر تاب آوری زنان نابارور
سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرحبیمارستان علی بن ابیطالب (ع)
تعریف واژه های تخصصیناباروری:

نابارور به زنانی گفته می شود که حداقل یک سال از تصمیم آنها برای فرزنددار شدن بدون استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری گذشته باشد ،اما فرزنددار نشده و از سوی پزشک متخصص ،تشخیص ناباروری گذاشته شود.

گروه درمانی:

گروه‌درمانی یا روان‌درمانی گروهی، به معنای به کار بردن روش‌های روان‌درمانی بر روی یک گروه، به منظور بهره‌گیری از تاثیر متقابل اعضای گروه بر همدیگر است. گروه‌درمانی ممکن است به تنهایی یا توام با روان‌درمانی فردی و سایر انواع درمان‌های روان‌پزشکی مورد استفاده قرار ‌گیرد.

شناخت‌درمانی:

کلمه شناخت در لغت به معنی عمل یا فرایند دانستن است. رویکرد شناختی به شخصیت، بر نحوه-ای که افراد از محیط و خودشان آگاه می شوند، نحوه ای که درک نموده و ارزیابی می کنند، یاد می گیرند و مسایل را حل می کنند، تمرکز دارد. این واقعا یک رویکرد روان شناختی به شخصیت است؛ زیرا منحصرا روی فعالیت‌های ذهنی هشیار تمرکز دارد.

ذهن آگاهی:

کبات زین(1990)به نقل از تیزدل (1387) ذهن آگاهی را توجه به شیوه ای خاص،معطوف به هدف در زمان حال وبدون قضاوت تعریف میکند.

گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی :

منظور از گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی در این پژوهش برنامه گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی است که بر روی زنان مبتلا به ناباروری اولیه طبق برنامه 10 جلسه ، 2روز در هفته به مدت حداکثر 120 دقیقه در مرکز ناباروری منتصریه زیر نظر پژوهشگر انجام می شود. مراحل اجرای روش درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر اساس روش درمانی که در کتب مرجع آمده است ،اعمال می شود.

رضایت زناشویی :

رضایت زناشویی به عنوان میزان ادراک زوج از اینکه شریکشان نیازها و تمایلات آنها را براورده می کند تعریف می شود.

سلامتی روانی :

سازمان بهداشت جهانی (2001) سلامت روانی را به عنوان «حالتی از بهزیستی که در آن فرد توانایی خود را می شناسد، می تواند با فشارهای روانی بهنجار زندگی کنار می آید، می تواند به نحو پرثمر و مولدی کار کند و قادر است برای اجتماع مفید باشد» تعریف می کند.

تاب اوری:

تعریف نظری : کانر (2006) تاب آوری را به عنوان روشی برای اندازه گیری توانایی فرد در مقابله با عوامل استرس زا و عواملی که سلامت روان فرد را تهدید می کند، تعریف کرده است.

خود کارآمدی:

تعریف نظری: بندورا خودکارآمدی را اعتقاد فرد نسبت به توانایی خود در انجام موفقیت آمیز یک وظیفه خاص تعریف می کند.



نوع مطالعهپژوهش حاضر مداخله ای می باشد.(از نوع تجربی با طرح پیش آزمون –پس آزمون با گروه کنترل)
جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند)کلیه زنان نابارور مراجعه کننده به کلنیک زنان بیمارستان امام علی (ع) شهر زاهدان
معیارهای ورود به مطالعه شامل ؛تشخیص ناباروری طبق نظر متخصص زنان وزایمان وناباروری ،گذشت حداقل یک سال از تشخیص ناباروری آنان،قرار داشتن در دامنه سنی 20 تا 45 سال ،برخورداری از سطح تحصیلات حداقل پنجم ابتدایی می باشد.
معیارهای خروج از مطالعه شامل ؛سابقه بارداری قبل از دریافت تشخیص ناباروری و استفاده از درمان های روانشناختی یا دارو درمانی برای مشکلات روحی و داشتن بیماری جسمی دیگری غیر از ناباروری میباشد.
حجم نمونه و روش محاسبه آنبرای تعیین حجم نمونه با استفاده از یک مطالعه راهنما بر روی 30 نفر که با توجه به تحقیقات قبلی می باشد استفاده می شود(1).در تحقیقات مداخله ای آزمایشی علوم رفتاری گروه ها 15 تا 30نفر کفایت می کند .فرمول مقایسه میانگین ها با ضریب اطمینان 95% و توان آزمون 85% استفاده خواهد شد. بیشترین حجم نمونه بدست آمده از هر متغیر مد نظر قرار می گیرد .

با توجه به اینکه پژوهش مداخله ای است و احتمال ریزش وجود دارد حجم نمونه 10درصد افزایش داده می شود یعنی حداقل حجم نمونه در هر گروه 30نفر (جمعا60) مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود)غیر احتمالی ،آسان
بیماران به روش تصادفی غیر احتمالی دردسترس مورد بررسی قرار خواهند گرفت . 60بیمار به صورت تصادفی (استفاده از جدول اعداد تصادفی) آن ها را در دوگروه مداخله وکنترل تقسیم خواهیم کرد.
روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود)تعیین اثربخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر رضایت زناشویی ، سلامت عمومی،تاب آوری و خودکارآمدی زنان مبتلا به ناباروری.
روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود)مطالعه حاضر یک مطالعه کاربردی با طرح پیش آزمون _ پس آزمون با گروه کنترل است که جامعه آماری آن شامل کلیه زنان ناباروری بودکه درخرداد ماه سال 1393 به بیمارستان امام علی(ع) مراجعه کرده و تحت درمان ناباروری قرارگرفته اند . پس از ارائه توضیحاتی به افراد در مورد هدف مطالعه و جلب اعتماد آزمودنی ها و دادن اطمینان به آنان از وجود شرایط لازم برای اجرای صحیح آزمون ها، اقدام به نمونه گیری داوطلبانه و در دسترس می شود.
مراحل اجرای روش درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر اساس روش درمانی که در کتب مرجع آمده است ،اعمال می شود(17).
جلسات آموزشی شامل تمرین های مبتنی بر ذهن آگاهی، بیان تجارب فردی پس از تمرین فراگیری مهارت های شناختی –رفتاری بود که در زنان نابارور طی 10 جلسه اجرا می شود. در جلسه اول بر روی آگاهی از هیجان و تفکرات زمینه ساز آن کار می شود. هدف از برگزاری این جلسه آشنایی با هیجان درد و سطح معنا به عنوان حالت زیر بنایی عاطفه که نمود هیجانی شناخت و رفتار است و افزایش آگاهی فرد درزمینه همبسته های شناختی و روانشناختی هیجان ها و عواطف می باشد .در جلسه اول به مفهوم سازی مورد و آشنا سازی فرد با انواع هیجان ها یعنی 9هیجان اصلی و تفکرات مقدم بر این هیجان ها پرداخته می شود.
در جلسه دوم بر روی آگاهی افراد از راهکارهای کاهش افکار منفی کار می شود. هدف این جلسه توضیح ساز و کارهای اصلی کاهش تفکرات نا کارآمد به منظورکاهش کلی هیجان های منفی افراد می باشد.
در این جلسه دو راهکار اصلی یا به عبارتی ، دو فن اصلی در مان شناختی تیزدل یعنی هشیاری ذهن بی طرفانه و به تعویق انداختن نگرانی به افراد آموزش داده می شود.
در جلسه سوم آگاهی از وابستگی بین شناخت ها وتعامل آنها با هم بررسی می شود. هدف اصلی این جلسه آگاه کردن افراد از ارتباط های فرعی و شاخه به شاخه شناخت های آنها با سایر شناخت ها و عواطف و هیجاناتشان می باشد. همچنین به منطور افزایش آگاهی عمیق در زمینه وابستگی شناخت ها پیشرفت در دو فن اصلی درمان تیزدل برای این مورد یعنی ذهن آگاهی بی طرفانه و به تعویق انداختن نگرانی مورد ارزیابی قرار میگیرد .
جلسه چهارم : آگاهی از وابستگی شدید به دیگران و دید منفی نسبت به خود و دیگران.
اهداف اصلی جلسه چهارم افزایش فهم افراد در مورد وابستگی های مخرب شناختی و هیجانی به دیگران و همچنین درک صحیحی از باورهای ناکارآمد در مورد توانمندی های خود و یادیگران است .
جلسه پنجم: آگاهی خرده نظام های شناختی متعادل وتوجه نمودن به معانی موضوعی و دلالتی در تغییر و درمان .
اهداف اصلی این جلسه شناخت شبکه های ذهنی زیربنای عواطف و هیجان ها با تاکید خاص بر مفاهیم و کاربرد های این شبکه ذهنی در روان درمانی افراد می باشد.
جلسه ششم: تغییردادن دلالت ها و انتزاعهای نا کارآمد.
اهداف اصلی این جلسه اولا شناخت اصولی دلالت ها، مضامین کاربردی و هرگونه انتزاع ناکارآمد افراد می باشد. ثانیا درمان اساسی و زیر بنای این موارد با مورد توجه قرار دادن باورها و عقاید هسته ای افراد و با مطرح کردن گروه بندی متفاوت یا تغییردادن توجه می باشد ،تا افراد به صورت منطقی و سازگارانه شناخت ، احساس و رفتار کنند و درخواست های تحمیلی خودیا دیگران را رد نمایند.
جلسه هفتم: تغییردادن طرحواره های ناکارامد در سطوح عمیق شناختی . اهداف این جلسه شناسایی سلسله مراتب افکار خودکار، عقاید هسته ای و طرحواره ها می باشد.
.
جلسه هشتم: تغییر دادن بعد هیجانی افکار ، تصورات ودیگر عناصر همراه آن .
هدف این جلسه شناخت واصلاح عنصر هیجانی درگیر درخرده نظام شناختی افراد می باشد.
جلسه نهم: ایجاد طرحواره «داشتن کنترل» بر قسمت های مختلف زندگی .
اهداف این جلسه آموزش ایجاد وارتقای کنترل بر جنبه های گوناگون زندگی به خصوص در زمینه عملکرد های خانوادگی ،شغلی وتحصیلی افراد می باشد.
جلسه دهم: ایجاد مدل های طرحواره های جانشین و مدل های جایگزین تفکر منطقی .
اهداف اصلی این جلسه شکل دهی الگوهای مثبت تفکر افراد در قالب طرحواره ها، تفکرات هسته و افکار خودکار می باشد.
کلیه فنون ذکر شده با توجه به این اصل درمانی مهم رویکرد ذهن آگاهی انجام گرفت:آموزش ذهن اگاهی به افراد آموزش می دهد که چگونه مهارت های عادتی را ازحالت اتوماتیک خارج کرده و با جهت دادن به منابع پردازش اطلاعات به طرف اهداف خنثی توجه مانند تنفس یا حس لحظه، شرایط رابرای تغییر آماده کنند به عبارت دیگر در حالت های «توجه آگاهانه»، پخش اطلاعات ازچرخه های دو طرفه معیوب یعنی گذشته وآینده به طرف تجربه و لحظه حال چرخش پیدا می کند.
در این مدت برای گروه کنترل هیچ روش درمان روانشناختی اعمال نمی شودپس از اعمال متغییر مستقل ،همه آزمودنی ها در گروه مداخله وکنترل با پرسشنامه رضایت زناشویی ، پرسشنامه تاب آوری ،مقیاس خودکارآمدی عمومی شرر وپرسشنامه سلامت عمومی مورد سنجش قرار می گیرند تا تاثیر روش درمان بر آنها معلوم شود.
روش تجزیه، تحليل و توصیف داده‌ها (نمونه‌اي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی)داده ها با استفاده از آمار توصیفی میانگین و انحراف استاندارد وآمار استنباطی تحلیل کوواریانس ، آزمون تی وابسته ،تی مستقل و همبستگی تجزیه و تحلیل می شوند. از آمار توصیفی جهت تعیین شاخص هایی نظیر فراوانی، فراوانی نسبی، میانگین و انحراف معیار داده ها استفاده خواهد شد. برای مقایسه ی متغیر های کمی بین دو گروه مورد و کنترل هنگامی که داد ها از توزیع نرمال برخوردار باشند، از آزمون تی دانشجویی و جهت مقایسه داده های رتبه ای و نیز داده های کمی که از توزیع نرمال برخوردار نباشند، از آزمون نان پارامتریک من ویتنی و در مقایسه ی داده های کیفی اسمی از آزمون کای دو استفاده خواهد شد. برای مقایسه میانگین داده های کمی ابتدا و انتهای مطالعه هنگامی که داده ها از توزیع نرمال بر خوردار باشند، از آزمون تی زوجی و در صورت عدم برخورداری از توزیع نرمال از آزمون نان پارامتریک ویلکاکسون استفاده می شود.
در تحلیل های انجام شه، ضریب اطمینان 95% و سطح معنی داری 5/0 = α مد نظر است و تجزیه و تحلیل با استفاده از نسخه 17 نرم افزار SPSS انجام خواهد شد.
مقایسه رضایت زناشویی در گروه های آزمایشی وکنترل در زنان نابارور
گروه
آزمایشی
انحراف معیار±میانگین
کنترل
انحراف معیار±میانگین
جمع
پیش آزمون
پس آزمون

ملاحظات اخلاقی تعیین اثربخشی گروه درمانی شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر رضایت زناشویی ، سلامت عمومی،تاب آوری و خودکارآمدی زنان مبتلا به ناباروری.
محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنهاهر پژوهشی در مسیر اجرا با محدودیت هایی مواجه است وپژوهش حاضر از آن مستثنی نیست که به برخی اشاره می شود.
1- عدم امکان کنترل کافی بر متغییرهای از قبیل ،عوامل محیطی ،شخصیتی ،خانوادگی،روانشناختی وجسمی،البته پژوهشگر تا حد امکان پاره ای از این متغییر ها را مورد توجه و کنترل قرار می دهد.
2-محدود بودن جامعه به زنان ناباروری که به بیمارستان امام علی (ع) مراجعه می کنند واین ممکن است به تعمیم نتایج حاصل به سایر بیماران خدشه وارد کند.
کلمات کلیدیحضور ذهن ، ناباروری ، رضایت زناشویی ، سلامت عمومی،تاب آوری و خودکارآمدی .
Mindfulness, infertility, marital satisfaction ,general health, resilency and self-efficacy
فهرست منابع و مراجع1.فیلی ، علیرضا ؛ برجعلی ، احمد ؛ سهرابی ،فرامرز ؛ فرخی ،نورعلی . مقایسه اثربخشی روش درمان شناختی رفتاری با روش درمان شناختی مبتنی بر حضور ذهن تیزدل بر نشخوار فکری زنان نابارور افسرده . ماهنامه ارمغان دانش ، ش (فروردین و اردیبهشت 1391) : ص 14
2.Smeenk JM., Verhaak CM, Vingerhoets AJ, Sweep CG, Merkus JM, Willemsen SJ, et al. Stress and outcome success in IVF: the role of self-reports and endocrine variables. Hum Reprod 2005 Apr;20(4):991-6.

3. Forsel J. Psychiatry symptoms, social disability, low well–being and need for treatment. stock holme, Sweden,Yuonne: Department of public Health, Division of social medicine, Karolinska in statut; 2004.

4. Stanhope M, Lancaster J. Community health Philadelphia. USA: J. B. Lippincott Company; 2000.

5. Burpee LC, Langer EJ. Mindfulness and marital satisfaction. J Adult Develop 2005;12:43–51.

6. Peleg O. The Relation Between Differentiation of Self and Marital Satisfaction: What Can Be Learned From Married People Over the Course of Life? American J Family Therapy 2008;36:388–401.
7. Gagnon MD, Hersen M, Kabacoff RI, Vanhasselt Vb. Interpersonal and psychological correlates of marital dissatisfaction in late life: a review. Clin Psychol Rev 1999;19(3):359-78

8. Ferrans CE, powers mj.quality of life index : Journal of development and psychometric properties . Rech soins infirm 2007 ;88:32-7.

9. Darjani A, Ghanbari A, Sayadi Nejad A, Gol chy M, Sadra Shakouri Sh, Alizadeh N, et al. Comparison of health-related Quality of life in in patients with pemphigus and people without pemphigus. J Guilan Univ Med Sci 2008; 17(67): 1-9. [In Persian].

10. Oritt EJ, Paul SC, Behrman JA. The Perceived Support Network Inventory. Am J Community Psychol 1985; 13(5): 565-82.

11. Nedjat S, Montazeri A, Mohammad K, Majdzadeh R, Nabavi N, Nedjat F, et al. Quality of Life in Multiple Sclerosis Compared to the Healthy Population in Tehran. Iran J Epidemiol 2006; 2(3-4): 19-24. [In Persian].

12.Bastani, F; Hakimi Gilani, T; Ghane-fard, SH; Shirin Ghane-fard, SH. (2009). Perceived stress and demographic characteristics of women with multiple sclerosis. Journal of nursing and midwifery, 19(66): 14-21. [In Persian].

13. قرا زیبایی ،فاطمه ؛ علی اکبری دهکردی ،مهناز ؛ علیپور ،احمد؛ طیبه محتشمی .اثر بخشی معنا درمانی به شیوه گروهی بر استرس ادراک شده و امید به زندگی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس .فصلنامه علمی – پژوهشی پژوهش در سلامت روانشناختی،دوره ششم ،ش 4(زمستان 1391) :
14. Bijari H, Ghanbari Hashem Abadi B, Aghamohamadian sherbaf H, Homaei F. (2008). Therapeutic efficacy of group therapy based on Hope Therapy to increase the life expectancy of women with breast cancer. Educational Studies and Psychology, 10(1): 171- 184. [In Persian].

15. Waller, m. A. Resilience in ecosystemic context: Evolution of the child. American Journal of Orthopsychiatry 2001 , 71, 290-297.

16.فتحی ،افشار ؛خیر ،محمد ؛عتیق ،مهدی .رابطه بین خودکارآمدی و کیفیت زندگی با توجه به نقش واسطه ای تاب آوری در بین بیماران قلبی –عروقی .روش ها و مدل های روان شناختی ،سال دوم ،ویژنامه نیمسال دوم1390:صص122-109.

17.یونسی ،سید جلال ;رحیمیان بوگر ،اسحق.جان تیز دیل دریچه ای به فراشناخت.تهران:دانژه،1387.

18. Crane R. Mindfulness based cognitive therapy. 1 st ed. New York: Rout ledge press; 2009; 35.

19.Khanipoor H. The effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy in the treatment of patient with major depressive disorder with one past episode. MD.tesis: Allameh Tabatabaie Uni v;2010.

20. Smeenk JM., Verhaak CM, Vingerhoets AJ, Sweep CG, Merkus JM, Willemsen SJ, et al. Stress and outcome success in IVF: the role of self-reports and endocrine variables. Hum Reprod 2005 Apr;20(4):991-6.

21. Segal ZV, Williams JM., Teasdel JD. Mindfulness-based cognitive therapy for depression: a new approach to preventing relapse.New York:Guilford Press;2002.


22. Dibaeean S, julaee S, Bahrami N, pashapoor S. The study of relations between marital satisfaction and academic success of the children. J family Res 2005;2(1):108-35.

23. Coombs R. Marital status and personal well- being. A literature Review Family Relations 2008;40: 97-102.

24. Farzadi L, Ghasemzadeh A. Two main independent predictors of depression among infertile women: an Asian experience. Taiwan J Obstet Gynecol 2008 Jun;47(2):163-7.

25. شهرستانی، ملیحه؛ قنبری، بهرام علی ؛ نعمتی، سید هاشم ؛ رهباردار ،حمید. اثربخشی شناخت درمانی گروهی مبتنی بر ذهن آگاهی بر بهبود ابعاد استرس ادراک شده ناباروری و شناخت های غیر منطقی در زنان نابارور تحت درمانIVF . زنان مامائی و نازائی ایران، ش 59، (مهر1391 ): ص 28

26 . Cooper BC, Gerber JR, McGettrick AL, Johnson JV. Perceived infertility-related stress correlates with in vitro fertilization outcome. Fertil Steril 2007 Sep;88(3):714-7.

27. Karlidere T, Bozkurt A, Ozmenler KN, Ozsahin A, Kucuk T, Yetkin S. The influence of emotional distress on the outcome of in-vitro fertilization (IVF) and/or intracytoplasmic sperrm injection (ICSI) treatment among infertile Turkish women. Isr J Psychiatry Relat Sci 2008;45(1):55-64.

28. McNaughton-Cassill ME, Bostwick JM, Vanscoy SE, Arthur NJ, Hickman TN, Robinjson RD, et al. Development of brief stress management support groups for couples undergoing in vitro fertilization treatmen. Fertil Steril 2000 Jul;74(1):87-93.

29. Domar AD, Clapp D, Slawsby E, Dusek J, Kessel B, Freizinger M. Impact of group psychological interventions on pregnancy ractes in infertile women. Fertile Strile 2000 Apr;73(4):805-11.

30. Guz H, Ozkan A, Sarisoy G, Yanik F, Yanik A. Psychiatric symptoms in Turkish infertile women. J Psychosom Obstet Gynaecol 2003 Dec;24(4):267-71.

31. Winkvist A, Akhtar HZ. God should give daughters to rich families only: attitudes towards childbearing among low income women in Punjab, Pakistan. Soc Sci Med 2000 Jul;51(1):73 -81.

32. Newton CR, Sherrard W, Glavac I. The Fertility Problem Inventory: measuring perceived infertility-related stress. Fertil Steril 1999 Jul;72(1):54-62.

33. Guz H, Ozkan A, Sarisoy G, Yanik F, Yanik A. Psychiatric symptoms in Turkish infertile women. J Psychosom Obstet Gynaecol 2003 Dec;24(4):267-71.

34. Winkvist A, Akhtar HZ. God should give daughters to rich families only: attitudes towards childbearing among low income women in Punjab, Pakistan. Soc Sci Med 2000 Jul;51(1):73 -81.

35. Abolghasemi A, Gholami H, Narimani M, Ganji M. Efficacy of beck cognitive therapy and
teasdale mindfulness-based cognitive therapy in reduction of depressive beliefs dysthymic patient.
Psychological Research 2008;11(1& 2): 11-26.

36.Kaviani H, Javaheri F, Boheiraee H. effectiveness of minedfulness –based cognitive therapy on
negative auto matic thoughts. coppartion of rumination in patient affected by major depression
disorder, obsessive compulsive disorder Advances in Cognitive Science; 2005;1:49-85.

37. Galhardo A, Cunha M, Pinto-Gouveia J. Mindfulness-Based Program for Infertility: efficacy study. Fertil Steril. 2013 Oct;100(4):1059-67.


38. حبیبی، مجتبی . اثر بخشی درمان ذهن آگاهی بر ارتقاء کیفیت زندگی سوءمصرف کنندگان مواد مخدر(تریاک): بهبود سلامت جسمانی و روانشناختی. فصلنامه روانشناسی سلامت، سال دوم، شماره 5، بهار1392: ص 51
.39 آسوده ،محمد حسین.پرسشنامه سلامت روان گلدبرگ. 1390.مشاوره خانواده – مشاوره تحصیلی .موجود در:
397.blogsky.com/1389/02/26/post-171/. دیده شده در بیست اسفند ،1392.
.40عزیزی . پرسشنامه تاب آوری کانر و دیویدسون.1392.روانشناسی امین.موجود در:
/...questionnaire/124www.psychologytest.ir.دیده شده در بیست اسفند ،1392.

.41آسوده ،محمد حسین. پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ ENRICH( فرم کوتاه). 1389.مشاوره خانواده – مشاوره تحصیلی .موجود در: 397.blogsky.com/1389/02/26/post-171/. دیده شده در بیست اسفند ،1392.
.42آزمون یار ،پویا .راهنمای مقیاس خودکارامدی عمومی .1389.آزمون یار پویا.موجود در: azmonyar.persianblog.ir/post/79 . دیده شده در بیست اسفند ،1392.

پیوست ها
hide/show

نام فایل تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود
1 001.jpg1393/02/21316201دانلود
2 001.jpg1393/02/21233910دانلود
4 001.jpg1393/02/21231341دانلود
5 001.jpg1393/02/21402777دانلود
IMG.pdf1393/02/21529044دانلود
IMG_0001.pdf1393/02/21248976دانلود
Fertil Steril.docx1393/02/2114590دانلود
2028-29295980-GD6.pdf1393/02/21341031دانلود
1521-13713154-VSK.pdf1393/02/21285019دانلود
nahaee.docx1393/04/08135215دانلود