بررسی تاثیر بسته آموزشی "هر روز یک رنگین کمان بخورید" بر آگاهی و عملکرد تغذیه ای دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان سال 1393

از شایع ترین مشکلات تغذیه ای  درکودکان سوءتغذیه و کمبود ریزمغذی ها می باشد. سوءتغذیه در دوران کودکی باعث تاخیر در رشد بدن، کوتاهی قد و اختلال در تکامل ذهنی شده و ابتلا به عفونت های مکرر و مقاومت در براب درمان را به همراه دارد. در کودکان مبتلا به سوء تغذیه علاوه بر عقب ماندگی رشد جسمانی، شیوع اختلالات روانی، عدم پیشرفت تحصیلی و کاهش بازده کاری بسیار رایج است و این کودکان در دوره های بعدی زندگی نمی توانند به توانایی های بدنی و ذهنی مناسب سن خود برسند. (1،2) اولین بررسی کشوری تعیین شاخصهای تن سنجی کودکان زیر 5 سال درسال 1377 تصویر اپیدمیولوژیک سوء تغذیه را در استانهای مختلف کشور نشان داد. اطلاعات این بررسی حاکی از آن است که کم وزنی براساس شاخص وزن برای سن در 9/10 درصد کودکان وجود داشته است که در استان سیستان و بلوچستان،  7/27 درصد کودکان دچار کم وزنی و23 درصد مبتلا به کوتاه قدی تغذیه ای هستند.(3)

بررسی کشوری انجام شده در سال 1381 به منظور تعیین وسعت کمبود آهن، روی، ویتامین A و D درگروههای سنی مختلف و در 11 اقلیم کشور که توسط دفتر بهبود تغذیه جامعه انجام شده، نشان داده است که در حدود 38% کودکان 15 تا 23 مـاهـه و 18% کــودکــان 6 ساله درسطح کشور از کم خونی رنج می برند و تخلیه ذخایر آهن بدن براساس فریتین سرم در 23 تا 43 درصد گروه های فوق مشاهده شده است که دراستان سیستان و بلوچستان شیوع کم خونی در 54% کودکان 23-15 ماهه و 35% کودکان 6 ساله گزارش شده است. علاوه بر آن درحدود 20 درصد کودکان 23-15 ماهه و در حدود 30% کودکان 6 ساله در کشور دچار کمبود روی هست که میزان شیوع کمبود روی سرم در این استان 68% در کودکان 23-15 ماهه و46% درکودکان 6 ساله است.(4)

اثر مستقیم تغذیه بر تندرستی انسان از دیرباز ، شناخته شده است.  در واقع تغذیه کافی و مناسب اصل اساسی برای سلامت جسم و روان در جهت تداوم رشد و متابولیسم بدن می باشد . اواسط دوران کودکی ( 7 تا 12 سالگی) سالهایی است که باید موادغذایی برای رشد سریع دوران نوجوانی در اختیار قرار گیرد. از این رو اهمیت توجه به تغذیه کودک دو چندان می شود(6,5) این دوره از زندگی زمان تعریف نگرشها، شکل گیری شخصیت، استقلال و پذیرش در جامعه است که تأثیر احتمالی آن بر وضع تغذیه دور از انتظار نیست .( 7) امروزه مصرف تنقلات به عنوان میان وعده در بین کودکان به خصوص دانش آموزان مقطع ابتدایی رو به افزایش است  .تغییر الگوهای مصرف غذایی در طول دهه اخیر موجب جایگزینی تنقلات و موادغذایی بی ارزش به جای میان وعده های مغذی شده است، مصرف بی رویه این مواد غذایی بی  ارزش از یک سو از طریق کاهش اشتهای دانش آموزان، فرصت تغذیه با غذاهای حاوی موادمغذی سفره خانواده را ازکودک می گیرد و از سوی دیگر به علت اینکه تنقلات، حاوی قند، نمک و چربی زیادی هستند، زمینه ساز ابتلا به بیماری های مزمن در سالهای بعدی زندگی خواهند بود. ( 12-8). توجه به کیفیت و کمیت وضع تغذیه کودکان در بسیاری از کشورها در صدر اولویت های بهداشتی و سلامت قرار گرفته است.(13)  Tornaritisو همکاران در پژوهشی نشان دادند که کیفیت رژیم غذایی در کودکان و نوجوانان18 -6  سال پایین می باشد به طوری که میزان دریافت چربی و پروتیین و کلسترول بیشتر و مصرف کربوهیدرات و فیبر کمتر بود. (14)  Wright و همکاران در مطالعه آینده نگر و مداخله ای پس از ارایه آموزش های تغذیه ای به دانش آموزان 8 تا 12 سال و والدین آنها به بررسی تغییرات BMI و آگاهی و عملکرد تغذیه ای دانش آموزان پرداختند. در این مطالعه پس از یکسال پیگیری،BMI شرکت کنندگان به طور معناداری کاهش یافته بود و میزان مصرف سبزی و میوه افزایش یافته بود (15) در مطالعه ی تجربی و آیند نگری که به مدت 2 ماه انجام شد، امتیاز آگاهی، نگرش و عملکرد دانش آموزان قبل و بعد از آموزش تغذیه تفاوت معنا داری را نشان داد در حالی که این نتایج در گروه شاهد مشاهده نشد.(16)  پورعبدالهی و همکاران نیز در پژوهشی به منظور بررسی تاثیر آموزش تغذیه بر آگاهی و عملکرد دانش آموزان مقطع ابتدایی در مورد مصرف تنقلات دریافتند آگاهی و عملکرد دانش آموزان بعد از مداخله به طور معناداری افزایش پیدا کرده بود و نتایج در دختران رضایت بخش تر از پسران بود.(17) آگاهی و دانش تغذیه ای خانوار بخصوص مـــادر که با توجه به باورها و عادات غذایی،موادغذایی مورد نیاز را با در نظر گرفتن قیمت و بودجه ای که در دسترس دارد خریداری نموده و مطابق با سلیقه و آموخته هایش سفره خانواده را شکل می دهد، حائز اهمیت است. نتایج مطالعه کاسپین (طرح ملی نظام مراقبت و پیشگیری از بیماری های غیر واگیر از دوران کودکی و نوجوانی) که در رابطه با عادات غذایی کودکان و نوجوانان در 23 شهرستان ایران از جمله زاهدان انجام گرفت مبنی بر کیفیت نامطلوب روغن مصرفی اکثر خانواده ها، ناکافی بودن مصرف شیر و لبنیات، مصرف میان وعده های غذایی ناسالم و عادت افزودن نمک به غذای سرسفره هشداری برای به خطر افتادن سلامتی امروز و افزایش بروز بیماری های مزمن در سالهای بعدی است که پیشگیری اولیه از آن نیاز به توجه ویژه دارد.(18)عوامل خطر رفتاری و بیولوژیک مرتبط با بیماری های غیرواگیر در دوران کودکی شکل می گیرد و تا سنین بزرگسالی پایدار می ماند.(21-19)یافته های مطالعات گوناگون در مورد روند به سرعت رو به افزایش اضافه وزن و بی تحرکی و همچنین گرایش به مواد مغذی پرکالری و کم ارزش از نظر غذایی هشدار داده اند و به علاوه بیشتر عوامل خطرزای بیماری های غیرواگیر از سنین کودکی قابل پیشگیری و کنترل هستند.(24-22)نتایج مطالعه کشوری بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد خانوارهای شهری و روستایی در خصوص تغذیه(Nutrikap) در سال 1390 نشان داد آگاهی تغذیه ای خانوارها بسیار پایین می باشد به طوری که تقریبا 30 درصد خانوارهای مورد بررسی از گروههای اصلی غذایی و نقش آن ها در بدن اطلاع داشتند.(25) باتوجه به پایین بودن آگاهی و سواد تغذیه ای دانش آموزان در این استان و عادات تغذیه ای نامناسب، الگوی نامنظم غذایی، از دست دادن وعده ها به خصوص صبحانه، مصرف یشتر میان وعده های حاوی مقادیر بالای چربی با دانسیته پایین و مطالعات محدود ی که در این خصوص انجام شده است هدف از این مطالعه تعیین تاثیر آموزش تغذیه توسط کارشناسان بهداشت خانواده براساس کتابچه 'هر روز یک رنگین کمان بخورید' بر آگاهی و عملکرد تغذیه ای دانش آموزان مقطع پنجم و ششم دبستان می باشد. این کتابچه حاوی اطلاعاتی در خصوص اصول تغذیه صحیح، هرم راهنمای غذایی و گروههای غذایی، میان وعدها، برنامه هفتگی و ... می باشد.که به هر یک از دانش آموزان شرکت کننده در مطالعه یک جلد کتابچه داده می شود و مداخله آموزشی به مدت 3 ماه انجام خواهد شد. کتابچه به گونه ای طراحی شده است که هر یک از دانش آموزان می توانند برنامه غذایی  روزانه خود را در طول هفته در برنامه هفتگی موجود در کتابچه یادداشت نمایند تا والدین دانش آموز و کارشناسان رفتار و عملکرد تغذیه ای دانش آموز را بررسی کنند.

1. میانگین نمره آگاهی دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان در خصوص گروههای اصلی غذایی قبل و بعد از انجام مداخله اختلاف معنادار دارد.
2. میانگین نمره آگاهی دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان در خصوص گروههای اصلی غذایی قبل و بعد از انجام مداخله بین گروههای جنس اختلاف معنادار دارد.
3. میانگین نمره آگاهی دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان در خصوص گروههای اصلی غذایی قبل و بعد از انجام مداخله بین گروههای موقعیت مدرسه ( حاشیه یا مرکزی) اختلاف معنادار دارد.
4. میانگین فراوانی مصرف مواد غذایی مختلف  در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان قبل و بعد از انجام  مداخله اختلاف معنادار دارد.
5. میانگین تعداد روز هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان صبحانه میل می کند  قبل و بعد از انجام  مداخله اختلاف معنادار دارد.
6. میانگین تعداد روز هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان ناهار میل می کند  قبل و بعد از انجام  مداخله اختلاف معنادار دارد.
7. میانگین تعدادشب های هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان شام میل می کند  قبل و بعد از انجام  مداخله اختلاف معنادار دارد.
8. میانگین تعداد روز هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان فعالیت فیزیکی دارند قبل و بعد از انجام  مداخله اختلاف معنادار دارد.
9. میانگین تعداد روز هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان فعالیت فیزیکی دارند قبل و بعد از انجام  مداخله بین دختران و پسران اختلاف معنادار دارد.
10. میانگین تعداد روز هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان فعالیت فیزیکی دارند قبل و بعد از انجام  مداخله بین گروههای موقعیت مدرسه ( حاشیه یا مرکزی)اختلاف معنادار دارد.
11. میانگین  فشار خون سیستولیک و دیاستولیک  در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان قبل و بعد از انجام  مداخله اختلاف معنادار دارد.
12. میانگین  فشار خون سیستولیک و دیاستولیک  در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان قبل و بعد از انجام  مداخله بین دختران و پسران اختلاف معنادار دارد.
13. میانگین  فشار خون سیستولیک و دیاستولیک  در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان قبل و بعد از انجام  مداخله بین گروههای موقعیت مدرسه ( حاشیه یا مرکزی) اختلاف معنادار دارد.
14. صدک هایBMI در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان از انجام  مداخله اختلاف معنادار دارد.
15. صدک هایBMI در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان قبل و بعد از انجام  مداخله بین دختران و پسران اختلاف معنادار دارد.
16. صدک هایBMI در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان قبل و بعد از انجام  مداخله بین گروههای موقعیت مدرسه ( حاشیه یا مرکزی)اختلاف معنادار دارد.

تعیین تاثیر بسته آموزشی'هر روز یک رنگین کمان بخورید' برآگاهی و عملکرد تغذیه ای دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان سال 1393

1. تعیین و مقایسه میانگین نمره آگاهی دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان در خصوص گروههای اصلی غذایی قبل و بعد از انجام  مداخله
2. تعیین و مقایسه میانگین نمره آگاهی دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان در خصوص گروههای اصلی غذایی قبل و بعد از انجام  مداخله بین  دختران و پسران
3. تعیین و مقایسه میانگین نمره آگاهی دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان در خصوص گروههای اصلی غذایی قبل و بعد از انجام  مداخله بین گروههای موقعیت مدرسه ( حاشیه یا مرکزی)
4. تعیین و مقایسه میانگین فراوانی مصرف مواد غذایی مختلف در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهرزاهدان قبل و بعد از انجام  مداخله
5. مقایسه میانگین تعداد روز هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان صبحانه میل می کند  قبل و بعد از انجام مداخله
6. مقایسه میانگین تعداد روز هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان ناهار میل می کند  قبل و بعد از انجام مداخله
7. مقایسه میانگین تعدادشب های هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان شام میل می کند  قبل و بعد از انجام مداخله
8. مقایسه میانگین تعداد روز هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهرزاهدان فعالیت فیزیکی دارند قبل و بعد از انجام مداخله
9. مقایسه میانگین تعداد روز هفته که دانش آموزان پنجموششمابتدایی شهرزاهدانفعالیت فیزیکی دارند قبل و بعد از انجام  مداخله بین گروههای جنس
10. مقایسه میانگین تعداد روز هفته که دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان فعالیت فیزیکی دارند قبل و بعد از انجام  مداخله بین گروههای موقعیت مدرسه ( حاشیه یا مرکزی)
11. تعیین و مقایسه میانگین فشار خون سیستولیک و دیاستولیک  در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهرزاهدان قبل و بعد از انجام مداخله
12. تعیین و مقایسه میانگین فشار خون سیستولیک و دیاستولیک در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهرزاهدان قبل و بعد از انجام مداخله بین دختران و پسران
13. تعیین و مقایسه میانگین فشار خون سیستولیک و دیاستولیک  در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان قبل و بعد از انجام مداخله بین گروههای موقعیت مدرسه ( حاشیه یا مرکزی)
14. تعیین و مقایسه صدک های BMI در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان قبل و بعد از انجام  مداخله
15. تعیین و مقایسه صدک هایBMI در دانش آموزان پنجم وششم ابتدایی شهر زاهدان قبل و بعد از انجام  مداخله بین دختران و پسران
16. تعیین و مقایسه صدک هایBMI در دانش آموزان پنجم و ششم ابتدایی شهر زاهدان قبل و بعد از انجام  مداخله بین گروههای موقعیت مدرسه ( حاشیه یا مرکزی)

سازمان آموزش و پرورش- مراکز بهداشتی درمانی

برای محاسبه حجم نمونه ابتدا پرسشنامه بر روی تعداد 20 دانش آموز شهر زاهدان پایلوت گردید و بر اساس انحراف معیار اختلاف امتیاز آگاهی قبل و بعد از مداخله به دست آمده از مطالعه فوق و با استفاده از فرمول زیر  حجم نمونه 200 نفر محاسبه گردید. با توجه به روش نمونه گیری و برای لحاظ کردن اثر طراحی مطالعه حجم نمونه دو برابر شد. سپس با افزایش 10% به نمونه فوق جهت لحاظ کردن ریزش احتمالی شرکت کنندگان در مطالعه حجم نهایی نمونه 880 دانش آموز (440 دانش آموز دختر و 440 دانش آموز پسر)  در نظر گرفته شد.

ابتدا فهرست مدارس ابتدایی از اداره کل  آموزش و پرورش اخذ گردید. سپس با توجه به اطلاعات موجود در مرکز بهداشت زاهدان و تعریف حاشیه نشینی که توسط  وزارت بهداشت ارائه شده است، مدارس  به دو گروه حاشیه و مرکزی تقسیم و گردیدند.

4 مدرسه ( 2 مدرسه دخترانه و 2 مدرسه پسرانه)  ازنقاط  مختلف شهر زاهدان (2 مدرسه در مرکز و 2 مدرسه در حاشیه شهر) بطور  تصادفی از دو فهرست تهیه شده برای مدارس حاشیه و مرکز شهر که به ترتیب حروف الفبا لیست شده اند انتخاب و دانش آموزان مقطع پنجم و ششم ابتدایی مورد بررسی قرار خواهند گرفت.با توجه به حجم نمونه محاسبه شده سهمیه هر مدرسه 220دانش آموز) در کل 880 دانش آموز) برآورد گردید.

اطلاعات با استفاده از پرسشنامه پژوهشگر ساخته که شامل 4 بخش مشخصات خانوادگی، معاینات بالینی دانش آموز، فعالیت بدنی و اطلاعات تغذیه ای دانش آموز می باشد قبل و بعد از مداخله ارزیابی خواهد شد.اطلاعات دموگرافیک شامل سن، تحصیلات و شغل والدین و ... است. معاینات بالینی شامل قد، وزن و فشارخون می باشد که قد دانش آموزان توسط متر نواری، وزن با  حداقل لباس با استفاده از ترازوی دیجیتال و با دقت 1/0 کیلوگرم و فشار خون در دانش آموزان با استفاده از دستگاه فشار سنج اطفال عقربه ای قبل و بعد از مداخله  اندازه گیری خواهد شد. دریافت های غذایی دانش آموزان نیز توسط پرسشنامه بسامد خوراک که از پرسشنامه طرح کشوری نظام مراقبت رفتارهای مرتبط با سلامت و  عوامل خطرزای بیماری‌ها در دانش آموزان کشور (CASPIAN4) استخراج شده است پرسیده خواهد شد. بررسی مصرف مواد غذایی از نظر کیفی به روش بسامد مصرف خوراک (تکرر مصرف مواد غذایی) Food Frequency Questionnaire (FFQ) انجام میگیرد.

روایی پرسشنامه با استفاده از روش Content Validity Index  و با نظر سنجی از 10 نفر از کارشناسان صاحب نظر در این زمینه  تعیین گردید. در این روش برای هر سوال content validity ratio(CVR) محاسبه و در صورتیکه این عدد کمتر از 0.6 بود سوال مذبور اصلاح شده و یا حذف می گردید.

برای بررسی پایایی پرسشنامه ها پژوهشگر به تکمیل پرسشنامه از طریق مصاحبه 20 دانش آموز که بصورت تصادفی انتخاب شده اند، پرداخت و سپس از طریق داده های مورد نظر پایایی آن را با  محاسبه ضریب Kuder-Richardson20 برای سوالات سنجش آگاهی و  ضریب آلفای کرونباخ برای سایر قسمت های پرسشنامه محاسبه گردید.

پس از هماهنگی لازم با مسوولین مربوطه در اداره کل آموزش و پرورش و سپس مدیران مدارس توضیحات لازم در مورد اهداف اجرای پژوهش به دانش آموزان داده شده و از آنان خواسته می شود در صورت تمایل در این پژوهش مشارکت نمایند. قبل از انجام مداخله آموزشی، پس از کسب رضایت دانش آموزان، براسا س پرسشنامه پیوستکه شامل مشخصات خانوادگی، معاینات بالینی دانش آموز، فعالیت بدنی و اطلاعات تغذیه ای دانش آموز است ، اطلاعات دانش آموزان توسط 4 نفر از کارشناسان مجرب بهداشت خانواده که قبلا توسط کارشناس تغذیه آموزش دیده اند جمع آوری می شود.

معاینات بالینی دانش آموز شامل قد، وزن، نمایه توده بدنی و فشار خون به شرح ذیل انجام خواهد شد. قد هر دانش آموز بدون کفش در حالت ایستاده، با استفاده از قد سنج متصل شده به دیوار با دقت 1/0 سانتی متر و وزن بدون کفش با حداقل لباس با استفاده از ترازوی دیجیتال و با دقت 1/0 کیلوگرم اندازه گیری خواهد شد . نمایه توده بدنی (BMI ) از تقسیم وزن بر حسب Kg به مجذور قد بر حسب ²m  محاسبه خواهد شد. اندازه گیری فشار خون در دانش آموزان با استفاده از دستگاه فشار سنج اطفال عقربه ای در بازوی راست و بر طبق دستورالعمل موجود در کتاب 'راهنمای اندازه گیری فشار خون' (26)و با رعایت شرایط و آمادگی قبل از اندازه گیری انجام خواهد شد.فشار خون طبیعی و بالا در کودکان و نوجوانان بر حسب صدک ها تعیین می شود و فشار خون بالا فشار خون سیستول و دیاستولی است که در صدک 95 و بیشتر است.فشار خون سیستول و دیاستول بین صدک 90 تا 95 پیش فشار خون بالا محسوب خواهد شد.

پس از جمع آوری داده های اولیه ، مداخله آموزشی در 15 مهرماه (ابتدای سال تحصیلی)بدین صورت انجام خواهد شد.به هر یک از دانش آموزان شرکت کننده در مطالعه یک جلد کتاب 'هر روز یک رنگین کمان بخورید' داده می شود و با هماهنگی مدیر مدرسه جلسات آموزشی جهت ارایه آموزش تغذیه توسط کارشناسان بهداشت خانواده به دانش آموزان بر طبق کتاب و به شرح ذیل انجام خواهد شد.جلسات آموزشی با توجه به مباحث کتاب 4 جلسه که هر جلسه 2  ساعت می باشد،  در نظر گرفته شده است که کارشناسان مطالب را به صورت سخنرانی و پرسش و پاسخ  ارایه خواهند داد و در ابتدای هر جلسه مروری بر مطالب جلسه قبل خواهند داشت.برنامه و محتوای آموزشی به شرح ذیل می باشد.

مباحث کتاب آموزشی'هر روز یک رنگین کمان بخورید'

مباحث آموزشی جلسه اول:

مباحث آموزشی جلسه دوم:

مروری بر مباحث جلسه قبل(پرسش و پاسخ از دانش آموزان)

مباحث آموزشی جلسه سوم:

مروری بر مباحث جلسه قبل(پرسش و پاسخ از دانش آموزان)

مباحث آموزشی جلسه چهارم:

مروری بر مباحث جلسه قبل(پرسش و پاسخ از دانش آموزان)

کتاب به گونه ای طراحی شده است که هر یک از دانش آموزان می توانند برنامه غذایی روزانه خود را در طول هفته دربرنامه هفتگی موجود در کتاب یادداشت نمایید. و والدین دانش آموز طبق دستورالعمل ذیل به دانش آموز خود امتیاز دهند.

1. اگر هر یک از گروه های غذایی را در طول روز به مقدار توصیه شده استفاده کردید ستاره آن گروه را با مداد سبز  رنگ کنید.
2. اگر هر یک از گروه های غذایی را در طول روز کمتر از مقدار توصیه شده استفاده کردیدستاره آن گروه را با مداد زرد  رنگ کنید. (مثلا به جای 3 واحد از گروه شیر و لبنیات فقط یک واحد از این گروه  استفاده کرده باشید)
3. اگر یکی از گروه های غذایی را در طول روز اصلا  استفاده نکردید، ستاره آن گروه را با مداد قرمز رنگ کنید.
4. اگر از چیپس، پفک، نوشابه وفست فودها استفاده کردید علامت عبور ممنوع را با مداد قرمز رنگ کنید.
5. اگر در طول روز ورزش و بازی های گروهی به مدت 60 دقیقه انجام دادید ستاره آن را سبز رنگ کنید.

پس از پایان جلسات  آموزشی در پایان هر ماه (به مدت 3 ماه) دانش آموزان کتابهای خود را به مدرسه آورده و پایش و ارزشیابی برنامه  بر اساس خودارزیابی و  برنامه های  هفتگی تکمیل شده در کتاب توسط کارشناس تغذیه انجام خواهد شد.

پس از  پایان مداخله (3 ماه)  آگاهی و عملکرد دانش آموزان براسا س پرسشنامه پیوستکه شامل معاینات بالینی دانش آموز، فعالیت بدنی و اطلاعات تغذیه ای دانش آموز است ، توسط کارشناسان مجرب بهداشت خانواده جمع آوری می شود.

در تحلیل اطلاعات از جداول آمار توصیفی استفاده خواهد شد و در تحلیل داده ها از کلیه روشهای آماری پارامتری و ناپارامتری متناسب با نوع داده ها استفاده خواهد شد.برای تعیین وضعیت اقتصادی اجتماعی بر اساس تحلیل عاملی ( Principle Component Analysis)  با استفاده از متغییرهای تحصیلات و شغل والدین، مالکیت منزل مسکونی، خودروی شخصی و رایانه، افراد به سه گروه طبقه بندی خواهند شد.

 برای مقایسه میانگین ها از آزمون هایی نظیر t-test pairedو ANOVA استفاده خواهد شد.  روشهای رگرسیونی مناسب با نوع داده ها بخشی دیگر  از آزمون ها و روشهای مورد استفاده را تشکیل خواهند داد. در ارائه نتایج حدود اطمینان 95% آماره های محاسبه شده ارائه خواهد شد و مبنای قضاوت در مورد وجود رابطه یا اختلاف معنی دار آماری مقدار P-value کمتر از 5% خواهد بود. جهت آانالیز آماری نرم افزار 20  SPSSمورد استفاده قرار خواهد گرفت.

جداول آماری

جدول 1

جدول 2

جدول 3

جدول 4

این مطالعه به نحوی طراحی شده که با  اداره آموزش و پرورش زاهدان و روسای دبستان و معلمان هر کلاس و همچنین دانش آموزان هماهنگی های لازم به عمل می آید ، مضافا هیچگونه اجباری جهت شرکت دانش آموز در مطالعه نمی باشد. بعلاوه از همکار خانم جهت ایجاد ارتباط و اخذ اطلاعات استفاده نموده و داده ها با کدهای 1 (کسب رضایت آگاهانه) و 3( کسب رضایت آگاهانه فارغ ازهرگونه اجبار ، تهدید ، تطمیع و اغو)ا. 5( اطلاعات مربوط به روش اجراء و هدف ازانجام تحقیق ، در اختیار آزمودنی قرار گیرد) 7(رعایت حقوق مادی و معنوی) و17 (اطلاعات مربوط به آزمودنی محرمانه خواهد بود)مصوب در پژوهش های علوم پزشکی که مبنای قضاوت اخلاقی در کمیته های منطقه ای اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی می باشد منافات نداشته و مطابق مفاد آن اجرا خواهد شد.

1-Berkman DS,Lescano AG,Gilman RH,et al.Effect of stunting, Diarrheal disease, and parasitic infection during infancy on cognition in late childhood: a follow-up study Lacent 2002;59:564-67.

2-Norgan NG.Long – term physiological and economic consequences of growth retardation in children and adolescents ProcNutr 2000;59:245-56.

3-سیمای تغذیه کودکان در استانها، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با همکاری صندوق  کودکان سازمان ملل متحد(یونیسف)،انتشارات صنوبر، سال 1377، ص 55-54.

4-پژوهشی در وضعیت  ریز مغذیها ی ایران 1380، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت سلامت، دفتر بهبود تغذیه جامعه با همکاری صندوق کودکان سازمان ملل متحد(یونیسف)، انتشارات امیر کبیر، سال 1385، ص 79-60

5- WHO/FAO: Diet, Nutrition and the Prevention of Chronic Diseases. Report of a Joint WHO/FAO Expert Consultation. Geneva: World Health Organisation; 2003.

6- The NS, Suchindran C, North KE, Popkin BM, Gordon-Larsen P: Association of adolescent obesity with risk of severe obesity in adulthood. JAMA 2010, 304:2042–2047.

7- Johnston PK, Haddad EH. Vegeterian and other dietary practices. In: Rickert VI, editors. Adolescent nutrition assesment and management. New York: Thomson pub;1996.p.57-83.

8- Taslimi Taleghani M, Djazayery A, keshavarz SA, Sadrzadeh Yeganeh H, Rahimi A. Effect of socio- economic status on the efficacy of nutrition education in promoting the nutritional knowledge, attitude and practice in first-grade guidance school girls in Tehran. Tehran University Medical Journal 2005;63(1):77-82.

9- Pena R, Quintanilla M, Navarro K, Martinez J, Castillo V, Perez W, et al. From 'among girl friends' to 'among mothers'—baseline research adjusts a health promoting intervention in Nicaragua. Am J Health Promot 2007;21(4):278-83.

10- Blom-Hoffman J, Kelleher C, Power TJ and Leff SS. Promoting healthy food consumption among young children: Evaluation of a multi-component nutrition education program. J Sch Psychol 2004; 42 (1): 45-60.

11- Choobineh MA, Hesari S, Hossain D and Haghighizadeh MH. Study of nutritional knowledge of Ahwaz high school girls and the education effect. Birjand Univ Med Sci J 2009; 16(1): 23-30.

12-Khalaj M, Mohammadi-Zeidi E. Health education effects on nutritional behavior modification in primary school student. Shahr-e-Kord Univ Med Sci 2006;8(1):41-49.

13- Pipes P, Trahms C. Nutrition in infancy and childhood . 5th ed. St.louis , Mosby ; 1996 :142-143 .

14- Tornaritis M, Philippou E, Hadjigeorgiou CH, et al.A study of the dietary intake of Cypriot children and adolescents aged 6–18 years and the association of mother’s educational status and children’s weight status on adherence to nutritional recommendations.BMC Public Health 2014, 14:13.

15-Wright K, Norris K, Newman Giger J, Suro Z. Improving healthy dietary behaviors, nutrition knowledge, and self-efficacy among underserved school children with parent and community involvement. Childhood obesity. 2012 Aug;8(4):347-56.

16-Tavassoli E, Hassanzadeh A, Nilsaz M, Nasiri S. The effect of education on the knowledge, attitude and practice of nutritional behavior girl students regarding junk food intake. Zahedan J Res Med Sci (ZJRMS) 2011; 13(suppl 1): 16.

17-پورعبدالهی پ، زراتی م، رضویه س و... . تاثیر آموزش تغذیه بر آگاهی و عملکرد دانش آموزان مقطع ابتدایی در مورد مصرف تنقلات.مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی زنجان 1384: 13(51)، 20-13.

18-کلیشادی ر، اردلان گ، غیرتمند ر و... .آیا عادات غذایی جامعه ما سلامت امروز و فردای کودکان و نوجوانان را تامین می کند؟مطالعه کاسپین.مجله بیماری های کودکان ایران. 1384: (2)15، 214-25.

19. Williams S. Overweight at age 21: The association with body mass index in childhood and adolescence and parents' body mass index. A cohort study of New Zealanders born in 1972-1973.Int J Obes Relat Metab Disord. 2001;25:158-63.

20. Nicklas TA, Von Duvillard SP, Berenson GS. Tracking of serum lipids and lipoproteins fromchildhood to dyslipidemia in adults: the Bogalusa Heart Study. Int J Sports Med. 2002;23(Suppl1):S39-43.

21. Magarey AM, Daniels LA, Boulton TJ, et al. Predicting obesity in early adulthood from childhood and parental obesity. Int J Obes Relat Metab Disord. 2003; 27:505-13.

22. Amini M, Dadkhah-Piraghaj M, Abtahi M, Abdollahi M, Houshiarrad A, et al.Nutritional Assessment for Primary School Children in Tehran: An Evaluation ofDietary Pattern with Emphasis on Snacks and Meals Consumption.Int J Prev Med. May 2014; 5(5): 611–616.

23.Gilbert JA, Miller D, Olson S, St-Pierre S. After-school snack intake among Canadian children andadolescents. Can J Public Health. 2012;103:e448–52.

24-Macdiarmid J, Loe J, Craig LC, Masson LF, Holmes B, McNeill G. Meal and snacking patterns ofschool-aged children in Scotland. Eur J Clin Nutr. 2009;63:1297–304.

25- حشمت ر، عبداللهی ز، صالحی ف، صادقی قطب آبادی ف، مینایی م.گزارش نهایی بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد خانوارهای شهری و روستایی و کارکنان بهداشتی رده های مختلف در خصوص تغذیه (NUTRIKAP) در سال 1390 .وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت بهداشتی، دفتر بهبود تغذیه جامعه.

26-حجت زاده ع، سموات ط، اعتماد ک. راهنمای اندازه گیری فشار خون.وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، معاونت بهداشت، واحد بیماری های غیر واگیر.تهران:موفق، 1391.

پیوست است