چاپ صفحه |  صفحه نخست سامانه |  مجری و همکاران |  اطلاعات تفضیلی |  دانلود | علوم پزشکی زاهدان |
| کد طرح | 7070 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی فراوانی خطاهای رادیوگرافی پری اپیکال در بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی زاهدان در سال 94-1393. |
| عنوان لاتین طرح | Frequency assessment of periapical radiography errors in the radiology department of zahedan school of dentistry in 2014-15. |
| نوع طرح | کاربردی |
| محل اجرای طرح | |
| رسته مطالعاتی | کاربردی |
| دانشکده/مرکز | دانشکده دندانپزشکی زاهدان |
| زمان اجرا -روز | 365 |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح | نوع همکاری | درجهتحصیلی | پست الکترونیک |
|---|---|---|---|---|
| جواد ملاشاهی | دانشجو | SHADMEHR.9091@YAHOO.COM | ||
| مهناز شهرکی پور | مشاور | مشاور آمار | کارشناسی ارشد | mahnaz@gmail.com |
| ویدا مسرت | مجری | استاد راهنما | دکترای تخصصی | vidamaseratt@gmail.com |
| عنوان | متن |
|---|---|
| خلاصه طرح به فارسی | بررسی فراوانی خطاهای رادیوگرافی پری اپیکال در بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی زاهدان در سال 94-1393. |
| خلاصه طرح به لاتین | Frequency assessment of periapical radiography errors in the radiology department of zahedan school of dentistry in 2014-15. |
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | رادیوگرافی نقش مهمی در تشخیص شرایط پاتولوژیک دارد. کیفیت پایین رادیوگرافی های دندانی اعم از خطاهای ناشی از تاریکخانه یا تکنیک، یکی از بزرگ ترین و اصلی ترین مشکلات تشخیصی دندانپزشکان می باشد(1و2). وجود یک رادیوگرافی با کیفیت پایین، علاوه بر مخدوش کردن تشخیص دندانپزشک، طرح درمان آتی بیمار را نیز تحت تاثیر قرار می دهد(3). اگر چه امروزه استانداردهایی برای درجه بندی کیفیت رادیوگرافی های دندانی تعریف شده است، اما بسیاری از دندانپزشکان عمومی در رسیدن به آن دچار اشکال می شوند(1و2). به منظور جلوگیری از تفسیر نادرست، دندانپزشک باید رادیوگرافی های قابل قبولی تهیه نماید و بدین وسیله خدمات بالینی صحیحی به بیمار ارائه دهد. بنابراین دندانپزشک بایستی توان خود را در این تکنیک بهبود بخشد(4). بخشی از آموزش های دوره دندانپزشکی عمومی مربوط به مبحث رادیولوژی فک و صورت می باشد که توانایی تشخیص و تفسیر خطاهای رادیوگرافی جزئی از آموزش های این دوره است و از جهات مختلفی اهمیت دارد(5). تکرار خطاهای رادیوگرافی باعت هدر رفتن زمان، فیلم و محلول های ظهور و ثبوت می شود و همچنین اکسپوژر پرتو به بیمار را افزایش می دهد(6).
با پیشرفت علوم و تکنولوژی، آگاهی عمومی از خطرات پرتوهای یونیزان افزایش یافته است و بیماران همواره در این مورد از دندان پزشک معالج خود سؤال می کنند. هدف از فیزیک سلامت، جلوگیری از ایجاد اثرات قطعی، کاهش بروز اثرات احتمالی و به حداقل رساندن تماس کارکنان و بیماران با اشعه در طی انجام معاینات رادیوگرافی می باشد. بررسی عواملی که باعث تکرار رادیوگرافی ها و در معرض اشعه قرار گرفتن بیمار و تکنسین می شود، بخشی از نظارت بر حفاظت محیط در مقابل اشعه است(7). در سال 1986 در بیرمنگام Jagu و همکاران به بررسی خطاهای رادیوگرافی داخل دهانی دانشجویان دندانپزشکی پرداختند. از 2415 رادیوگرافی داخل دهانی 2238 عدد به لحاظ کلینیکی غیر قابل قبول بودند و 1 یا بیشتر از 1 خطا داشتند که معادل 24/9 خطا در هر 100 رادیوگرافی بود. بیشترین خطا در جایگذاری نادرست فیلم بود که میزان آن 9/64% بود، پس از آن 75/11% خطا در تعیین زاویه عمودی فیلم بود، سپس cone cut 17/11% و در آخر 6/4% خطا مربوط به تعیین زاویه افقی فیلم بود. بنابر نتایج این بررسی بیشترین خطا در جایگزینی نادرست فیلم در ناحیه مولرهای ماگزیلا و سپس مولرهای مندیبل بود. بیشترین cone cut در مولرهای مندیبل و سپس در فیلم های بایت وینگ بود. بیشترین خطای زاویه افقی در فیلم بایت وینگ و بیشترین خطای زاویه عمودی در قدام مندیبل بود. در نهایت مشخص شد که بیشترین خطای رادیوگرافی در ناحیه مولر ماگزیلا و سپس مولر مندیبل وجود دارد(8). در مطالعه ای که Aroua و همکاران در سال 1998 در سوئیس انجام دادند میزان تماس با اشعه در رادیوگرافی دندانی مورد بررسی قرار گرفت. 367 دندانپزشک که در بخش رادیوگرافی دهان مشغول به خدمت بودند، پرسشنامه ای را که شامل انواع رایج رادیوگرافی ها )پری اپیکال، بایت وینگ و پانورامیک) بود، تکمیل کردند. نتایج نشان داد به منظور کاهش تابش اشعه به بیماران باید از تهیه فیلم غیر ضروری اجتناب شود(9). مهدی زاده و همکارانش در سال 2003 میلادی به مقایسه دو فیلم نگهدار xcp و snap a ray پرداختند. تعداد 96 رادیوگرافی به روش موازی تهیه شد. 48 رادیوگرافی به وسیله فیلم نگهدار xcp و 48 رادیوگرافی با استفاده از snap a ray انجام شد. این فیلم ها از نوع فیلم با سرعت E بودند و تمامی نگاره ها در دستگاه ظهور و ثبوت اتوماتیک و با شرایط یکسان آماده شدند. داده ها نشان داد فراوانی خطاهای تکنیکی با استفاده از فیلم نگهدار snap a ray شامل cone cut 7/26%، جا به جایی فیلم 6/15%، کوتاه شدن تصویر 9/8% و اورلپ 2/2% بود. هیچکدام از این خطاها هنگام استفاده از نگهدارنده xcp مشاهده نشد. نتایج این تحقیق حاکی از آن بود که با استفاده از فیلم نگهدار xcp خطاهای تکنیکی ایجاد نشده و تصاویر تهیه شده دارای کیفیت بالاتری نسبت به تصاویر تهیه شده با فیلم نگهدار snap a ray بودند(10). در مطالعه ای که roshton و همکاران در سال 2005 در انگلستان انجام دادند به بررسی اختلاف در توانایی تشخیص خطاهای رادیوگرافی دانشجویان دوره ی دندانپزشکی عمومی که 4 ماه تا زمان فارغ التحصیلی آنها فاصله بود پرداختند. در این مطالعه 2 گروه از دانشجویان 2 دانشکده مختلف مورد آزمون قرار گرفتند. به این ترتیب که 10 رادیوگرافی شامل 8 رادیوگرافی خطا دار و 2 رادیوگرافی قابل قبول از نظر تکنیکی و مراحل پردازش به آنها نشان داده شد. این فیلم ها شامل 5 رادیوگرافی پانورامیک و 5 رادیوگرافی داخل دهانی بودند. از دانشجویان خواسته شد تا در مورد نوع خطاها و روش برطرف کردن آنها تصمیم گیری کنند. در نهایت به رادیوگرافی ها از نظر درجه کیفیت (عالی، قابل قبول و غیر قابل قبول) نمره بدهند. 48 نفر دانشجوی مورد بررسی از دانشکده A از 49 نمره، به طور میانگین توانستند 17 نمره کسب کنند و 46 نفر دانشجوی دانشکده B از 49 نمره، به طور میانگین توانستند 21 نمره کسب کنند. نتیجه این بود که دانشجویان هر دو دانشکده در مورد دانش لازم در جهت برطرف کردن خطاها نتایج مشابه داشتند. در حالی که در مورد تشخیص نوع خطاهای بین آنها تفاوت وجود داشت و دانشکده B نمره بهتری کسب کرده بود(11). اردکانی و دادصفت در سال 2009 در دانشکده دندانپزشکی یزد در مطالعه ای به ارزیابی علل تکرار رادیوگرافی های پری اپیکال در بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی و تاثیر آموزش در کاهش آن پرداختند. در این مطالعه 3361 رادیوگرافی تهیه شد، که از بین آنها 1217 رادیوگرافی نیاز به تکرار داشتند. از نگاره های خطادار 300 نگاره به صورت تصادفی انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند. که در این رادیوگرافی ها 15 نوع خطای تکنیکی و 13 مورد خطای ظهور و ثبوت فیلم ها ثبت شد. بیشترین خطاهای تکنیکی شامل cone cut، قطع آپکس، Elongation و جایگذاری نادرست فیلم و بیشترین خطاهای ظهور و ثبوت شامل رنگ زرد قهوه ای، مه آلودگی، نقاط سفید و سیاه و خراشیدگی بود. در این 300 نگاره 577 مورد خطا وجود داشت که میانگین خطا در هر فیلم 92/1% بود. سپس علل خطاهای ایجاد شده و نحوه ی برطرف کردن آنها به دانشجویان آموزش داده شد. بعد از این مرحله از 3500 نگاره تهیه شده در دانشکده فقط 350 عدد فیلم دارای خطا بود. از 160 نمونه انتخابی 169 خطا ثبت شده بود که میانگین خطا در هر فیلم 05/1% کاهش یافته بود و تفاوت معنی داری وجود داشت و نسبت نگاره های معیوب را تا 60% کاهش داد. نتایج بدست آمده نشان داد که آموزش عملی و بموقع سبب کاهش خطا و تکرار در رادیوگرافی ها و جلوگیری از افزایش میزان تابش اشعه و جلوگیری از صرف وقت، هزینه و نارضایتی بیمار میشود(12). در مطالعه ای حقانی و همکاران در سال 2012 در دانشکده دندانپزشکی کرمان به بررسی تعیین میزان مهارت تشخیص خطاهای رادیوگرافی داخل دهانی و راه های برطرف کردن آن توسط دانشجویان رشته دندانپزشکی پرداختند. در این مطالعه، تعداد 7 رادیوگرافی داخل دهانی شامل 1 بایت وینگ و 6 پری اپیکال که شامل رایج ترین خطاها بودند انتخاب شد. از هر دانشجو خواسته شد تا با بررسی رادیوگرافی ها نوع خطاها و روش برطرف کردن آن را بنویسند. این رادیوگرافی ها تحت شرایط یکسان و استاندارد به 35 نفر از دانشجویان واجد شرایط ارائه شد. حداقل و حداکثر نمره کسب شده به ترتیب 9 و 19 نمره از 22 نمره بود. میانگین در تشخیص خطا 7/7 و میانگین در روش اصلاح 8/5 بود. نوع خطاهای موجود در کلیشه های رادیوگرافی شامل cone cut، جایگذاری غلط فیلم، دیستوریشن، تیره و روشن شدن تصاویر، خراش اولسیون و لکه سیاه بود. 71/71% خطاهای تکنیکی و 25/65% خطاهای ناشی از پروسسینگ بودند. در حالی که نتایج بعد از روش اصلاح آن به ترتیب 85/55% و 55/54% بود. بطور کلی میزان مهارت دانشجویان در تشخیص نوع خطاها از تعیین روش برطرف کردن آن بالاتر بود و هیچ اختلاف معنی داری میان دانشجویان دختر و پسر مشاهده نشد(13). Haghnegahdar و همکاران در سال 2013 در دانشکده دندانپزشکی شیراز در مطالعه ای کراس سکشنال به بررسی خطاهای رایج در رادیوگرافی داخل دهانی که توسط دانشجویان دندانپزشکی تهیه میشد، پرداختند. 3188 رادیوگرافی پری اپیکال که توسط دانشجویان سال 4 گرفته شد، مورد بررسی قرار گرفت. پس از بررسی دقیق 113 کلیشه رادیوگرافی، 181 خطا یافت شد. 4 خطای شایع در رادیوگرافی های گرفته شده عبارت بودند از: 4/35 %جایگذاری نادرست فیلم، 2/18% cone cut، 6/16% زاویه افقی نادرست و 4/14% زاویه عمودی نادرست. سپس به بررسی مناطق دندانی در فیلم ها که بیشترین خطاهای رادیوگرافی در آن مناطق بود پرداختند. ناحیه مولر سوم ماگزیلا با 4/39% ناحیه ای بود که بیشترین خطاهای رادیوگرافی در آن رخ داده بود. پس از آن پرمولر ماگزیلا با 17% در رتبه دوم، و پس از آن ناحیه مولرهای مندیبل بود و کمترین خطا در ناحیه اینسایزورهای ماگزیلا با فراوانی 3% نشان داده شد. نتایج بدست آمده نشان داد که آموزش مجدد دانشجویان تاثیر زیادی در کاهش خطاهای رادیوگرافی دارد(14). در مطالعه ما نیز به منظور کاهش تعداد رادیوگرافی های پری اپیکال تهیه شده توسط دانشجویان در بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی زاهدان، علل تکرار رادیوگرافی ها بررسی می شود تا بدین وسیله میزان دوز اشعه دریافتی به بیمار، صرف وقت، هزینه و نارضایتی بیماران کاهش یابد. |
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش | 1- خطاهای رادیوگرافی در بخش رادیولوژی چه مقدار است؟
2- انواع خطاهای تکنیکی در بخش رادیولوژی چیست؟ 3- انواع خطاهای پروسسینگ در بخش رادیولوژی چیست؟ |
| هدف کلی طرح | بررسی علل تکرار رادیوگرافی های پری اپیکال در بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی زاهدان در سال 94-1393. |
| اهداف اختصاصی | 1- تعیین فراوانی خطاهای رادیوگرافی در بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی
2- تعیین فراوانی انواع خطاهای تکنیکی در بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی 3-تعیین فراوانی انواع خطاهای پروسسینگ در بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی |
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | دانشگاه علوم پزشکی زاهدان |
| تعریف واژه های تخصصی | ندارد. |
| نوع مطالعه | توصیفی- مقطعی |
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) | بیماران مراجعه کننده به بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی شهر زاهدان.
معیارهای ورود: بیمارانی که برای گرفتن عکس پری اپیکال به بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی شهر زاهدان مراجعه میکنند و دانشجویان رادیولوژی 2 عملی دانشکده دندانپزشکی شهر زاهدان که عکس های آنها را تهیه می نمایند. معیارهای خروج از مطالعه به شرح زیر است: بیمارانی که به هر دلیل رضایت ندارند که وارد مطالعه شوند. |
| حجم نمونه و روش محاسبه آن | حجم نمونه با توجه به مطالعه انجام شده(12) در سطح اطمینان 95% به شرح ذیل انجام گردیده است:
یعنی حداقل 2220 عکس رادیوگرافی که توسط دانشجویان گرفته شده وارد مطالعه خواهد شد. |
| روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) | غیر احتمالی در دسترس، بدین صورت که بصورت متوالی، عکسهایی که دانشجویان می گیرند وارد مطالعه می شود تا حجم نمونه کامل شود. |
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | بررسی رادیوگرافی های تهیه شده توسط دانشجویان رادیولوژی 2 عملی دانشکده دنداپزشکی شهر زاهدان. اطلاعات از طریق چک لیست بدست می آید. چک لیست اطلاعاتی، در آخر ضمیمه شده است (ضمیمه شماره 1).
دلایل تکرار رادیوگرافی خطاهای پروسسینگ اثر ناخن چسبیدن کاغذ به فیلم خراش فیلم در پروسسینگ نور خوردن فیلم در تاریکخانه خطاهای تکنیکی جایگذاری پشت و روی فیلم تابش دوباره اشعه به فیلم محوی ناشی ازحرکت فیلم اکسپوز نشده نگاره روشن Under exposure نگاره تیره تر Over exposure قطع آپکس در رادیوگرافی Cone cut جایگذاری نادرست فیلم Film placement زاویه افقی نادرست زاویه عمودی نادرست Shortening Elongation رادیوگرافی های صحیح |
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | این مطالعه از نوع توصیفی- مقطعی می باشد و در بخش رادیولوژی دهان ، فک و صورت دانشکده دندانپزشکی زاهدان انجام می شود. دانشجویان ترم 7 با اخذ واحد رادیولوژی2 عملی و در گروههای 3-2 نفری ، در روتیشن هایی به مدت 10 روز وارد بخش می شوند. بر اساس آموزش های قبلی بر روی فانتوم، انواع رادیوگرافی ها از بیماران تهیه می شود. دانشجویان به دلیل وجود تفاوت در نواحی آناتومیک مختلف فکین، حرکت عضلات صورت و حرکت زبان، با مشکل روبرو هستند. حجم نمونه شامل بررسی تمام رادیوگرافی هایی است که هر روز در بخش رادیولوژی توسط دانشجویان تهیه می شود و آنها از ورود به این مطالعه آگاه هستند. جهت جمع آوری اطلاعات از روش چک لیست استفاده می گردد. رادیوگرافی های تهیه شده قبل از تحویل دادن به بیمار، از نظر مواردی که در چک لیست به آنها اشاره شده، ابتدا توسط دانشجوی سال آخر و سپس برای تایید نهایی توسط رادیولوژیست فک و صورت ، مورد بررسی قرار می گیرند . رادیوگرافی هایی که از نظر وضوح تصویر و خصوصیات بصری و هندسی اشکال داشته و قابل تشخیص نیستند به بیمار تحویل داده نمی شود و به عنوان رادیوگرافی غیر قابل قبول تلقی می گردد و رادیوگرافی باید تکرار شود. چک لیست شامل انواع خطاهای مربوط به تکنیک و پروسسینگ که پس از انجام رادیوگرافی، در تصویر حاصل مشاهده می شود، می باشد. این لیست (ضمیمه شماره 1) و فرم رضایت آگاهانه بیمار(ضمیمه شماره 2) در پیوست آمده است. |
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | با توجه به اینکه نوع مطالعه توصیفی است لذا از روشهای آمار توصیفی یعنی تنظیم جدول توضیع فراوانی، محاسبه شاخص های آماری و رسم نمودار داده ها مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت. جهت آنالیز از نرم افزار SPSS نسخه 21 استفاده خواهیم کرد.
فراوانی انواع خطاها تعداد درصد تکنیکی پروسسینگ جمع |
| ملاحظات اخلاقی | بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی دارای آزمودنی های انسانی، استفاده از کدهای 25، 16، 15 و 13 رعایت میگردد. |
| محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها | محدودیت ندارد. |
| کلمات کلیدی | خطا، رادیوگرافی، پری اپیکال
error, radiography,periapical |
| فهرست منابع و مراجع | 1. Guideline notes for dental practioners on the safe use of X-ray equipment National Radiological Protection Board. London: Department of Health; 2001.
2. Ezzoddini F, Dad sefat R. Investigating the cause for repeating periapical radiographies in radiology department of school of dentistry and the effect of education on its reduction. Iranian Journal of medical Education 2010; 9(4):337-45. 3. Rushton VE, Hirschnann PN, Bearn DR. The effectiveness of undergraduate teaching on the identification of radiographic film faults. Dentomaxilofacial Radiology 2005;34(6):337-42. 4. Soltani Arabshahi K, Kouhpayezadeh J, Sobuti B. [The educational environment of main clinical wards ineducational hospitals affiliated to Iran university of medical sciences: Learners' viewpoints based on DREEM model]. Iranian Journal of Medical Education 2008; 8(1): 43-50. 5. Sadeghi M, Bakhshi H. [The viewpoints of general dentists of Rafsanjan and Kerman toward continuing education program of restorative dentistry]. Iranian Journal of Medical Education 2008; 8(1): 63-70. 6. J. R. Patel. Intraoral radiographic errors. American Academy of Dental Radiology 1979;48(5):479-483. 8. Jagu R, David F. Evaluating student progress through error reduction in intraoral radiographic technique. Oral SURG J 1986; 62:471-474. 9. Aroua A, Burnand B, Decka I, Vader JP, Valley JF. Nation-wide survey on radiation doses in diagnostic and interventional radiology in Switzerland in1998. Health Phys 2002 Jul; 83(1): 46-55. 10. مهدی زاده، مژده ؛ علاسوندیان، ابراهیم. تعیین تاثیر نوع فیلم نگهدار در رادیوگرافی پری اپیکالموازی در کاهش اشکالات تکنیکی. مجله دانشکده دندانپزشکی اصفهان، سال بیست و هشتم شماره 3و4 (بهار83): 6-2 11. Rushton VE, Horner K, Worthington HV. The quality of panoramic radiographs in a sample of general dental practices. British Dental Journal 1999; 186:630-3. 12. اردکانی، فاطمه ؛ دادصفت، رضا. علل تکرار رادیوگرافی های پری اپیکال در بخش رادیولوژی دانشکده دندانپزشکی و تاثیر آموزش بر کاهش آن. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی، سال نهم، ش 4 (زمستان 1388) : 337-346 13. حقانی، جهانگیر و همکاران. تعیین میزان مهارت تشخیص خطاهای رادیوگرافی های داخل دهانی و راه های برطرف کردن آنها توسط دانشجویان دندانپزشکی. مجله ی گام های توسعه در آموزش پزشکی، سال دهم، ش 3 (بهار92) : 7-2 14. Haghnegahdar A, Bronoosh P, Farjood A. Comen Intra Oral Radiographic Errors Made by Dental Student 2013; 2(2): 44-48. |
| نام فایل | تاریخ درج فایل | اندازه فایل | دانلود |
|---|---|---|---|
| ...proposal mollashahi.docx | 1393/08/25 | 2757093 | دانلود |
| molashahi. edit.docx | 1393/10/21 | 119969 | دانلود |
| komite akhlagh.docx | 1394/02/19 | 144211 | دانلود |
