چاپ صفحه |  صفحه نخست سامانه |  مجری و همکاران |  اطلاعات تفضیلی |  دانلود | علوم پزشکی زاهدان |
| کد طرح | 7163 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی میزان آلودگی میکروبی ظروف و تجهیزات موجود در سلف سرویس دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1393 |
| عنوان لاتین طرح | Survey of microbial contamination rate of dishes in the restaurant of zahedan university of medical science, 2015 |
| نوع طرح | |
| محل اجرای طرح | دانشکده بهداشت |
| رسته مطالعاتی | توصیفی- مقطعی |
| دانشکده/مرکز | دانشکده بهداشت زاهدان |
| زمان اجرا -روز | 120 |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح | نوع همکاری | درجهتحصیلی | پست الکترونیک |
|---|---|---|---|---|
| عطاءاله رخش خورشید | استاد راهنمای اول طرح دانشجویی | استاد راهنما | فوق لیسانس | atarakhsh@yahoo.com |
| عصمت شهریاری | همکار | نظارت بر آزمایش نمونه ها | کارشناسی ارشد | es.shariari51@gmail.com |
| مهدی محمدی | استاد راهنمای دوم طرح دانشجویی | مشاور آمار | دکترای تخصصی | memohammadi@yahoo.com |
| صالحه تاجی | مجری | اجراء طرح | کارشناسی | prosare71@yahoo.com |
| عنوان | متن |
|---|---|
| خلاصه طرح به فارسی | بررسی میزان آلودگی میکروبی ظروف و تجهیزات موجود در سلف سرویس دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1393 |
| خلاصه طرح به لاتین | Survey of microbial contamination rate of dishes in the restaurant of zahedan university of medical science, 2015 |
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | به مکانهایی با مالکیت کامل، دارای ساختمان، تجهیزات و تسهیلات که اهداف اجتماعی، مذهبی، آموزشی در آنها مورد توجه قرار میگیرد، اماکن عمومی گفته میشود. در صورتی که اصول بهداشتی در این اماکن رعایت نشود ممکن است برای افراد مرتبط با این مکانها مخاطرات بهداشتی ایجاد شود. به طور کلی اماکن عمومی شامل: اماکن تفریحی و رفاهی؛ دانشگاهها، بیمارستانها، رستورانها، هتلها، سلف سرویس دانشگاهها میباشد.(1)
انسان برای ادامه حیات به غذا نیازمندست و بدون غذا نمیتواند بیش از چند روز زنده بماند . اگرغذای مصرفی انسان سالم و بدون آلودگی باشد احتمال ضعف قوای جسمانی و ابتلا به بیماریهای مختلف کاهش مییابد . بنابراین لازم است مراحل تولید، نگهداری، توزیع مواد غذایی طبق موازین بهداشتی انجام گیرد تا علاوه بر کاستن از عواقب بسیار وخیم بیماریها، از هدر رفتن نیروی کار و صدماتی که به تبع آن به اقتصاد مملکت وارد میآید جلوگیری شود. لذا توجه به عملکرد واحدهای تهیه، توزیع غذا همچون سلف سرویس، که مستقیما در سلامت استفادهکنندگان بخصوص دانشجویان موثر است،ضروریست.(2) باکتریهای هتروتروف مجموعهای از باکتریهای هوازی- بیهوازی اختیاری است که به جز 2 جنس آن (باسیلوس و میکروکوکوس) بقیه گرم منفی بوده و جنسهای پروتئوس، انتروباکتر، آئروموناس، سیتروباکتر، سودوموناس، کلبسیلا، فلاووباکتریوم، موراکسلا، آلکالیژنز، آسینتوباکتر را شامل میشود (3 -4) که در همه جا از جمله آب وذرات گردوغبار هوا.(5) برگ درختان، خاک، قطره باران و حتی بزاق دهان که تعداد متنابهی از باکتریهای هتروتروف را در خود جای دادهاند (6) یافت میشوند. باکتریهای هتروتروف به طور گسترده به عنوان میکروارگانیسمهایی که نیاز به کربن آلی برای رشد دارند تعریف شدهاند (7). باکتریهای هتروتروف ساکن طبیعی بدن انسان بوده و از طریق مدفوع دفع میشوند.(8) برخی از باکتریهای هتروتروف نظیر (E.COLI 0157 H7 ( (عامل عفونتهای پوستی و ریوی) و آئروموناس (عامل گاستروانتریت) فرصت طلب هستند.(3-8-9-10)بعضی از باکتریهای هتروتروف میتوانند مشکلاتی از قبیل عفونت پوست و زخم ایجاد کنند. (11) مطالعات متعدد بر روی باکتریهای هتروتروف نشان داده که این باکتریها دارای فاکتورهای بیماریزایی میباشند. پاتوژنهای فرصت طلب با فلور هتروتروفیک میتوانند یک خطر عمده برای سلامتی کودکان محسوب گردند و در بیمارانی که مکانیسم دفاعی آنها ضعیف شده باعث ایجاد عفونت ثانویه میشوند. (5) وجود بیش از 2 کلنی در هر سانتیمتر مربع از ظروف مورد بررسی، به عنوان نشانه ای از آلودگی سطوح در نظر گرفته شده است. (12 ) کلیفرمها نیز از دیگر شاخص های کیفیت بهداشتی هستند (13) کلیفرمها به 2دسته تقسیم میشوند،کلیفرمهای غیر مدفوعی و مدفوعی که مدفوعی صرفا در روده بسر میبرند(14) و فلور طبیعی روده انسان و حیوانات خون گرم هستند (15) ولی برخی از کلیفرمها نه تنها در روده بلکه در خاک و روی گیاهان نیز دیده میشوند.اشرشیاکلی یکی از کلیفرمهاست که به تعداد زیاد در روده انسان وجود دارد.(14) و دارای منشا گیاهی و حیوانی می باشد. (13) کلیفرمها معرف اختصاصی آلودگی مدفوعی در سال 1982 پیشنهاد شد (15) و وجود آن در مواد غذایی و محیط، دلیل بر آلودگی از طریق مدفوع میباشد، وجود بیش از حد کلیفرمها در مواد غذایی و محیط خطرناک بوده و باعث مسمومیت و بیماری روده ای میشود.(14) عفونتهای مربوط به اشرشیاکلی بیماریزا، متداولترین نوع عفونت غذایی میباشند. بیماریهای ناشی از غذا میتوانند عوارض بسیار خطرناکی در انسان ایجاد کنند.(16) شمارش بشقابی هتروتروفیک و کلیفرمها، شاخص هایی برای تشخیص آلودگی آب و شاخص های کیفیت بهداشتی هستند و میتوانند برای سطوح و ظروف هم عمومیت داشته باشند.(6-17-13) اکثر مسئولین بهداشت فقط با مشاهده چشمی به بررسی آشپزخانه ها میپردازند و توجه چندانی به میکروبیولوژی آن ندارند.(12) نظر به اینکه وجود باکتریهای هتروتروف و اشرشیاکلی در سلف سرویس و ظروف مورد استفاده در آنجا، نمایانگر آلودگی و احتمال وجود باکتریهای بیماریزا در آشپزخانه میباشد. لذا این مطالعه به منظور بررسی آلودگی باکتریایی هتروتروفیک و آلودگی توسط اشرشیاکلی ظروف سلف سرویس دانشگاه علوم پزشکی زاهدان طراحی شده است. بدیهی است که نتایج این تحقیق میتواند دست اندرکاران را به رعایت هر چه بیشتر موازین بهداشتی در اماکن عمومی از جمله سلف سرویس و کمک به ارتقاء سلامت دانشجویان استفادهکننده از سلف سرویس ملزم نماید. بررسی متون: در بررسی که تحت عنوان بررسی آلودگی باکتریایی در محیط آشپزخانه برخی از بیمارستانها که توسط دکتر جمیله نوروزی در سال 1384 انجام شد نتایج نشان داد که از ظروف شسته شده، 5/68 درصد فاقد آلودگی و 5/31 درصد دارای آلودگی بود که باکتریهای بدست آمده شامل آنتروباکتر، باسیلوس سوبتیلیس، کلبسیلا، سودوموناس، اشرشیاکلی، استافیلوکوک لواگولاز منفی، آلکالی ژنز، سراشیا، سیتروباکتر، پروتئوس و مخمر بودند.فراوانترین باکتریهای یافت شده شامل انتروباکتر، اشرشیاکلی و کلبسیلا بودند. بالاترین میزان آلودگی باکتریایی مشاهده شده در ظروف شسته شده مربوط به آنتروباکتر به میزان 3/11 درصد بود.باکتریهای روده ای که نشان دهنده آلودگی با مدفوع است در سطوح مختلف آشپزخانه یافت شد.(12) در بررسی که تحت عنوان آلودگی باکتری بستنی سنتی شهر کرمانشاه در سال 1387 توسط سینا سادات امامی و همکارانش انجام شد نتایج به این شرح بدست آمد، 62 نمونه (5/77 درصد) دارای آلودگی باکتریایی بیش از حد مجاز بودند. تعداد59 نمونه (75/73 درصد) شمارش کلی میکروارگانیسم تعداد 54 نمونه (5/67 درصد)شمارش کلیفرم بیش از حد مجاز داشتند. تعداد 30نمونه (5/37 درصد) به اشرشیاکلی و تعداد 23 نمونه (75/28 درصد) به استافیلوکوکوس اورئوس آلوده بودند.آلودگی ظروف تهیه و توزیع میتواند منجر به آلودگی و در نتیجه بیماری مصرف کننده شود.(18) در بررسی که تحت عنوان کیفیت باکتیولوژیک اغذیه آماده مصرف در چهار رستوران وابسته به یک مرکز نظامی که توسط حمیدرضا توکلی و همکارانش در سال 1388 انجام شد نتایج زیر بدست آمد، از 288 نمونه غذایی مورد آزمایش در 5 نمونه (73/1 درصد موارد) آلودگی به اشرشیاکلی تایید شد که 3 مورد آن (60 درصد موارد مثبت) مربوط به نمونه سالاد و 2 مورد مربوط به نمونه کباب کوبیده بود.(19)که یکی از منابع آلودگی غذاها، ظروف و وسایل مورد استفاده در عمل آوری و طبخ غذا بیان شد |
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش | 1-آیا سینیهای سلف سرویس دانشگاه آلودگی به اشرشیاکلی و باکتریهای هتروتروف دارند؟
2-آیا قاشقها و چنگالهای سلف سرویس دانشگاه آلودگی به اشرشیاکلی و باکتریهای هتروتروف دارند؟ 3-آیا تختههایگوشت سلف سرویس دانشگاه آلودگی به اشرشیاکلی و باکتریهای هتروتروف دارند؟ 4-آیا دیگهای چلوپزی و دیگهای خورشتپزی سلف سرویس دانشگاه آلودگی به اشرشیاکلی و باکتریهای هتروتروف دارند؟ 5-آیا کفگیرهای سلف سرویس دانشگاه آلودگی به اشرشیاکلی و باکتریهای هتروتروف دارند؟ 6-آیا سیخکبابهای سلف سرویس دانشگاه آلودگی به اشرشیاکلی و باکتریهای هتروتروف دارند؟ 7-آیا چرخگوشتهای سلف سرویس دانشگاه آلودگی به اشرشیاکلی و باکتریهای هتروتروف دارد؟ |
| هدف کلی طرح | تعیین میزان آلودگی میکروبی ظروف و تجهیزات موجود در سلف سرویس دانشگاه علوم پزشکی زاهدان |
| اهداف اختصاصی | 1-تعیین درصد آلودگی سینیهای سلف سرویس دانشگاه به اشرشیاکلی و باکتریهای هتروتروف
2-تعیین درصد آلودگی قاشقها و چنگالهای سلف سرویس دانشگاه به اشرشیاکلی و باکتریهای هتروتروف 3-تعیین وجود آلودگی تختههایگوشت سلف سرویس دانشگاه به اشرشیاکلی و باکتری هتروتروف 4- تعیین درصد آلودگی دیگهای چلوپزی و دیگهای خورشتپزی مورد استفاده برای پخت غذا در سلف سرویس دانشگاه به اشرشیاکلی و باکتری هتروتروف 5- تعیین درصد آلودگی کفگیرهای مورد استفاده در سلف سرویس دانشگاه به اشرشیاکلی و باکتری هتروتروف 6- تعیین درصد آلودگی سیخکبابهای مورد استفاده در سلف سرویس دانشگاه به اشرشیاکلی و باکتری هتروتروف 7- تعیین وجود آلودگی چرخگوشتهای مورد استفاده در سلف سرویس دانشگاه به اشرشیاکلی و باکتری هتروتروف |
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | |
| تعریف واژه های تخصصی | |
| نوع مطالعه | توصیفی -مقطعی |
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) | ظروف و تجهیزات موجود در سلف سرویس |
| حجم نمونه و روش محاسبه آن | n0=(z_(1-∝/2)^2×p(1-p))/d^2
P=0.32 . d=0.05 . z=1.96 n=334/(1+(334/3000)) حجم نمونه را با استفاده از فرمول بالا برای تمامی ظروفی که تعداد زیادی دارند مانند سینیها، سیخهایکباب، قاشقها و چنگالها بدست آوردیم و برای ظروفی که تعدادکمتری دارند مانند کفگیرها، تختههای گوشت، چرخ گوشتها، دیگهای چلوپزی و خورش پزی به روش سرشماری نمونه برداری میشود. |
| روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) | روش تصادفی – ساده و روش سرشماری |
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | دادههای بدست آمده در جدول گزارش میکروبی ثبت خواهد شد |
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | نمونهبرداری از ظروف:
پس از کسب اجازه از مسئولین سلف سرویس دانشگاه به آنجا مراجعه و نمونهگیری از قسمتهای مختلف را شروع میکنیم. با توجه به اینکه تعداد نمونهها و ظروف نمونهگیری از قبل مشخص شده بود به کمک سوآپهایی که از قبل استریل کردیم و آنها را آغشته به محلول سرم فیزیولوژی( سدیم کلراید) کردیم، با استفاده از حرکت چرخشی، به آرامی از ظروف نمونه برمیداریم و نمونه برداشته شده را درون لوله آزمایش استریل قرار میدهیم و درب آن را محکم میبندیم و نمونهها را سریعا به آزمایشگاه منتقل میکنیم. برای انجام آزمایشات از تست HPC استفاده میشود، به این صورت که پتری دیشهای حاوی محیط کشت نوترینت آگار که قبلآ تهیه و استریل کردیم را بین دو شعله قرار داده و کار کشت را پس از نمونهگیری شروع میکنیم. اگر از قبل محیط کشت ساختیم و در یخچال نگهداری کردیم، 30 دقیقه قبل از کشت بایستی محیط کشتها را از یخچال خارج کنیم تا با محیط هم دما شود.آنگاه در کنار شعله کار کشت را شروع میکنیم. در پوش پلیت را به اندازهای باز میکنیم که سوآپ بتواند وارد آن شود. سوآپی که با آن عمل نمونهبرداری صورت گرفته را برمیداریم و روی سطح محیط کشت در نزدیکی کناره پلیت آگار با حرکاتی مارپیچی خط میکشیم بایستی دقت کنیم که آگار پاره یا بریده نشود یا سوآپ به کنارههای پلیت برخورد نکند. سپس پلیت را کمی چرخانده و از سمت دیگر محیط کشت، این بار خطوطی با فاصله بیشتر ایجاد میکنیم در پوش پلیت را میبندیم و کار کشت در اینجا به پایان میرسد. محیطهای کشت داده شده را در انکوباتور با دمای 0.5 +_37 به مدت 48 ساعت قرار داده، پس از انکوباسیون، پتریدیشها را از درون انکوباتور خارج کرده، در صورت رشد کلنی، تعداد باکتریهای تشکیل شده را به کمک دستگاه کلنی کانتر(coloni counter)، شمارش میکنیم و در جدول گزارش میکروبی ثبت میکنیم. برای تعیین وجود یا عدم وجود اشرشیاکلی از سرم فیزیولوژی که به همراه سواپ درون لوله آزمایش بود استفاده کرده و آن را توسط سرم فیزیولوژی رقیق کرده و کشت9 لوله ای را با رقت های 10،1،0.1 درون محیط کشت EC کشت و به مدت 24ساعت درون بن ماری با دمای24 درجه قرار داده، تشکیل گاز درون لوله درهام نشان دهنده آلودگی به اشرشیاکلی است. نتایج را در جدول گزارش میکروبی ثبت میکنیم. |
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | با استفاده از روش آمار توصیفی تجزیه و تحلیل میشود. |
| ملاحظات اخلاقی | |
| محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها | |
| کلمات کلیدی | ظروف سلف –باکتری هتروتروف –اشرشیاکلی |
| فهرست منابع و مراجع | 1-ززولی،م- ملکی،الف-بذرافشان،الف.درسنامه جامع کلیات بهداشت محیط.انتشارات سماط.1390
2-مختاری،م – بابایی،ع – بهداشت مسکن و اماکن عمومی – 1385 3- American Water Works Association. waterborne pathogens, AWWA manual M48, USA.(1999) 4- قنادی،م. معیارها و رهنمودهای تحلیل کیفیت میکروبی آب آشامیدنی. مجله آب و محیط زیست ،شماره48-49. (1383) 5- مسافری م. ، شاکر خطیبی م.، مهری بادلو ا. باکتری های هتروتروف در آب آشامیدنی شهر تبریز. مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی دوره 8شماره 4 زمستان 89 6- Edberg S, Smith D B. Absence Of association between total heterotrophic and total coliform bacteria from a public water supply. Applied and environmental microbiology. 1989.55(2):380-384 7- World Health Organization. Heterotrophic Plate Count Measurement in Drinking water Safety Management, WHO, Geneva.(2002) 8- دوبرادران،س–بینا،ب– اثر بعضی پارامترهای فیزیکی و شیمیایی بر رشد باکتری های آئروموناس و باکتری های هتروتروف (HPC) در شبکه توزیع آب آشامیدنی اصفهان.مجله آب و فاضلاب،شماره57. 1385 9-World Health Organization. Drinking water quality guidelines training package, WHO, Geneva.(2002) 10- World Health Organization. Guidelines for Drinking water quality surveillance and control of community supplies, 2nd Ed, vo13, WHO, Geneva.(1997) 11-www.safewater.org, visit the Safe Drinking Water Foundation website.(2007) 12- نوروزی،ج. بررسی آلودگیهای باکتریایی در محیط آشپزخانه برخی از بیمارستانها. مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی.دوره8/شماره 19 ،بهار84 13-میکروبیولوژی موادغذایی و خوراک دام-روش جامع برای شمارش کلیفرمها- روش شمارش کلنی. موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران-9263-چاپ اول 14-خطیب حقیقی س، قانع الف. بررسی میزان آلودگی کلیفرمی رودخانه شفارود در غرب استان گیلان. مجلات شیلات سال دوم،شماره 1،بهار87 15- سلطان دلان م. بررسی آلودگی آبهای آشامیدنی بسته بندی در سطح عرضه به روش فیلتراسیون. مجله علمی زیست فناوری میکروبی دانشگاه آزاد اسلامی.دوره1،شماره1،تابستان1388.صفحه 17-14 16-مختاریان دلوئی ح.بررسی میزان باکتریایی بستنی های سنتی شهرستان مشهد. افق دانش مجله دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گناباد. دوره10، شماره1. 1383 17-Smith C,Townsend D. A New Method for Determining the Heterotrophic Plate Count of Water.98 18- امامی، س-اکیا،ع. آلودگی باکتری بستنی سنتی شهر کرمانشاه در سال 1387. مجله میکروب شناسی پزشکی ایران. سال7- شماره 2 تابستان1392 19- توکلی،ح.فرهنگ،ک. کیفیت باکتریولوژیک اغذیه آماده مصرف در چهار رستوران وابسته به یک مرکز نظامی. مجله طب نظامی. دوره13، شماره4، زمستان1390.صفحات207 – 212 |
| نام فایل | تاریخ درج فایل | اندازه فایل | دانلود |
|---|---|---|---|
| S.Taji.docx | 1393/10/07 | 98979 | دانلود |
| taji.71.docx | 1393/12/13 | 106183 | دانلود |
| taji.docx | 1393/12/13 | 106807 | دانلود |
