| عنوان |
متن |
| خلاصه طرح به فارسی | تعیین فراوانی و عوامل مرتبط در مصرف خون و فراورده های خون در بیمارستان های شهر زاهدان در نیمه اول سال 1394 |
| خلاصه طرح به لاتین | Study of frequency & associated factors in consumption of blood and blood component in Zahedan hospitals in first half of 1394 |
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | خون سالم نجات دهنده زندگی است. همه روزه در سراسر جهان افراد زیادی به خون و فراورده های خون نیاز پیدا میکنند . مصرف خون در طب دنیا و ایران جایگاه والایی دارد و در حفظ جان بسیاری از بیماران موثر است . با توجه به افزایش سن جامعه ,پیشرفت تکنولوزی پزشکی و دلایل مختلف و نبود جایگزین مناسب برای خون انسان مصرف خون و فراورده های ان افزایش یافته به طوری که از سه نفر در طول زندگی یک نفر احتیاج به تزریق خون و فراورده های خونی دارد . در کل جهان سالانه تقریبا 75 میلیون واحد خون اهدا میشود. (1), (2), (3) ,(4) با پیشرفت در روش های خالص سازی و پالایش پلاسما امروزه دارو های گران قیمتی از قبیل فاکتور های انعقادی تغلیظ یافته و البومین را از واحد های پلاسما مربوط به اهدا کنندگان خود تهیه می نمایند.(5) پلاسما و پروتیین های انعقادی ان در جلوگیری و قطع خون ریزی استفاده میشود از جمله بیماران ترومایی و سوختگی . پلاکت اهدا شده به بیمارانی که پلاکت پایینی دارند یا پلاکتشان فاقد عملکرد است, افراد دچار خون ریزی و یا افرادی که ریسک خون ریزی در انها بالاست مثل بیماران تحت شیمی درمانی با دز بالا, پیوند مغز استخوان, جراحی های بزرگ, بیماران کلیوی و اسیب های سخت استفاده میشود. به طوریکه 34 درصد خون های اهدایی برای مصارف بیماران سرطانی و اختلالات خونی است . 19 درصد برای سایر کم خونی ها . 18 درصد بیمارانی که جراحی های بزرگ داشته اند مثل عمل قلب باز و سوختگی شدید. 13 درصد بیمارانی که مشکلات قلبی , کلیه و معده داشتند. 10 درصد برای بیماران دارای مشکل ارتوپدیک مثل شکستگی . 4 درصد زنان که زایمان انجام دادند. 2 درصد تروما (6) تهیه خون سالم و کافی هدف اساسی تمامی مراکز و سازمان های دست اندر کار انتقال خون و فراورده های خون است (7) . اگر خون سالم و کافی تامین نگردد سلامت جامعه مورد تهدید قرار میگیرددر این راستا دعوت از گروه های کم خطر جامعه جهت اهدا خون به صورت داوطلبانه و مستمر مهم ترین هدف انتقال خون است. (2)و (8). در ایران مهم ترین و تنها منبع خون سالم افراد داوطلب هستند ( 4) ایران کشوری با منابع خون محدود است (1). تنها 34 درصد افراد اهدا کننده مستمر هستند (9). زنان با اینکه جمعیتی را شکل میدهند که شیوع عوامل عفونی قابل انتقال از طریق انتقال خون در انها کمتر است تنها 9 درصد از اهدا کنندگان را شامل میشوند بیشتر اهدا کنندگان مردان تحصیل کرده 20-40 سال هستند (4) .از طرفی درصد خون های معوق در ایران بالاست, حدود 13 درصد (10) سالانه در ایران حدو سه میلیون واحد خون و فراورده های خونی به بیماران تزریق میگردد و این میزان هر سال رو به افزایش است(11). حدود 6 هزار مورد هموفیلی در ایران گزارش شده است و درمان انها متکی به FFP (fresh frozen plasma) است . همودیالیز ی ها گروه بزرگ دیگری از MTP هستند که بخاطر مشکلات کم خونی متکی به دریافت خون به طور منظم هستند(12). گروه دیگری که جمعیت بزرگی را شکل میدهند بیماران مبتلا به تالاسمی هستند . تالاسمی مازور شایع ترین کم خونی ارثی در ایران است (13) . بالغ بر 25000 نفر بیماری تالاسمی دارند که به طور کامل وابسته به دریافت منظم و ماهانه خون هستند .25 درصد از خون اهدایی کشور صرف درمان بیماران تلاسمی میشود (14), (15). سیستان و بلوچستان بیشترین میزان مصرف خون در ایران را دارد. این استان با 2700000 نفر دارای بیش از 2500 نفر بیمار تالاسمی مازور است (14). نیاز این بیماران از طریق 50600 واحد خون تامیین میگردد . در استان سالیانه حدو 72000 واحد خون اهدا میشود که 70 درصد این خون اهدایی صرف بیماران تالاسمی میشود(14). سیستان و بلوچستان همچنین بیشترین میزان مبتلایان به نقص فاکتور 13 را دارد .بیشترین میزان استفاده خون جنوب استان است این در حالی است که میزان اهدا خون در جنوب استان بسیار پایین است (16). در جهان هر 3 ثانیه یک نفر نیاز به خون و فراورده های خونی دارد . این امر اهمیت شناخت دقیق موارد ترزیق خون را نشان میدهد , و ضروری است که در خواست خون بر مبنای علمی صورت بگیرد (17) . امروزه در خواست بیش از حد خون و رعایت نکردن اصول درخواستی خون از مشکات شایع در بیمارستان ها به خصوص در جراحی های انتخابی (elective) است . این امر سبب بروز مسائلی مانند عدم توزیع مناسب فراورده های خون در بین مراکز مختلف , کمبود کاذب خون , بالا رفتن سن خون های ذخیره شده و کاهش کیفیت انها و نیز بالا رفتن هزینه های تهیه خون و نیز افزایش حجم کاری بانک خون است (7) ,(18),(19) . معمولا واحد های خون کراس مچ شده که برای اعمال جراحی درخواست میشود خیلی بیشتر از مقادیر مورد احتیاج است که منجر به عدم مصرف میشود به همین علت بانک خون از نسبت کراس مچ به تزریق شده(C/T ) استفاده میکند . که از شاخص های مهم در بررسی مصرف خون است در مدیریت انتقال خون نسبت C/T=2.5 برای استفاده مطلوب از خون توصیف شده است .در حقیقت نسبت بالاتر از 2.5 نشان میدهد فقط 40 درصد از خون های کراس مچ شده تزریق شده است (20), (18). نتایج تحقیقات نشان میدهد که متاسفانه هنوز استرازی خاصی برای رزرو خون در بیمارستان ها وجود ندارد(18). در مطالعه ای بر نوزادان مشخص شد که بخش زیادی از خون های درخواست شده مصرف نمیگردد به طوریکه حجم کل فراورده های تزریق شده معادل 3.4 درصد کل درخواستی بوده . این امر در مورد FFP صادق است میزان مصرف شده 5.5 درصد حجم درخواست شده بوده است. (17)
در مطالعه ای شایع ترین اندیکاسیون های درخواست خون و فراورده های خون در بیمارستان های اموزشی زاهدان , مالتیپل تروما ,شکستگی , زایمان, تروما به سر و سرطان خون میباشد . در این بررسس مشخص شد که 56.8 در صد از کل درخواست خون برای مولتیپل تروما, 42.4 درصد از کل درخواست ها برای شکستگی , 41 درصد از کل درخواست ها به علت تروما به سر به بیماران تزریق نشده است . و 38.3 درصد از درخواست خون در بیمارستان های زاهدان منجر به عدم مصرف و نهایتا از بین رفتن انها گردید. این بررسی ها نشان میدهد که در بسیاری از موارد درخواست خون بیش از حد استاندارد بوده و از قانون مدونی تبعیت نمیکند . این حالت منجر به افزایش مصرف و در نهایت افزایش ضایعات بیش از اندازه خون و محدودیت در دسترس قرار گرفتن خون برای بیماران واقعا نیازمند میگردد. (18) با توجه به شیوع بالای بیمار ی های خاص این استان و کمبود ذخایر خون و نبودن الگویی صحیح برای مصرف خون بر ان شدیم که مطالعه ای برای چگونگی و متوسط میزان مصرف خون و فراورده های خونی جهت تدبیر و ارائه راه کار مناسب در کاهش اتلاف و ذخیره بی مورد خون طراحی کنیم . |
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش | - موارد مصرف خون و فراورده های خونی در بخش های مختلف بیمارستان های شهر زاهدان در نیمه اول سال 1394 به چه صورت میباشد؟
- موارد مصرف خون و فراورده های خونی بر حسب جنس بیماران در بیمارستان های شهر زاهدان در نیمه اول سال 1394 به چه صورت میباشد؟
- نوع فراورده های خونی مصرفی در بیماران بیمارستانهای شهر زاهدان در نیمه اول سال 1394 به چه صورت میباشد ؟
- تعداد فراورده های خونی مصرفی در بیمارستان های شهر زاهدان در نیمه اول سال 1394 به چه میزان میباشد؟ |
| هدف کلی طرح | تعیین نحوه توزیع و مصرف خون و فراورده های خونی در بیمارستان های شهر زاهدان در نیمه اول سال 1394 |
| اهداف اختصاصی | - تعیین موارد مصرف خون و فراورده های خون بر حسب بخش های بیمارستانی شهر زاهدان در نیمه اول سال 1394
- تعیین موارد مصرف خون و فراورده های خونی بر حسب جنس بیماران در بیمارستان های شهر زاهدان در نیمه اول سال 1394
- تعیین نوع فراورده های خونی مورد استفاده در بیماران در بیمارستان های شهر زاهدان در نیمه اول سال 1394
- تعیین تعداد واحد های خونی و فراورده های مصرف شده در بیماران در بیمارستان های شهر زاهدان در نیمه اول سال 1394 |
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | سازمان انتقال خون و مراکز درمانی دانشگاه |
| تعریف واژه های تخصصی | |
| نوع مطالعه | مقطعی توصیفی |
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) | بیماران مراجعه کننده به بیمارستان های شهر زاهدان |
| حجم نمونه و روش محاسبه آن | تمام بیمارانی که در طی شش ماه خون و فراورده خون در یافت کرده اند |
| روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) | اسان |
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | با استفاده از داده های پرونده |
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | : پس از تایید در شورای پژوهش و مکاتبه با بیمارستان های مختلف و مراجعه به بیمارستان ها پرونده بیماران در طی مدت فوق بررسی و اطلاعات مورد نیاز استخراج خواهد شد در نهایت در هر ماه تعداد واحد های ارسال شده به هر بیمارستان با سازمان انتقال خون چک خواهد شد |
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | با استفاده از آزمون های توصیفی |
| ملاحظات اخلاقی | |
| محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها | ناقص بودن پروند ها |
| کلمات کلیدی | خون ,فراورده های خونی , بیمارستان |
| فهرست منابع و مراجع | A.M. Cheraghali / P.Eshgi / H. Abolghasemi/ social consequences of infected heamophilia cases in the Islamic republic of Iran / eastern Mediterranean health journal / Vo17/ no 6 /2011
2. Mahtab Maghsudlo/ Soheila NAsizahe/ Hassan Abolghasemi/ Shima ahmadyar/ Blood donation and donor recruitemin in Iran from 1998through2007 .ten years experience/ transfusion/vo49/2009
3.IBTO (Iran blood transfusion orgnazation)
4. H.Javadzade shahahahani/ why don’t women volunteer to give blood? A study of knowledge attitude and practice of woman about blood donation Yazd Iran 2005/ transfusion medicine/ 17/451-454/2007
5.مهدی بنی طالبی دهکردی / گیلاندخت ثابت / دکتر اعظم بنی طالبی/ بررسی تاثیر بلایای طبیعی در تامین خون سالم/ فصل نامه پزوهشی خون/ دوره 2/ شماره 7/ زمستان 84/ 309-314
6.Australian red cross blood service
7.نگار رضایی / زهرا معارف دوست / صدیقه امینی کافی زاده / محمد رضا مهدی زاده /فریبا بیرجندی /درخواست مصرف خون و فراورده های خونی در بیمارستان های تحت مطالعه شهر کرمان /فصل نامه پزوهشی خون/ دوره 10/ شماره 3/ زمستان 92/ 213-221
8.اسیه پیر زاده / مصطفی اقا حسینی/ ناهید اکبری/ فلورا فراهینی/ اکبر حسن زاده/ عوامل موثر بر اهدای خون مستمر در اهدا کنندگان استان اصفهان مبتنی بر نظریه رفتار برنامه ریزی شده / فصل نامه پزوهشی خون/ دوره 10/ شماره 2/ تابستان 92/ 182-189
9. A. charebabaghian/ H. abolghasemi/ M. tabrizi naming/ status of blood transfusion service in Iran/ Asian journal of transfusion science/ vo2 / no1 /January-June 2008
10. Majid Cheraghali/ availability of blood component and plasma derived medicines in Iran / transfusion and aphresis science/ 3.2007 3-7
11.دکتر حسین تیموری نقده / دکتر فرشاد ایمانی/ مهتاب مقصود لو/ کامبیز کیادلیری/ بررسی نحوه تزریق خون در بیماران تحت درمان با خون و فراورده های خونی/ فصل نامه پزوهشی خون/ دوره 3/ شماره 3/ پاییز 85/ 253-258
12. H. rezvan / H. Abolghasemi/ S. Amin kafiabad/ transfusion transmitted infection among multi transfused patient in Iran/ transfusion medicine/ 2007. 17.425-433
13.مزگان کاشانچی لنگرودی / هوشمند عبدالرحیم پور هروی/ شیوع دیابت ,هیپو تیروییدی و هیپوپاراتیروییدی در بیماران تالاسمی مازور مراجعه کننده به بیمارستان شهید دکتر محمد جواد باهنر کرج/ فصل نامه پزوهشی خون / دوره 9 / شماره 4/ زمستان 91/ 422-428
14. ابراهیم میری مقدم / پیمان عشقی / اسماعیل صانعی مقدم / سید محمد هاشمی/ شیوع هموگلوبینوپاتی ها در استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرق ایران / فصل نامه پزوهشی خون/ دوره 9 / شماره 4 / زمستان 91 / 406-413
15. علی فضل اله پور عزیزی/ محمد بخشی / دکتر خدایار عشقوندی/ بررسی عوارض انتقال خون در بیماران مبتلا به تالاسمی بیمارستان اموزشی شهر همدان/ مجله علمی دانشکده پرستاری و مامایی همدان/ دوره هفدهم/ شماره 1و2/ 1388/ شماره 31و 32
SBBTO (Sistan and Balochestan blood transfusion orgnazation)16.
17.دکتر پریسا محققی / دکتر نسترن خسروی / دکتر رضا حاج منوچهری/ بررسی دفعات تجویز فراورده های خونی به نوزادان نارس در بیمارستان حضرت رسول اکرم و مشکلات و وحدودیت های ان /مجله دانشگاه علوم پزشکی ایران 197/ دوره 13/ شماره 52 پاییز 1385
18. دکتر شهرام کرمی/ ناهید پور خسروی/ سهیلا خسروی/ اسماعیل صانعی مقدم / نحوه مصرف خون و فراورده های خون در بیمارستان ها ی اموزشی زاهدان/ فصل نامه پزوهشی خون / دوره 5 شماره 4 /زمستان 87/ 257-266
19.مریم تولیت / عباسعلی برکچی / شاخص مصرف خون در بیماران بستری در بیمارستان امام رضا بیرجند/ فصل نامه پزوهشی خون /دوره 10 /شماره 4 زمستان 92/ 400-405
20. دکتر بهروز زمان / محمد رادمهر / علی صحراییان/ دکتر پدرام سهرابی/ میزان و علت عدم مصرف خون های درخواست شده از بانک خون در اعمال جراحی الکتیو در بیمارستان حضرت رسول اکرم / فصل نامه پزوهشی خون /دوره 6 شماره 2 تابستان88/141-146 |