| عنوان |
متن |
| خلاصه طرح به فارسی | بررسی فراوانی سوء تغذیه در کودکان 5-1 ساله مهدکودک شهر زاهدان در سال 1394 |
| خلاصه طرح به لاتین | Prevalence of malnutrition in kindergarten children1-5 years old of zahedan, 2015 |
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | سوء تغذیه از علل مهم مرگ و میر و بیماریزایی درکودکان است که معمولاً به علت دریافت کم غذا یا جذب نامناسب آن ایجاد میشود. از بین عواملی که منجر به دریافت ناکافی مواد غذایی میشوند میتوان به عادت بد تغذیه ای دریافت کم موادغذایی و عوامل روحی_ معنوی اشاره کرد (3-1)
در کشورهای درحال توسعه و کم توسعه یافته، سوء تغذیه تحت عنوان سندرم باز دارندگی توسعه مطرح می شود که شامل طیف وسیعی از اختلالات مانند اختلال رشد، تاخیر درتکامل ذهنی، مغزی و رفتاری، افزایش ناتوانی و حتی مرگ و میر است. اختلالات رشد معمولا با سایر کمبودهای تغذیه ای مانند کمبود ویتامینA،آهن و روی همراه است که باعث تشدید اثر سوء تغذیه ، به ویژه در دوران رشد داخل رحمی و سه سال اول زندگی می شود.(1،2)
کمبودهای تغذیهای در کودکان علاوه برعقب ماندگی رشد جسمی وذهنی با کاهش آموزش پذیری، افت توانمندی و عدم توانایی در کسب مهارتها قابل تعمق است.این مشکلات به طور غیر قابل جبرانی نسلهای آینده و توسعه ملی، اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی جامعه را در معرض خطر قرار میدهد[4].
علاوه بر دسترسی به غذای کافی و ابتلا به عفونت ها که به عنوان دلایل اولیه بروز سوءتغذیه محسوب می شوند، ناامنی غذایی خانوار،دسترسی ناکافی به خدمات بهداشتی- درمانی و مشکلات بهداشتی موجود در محیط زندگی و هم چنین ساختار اقتصادی - اجتماعی و فرهنگی جامعه در سطوح ملی و محلی به عنوان دلایل پایه ای بروز و گسترش سوءتغذیه در یک جامعه محسوب می شوند. در حقیقت شدت و گستره سوءتغذیه پروتئین- انرژی و کمبود ریزمغذی ها ارتباط نزدیکی با وضعیت اقتصادی- اجتماعی، سطح آموزش و سواد، وضعیت اقلیمی، تولیدات غذایی ، دسترسی به آب سالم ، پوشش و کیفیت خدمات بهداشتی درمانی دارد.(5)
هرچند مطالعات انجام شده ی اخیر در ایران نشان دهنده ی کاهش محسوس درصد کودکان مبتلا به سوء تغذیه درکلیه مناطق کشورمان می باشد ، اما هم چنان این مشکل در برخی مناطق یک اولویت مهم مداخلاتی در حوزه سلامت به شمار می رود. به طور مثال براساس مطالعه کشوری انجام شده در سال 1383با عنوان بررسی شاخص های تن سنجی کودکان زیر 6 سال کشور، گرچه شیوع کوتاه قدی ( سوء تغذیه مزمن ) ، در کل کشور 4.7% برآورد شده است و کشورمان در زمره کشورهای با شیوع پایین سوءتغذیه طبقه بندی می شود، ولی میزان شیوع این نوع سوءتغذیه در مناطق روستایی استان های سیستان و بلوچستان ، کهگیلویه و بویراحمد، خراسان،کرمان و چهارمحال بختیاری به گونه ای است که این مناطق در زمره مناطق نیازمند به مداخله فوری قرار می گیرند.(6)
در دنیا 32 % کودکان زیر 5 سال دچار سوء تغذیه متوسط و شدید هستند و این آمار در کشورهای کم توسعه یافته 45 % و درکشورهای توسعه یافته 33 % گزارش شده است (7).
همچنین نتایج بررسی کشوری شاخصهای سوء تغذیه کودکان زیر 5 سال در سال 1383 ، نشان دهنده کاهش محسوس درصد کودکان مبتلا به سوء تغذیه می باشد و در این مطالعه 4.7 % کودکان زیر 5 سال دچار کوتاه قدی تغذیه ایی، 5.2% کم وزنی متوسط و شدید و 3.7% مبتلا به لاغری هستند؛ ولی این شیوع در برخی از استانهای کشور از جمله خراسان، در حدی است که نیاز به مداخله وبرنامه ریزی دارد.(6(
در تحقیق طاهری و همکاران، شیوع کم وزنی، کوتاه قدی و لاغری در کودکان 1-36 ماهه به ترتیب 68.6 % ، 58.6 % و 32.4 % گزارش شده است . (8)
سوء تغذیه پروتئین_انرژی اکثرا در کودکان زیر 5 سال دیده می شود و حداکثر شیوع آن در سن 18 ماهگی است (9).
بررسی کشوری در سال 1377 در ایران بر مبنای استانداردهای NCHS نشان داد که 15.4% کودکان زیر پنج سال، کوتاه قدی تغذیه ای، 10.9 % کم وزنی متوسط و شدید و 4.9 % لاغری داشتند و این تعداد فقط شامل موارد متوسط و شدید بود و موارد خفیف در نظر گرفته نشده بودند. (10)
در مطالعه ای در استان خراسان جنوبی در سال 1385 که بر روی 1807 کودکان زیر شش سال بر اساس استانداردهای NCHS انجام شد، 41.3 % کم وزنی، 45 % کوتاه قدی و 32.2 % لاغری داشتند.(11)
در تحقیق Kwena و همکاران، شیوع کوتا ه قدی 29.5% نسبت به شیوع کم وزنی 20.2% و لاغری 4.2% (12)و نیز در تحقیق Xue و همکاران، شیوع کوتاه قدی 10.36% نسبت به شیوع کم وزنی 3.6% (13)بیشتر گزارش شده است که این تفاوت می تواند ناشی از وضعیت تغذیه ای کودکان از نظر زمانی باشد .
نتایج تحقیق فرج زاده در سال 1390 در بیرجد نشان داد که شیوع سوء تغذیه بر اساس معیار کموزنی، لاغری و کوتاهقدی به ترتیب 8/42%، 61% و 2/19% بود. بین شیوع سوء تغذیه با سن، جنس، شغل و تحصیلات مادر و محل سکونت در سه شاخص کموزنی، لاغری و کوتاهقدی و با بعد خانوار در شاخص کوتاهقدی ارتباط معنیداری مشاهده شد (05/0 P< ) ؛ اما ارتباط معنیداری با فاصله و رتبه تولّد حاصل نشد(14) .
با توجه به نتایج گزارش شده از مطالعات انجام شده در شهرهای مختلف ایران و سایر کشورها ، از آنجائیکه مطالعات بررسی سوء تغذیه بایستی به صورت منطقه ای (هر چند سال یکبار ) انجام شود ، و در چند سال اخیر نیز تحقیقی در این خصوص در کودکان مهدکودکی شهر زاهدان انجام نشده است ، در نظر است با انجام این مطالعه و اطلاعات بدست آمده ، بتوان انشاالله با اطلاع رسانی به مسئولان و اطلاع رسانی به والدین ،برنامه ریزی صحیحی جهت بهبود وضعیت تغذیه ای کودکان انجام داد. |
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش | 1. فراوانی سوء تغذیه در کودکان مهدکودک شهرزاهدان بر اساس کم وزنی چقدر است؟
2. فراوانی سوء تغذیه در کودکان مهدکودک شهرزاهدان بر اساس لاغری چقدر است؟
3. فراوانی سوء تغذیه در کودکان مهدکودک شهرزاهدان بر اساس کوتاه قدی چقدر است؟
4. فراوانی سوء تغذیه (کم وزنی / لاغری/ کوتاه قدی) در کودکان مهدکودک شهرزاهدان بر اساس جنس چقدر است؟ |
| هدف کلی طرح | بررسی فراوانی سوء تغذیه در کودکان 5-1 ساله مهدکودک شهر زاهدان در سال 1394 |
| اهداف اختصاصی | 1. تعیین فراوانی سوء تغذیه بر اساس کم وزنی در کودکان مهدکودک شهرزاهدان
2. تعیین فراوانی سوء تغذیه بر اساس لاغری در کودکان مهدکودک شهرزاهدان
3. تعیین فراوانی سوء تغذیه بر اساس کوتاه قدی در کودکان مهدکودک شهرزاهدان
4. تعیین فراوانی سوء تغذیه (کم وزنی / لاغری/ کوتاه قدی)در کودکان مهدکودک شهرزاهدان بر اساس جنس |
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | |
| تعریف واژه های تخصصی | برای تعیین وضعیت سوءتغذیه از شاخصهای:
وزن برای قد( شاخص لاغری) ،
وزن برای سن (شاخص کم وزنی)
قد برای سن ( شاخص کوتاه قدی) استفاده می شود |
| نوع مطالعه | توصیفی_ تحلیلی |
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) | کلیه کودکان 5-1 ساله مهد کودکهای شهر زاهدان
- معیار خروج از مطالعه
کودکان زیر یک سال |
| حجم نمونه و روش محاسبه آن | |
| روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) | با توجه به نتایج مطالعه فرج زاده در بیرجند(14) که کوتاه قدی تغذیه ای را حدودا 20% ذکر کرده است و در نظر گرفتن d= 1/5p که برابر با 04/0 می شود حجم نمونه برابر خواهد شد با
n=(z 1-a/2)2(p (1-p))/d2
n= (1.96*1.96)(0. 2 * 0.8)/(0.04 * 0.04)=385 |
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | فرم اطلاعاتی ، ترازو جهت اندازه گیری وزن و متر پلاستیکی جهت اندازه گیری قد |
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | پپس ار تصویب طرح و هماهنگی با اداره بهزیستی و مشخص شدن تعداد مهدکودکها و در نظر گرفتن تقسیم بندی بر اساس مناطق آموزش و پرورش در شهر زاهدان ، مهد کودک ها در مناطق مختلف مشخص شده و از طبقات مختلف با در نظر گرفتن حجم هر طبقه تعداد مهد کودک مناسب انتخاب شده و سپس در هر مهد کودک، کودکان به صورت تصادفی سیستماتیک انتخاب می شوند تا تعداد نمونه ها به حجم مورد نظر برسد.
قد کودکان توسط پژوهشگران با مترنواری غیر قابل ارتجاع با دقت 1- 5/0سانتیمتر و و وزن با ترازوی عقربه ای Seca (ساخت آلمان)با دقت 100 گرم با شرایط زیر اندازه گیری می شود وزن کودکان با حداقل لباس در حالت ایستاده اندازه گیری می شود . اعداد بدست آمده از اندازه گیری قد و وزن در فرم اطلاعاتی ثبت میشود. سن(بر حسب ماه) کودکان از پرونده های موجود در مهد کودکها ثبت می گردد.
برای تعیین وضعیت سوءتغذیه از شاخصهای وزن برای قد( شاخص لاغری) ، وزن برای سن (شاخص کم وزنی) و قد برای سن ( شاخص کوتاه قدی) } بر اساس z-score (با استفاده از معیارهای رشد جدید WHO استفاده می شود . z-score کمتر از SD 3- سوء تغذیه شدید ، بین SD 2- تا 3- سوء تغذیه متوسط و بالاتر از SD 2- سوء تغذیه خفیف و طبیعی در نظر گرفته می شود(15) . |
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | داده ها بااستفاده از نرم افزار SPSS انالیز شده ، جهت توصیف داده ها از روش های آمار توصیفی (شاخص های پراکندکی ، مرکزی ( میانگین و انحراف معیار ) و فراوانی ( تعداد، درصد) و مقایسه فراوانی سوء تغذیه بر اساس گروه سنی و حنس از آزمون کای دواستفاده می شود. |
| ملاحظات اخلاقی | کلیه کدهای اخلاقی مرتبط با سلامت کودکان ( راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروههای آسیب پذیر در جمهوری اسلامی ایران )
فصل اول کلیات ( کدهای اخلاقی 2، 3، 5)
2- افراد آیب پذیر باید در تمامی مراحل طزاحی و اجرا و گزارش پژوهش مورد حفاظت ویژه قرار بگیرند.
3- طراحی و اجرای پژوهشی باید به گونه ای باشد که کرامت انسانی ، احترام و تمامیت جسمانی و روانی این رکت کنندگان رعایت و حفاظت شود.
5- در پژوهشهای غیر درمانی ، در صورتی باید از افراد آسیب پذیر استفاده شود که نتایج پژوهش برای خود شرکت کننده یا سایر افرادی که به همان گروه آسیب پذیر تعلق دارند مفید باشد و خطر پژوهش برای هر شرکت کننده بیش از حد متعارف در زندگی روزمره نباشد.
فصل دوم ، نوزادان و کودکان :
کدهای اخلاقی 2 ، 7- 4 ،17 ، 18 ، 21 در خصوص کودکان رعایت می گردد .
2- هدف از پژوهش باید پیشبرد دانش در رابطه با سلامت نوزادان و کودکان یا ارتقای سلامت و مراقبت از این گروه باشد.
4- کودکان از نظر دارا بودن ظرفیت برای دادن رضایت به سه گروه سنی تقسیم میشوند:
زیر 7 سال، 7 تا 15 سال، و بالای 15سال.
4-1در کودکان زیر 7 سال: باید رضایت کتبی هم از پدر وهم از مادر نوزاد گرفته شود. در صورت عدم دسترسی به یکی از آنها یا فقدان ظرفیت تصمیمگیری درهریک از والدین، رضایت از یکی از آنها کفایت میکند. در صورت عدم دسترسی یا فقدان ظرفیت در هر دو والد، رضایت سرپرست قانونی واجد صلاحیت برای انجام پژوهشهای درمانی لازم است، اما در پژوهشهای غیردرمانی انجام پژوهشها در چنین شرایطی ممنوع است.
4-2 در کودکان 7 تا 15 سال تمام، باید رضایت آگاهانه کتبی از سرپرست قانونی گرفته شود. همچنین، باید متناسب با سطح درک و شناخت کودک، موافقت آگاهانهی وی نیز اخذ شود. کودک حق دارد که اطلاعات لازم را در حد توانایی فهم خود دریافت کند، نظر خود را بیان کند و تصمیم بگیرد. روشهای مورد استفاده برای ارائهی اطلاعات و اخذ رضایت، باید متناسب با سن و قدرت فهم کودک باشد
5-در مورد کودکانی که بر طبق نظر مراجع قضایی حکم رشد گرفته اند، اخذ رضایت از خود فرد ضروری و کافی است.
6- اگر سن سرپرست قانونی کمتر از 18 سال باشد، تنها در صورتی می تواند به نیابت از کودک رضایت دهد که ظرفیت تصمیمگیری در ایشان محرز شود.
7- پژوهش بر نوزادان یا کودکان تنها در صورتی باید انجام گیرد که انجام آن پژوهش بر روی سنین بالاتر امکانپذیر نباشد یا توجیه اخلاقی برای انجام آن پژوهش بر روی کودکان وجود داشته باشد.
17- نباید هیچ گونه هزینه مالی برای شرکت کننده در پژوهش به کودکان یا سرپرست قانونی آنان پرداخت شود.
18- سرپرستان کودک این حق را دارند که در طی انجام پژوهش کودک خود را همراهی کنند.
21- اخذ رضایت آگاهانه از کودک و سرپرستان او ترجیحا باد توسط شخص یا اشخاصی انجام گیرد که در تیم درمای او مشارکت ندارند. |
| محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها | |
| کلمات کلیدی | سوء تغذیه ،کودکان ، مهد کودک |
| فهرست منابع و مراجع | 1. 1. Khor GL. Update on the prevalence of malnutrition among children in Asia. Nepal Med Coll J 2003; 5(2): 113-22.
2. Martorell R. The nature of child malnutrition and its long-term implications. Food Nutr Bull 1999; 20(3): 288-892.
3. Behrman RE., Kliegman RM., Nelson WE., Vaughan VC., Nelson textbook of pediatrics, 16th ed., Philadelphia, Pensylvania,WB. Saunders company, 2000, PP: 169-172.
4. Unicef report the state of the world’s children. Nutrition Reviews. 1998; 56(4):115-123.
5. Levin HM, Pollitt E, Galloway R, McGuire J. Micronutrient deficiency disorders. In: Jamison DT, Mosley WH, Measham AR, Bobadilla JL, editors. Disease control priorities in developing countries. 2nd ed. Oxford (UK): Oxford University Press; 1993.p.421-451.
6. Sheikholeslam R, Naghavi M, Abdolahi Z, et al. Present situation and 10 year trend of malnutrition in less than 5 years children, Iran. Iranian Journal of Epidemiology 2008;4(1):21-28.[Persian].
7. Bellamy C, UNICEF. Early childhood. New York: UNICEF; 2001.
8. Taheri F, Fesharakinia A, Sadatjou A.Study of malnutrition in 6-12 years old children in Birjand. Journal of Birjand University of Medical Sciences. 2001; 8 (1): 22 -27. [Persian].
9. Rimaz Sh et al (2005). Prevalence and determiants of proten energymalnutriton among children under the age of 5 in Savojbolagh (2002-2003). Journal of Iran University of Medical Sciences. 12 (48) 97-105. [Persian].
10. Sheykholeslam R, Kolahdouz F, Sayari AA, Samadpour K. Resulte growth pattern in children in Iran 1998.Tehran: National Committee of Kids Nutritional; 2000. [Persian]
11. Sharifzadeh G, Raghebi S, Zeraatkar V, Moodi M. Prevalence of malnutrition in under 6- year old Children in South Khorasan in 2006. Journal of Birjand University of Medical Sciences. 2008; 15 (2): 73-79. [Persian]
12. Kwena AM, Terlouw DJ, de Vlas SJ, Phillips-Howard PA, Hawley WA, Friedman JF, et al. Prevalence and severity of malnutrition in pre-school children in a rural area of western Kenya. Am J Trop Med Hyg. 2003; 68 (4 Suppl): 94-99
13. Xue HL, Li ZL, Xie PM, Liu H, Jin N, Ma GY. Survey on the influencing factors of malnutrition in rural children under 7 years of age in Gansu Province. Zhongguo dang dai er ke za zhi= Chinese journal of contemporary pediatrics.2010; 12(12): 950-53.
14. Farajzadeh Z, . Saadatjoo S, Hosseini S, Hasani3 H, Taghizadeh M, Alahyari F. Prevalence of malnutrition in preschool childrenin Birjand City in 2010 . modern care j. 2012; 9 (2) :122-128
15. WHO Multicanter Growth Reference Study Group.WHO Child Growth Standards.Lenght/Height – for- age , weight –for-age ,weight-for-length, weight-for-height and body mass index-for –age:methods and development. Genava: World Health Organization; 2006. |