بررسی میزان آلودگی قارچی استخرهای سرپوشیده‌ شهر زاهدان در سال 1395

استخرها از عوامل مهم سلامت می باشند در صورت آلودگی آب استخرها و عدم رعایت مسائل بهداشت ،زمینه ابتلا به انواع عفونتها ، بیماریهای پوستی وقارچی در شناگران بوجود می آید . بررسی و مطالعه عوامل قارچی فرصت طلب و پاتوژن مستقر در این اماکن و جستجوی علل استقرار و بقائ آنها می تواند کمک موثری در جهت کاهش آلودگی شود(1). استخرهای سرپوشیده در تمامی فصول مراجعین و طرفداران فراوانی دارند. از جمله مراکز تفریحی و ورزشی هستند که هواداران زیادی دارند. با توجه به اطلاعات موجود در خصوص عدم رعایت مسایل و موازین بهداشتی از طرف مسئولین استخرها و هم‌چنین حضور تعداد زیاد مراجعه کننده، استخرهای شنا به یک کانون بیماری‌زا و آلوده کننده تبدیل گشته و عامل انتقال بیماری‌های گوناگون به خصوص عفونت‌های قارچی چشمی(کراتیت)، گوشی(اوتیت) و پوستی شده‌اند (2،3). در صورت آلودگی آب استخرها و عدم رعایت مسائل بهداشتی زمینه ابتلا به انواع عفونتها ، بیماریهای پوستی و قارچی در شناگران بوجود می آید که می تواند عواقب خطر ناکی به همراه داشته باشد (4). آب استخر از عوامل زیادی چون: پوست و رسوبات چربی ، آمونیاک عرق بدن وادرار ، چرک ، آدامس و غذ ا ، عوامل محیطی نظیر : باران اسیدی ، آلودگی هوا ، جلبک ، قارچ ، گازهای شیمیایی ، میزان رطوبت هوا ، تابش نور خورشید ، درجه حرارت محیط و تبخیر ، عوامل ساختمانی ، ضدعفونی کننده ها تاثیر می پذیرد (5). کیفیت آبهای استخر بستگی به تعداد شناگران در واحد زمان و تاثیر مواد ضد عفونی کننده دارد . شاخص های مهم در بررسی آب استخر استافیلوکوکسها ، استرپتوکوکوسها ، کاندیدا آلبیکنس ، درماتوفیتها ، لژیونلا ها می باشند(6).  بررسی و مطالعه عوامل قارچی و مدت بقاء آنها در این محیط ها می تواند کمک بسیار موثری در جهت اتخاذ روش های کنترل برای رفع آلودگی باشد . ودر نتیجه از بروز عفونتهای احتمالی پیشگیری نماید(7).

با وجود پیشرفت روزافزون دانش بشری در زمینه کنترل و ریشه کنی بیماری‌های قارچی از جمله درماتوفیتوزیس  در انسان، آمار و ارقام به دست آمده نشان دهنده‌ی آن است که این بیماری یکی از مسایل مهم بهداشتی درمانی در جهان و ایران محسوب شده و مو، ناخن و لایه‌های شاخی پوست را گرفتار می‌سازد و موجب بروز تغییرات پاتولوژیک در میزبان می‌گردد. برای ایجاد بیماری‌های قارچی پوست غیر از عوامل بیماری‌زا در محیط، عوامل دیگری چون درجه‌ی حرارت محیط، رطوبت، سن، شغل، شرایط زندگی و عدم رعایت موازین بهداشتی اهمیت به سزایی دارند (8،9،10). به دلیل شرایط جغرافیایی و اقلیمی خاص نقاط مختلف کشورمان که محیط را برای رشد گونه‌های مختلف قارچ‌ مساعد ساخته است و با توجه به وجود عوامل مساعد کننده برای ایجاد بیماری در میزبان‌های مستعد، بررسی و شناخت قارچ‌های مختلف محیط از نقطه نظر پراکندگی، انتشار و ... واجد اهمیت می‌باشد. وجود آلودگی‌های قارچی در استخرهای فوق بوده که می‌توانند تحت شرایط خاص در برخورد با میزبان‌های مستعد زنگ خطری در ابتلا به عفونت‌های قارچی و بیماری‌های آسم و آلرژی به شمار آیند. از آنجایی که استخرهای سرپوشیده در تمامی فصول سال مردم را به سوی خود جلب می‌کنند، رعایت بهداشت و عدم آلوده سازی محیط و آب استخر از اهمیت ویژه ای برخوردار است. عفونت‌های قارچی جلدی انسان در سال‌های اخیر افزایش قابل ملاحظه‌ای داشته و یکی از علل آن تماس بیشتر مردم با محیط‌ها و اماکن سرپوشیده‌ی آلوده و حیوانات اهلی و خانگی می باشد که باعث انتقال بیماری‌ها به انسان می‌گردد. شایع‌ترین عوامل بیماری‌های قارچی جلدی، درماتوفیت‌ها می‌باشند که در تمام نقاط دنیا یافت می‌شوند. میزان آلودگی قارچ‌های درماتوفیت در رختکن و حاشیه‌ی دوش بیش از سایر نقاط استخرها است. علت آلودگی قارچی در استخر را می‌توان به تعداد زیاد مراجعه کننده در هر روز و قدیمی بودن ساختمان استخر و نداشتن موقعیت مناسب دانست در حالی که استخر دیگری ممکن است با کمترین مراجعه کننده و تازه ساخت بودن ساختمان استخر و مطابقت با استانداردهای جهانی، کمترین آلودگی را نشان داد. بنابراین هر چه تعداد افراد مراجعه کننده کمتر و ساختمان استخر بهتر باشد میزان آلودگی استخرها هم کاهش خواهد یافت. در بررسی انجام گرفته در رابطه با قارچ‌های یافت شده در آب استخرها هیچ‌گونه قارچ درماتوفیتی از آب استخر جداسازی نشد و بیشترین درصد قارچ‌های موجود، مربوط به قارچ‌های ساپروفیت(1613 عدد کلنی قارچی) بوده است. در طی تحقیقی که توسط مگازی و همکاران بر روی دو استخر شنای شهر اسیوت مصر انجام گرفت، سه گونه‌ی درماتوفیتی در آب استخر تشخیص داده شد (11). در بررسی دیگری که کرائوس و تیفن برونر انجام دادند موفق شدند که تعدادی از قارچ‌های بیماری‌زا از جمله تریکوفتون منتاگروفایتیس و تریکوفیتون وروکوزوم را از آب استخرهایی که حاوی 35/0 میلی گرم در لیتر کلر آزاد بودند جداسازی کنند (12). که مشابه همین نتایج توسط نورلارد ودتانت گزارش شده است که در رختکن مردان و زنان، آلودگی به قارچ‌های درماتوفیت از درصد بالایی برخوردار است و از این محیط‌ها درماتوفیت را جدا نمودند. در استخر سرپوشیده‌ی شماره‌ی یک، بیشترین درصد آلودگی مربوط به دوش بود، زیرا که در این استخرها دوش‌ها در محل تاریک  نصب شده و هم‌چنین کف دوش‌ها فاقد سرامیک و کاشی بوده و عناصر قارچی به راحتی می توانند در آن مناطق مانده و رشد نمایند. در استخر ممکن است آلودگی قارچی در محل دوش‌ها نیز مشاهده شود که این مورد نیز به علت نزدیکی خیلی زیاد دوش‌ها با محل رختکن ها می باشد و انتقال قارچ‌ها از رختکن‌ها به دوش‌ها و بالعکس را میسر می‌سازد. دلیل احتمالی عدم وجود درماتوفیت را در پاشویه، از یک سو علت رشد زیاد میکروب‌ها که باعث مهار رشد درماتوفیت‌ها می‌گردد و از سوی دیگر استفاده از مواد ضد عفونی کننده که منجر به از بین رفتن آن خواهد شد، می‌دانند(13). بیش از 90 درصد قارچ‌های ساپروفیت شامل آسپرژیلوس، پنی‌سیلیوم و کلادوسپوریوم  هستند و با توجه به اینکه استخرها مملو از قارچ‌های ساپروفیت و مخمری بوده و بایستی به این مسئله نیز توجه کرد که قارچ‌های ساپروفیت و قارچ‌های مخمری تحت شرایط خاصی در میزبان‌های مستعد سبب بروز بیماری‌های قارچی مختلف از جمله عفونت‌های پوستی، چشمی، گوشی و آسم و آلرژی خواهد شد (14). با توجه به نتایج به دست آمده، پیشنهاد می گردد که توسط مسئولین استخرها به افراد مراجعه کننده آموزش بهداشت داده شود  تا درصورت وجود هرگونه بیماری پوستی، کچلی و عفونت‌های واژن و ... از ورود به استخر خودداری کنند. آب پاشویه مرتباً تعویض و مواد ضدعفونی کننده به آن اضافه گردد. بعد از هر نوبت استفاده از استخر، محیط رختکن با مواد ضدعفونی کننده به خوبی پاکیزه شود، که در صورت رعایت چنین موازین بهداشتی، به طور قطع آلودگی‌های قارچی و میکروبی آب استخرها و محیط اطراف آن کاهش چشم‌گیری خواهد داشت (15).

معیارهای پاکیزگی آب استخرهای سرپوشیده شنا نزدیک به استاندارد آب آشامیدنی می‏باشد . آب استخر در صورت عدم رعایت استانداردهای بهداشتی می‏تواند بیماریهای حصبه , شبه حصبه , اسهال , ناراحتیهای دستگاه گوارشی , عفونت چشم , گوش , حلق و بینی , بیماریهای دستگاه تنفسی , بیماریهای پوستی مانند بیماریهای قارچی , زرده زخم , خارش پوست و حتی بیماریهای مقاربتی را به شخص استفاده کننده از آب آلوده استخر منتقل نماید . مهم‏ترین عوامل آلوده کننده آب استخر افزایش بار ( تعداد شناگر ) بیش از تعداد محاسبه شده در طراحی استخر , عدم کنترل صحیح کلر باقیمانده استخر و عدم کنترل بهداشتی شناگران قبل از ورود به استخر می‏باشد . لذا به منظور حفظ سلامت استفاده کنندگان قبل از بهره ‏برداری از استخر شنا می‏باید استخر مجهز به تأسیسات تصفیه فیزیکی برای زلال سازی آب و گندزدائی به روش شیمیائی شده باشد  (23،24،25).

 امید است با حل چنین مشکلاتی راهی در جهت بهتر شدن شرایط به وجود آید. با توجه به عدم انجام چنین مطالعه‌ای در شهر زاهدان این تحقیق با هدف تعیین انواع آلودگی‌های قارچی استخرهای سرپوشیده شهر زاهدان در سال 1394 و در نهایت آگاه ساختن مسئولین و افراد استفاده کننده از استخرها به منظور رعایت موازین بهداشتی، پیشگیری و کنترل بیماری‌های قارچی، انجام می گیرد.

فرضیات پژوهش (باتوجه به اهداف طرح ) :

2- هدف کلی طرح : تعیین و شناسایی، کلنی قارچ توسـط روش و یا اسلاید کالچر در آب استخرهای سرپوشیده‌ی شهر زاهدان در سال 1395

3- اهداف اختصاصی : 1- تعیین میزان فراوانی آلودگی های قارچی 36 نمونه از بخش سطحی در استخرهای سرپوشیده‌ی شهر زاهدان 2- تعیین میزان فراوانی آلودگی های قارچی 36 نمونه از بخش 20 سـانتیمتـری از عمق سطح آب استخرهای سرپوشیده‌ی شهر زاهدان 3- تعیین درجه دمـای آب بـا اسـتفاده از دماسـنج 4- تعیین میزان کدورت با الکترود دستگاه کدورت سنج شرکت HACH آمریکـا 5- تعیین میزان کلـر باقیمانده آب با استفاده از کیت DPD ساخت کارخانهtest Palin آمریکا 6- تعیین میزان آب pH با استفاده از کیت DPD ساخت کارخانهtest Palin آمریکا 7- تعیین و شناسایی، کلنی قارچ توسـط روش   اسلاید کالچر

در این مطالعه‌ی توصیفی از  9 استخرهای سرپوشیده، شهر زاهدان در شرایط یکسان نمونه‌گیری انجام خواهد‎ شد[w1] . جهـت بررسـی آلودگی قارچی با روش نمونه گیری[w2]  سرشماری در مجمـوع 72 نمونه از بخش سطحی (36نمونه) و 20 سـانتیمتـری زیـر سطح ( 36 نمونه) ، بررسی خواهد شد. این نمونه ها در سـاعات 12- 9 صـبح از آب اسـتخرهای سرپوشیده زاهدان با پمپ پلاستیکی در ظروف استریل جمـع آوری خواهد شد(17) و بلافاصله دمـا، pH و کلـر باقیمانـده آنهـا در محـل اندازه گیری خواهدگردید، سپس نمونه ها به آزمایشگاه بهداشت محـیط دانشگاه علوم پزشکی زاهدان منتقل خواهندشد. برای اندازه گیری pH و کلر باقیمانده از کیت DPD ساخت کارخانهtest Palin آمریکا  استفاده خواهد شد. دمـای آب بـا اسـتفاده از دماسـنج و کدورت با الکترود دستگاه کدورت سنج شرکت HACH آمریکـا تعیین خواهد شد (17،18).

بر اساس مراجع موجود، مقـادیر اسـتاندار آب استخرهای شنا، pH 2/ 7 تا 8 ، دما 29- 28 درجـه سـانتیگـراد، کدورت کمتر از NTU 5/ 0 و کلر باقیمانده ppm 3- 1 در نظر گرفته می شود(17). برای انجـام آزمایـشات قارچ شناسی سوآب استریل را در رسوب نمونه هـای سـطحی آب زده و روی محیط کشت S (سابورو دکستروز آگار) و نمونه هـای عمقی آب را در محیط Scc (سابورو دکستروز آگار سیکوهگزامید کلرامفنیکل) تلقیح نموده و با آنس استریل نـشاکاری خواهد گردیـد. لوله های کشت در دمای اتاق به مـدت 2 هفتـه قـرار داده خواهد شـد و سپس از نظر رشد قارچ بررسی خواهد گردید[w3] ، و نوع قارچ هم تشخیص داده خواهد شد. در صورت رشد کلنـی قارچ در بخش سطحی یا عمقی آب، آلودگی قارچی مثبت در نظر گرفته می شود، سپس کلنی قارچ توسـط روش  اسلاید کالچر مورد شناسایی قرار خواهدگرفـت (21،22[w4] [w5] ).

پس از گردآوری اطلاعات لازم، یافته هادر نرم افزار آماری SPSS  وارد گشته و داده ها بااستفاده  از آزمون آماری  Chi square   ، independent sample T test و رگرسیون داده‌هامورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت .   

1. Verma A, Bolton FJ, Fifield D, et al. An outbreak of E. coli O157 associated with a swimming pool: an unusual vehicle of transmission. Journal of Epidemiol Infect 2007; 135(6): 989–92.

1. Rasti S, Asadi MA, Iranshahi L, et al. Evaluation of parasitic and fungal contamination and physicochemical parameters of indoor public swimming pools in Kashan during 2008-9. Feyz, Journal of Kashan University of Medical Sciences 2011;15:77-83.[Persian] 

1. عقیلی ع، غلامی ش. بررسی قارچ های موجود در استخر های سرپوشیده شهرستان ساری. خلاصه مقالات چهارمین همایش سراسری انگل شناسی ـ قارچ شناسی و بیماری‌های انگلی ایران ـ مشهد، 24-21 مهر ماه 1382، 1382، صفحه 164.
2. نوریان ع، بدلی ح. بررسی آلودکی قارجی در استخرخای عمومی شهر زنجان . پنجمین همایش سراسری بیماریهای انگلی ایران دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی 1384 صفحه 235.
3. نورایی ط، سعیدی ک. راهنمای مراقبت و نگهداری استخر . انتشاراتدانشگاه شهید باهنر کرمان . چاپ دوم سال1384 صفحه 2-6
4. Gabrielsen .M.A.: Swimming pools. Acquire to their planning design and operation {4th} . Champaign.
5. خدادادی م، باریک ب. بررسی وضعیت میکروبی و پارامترهای فیزیکو شیمیایی آب استخرهای شنای عمومی شهر بیرجند . مجموعه مقالات نهمین همایش ملی بهداشت محیط اصفهان 1385صفحه977-989
6. شادزی ش. قارچ شناسی پزشکی و روش‌های تشخیص آزمایشگاهی و درمان. اصفهان: انتشارات جهاد دانشگاهی اصفهان، 1383، صفحات 93 تا 149 و 271 تا 279.
7. Rippon JW. Medical Mycology, the Pathgenic Fungi and Pathogenic Actinomycetes. 3rd ed. Philadelphia: W.B. Saunders Co; 1988: 169-275.
8. فیاض م، نوریان ع، مرسلی ی. بررسی فراوانی نسبی علل تینه آ (کچلی) در مراجعین به درمانگاه پوست کلینیک شهید بهشتی زنجان 1381-1380. پایان نامه جهت اخذ دکتری عمومی، زنجان. دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه زنجان، 1381، صفحات 46 تا 68.
9. Magahazy SMN. Fungi in two swimming pools in Aussit town Egypt. Zentralbl Microbial 1989; 144:213-16.
10. Kraus H. TieFenbrunner F. Randomised investigation of some tyrolean swimming pools for presence of trichomonas vaginal is and pathogenic fungi. Zentralbl Bakteriol (Orig B) 1975; 160(3):286-91.
11. Detanndt M, Norlard. N. Dermatophytes and swimming pools: seasonal fluctuation. Mycoses 1988; 31(10) 495-500.
12. Al- Doory Y, Domson JF. Mould Allergy. Philadelphia: lea & febiger; 1984.
13. APHA, WPCE. Standard Methods for the Examination of Water and Waste Water .16th ed. USA: APHA, WPCE; 1985: 133-139, 974.
14. Spotin A, Rouhani S, Parvizi P. The Associations of Leishmania major and Leishmania tropica Aspects by Focusing Their Morphological and Molecular Features on Clinical Appearances . Hindawi Publishing Corporation BioMed Research International 2014; 13
15. Institute of Standard and Industerial Researchof IR, Swimming pool water Microbiologicalspecifications. 1 st ed. 2007. 9412 and 11203.
16. American public Health Association StandardMethods for the examination of water and wastewater. 16th ed. Washington DC. American PublicHealth Association Inc. 1974: 133-9.
17. Nan bakhsh H, Hazrati Tappeh Kh, Diba K.Parasitic contamination and some physicochemicalparameters of indoor swimming pools in Urmia,2002. Behbood Journal 2006; 9(27): 52-62. [inPersian]
18. Vesaluoma M, Kalso S, Jokipii L, Warhurst D,Pönkä A, Tervo T. 1995. Microbiological quality inFinnish public swimming pools with specialreference to free living amoeba: a risk factor forcontact lens wearers? Br J Ophthalmol 1995;79(2): 178-81
19. Zaenei F. Medical Mycology. 2th ed. Tehran:Tehran University Publication; 2004
20. Shadzi SH. Medical Mycology and diagnosis.9th ed. Isfahan. Jahad Daneshgahei pub; 2005.
21.  اهلر و استیل , بهسازی شهر و روستا ترجمه دکتر رزاقی - ناصر - جلد اول , چاپ ششم - انتشارات جهاد دانشگاهی
22. Satvato joseph A. Environmental engineeningsamitation, fourth edition.Newuork, london Toronto 1992
23. Kebabjian, R.S(1995) Disinfection of public pools and Mangement of fecal Accidants, Joornal environmental Health Vol 58-NO1

بسمه تعالی

با سلام و احترام؛

با توجه به اینکه یکی از ارکان مهم توسعه ورزش در کشور وجود اماکن ورزشی و استفاده بهینه از این سرمایه­های ملی است، این پژوهش می­کوشد اهمیت هر یک از عوامل/ مولفه­های موثر بر میزان بهره­وری استخرها را مورد ارزیابی قرار دهد.

با توجه به اینکه تجربیات ارزشمند و پاسخ­های دقیق جنابعالی به عنوان متخصص امر تربیت بدنی می­تواند پژوهشگر را در انجام این پژوهش یاری نماید، لذا خواهشمند است دیدگاه کارشناسانه خویش را با تکمیل پرسشنامه ارائه فرمایید.

پیشاپیش از مشارکت علمی شما کمال تشکر را دارم.

                                                                                                                     با سپاس

                                                                                                 گروه محققین

اطلاعات فردی:

1. سن  ............................   سال

2. جنسیت:                               زن                   مرد

3. میزان تحصیلات:        لیسانس                     کارشناسی ارشد                            دکتری

4. سابقه خدمت:     کمتر از 5 سال                      6 تا 10 سال                    11 تا 15 سال

                        16 تا 20 سال                      21 تا 25 سال                   26 سال به بالا