بررسی میزان آگاهی و رعایت حقوق بیمار از دیدگاه پرستاران و بیماران بیمارستانهای آموزشی زاهدان در سال 1395

در گذشته ای نه چندان دور کارکنان بهداشتی درمانی برای بیمار بهترین تصمیم را بدون در نظر گرفتن حقوق بیمار می گرفتند، ولی امروزه بیماران از عملکر آنها انتظاراتی دارند و خواهان کسب حقوق خویش هستند که این نشان دهنده تغییر شرایط می باشد.(1) برای ایجاد یک شبکه ارتباطی سالم بین بیماران و ارائه دهنده خدمات درمانی نیاز به آگاهی طرفین در مورد حقوق خویش می باشد که امروزه با توجه به گسترش روابط اجتماعی انسان ها به دانستن حقوق و فراگیری قواعد و اصول آن بیش از پیش احساس نیاز می شود.(2) از زمانی که بیمار وارد بیمارستان می شود در معرض نقض حقوق خود است چرا که اولویت در مورد بیمار کسب مجدد سلامتی اوست و به حقوق او آنطور که باید توجه نمی شد.(3) حقوق بیمار عبارت است از تکالیفی که یک مرکز درمانی در قبال بیمار بر عهده دارد و به بیان دیگر، حقوق بیمار رعایت نیازهای جسمی، روانی ، معنوی و اجتماعی مشروع و معقول است که به صورت استانداردها و قوانین و مقررات درمانی تبلور یافته وتیم درمان مسئول و موظف به اجرا و رعایت آن می باشند.(4) موضوع حقوق بیمار در کنار رضایت مندی وی از خدمات سلامت از مهمترین محورهای حاکمیت بالینیو ارائه یک مراقبت انسان گرایانه و اخلاقی است (5 و6) که آگاه کردن بیماران و سهیم کردن آن ها در تصمیم گیری، در مجموع موجب رضایت کادر درمانی و بیمار، همچنین ارتقای کیفیت مراقبت را به دنبال خواهد داشت (7و8) یافته های otani و همکاران در سال 2004 نشان داد که 44 % بیماران اظهار داشتند که بدلیل ترس از عصبانی شدن کادر ارائه کننده خدمات سلامت، نگرانی از تأثیر منفی این اعتراض در مراقبت از ایشان ، عدم اطلاع از قوانین و شرایط، درگیر و گرفتار بودن پرسنل و ضعف در برقراری ارتباط بین بیمار و مراقبان در مورد خدمات، از پرسنل درخواستی نمیکنند. (9) برخی از محققین اظهار دارند که رعایت حقوق بیماران نمی تواند مانند گذشته بر اساس میل و سلیقه شخصی باشد و باید بر طبق قوانین و دستور العمل های ملی و بین المللی که به روشنی حقوق بیمار را تعریف کرده اند، باشد.(10) در مطالعه بابای و همکاران که در اهواز انجام شد به این نتیجه رسیدند که دیدگاه اکثر روان پزشکان در مورد آگاهی و رعایت حقوق بیماران در حد خوب بوده است. (11)همچنین نتایج مطالعه ای توسط نصیریانی و همکاران در یزد نشان داد که رعایت حقوق بیمار از دیدگاه پرستاران در حد متوسط بوده است.(12) به نظر می رسد اگر قرار است که منشور حقوق بیمار موقعیت اساسی که شایسته ی آن در جامعه است را کسب نماید، انجام تحقیقات وسیع و آموزشی های اجتماعی مورد نیاز است(13) و با توجه به اینکه عدم رعایت حقوق بیماران موجب پیامدهای نامطلوب می شود از جمله این که بی اعتمادی نسبت به کادر درمانی، عدم رضایت بیماران، کندی بهبودی ، افزایش روزهای بستری، تحریک پذیری ، افزایش هزینه های درمان، اعتراض به مراجع قانونی و کاهش کیفیت مراقبت را به دنبال خواهد داشت(14)و همچنین در مطالعه ای که نکوئی مقدم و همکارانش در کرمان انجام دادند بین میزان آگاهی و رعایق حقوق بیمار رابطه معناداری مشاهده کردند.(15)تصمیم برای آن شد که مطالعه ای با هدف  بررسی میزان آگاهی و رعایت حقوق بیمار از دیدگاه پرستاران و بیماران بیمارستانهای آموزشی زاهدان  انجام دهیم.

میانگین نمره آگاهی از حقوق بیمار از دید پرستاران و بیماران چقدر است؟

میانگین نمره رعایت حقوق بیمار از دید پرستاران و بیماران چقدر است؟

بین میانگین نمره آگاهی از حقوق بیمار با میزان رعایت حقوق بیمار در بیمارستان زاهدان از دید پرستاران و بیماران ارتباط وجود دارد.

بین مشخصات دموگرافیک(سن ، تاهل ، جنسیت،سطح تحصیلات ،شیفت کاری، بیمارستان) با میانگین نمره آگاهی از حقوق بیمار در بین پرستاران و  بیماران بیمارستانهای زاهدان ارتباط وجود دارد.

تعیین میزان آگاهی و رعایت حقوق بیمار از دیدگاه پرستاران و بیماران بیمارستانهای زاهدان

تعیین میانگین نمره آگاهی از حقوق بیمار از دید پرستاران و بیماران

تعیین میانگین نمره رعایت حقوق بیمار از دید پرستاران و بیماران

تعیین ارتباط بین میانگین نمره آگاهی از حقوق بیمار با میانگین نمره رعایت حقوق بیمار در بیمارستان زاهدان از دید پرستاران و بیماران

تعیین ارتباط بین مشخصات دموگرافیک(سن ، تاهل ، جنسیت،سطح تحصیلات ،شیفت کاری، بیمارستان) با میانگین نمره آگاهی از حقوق بیمار در بین پرستاران و بیماران بیمارستانهای زاهدان

بیماران بستری و پرستاران شاغل  در بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان و خاتم الانبیا

جهت تعیین حجم نمونه ، با توجه به اینکه تعداد کل جامعه آماری پرستاران را داریم(تقریبا 450 نفر) لذا با استناد به جدول مورگان حجم نمونه 210 نفر برآورد میگردد که با توجه به حجم هر بیمارستان در خاتم النبیا 90 نفر و در بیمارستان علی ابن ابیطالب 120 نفر در مطالعه شرکت خواهند کرد.

بیماران نیز  با توجه به مطالعات انجام شده (16) حجم نمونه در سطح اطمینان 95 درصد به شرح ذیل محاسبه گردیده است .

Z_1-α = 1/96

N=    = 200

D= 0/07                   s=0/5

یعنی حداقل حجم نمونه بر آورد شده 200 نفر می باشد.

برای پرسنل تصادفی خوشه ای دو مرحله ای:

بطوری که از بیمارستانهای آموزشی زاهدان دو بیمارستان انتخاب شدند و از روی لیست افراد که از مرکز اطلاعات بیمارستان گرفته می شود افراد بصورت تصادفی انتخاب خواهند شد.

و برای بیماران غیر احتمالی و در دسترس استفاده می شود.

1. Sarbaz M, Kimiafar K. Comparison of patient’s rights in developed countries and suggestion a proper model for Iran. Director General. 2011;8(2).
2. BATENI SM, SAJADI Z, HOSEINI SM. PATIENT’S KNOWLEDGE ABOUT PTIENTS’RIGHTS LEGISLATION. 2011.
3. Murray EJ. Struggling for dignity and respect: Patients' beliefs of their rights while hospitalized in an acute care facility. Dissertations from ProQuest. 2003.
4. Kh A, Karimi M, Asniashri H. Satisfying patient's right in hospitals affiliated with Tehran Medical University. J Med Ethics Hist Med. 2009;2(4):47-53.
5. HOUSHMAND A, Joulaei S, Mehrdad N, Bahrani N. NURSES'INFORMATION AND THEIR VIEW POINTS ABOUT PATIENT'S RIGHTS AND PRACTICAL FACILITATORS IN CLINICS. 2007.
6. Amini A, Tabrizi JS, Shaghaghi A. The status of observing patient rights charter in outpatient clinics of Tabriz University of Medical Sciences: Perspectives of health service clients. Iranian Journal of Medical Education. 2013;13(7):611-22.
7. Zahedi R, Zahedi F. Patients' and healthcare clients' rights in professional codes of ethics of library and information sciences. Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine. 2012;5(5):53-65.
8. Akbari L, Bagheri M, Baghersad Z, Aseman Rafaat N. Evaluation of the observance of patients' rights in the selected hospitals of Isfahan University of Medical Sciences. The Iranian Journal of Medical Law. 2015;9(33):175-96.
9. Otani K, Kurz RS, Barney SM. The impact of nursing care and other healthcare attributes on hospitalized patient satisfaction and behavioral intentions. Journal of Healthcare Management. 2004;49(3):181.
10. Büken NÖ, Büken E. Emerging health sector problems affecting patient rights in Turkey. Nursing Ethics. 2004;11(6):610-24.
11. Zare K. Awareness of and respect for the rights of the patients with psychological disorders in view of psychiatrists. The Iranian Journal of Medical Law. 2014;8(29):77-99.
12. Nasiriani K, Farnia F, Nasiriani F. Study of respecting patients rights from nurses point of view employed in Yazd hospitals. IJFM. 2007;13(1):33-7.
13. Joolaee S, Nikbakht-Nasrabadi A, Parsa-Yekta Z, Tschudin V, Mansouri I. An Iranian perspective on patients' rights. Nursing Ethics. 2006;13(5):488-502.
14. Kalroozi F, Dadgari F, Zareiyan A. Patients’ satisfaction with patient’s bill of right observance. Iranian Journal of Military Medicine Fall. 2010;12(3):143-8.
15. NEKOEI MM, AMIRESMAEILI M, GHORBANINIA R, SHARIFI T, TABATABAIE S. AWARENESS OF PATIENTS'RIGHTS CHARTER AND RESPECTING IT FROM THE PERSPECTIVE OF PATIENTS AND NURSES: A STUDY OF LIMITED SURGICAL CENTERS IN KERMAN CITY, 2013. 2014:31-56.
16. Ravaghi H, Gohari MR, Adham Marellelu D, Mehrtak M, Jafari Oori M, Azari A, et al. Assessing the Inpatients Awareness from Patients Rights and Their Satisfaction from Observance of That Rights in the General-Educational Hospitals of Tehran University of Medical Sciences. Journal of Health. Journal of Health; 2016;7(1): 26–34.

جنسیت   :         مرد          زن  سن : ........... سال

تحصیلات : بیسوادزیر دیپلم دیپلم و فوق دیپلملیسانس  فوق لیسانس و بالاتر

محل اقامت (برای بیمار) :    شهر       روستا  وضعیت تاهل :مجرد       متاهل

مرکز مورد مراجعه  :  .............................                                                 نوع بیمه(برای بیمار) :   ........................................

آیا در زمینه حقوق بیمار آموزش دیده اید؟                            

آیا تا به حال در این بیمارستان یا بیمارستان دیگری بستری بوده اید؟