بررسی تاثیر آموزش مراقبت از نوزاد بر پیوند مادر و نوزاد ، خودکارآمدی مادران و استرس ادراک شده درمادران نوجوان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان سال 1395

نوجوانی (محدوده سنی 19-10 سال)(1) سرشار از فرصتها، چالش ها و تهدیدات است.  در این دوران هویت افراد شکل میگیرد و ویژگی­های شخصیتی آنان کامل میگردد. وقوع بارداری در این دوران خطیر می تواند با ساختار هویتی زن نوجوان در تضاد بوده و برای او بسیار مخرب باشد (2) .

بارداری نوجوانان دربسیاری از کشورهای جهان در حال گسترش است (3) ویک مسئله مهم از نظراجتماعی و بهداشتی میباشد (4) .طبق تخمین سازمان بهداشت جهانی نرخ بارداری نوجوانان به حدود 11درصد رسیده است. هر ساله حدود 16 میلیون دختر 19-15ساله و قریب 1 میلیون دختر زیر 15 سال باردار میشوند که  95 درصد این بارداری ها در کشورهای کم درآمد تا با در آمد متوسط می باشد (5). در این میان ایران هم جزء کشورهایی می باشد که در آن  نرخ بارداری نوجوان پایین نمیباشد به نحوی که سالانه 100 هزار تولد  را شامل میشود و در میان استان های  کشور استان سیستان و بلوچستان بیش ترین نرخ بارداری نوجوان را داراست (6).

مادران نوجوان با چالش های بهداشتی فراوانی به خصوص در رابطه با سلامت باروری و تولید مثل روبرو می باشند. . دختران نوجوانی که باردار میشوند در حالیکه هنوز با مشکلات نوجوانی دسته پنجه نرم میکنند، مجبور به تجربه زودرس بارداری و مادر شدن می شوند (3) .از طرفی بارداری زودرس پیامدهای نامطلوب بارداری را برای مادرو نوزاد افزایش می دهد. خطر مرگ درون رحمی و یا مرگ طی چند هفته اول پس از تولد برای فرزندانی که از مادران زیر 20 سال بدنیا می آیند، نسبت به مادران 29-20 سال 50% بیشتر می باشد. همچنین احتمال وزن کم هنگام تولد و خطر پیامدهای نامطلوب طولانی مدت  نیزدر کودکان این گروه بیشتر است  (5). مادران نوجوان در معرض خطرمشکلات ناشی از زایمان های سخت ( عدم تناسب سری و لگنی)، فشار خون بالا و آنمی می باشند(7) که می تواند دستیابی به اهداف  4و 5 هزاره - را دچار مشکل نماید (8)  .از میان فاکتورهای روانی استرس درمیان  مادران نوجوان نسبت  به سایر مادران باردار بیش تر است(9) و در دوره پس از زایمان نسبت به دوران بارداری افزایش میابد(10).

پدیده استرس در معنی بسیارعام ، پاسخ های روانی به نیازها و تهدیدهای روانی و فیزیکی می باشد(11) بر اساس تعریف کوهن از استرس، زمانی که نیازهای محیطی چه درونی و یا بیرونی، حقیقی یا تخیلی فشارآورده ویا بیش تر از ظرفیت فرد باشند، موجب تغییرات روانی و بیولوژیکی میشوند که فرد را در معرض خطر بیماری قرار میدهند (12) و می­توانند سبب ایجاد پیامد های نامطلوب در مادر و جنین بشوند (13). مادران در خصوص نقش جدید و مسئولیت نگهداری از نوزاد و این که آیا شایستگی های لازم در خصوص نگهداری و برقراری ارتباط  با کودک خود را دارند، دچار استرس میشوند (14) ومادرانی که استرس بالایی دارند نمی توانند به درستی  به نیازهای جسمی و روانی نوزاد خود  توجه و  آن را تامین کنند(15) .از طرفی یک بعد رشد  روانی نوزاد در گرو پیوند  بین مادر و نوزاد (16) و بعد دیگر آن مربوط به خودکارآمدی مادردر مراقبت از نوزاد میباشد (17).  پیوند بین  مادر و نوزاد به رابطه عاطفی بین مادر و نوزاد گفته میشود (18)که در دوران بارداری شروع شده و این ارتباط هنگامی که نوزاد به دنیا می آید افزایش میابد(19)  وتحت تاثیر عوامل نوزادی مانند  بی قراری، تغذیه با شیر مادر  وعوامل مادری مانند، شبکه حمایت اجتماعی، استرس و... قرار می گیرد.  به علاوه، پیوند بین مادر و نوزاد در دوران بعد زایمان می تواند به دلیل مشکلات مادر مانند تروما، کافی نبودن خواب شبانه، گوشه نشینی واختلال در روابط زناشویی  آسیب ببیند(20) .مادران نوجوان به نسبت سایر مادران باردار دانش و توانایی لازم در مراقبت از نوزاد را خود ندارند (21) و در نتیجه احساس ناتوانی و خودکارآمدی پایینی می کنند(22) .در حقیقت، خودکار آمدی مادراو را در مقابل استرس هایی که به وی در دوران پس از زایمان وارد میشود محافظت میکند (23) وبه معنی احساس اطمینان و باور فرد در انجام یک کار و یا یک رفتار می باشد، (24) که خود از دو جزء پیامد قابل انتظار وخود کارآمدی قابل انتظار تشکیل شده است. پیامد قابل انتظار، به باور فرد مبنی بر این که انجام یک رفتارمنجر به یک نتیجه خاص می شود،  اشاره دارد. در حالیکه، خودکارامدی قابل انتظار، به باور فرد در مورد توانایی فرد در اجرای موفق یک رفتار ومیزان کنترل اواشاره می کند (25) در نتیجه تجربه موفقیت آمیز از انجام یک رفتار منجر به ارتقای حس خودکارامدی و تجربه نامطلوب منجر به تضعیف این حس خواهد شد (26).

خود کارامدی در مراقبت از نوزاد می تواند حاصل آموزش وتمرینات  مادردر این خصوص، تجربیات قبلی او ، مشاهده سایر مادرانی که ازنوزادان خود مراقبت میکنند و ارزیابی خود از نظرعاطفی و فیزیولوژیک ( مانند حس خوب داشتن یک فرزندی سالم) باشد. با احساس خود کارآمدی در مراقبت از نوزاد، مادر متقاعد می شود  که میتواند از نوزاد خود به خوبی مراقبت نمایددر نتیجه میزان تطابق پذیری با نقش مادری بیش تر و انتقال به دوره مادری آسان تر می شود.(27). در مقابل مادرانی که خود کارآمدی پایینی دارند دچار اضطراب و تردید شده و ممکن است در اوایل دوران پس از زایمان حس خوب مادر شدن را تجربه نکنند و دچار احساسات منفی نسبت به خود شوند (28). در مطالعه حسین زاده و همکاران (2014) نیزذکرشده که مادران نوجوان عمدتا اطلاعات کمی در مراقبت جسمی- روانی از کودک خود داشته و در نتیجه نیاز به مشاوره و آموزش در این زمینه دارند.(2) .بنابر این با توجه به این که استان  سیستان وبلوچستان جزء اولین استان­های کشور از نظر نرخ بارداری نوجوان است و در سال 1394 پانصد مورد زایمان زیر 19 سال در شهرستان زاهدان رخ داده است وتا کنون  مطالعه مداخله ای برای این گروه از مادران باردار در کشور و این استان انجام نشده است. بنابر این با تاکید بر اهمیت  آمادگی قبلی مادر جهت مواجهه با بحرانی ترین و پر استرس­ترین دوران های مراقبت از نوزاد/کودک (هفته اول بعد زایمان) بر آن شدیم که مطالعه ای تحت عنوان ' بررسی تاثیرآموزش دوران بار داری بر خودکارآمدی مادران ، پیوند مادر و نوزاد و استرس ادراک شده درمادران نوجوان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان سال 1395' انجام دهیم تا ضمن کمک به این گروه از مادران اثر این برنامه آموزشی را بر خودکار آمدی،استرس درک شده و پیوند مادر و نوزاد بسنجیم.

مروری بر مطالعات:

در مطالعه آزموده و همکاران (2014)با عنوان تاثیر آموزش مبتنی بر خودکارامدی بر احساس صلاحیت مادری زنان نخست زا در مراقبت از شیر خوار،بر روی 61 زن نخست زا درشهر مشهد انجام دادند ودر گروه مداخله برنامه آموزشی مبتنی بر تئوری خودکارامدی بندورا روز دهم تا پانزدهم بعد زایمان انجام شد. مواد آموزشی شامل کتابچه 30 صفحه ای حاوی نحوه مراقبت از شیرخوار،بیماری های شایع دوران شیرخواری، مراقبت مادر از خود و مراقبت پدر از شیرخوار  در اختیار مادران قرار گرفت ویک جلسه آموزش چهره به چهره به مادران داده شد و همچنین فیلم آموزشی در اختیار آنان قرار گرفت وبه نگرانی های مادر به صورت تلفنی پاسخ داده شد.جمع آوری داده ها با استفاده از پرسش نامه های احساس صلاحیت مادری، انتظارات والدی، حمایت اجتماعی درک شده، سرشت شیرخوار و مقیاس افسردگی ادینبورگ  بود و 8هفته پس از مداخله دادهها جمع آوری شد. نتایج نشان می دهد  میانگین نمره احساس صلاحیت مادری درمرحله قبل از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل تفاوت معنی داری ندارد و در مرحله بعد از مداخله تفاوت معنی داری در دو  گروه  مشاهده شد و نتیجه گیری کردند با توجه به اهمیت ارتقای خودکارامدی در بهبود پیامد های مادری –فرزندی،استفاده ازمنبع ارتقای خودکارآمدی میتواند باعث بهبود احساس صلاحیت در ایفای نقش مادریشود(29).

در مطالعه کاو و همکاران(2009) با عنوان تاثیر برنامه آموزشی اینترنت در مراقبت از نوزاد بر روی118 زن نخست باردارکه در تایوان انجام گرفت برنامه آموزشی مبتنی بر تئوری خودکارآمدی بندورا در هفته 34-32 حاملگی انجام شد مواد آموزشی شامل ارزیابی اولیه نوزاد بر اساس ظاهر ، ،مهارت در حمام کردن نوزاد ،تغذیه با شیر مادر،ارتباط نوزاد با والدین که به صورت کتابچه،فیلم آموزشی وانیمیشن  آموزش داده شد واز پرسشنامه های میزان آگاهی از مراقبت نوزاد ،سرشت شیرخوار، اعتماد به نفس مادری وحمایت اجتماعی استفاده شد .

داده ها 4هفته بعد زایمان جمع آوری شد نتایج نشان داد که آموزش غیر مستقیم بر طبق تئوری بندورا از طریق اینترنت در طی دوران بارداری منجر به افزایش  اعتماد به نفس مادران و آگاهی آنان در مراقبت از شیر خوار در دوره پس از زایمان میشود(30).

در مطالعه جعفرنژاد و همکاران (2014)با عنوان تاثیر اجرای بسته آموزشی مبتنی برخودکارآمدی بر اعتماد به نفس مادری زنان نخست زا در مراقبت از شیر خوار که بر روی61 نفر از زنان نخست زا که به مراکز بهداشتی درمانی شهر مشهد جهت دریافت مراقبت نوبت دوم پس از زایمان مراجعه کرده بودند انجام گرفت و از پرسش نا مه های انتظارات والدی و اعتماد به نفس مادری استفاده شد.مادران  سه جلسه برنامه آموزشی مبتنی بر تئوری خودکارآمدی بندورا دریافت نموده اند که در جلسه اول آموزش چهره به چهره  به مدت 20 دقیقه داده شد سپس کتابچه و فیلم آموزشی  حاوی مطالب مراقبت از شیرخوارو مراقبت مادر از خود در اختیار مادران گذاشته شد در جلسه دوم یک هفته بعد از جلسه اول مشاوره تلفنی به  مدت 25-15 دقیقه صورت گرفت ،جلسه سوم اقدام به تشویق کلامی مادر و به نگرانی های اوپاسخ داده شدو نتایج نشان داد که آموزش و حمایت از مادر در مراقبت از شیرخواربر اساس تئوری خودکارآمدی  بندورامنجر به ارتقاء خودکارآمدی مادری میشوداما تفاوت معنی داری در نمره اعتمد به نفس مادری در گروه قبل و بعد مداخله ایجاد نشد(31).

در مطالعه کیم و همکاران (2006) با عنوان اثر برنامه آموزشی خودکارآمدی مادرانه براعتماد به نفس مادری و تعامل مادر و نوزاد ، برروی110زن اول زا که بعد از زایمان از بیمارستان مرخص شده بودند در کره صورت گرفت. برنامه آموزشی به مدت 4 هفته بعد زایمان با محتوای آموزشی به صورت کتابچه 10صفحه ای و ویدئو آموزشی به مدت 15 دقیقه بر اساس تئوری خودکارآمدی  بندوراصورت گرفت در جسه اول  به صورت چهره به چهره در روز بعد زایمان ، جلسه دوم و سوم  مشاوره تلفنی و ویزیت در منزل انجام گرفت. جمع آوری داده ها با استفاده ازپرسش نامه اعتماد به نفس مادری،تعامل مادر و نوزاد صورت گرفت نتایج نشان داد که برنامه آموزشی  باعث افزایش اعتماد به نفس مادری  در گروه مداخله  شده است و همچنین تعامل بین  مادر و نوزاد بهبود یافته است(32).

در مطالعه کواک( 1996 )با عنوان بررسی تاثیر آموزش روی دانش و اعتماد به نفس مادری در 40 مادر اول زا  در کره انجام شد مواد آموزشی درخصوص مراقبت  مادر از خود در دوران بعد زایمان و مراقبت از نوزادشامل حمام کردن، ،واکسیناسیون و تغذیه انحصاری با شیر مادر صورت گرفت ، نتایج نشان میدهد دانش مادر در مراقبت از خود و نوزاد و اعتماد به نفس مادری پس از آموزش به طور چشم گیری اقزایش داشته است و انجام مشاوره را برای مادران الزامی میداند(33).

در مطالعه کرمانی و همکاران(2007) با عنوان نقش کارگاههای آموزشی مراقبت از نوزادان درا رتقای آگاهی مادران انجام شد. کارگاه آموزشی  در مورد نحوه مراقبت از نوزاد مانند نحوه تغذیه، شیردهی،فوائد شیر مادر،چگونگی استحمام و خوابیدن نوزاد وبیماری های شایع نوزادی با حضور150 نفر از مادران باردار برگزار شد نتایج نشان میدهد  آگاهی مادران بعد از مداخله افزایش میابد(34).

در مطالعه ی کنیاک و همکاران(2002)با عنوان مراقبت بهداشتی پرستاری برای مادران نوجوان وابسته به موادروان گردان ،بررسی  سلامت شیرخوارو پیامدهای مادری یک سال بعد زایمان بر روی 102زن باردار نوجوان 19-14سال، که در سن بارداری 26 هفته یا پایین تر بودند انجام شد. ماما با ویزیت خانگی در منزل اززمان بارداری تا یک سال بعد زایمان و با دادن مشاوره به مادران در خصوص نحوه چگونگی مراقبت از نوزاد و خود  ،داده ها در چهار مرحله ،6هفته ،6ماه و یک سال بعد زایمان با استفاده از پرسش نامه های اعتماد به نفس روزنبرگ،استرس در ک شده، مقیاس سلامت نوزادی و ارزیابی پرستاری از کودک ،جمع آوری شد نتایج نشان داد که  آموزش  تاثیر مثبت بر پیامد های نوزادی و مادری مانند افزایش واکسیناسیون نوزاد دارد و روزهای بستری نوزاد کاهش یافته بود (35).

در مطالعه لیزر و همکاران (2000) با عنوان  تاثیر خشونت جسمی و جنسی دوره کودکی در اقسردگی مزمن بعد زایمان مادران نوجوان ،که برروی95 مادران نوجوان انجام شد .داده ها  با استفاده از پرسش نامه های مقیاس استرس درک شده کوهن ومقیاس افسردگی بعد زایمان جمع آوری شدو نتایج نشان میدهد که سابقه بد رفتاری در دوران کودکی به تنهایی عامل خطربرای مشکلات تعاملی بین مادر و نوزاد نمی باشد(36).

در مطالعه میر غفور و همکاران(2014) با عنوان اثرروش های غیر دارویی  تسکین درد براسترس درک شده مادران که برروی 320مادر باردارانجام شد در گروه مداخله با استفاده از روش های غیر دارویی مانند موسیقی،آروماتراپی،دوش گرفتن و... در هنگام شروع شدن دردهای زایمان انجام گرفت. پرسش نامه استرس درک شده درآغاز  فازفعال زایمان،قبل از مداخله،شش ساعت و هشت هفته بعد زایمان در اختیار مادران قرار گرفت ، یافته ها نشان داد نمره استرس درک شده در گروه مداخله در شش ساعت بعد زایمان به طور معنی داری کاهش یافته بود اما در هشت هفته بعد زایمان تفاوت معنی داری نداشت(37).

با توجه به مطالعات انجام گرفته روش­های مختلفی برای بردن سطح آگاهی مادران در مراقبت از شیر خوار  صورت گرفته و اثر این برنامه های آموزشی بر اعتماد به نفس مادر ،آگاهی و احساس صلاحیت مادری سنجیده شده است اما تا کنون بر پیوند مادر و نوزاد و مخصوصا مادران نوجوان مطالعه ای انجام نشده است. به علاوه،  بیش تر این برنامه­های آموزشی در دوران بعد زایمان بوده است اما در این مطالعه آموزش به مادران باردار در هفته های نزدیک به زایمان صورت میگیرد تا مادران نوجوان آمادگی لازم را جهت گذراندن دوران بحرانی هفت روز اول بعد تولد نوزاد داشته باشند. همچنین با توجه به تاکید سازمان بهداشت جهانی در خصوص آموزش به مادران نوجوان، لزوم بررسی تاثیر این برنامه ها بر خودکارآمدی مادر در مراقبت از شیر خوار، استرس و پیوند مادر و نوزاد ضروری به نظر میرسد.

فرضیات :

1. میانگین نمره خودکارامدی مادران نوجوان در گروه کنترل و مداخله ( بعد از آموزش) درهفته 38 بارداری متفاوت است.
2. میانگین نمره خودکارامدی مادران نوجوان در گروه کنترل و مداخله ( بعد از آموزش) 30 روز بعد از زایمان متفاوت است.
3. میانگین نمره پیوند مادر و نوزاد در گروه کنترل و مداخله(بعد از آموزش) 30 روز بعد از زایمان متفاوت است.
4. میانگین نمره استرس ادراک شده مادران نوجوان در گروه کنترل و مداخله(بعد از آموزش)در هفته 38 بارداری متفاوت است.
5. میانگین نمره استرس ادراک شده مادران نوجوان در گروه کنترل و مداخله(بعد از آموزش) 30 روز بعد از زایمان متفاوت است.

تعیین تاثیر آموزش مراقبت از نوزاد بر پیوند مادر و نوزاد ، خودکارآمدی مادران و استرس ادراک شده درمادران نوجوان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان سال 1395

1. تعیین و مقایسه میانگین نمره خودکارامدی مادران در مادری کردن در دو گروه مداخله (اموزش) و کنترل، در زنان نوجوان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهرزاهدان(درهفته 38 بارداری)
2. تعیین و مقایسه میانگین نمره خودکارامدی مادران در مادری کردن در دو گروه مداخله (اموزش) و کنترل، در زنان نوجوان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهرزاهدان(30 روز بعد از زایمان)
3. تعیین و مقایسه میانگین نمره پیوند مادرو نوزاد در دو گروه مداخله (اموزش) و کنترل، در زنان نوجوان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر زاهدان (30 روز بعد زایمان)
4. تعیین و مقایسه میانگین نمره استرس درک شده پس از زایمان در دو گروه مداخله (اموزش) و کنترل، در زنان نوجوان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر زاهدان(در هفته 38 بارداری)
5. تعیین و مقایسه میانگین نمره استرس درک شده پس از زایمان در دو گروه مداخله (اموزش) و کنترل، در زنان نوجوان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی-درمانی شهر زاهدان (30 روز بعد زایمان)

نیمه تجربی

 زنان نوجوان (زیر 19 سال) نخست باردار که جهت انجام مراقبت های بارداری به مراکزبهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1395 مراجعه میکنند

معیارهای ورود به مطالعه :

 داشتن سواد خواندن و نوشتن

بارداری اول

سن بارداری (34-33هفته )

حاملگی تک قلو

جنین در سونوهای بارداری فاقد ناهنجاری

با هم زندگی کردن زوجین

عدم مصرف مواد مخدر؛

عدم وقوع حادثه تنش زای اخیر برای شرکت کننده مانند فوت اقوام درجه یک ،

عدم وجود بیماری های روانی تشخیص داده شده مانند اسکیزوفرنی  وافسردگی بنا به ادعای مادر

معیارهای خروج از مطالعه :

عدم شرکت در کلاس های طراحی شده

زایمان پره ترم (زیر 38 هفته)

جدایی از همسر

عدم تمایل به ادامه همکاری

از میان مادران نوجوان نخست باردار واجد شرایط مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان 116نفر انتخاب خواهند شد. ابتدا شهر زاهدان به پنج منطقه جغرافیایی (مرکز،شمال شرقی ،شمال غربی ، جنوب شرقی و جنوب غربی ) تقسیم واز هریک از مناطق 5 گانه جغرافیایی یک مرکز بهداشتی که در آن منطقه مرکزیت داشته و تعداد زنان نوجوان بالا تر داشته باشد به عنوان مرکز اجرای مطالعه انتخاب خواهد شد. سپس سهم هر درمانگاه بر اساس کسر نسبت مشخص خواهد شد. درون هر درمانگاه افراد بر اساس معیارهای ورود از بین زنان نخست باردار نوجوان مراجعه به مراکز بهداشتی لیست خواهند شد و به روش نمونه گیری تصادفی  (جدول اعداد تصادفی) به دو گروه مداخله و کنترل  اختصاص خواهند یافت.

ابزارجمع اوری اطلاعات در این مطالعه پرسشنامه است که شامل پنج قسمت است.

بخش اول: پرسش نامه  اطلاعات دموگرافیک مادر

  شامل سوالاتی از قبیل  سن مادر ،سطح تحصیلات مادر و همسر ،نوع زایمان ،قومیت ،شغل همسر،جنسیت نوزاد،محل اقامت مادر بعد از زایمان ،چه کسانی در امر مراقبت از کودک به مادرکمک میکند ،چندمین همسر شوهر خود هستید میباشد.

بخش دوم:   پرسش نامه استرس درک  شده 

پرسش نامه استرس درک شده کوهن  برای سنجش استرس درک شده طی یک ماه گذشته به کار میرود(12) و افکار و احساسات درباره  حوادث استرس زا،کنترل ،غلبه،کنار آمدن با فشار روانی و استرس های تجربه شده را مورد سنجش قرار میدهد .حاوی نسخه 14 ماده ای که 7 معیارمنفی نشان دهنده عدم توانایی مقابله با استرس و7 معیار مثبت نشان دهنده تطابق خوب فرد با عامل استرس زا است پاسخ ها در مقیاس 5 درجه ای لیکرت از هرگز به بسیاری از اوقات ختم میشود حداقل نمره 0 و حداکثر4 میباشد کمترین نمره کل 0 و بیشترین 56میبا شد نمره بالا نشان دهنده استرس درک شده بیش تر است پایایی  نسخه فارسی توسط باستانی و همکاران1387 با روش همسانی درونی محاسبه شده که ضریب آلفای کرونباخ آن 0.74به دست آمده است(39) و هنگام وارد کردن آیتم های پرسشنامه وقتی وارد spssمیشود برای آیتم های 4،5،7،8نمره گذاری به صورت معکوس صورت میگیردو به صورت هرگز امتیاز 4،بندرت 3،گاهی اوقات 2،معمولا1،اغلب اوقات 0 در نظر گرفته میشود. پایایی این ابزار درمطالعات مشابه انجام شده است .

بخش سوم :پرسشنامه خود کارآمدی ادراک شده مادران در مادری کردن

 شامل 20سوال با طیف لیکرت 4 قسمتی (کاملا مخالفم=1تاکاملاموافقم=4) است که چند ین بعد را می سنجد. شامل 4بعد است (فرایندهای مراقبتی که شامل 4 سوال) ، رفتارهای برانگیزاننده که شامل 7 سئوال) درک رفتارها و یا پیام ها (که شامل 6 سئوال) و باورهای موقعیتی (شامل سه سئوال) در مقیاس لیکرت از کاملا موافق (نمره4) تا کاملا مخالف (نمره 1) می باشد پرسشنامه توسط علی آبادی وهمکاران در سال 91روایی صوری آن با مادران نوزادان نارس بستری نسبتا سالم سنجیده شده است(40).پایایی این ابزار درمطالعات مشابه انجام شده است .

بخش چهارم:  پرسش نامه پیوند مادر و کودک پس از زایمان

که به وسیله براکینگتون و همکاران جهت تشخیص اولیه پیوند مادر و کودک ساخته شده است این مقیاس دارای25سوال،خطر آزاار کودک با 2سوال میباشد که در 6 مقیاس لیکرت از هرگز تا همیشه با نمره 5-0امتیاز بندی شده بنابراین کم ترین مقیاس0 و بالاترین نمره 125میباشد نمره بالا  در این امتیاز نشان دهنده مشکل در پیوند مادر و کودک میباشد(41)روایی پایایی این ابزار توسط افلاک سیرو همکاران (2013)مورد بررسی و تایید قرار گرقت به طوری که روایی و پایایی کل مقیاس با ضریب الفای کرونباخ 0.87و برای مولفه های پیوند معیوب 0.77،و برای طرد و خشم0.75،اضطراب مراقبت 0.58وخطرآزار کودک 0.36تایید و ضریب همبستگی مولفه های این مقیاس با سایر مقیاس های مشابه بین 0.31 تا0.68 گزارش شده است. پایایی این ابزار درمطالعات مشابه انجام شده است .

 مطالعه حاضر از نوع نیمه تجربی خواهد بود که پس از دریافت معرفی نامه رسمی از معاونت بهداشتی  و معرفی به مرکز بهداشت شهرستان زاهدان و مراکز بهداشتی تابعه، پژوهش انجام میشود. جامعه مورد مطالعه، کلیه مادران باردار نوجوان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی  درمانی شهر زاهدان که شرایط ورود به مطالعه را داشته و در سن بارداری 34 -33هفته باشند .

پس از صحبت کردن با مادران و توضیح  در خصوص پژوهشی که انجام میشود وکسب رضایت آگاهانه کتبی، مادران  در دو  گروه مداخله و کنترل قرار داده خواهند شد.  ابتدا لیستی از مادران نوجوان مرکز تهیه و به شکل تصادفی (به کمک جدول اعداد تصادفی) مادران در دو گروه قرار خواهند گرفت.  مادران دو گروه از نظر این که نسبت خویشاوندی و یا همسایگی نزدیک  با یکدیگر نداشته باشند بررسی میشوند.  

در گروه مداخله و کنترل ، پیش از آموزش ، پرسشنامه دموگرافیک ،خودکارآمدی مادرانه ،استرس درک شده ،برای مادران تکمیل خواهد شد.  به آزمودنی ها تاریخ جلسات گفته میشود.

مداخله در سه جلسه آموزشی هفته ای یک جلسه و به صورت فردی در در مراکز بهداشتی درمانی منتخب شهر زاهدان اانجام میشود(هرجلسه 90 دقیقه)

مطالب آموزشی جهت  افزایش ارتقاء خودکارآمدی مادران   برگرفته از 4 منبع بر طبق تئوری خودکارامدی بندورا میباشد. اولین منبع خودکارآمدی دستاورد های عملکرد می باشد بدین معنی که تجربه موفق در انجام یک رفتار منجر به ارتقائ حس خودکارآ مدی میشود (26) که در این مطالعه با استفاده از آموزش چهره به چهره، تمرین توسط مادر و چک و تایید درستی عمل توسط محقق از این تکنیک استفاده میشود .

دومین منبع خودکارآمدی تجربه جانشینی میباشد (42)که در این مطالعه با استفاده از فیلم آموزشی و سپس تمرین توسط مادر و تایید درستی عمل توسط محقق از این تکنیک استفاده میشود.

..سومین منبع ارتقای خودکارآمدی تشویق کلامی میباشد (43)که در این مطالعه در ابتدای هر جلسه مطالب جلسات قبلی پرسیده و در صورت پاسخ صحیح مادرا ن تشویق به درست انجام دادن آن میشوند و در صورت پاسخ اشتباه داد،محقق آنرا اصلاح و جواب درست را به مادر آموزش میدهد و مادران  میتوانند در تمام طول مدت پژوهش سوالات و نگرانی های خود را با محقق از طریق تلفن بیان نمایند .

و چهارمین منبع افزایش خودکارآمدی ارتقای سلامت فیزیکی و روانی مادر(4)است که  ارتقا روانی از طریق  شناسایی نگرانی های مادر در تمام طول مدت پژوهش میباشد که  در صورت  امکان راهکاری برای کاهش نگرانی داده میشود  و ارتقا سلامت فیزیکی توجه مادر به ورزش ،خواب کافی واستراحت   انجام میشود .

برای کاهش استرس  مادران از سه منبع

1.برنامه ریزی مناسب- تفریح  که در این مطالعه مادران  بتواند وقت خود را چنان تنظیم کنند که بتواند فعالیت هایی  که از آن ها لذت میبرد را مانند پیاده روی،ورزش،  مطالعه ،رفتن به کلاس،خرید کردن .و .... انجام دهد و ساعاتی را با همسر خود سپری نماید

2. انجام تکنیک های ریلکسیشن  ،مانند با آموزش دادن به مادر در خصوص شل کردن عضلات و کاهش تنش ،انجام تفس های عمیق ،تفکر مثبت و نگاه کردن به منظره ی خوشایند و گوش دادن به موسیقی مورد دلخواه

3.رویایی با مساله و انجام حل مساله که در این مطالعه  محقق به نگرانی و استرس  های شایع مادر در خصوص  مراقبت از نوزاد مانند گریه زیاد نوزاد،وزن کم کردن،زردی و ....پاسخ داده و هم چنین راهنمایی مادران در کمک گرفتن از  ،اعضای خانواده ،دوستان  و سایر مادران که تجربه کافی در این خصوص دارند استفاده نمایند  و در پایان به مادران چک لیستی از فعالیت هایی که برای کاهش استرس  باید انجام دهند داده میشود تا بعد از زایمان آن را پر نمایند

پیگیری مادران در هفته 38 بارداری (4-5 هفته پس از اولین جلسه) و30 روز بعد زایمان، ،در مراکز بهداشتی  انجام می شود.  پرسش نامه های  خودکارامدی ،پیوند مادر و نوزاد و استرس درک شده و بخشی از پرسشنامه دموگرافیک برای مادران تکمیل خواهد شد .

 در روز 30  بعد زایمان طی یک تماس تلفنی از مادران برای تکمیل پرسشنامه ها دعوت خواهد شد، البته این تاریخ ها همزمان با مراقبت های روتین مادران می باشد و هیچ گونه بار اضافی به مادر و خانواده وارد نخواهد شد. بخشی از پرسشنامه دموگرافیک که شامل مراقبین پس از زایمان... است پس از زایمان مادر در تاریخ 30 بعد از زایمان تکمیل خواهد شد.  در صورت عدم مراجعه آزمودنی، پژوهشگر به آدرس اخذ شده جهت انجام پس آزمون مراجعه خواهند کرد، در طول پژوهش فقط جهت گروه کنترل مراقبت های روتین بارداری انجام خواهد شد ولی پرسشنامه در تاریخ های مشابه گروه کنترل تکمیل خواهد شد.

در انتهای هر جلسه  از مباحث آموزش های قبلی مادر پرسیده میشود و در صورت پاسخ صحیح آن مادران تشویق  در خصوص انجام دادن آن در زمان تولد نوزاد و در صورت پاسخ نادرست روش صحیح آن به مادر آموزش داده میشود .(تشویق کلامی ) و در اخر در تمام طول مدت پژوهش تمام نگرانی های مادر جه قبل از زایمان و بعد از زایمان از طریق تلفن  شناسایی وعلت نگرانی مشخص میشود و در صورت امکان راهکاری برای کاهش نگرانی داده میشود (توجه یه واکنش های هیجانی )

برای توصیف داده ها از آمار توصیفی شامل جداول ونمودارها آماری وشاخص های مرکزی وپراکندگی، و میانگین و انحراف معیار استفاده خواهد شد . دومیانه ودامنه میان چارکی دارها گزارش خواهد شد . جهت تحلیل داده ها ابتدا نرمالیتی داده ها با استفاده از ازمون کولموگراف ،اسمیر­ا­نف مورد بررسی قرار خواهد گرفت .در صورت نرمال بودن داده ها از آزمون tمستقل ، tزوجی، وُآنالیز کواریانس استفاده خواهد شد. Repeated measure ANOVAبرای مقایسه تفاوت های آماری در مورد میانگین نمره استرس و خودکارآمدی در دو گروه در سه دوره زمانی استفاده خواهد شد، تا اثرات متقابل زمان و مداخله بر متغییرهای ذکر شده بررسی گردد. در صورت غیر نرمال بودن از معادل نا پارامتری این آزمونها استفاده خواهد شد . برای مقایسه تغییر های زمینه ای بین دو گروه نیز از آزمونهای مجذور کای و فیشر(برای مقایسه داده های طبقه ای) وt­­مستقل استفاده خواهد شد .در صورت متفاوت بودن توزیع متغییرهای دمو گرافیک در گروهها برای کنترل آنها می توان از روشهای رگرسیونی استفاده کرد. سطح معنی دار 05/0 در نظر گرفته خواهد شد  وداده ها ازطریق نرم افزار spss16 تجزیه وتحلیل میشود

براساس 'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392' کدهای اخلاقی به شماره های مندرج در ذیل رعایت خواهند شد.

کدهای شماره 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 7 – 8 -  10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 19 – 25 – 26 – 27 – 28 – 29 – 30 و 31

1-         هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3-پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیهپذیر است که منافع بالقوهی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای  آن باشد. در پژوهشهای دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار میگیرد نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمرهی خود با آن مواجه میشوند. حصول اطمینان از این امر برعهدهی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایشکنندهی پژوهش از جمله کمیتهی اخلاق در پژوهش است.

4-مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینهی پایینتر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنیها و تامین سلامت آنها انجام گیرد.

7- اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنیها بیش از فواید بالقوهی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8-طراحی و اجرای پژوهشهایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهشهای قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

10-هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزماییهای بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کنندهها، وابستگیهای سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوهی دیگر، مشوقهای شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامهی آگاهانه بهصورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیتهی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11-کمیتهی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیتهی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

12-انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، بهنحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینهها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیضآمیز نباشد.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیتهی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامهی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیتهی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامهی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهشهای پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده بهعنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیمگیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است بهکار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروهمورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید دربارهی خطرات و زیانهای بالقوهی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغههای این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامهی آگاهانه منعکس شود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائهی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا بهدلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاعرسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19-عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه میشود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26-هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوهی تحقق این امر ترجیحاً بهصورت پوشش بیمهای نامشروط باشد.

27-در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که دربارهی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهرهمند شود.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-نحوهی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسهی حمایت کنندهی  پژوهش باشد.

30-گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کردهاند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد

دسترسی به مادران پس از زایمان (بدلیل احتمال مسافرت به شهرهای دیگر ) یکی از محدودیت های پژوهش می باشد. که با گرفتن شماره تلفن مادران سعی در دسترسی و اطلاع از وضعیت مادران می شود.    

adolescent, postpartum, self efficacy, percieved stress, mother-infant bonding

حاملگی نوجوان،خودکارآمدی،استرس درک شده،پیوند مادر و نوزاد

1.World Health Organization (2016) Adolescent development. Available from: http://www.who.int/maternal_child_adolescent/topics/adolescence/dev/en

2.Hosseinzade h,naderifar m(2015) ). ADOLESCENT MOTHERS EXPERIENCES OF PREGNANCY AND EARLY MOTHERHOOD: A QUALITATIVE CONTENT ANALYSIS The Journal of Urmia Nursing and Midwifery Faculty, Vol 12(10),898-890.

3.Mersal, F. A., Esmat, O. M., & Khalil, G. M. (2013). Effect of prenatal counselling on compliance and outcomes of teenage pregnancy. Eastern Mediterranean Health Journal, 19(1), 10.‏

4.  Siegel, R. S., & Brandon, A. R. (2014). Adolescents, pregnancy, and mental health. Journal of pediatric and adolescent gynecology, 27(3), 138-150.

5. WHO, (2014), adolescent pregnancy. Available from: http://www.who.int/mediaccentre/factsheets/fs364/en/

www.salamatnews.com/...   /6.   

7.Goonewardene, I. M. R., & Waduge, R. P. K. (2009). Adverse effects of teenage pregnancy. Ceylon Medical Journal, 50(3).

8.WHO, (2015) adolescent pregnancy situation in South-East Asia region. Available from: http://www.apps.who.int/iris/handle/10665/2047650

9.Singh, L., Rai, R. K., & Singh, P. K. (2012). Assessing the utilization of maternal and child health care among married adolescent women: evidence from India. Journal of biosocial science, 44(01), 1-26.

10.Barnet, B., Joffe, A., Duggan, A. K., Wilson, M. D., & Repke, J. T. (1996). Depressive symptoms, stress, and social support in pregnant and postpartum adolescents. Archives of pediatrics & adolescent medicine, 150(1), 64-69.

11.Latendresse G.(2009). The interaction between chronic stress and pregnancy: Preterm birth from a biobehavioral perspective. J Midwifery Womens Health 54(1):8.

12.Cohen S, Kamarck T, Mermelstein R(1983). A global measure of perceived stress. J Health Soc Behav;24(4):385.

13.Dolatian M, Mirabzadeh A, Setareh Forouzan A&authers.(2013). Correlation between self-esteem and perceived stress in pregnancy and ways to coping with stress. Pejouhandeh;18(3):148155.

14.Nichols, F. H., & Zwelling, E. (1997). Maternal-newborn nursing: Theory and practice. London: WB Saunders

15.Farkas, C., & Valdés, N. (2010). Maternal stress and perceptions of self-efficacy in socioeconomically disadvantaged mothers: An explicative model. Infant Behavior and Development, 33(4), 654-662.‏

16.Franc N, Maury M, Purper-Ouakil D,(2009). ADHD and attachment processes: are they related? Encephale35(3)، 256.61.

17.Leahy-Warren, P., & McCarthy, G. (2011). Maternal parental self-efficacy in the postpartum period. Midwifery, 27(6), 802-810.

18. Burgess KB, Marshall PJ, Rubin KH, Fox NA)،2003). Infant attachment and temperament as predictors of

subsequent externalizing problems and cardiac physiology. J Child Psychol Psychiatry.; 44(6): 819.31

19. Mercer, R. T., & Ferketich, S. L. (1994). Maternal-infant attachment of experienced and inexperiencedmothers during infancy. Nursing research, 43(6), 344-351.

20.Aflakseir A, Jamali S. (2014).Relationship between Mother-Child Bonding with Postpartum Depression among a Group of Mothers in Shiraz-Iran. Preventive Care in Nursing and Midwifery Journal (PCNM) 3(2): 61-69.

21.Letourneau, N. L., Stewart, M. J., & Barnfather, A. K. (2004). Adolescent mothers: Support needs, resources, and support-education interventions. Journal of Adolescent Health, 35(6), 509-525.

22. Teti, D. M., & Gelfand, D. M. (1991). Behavioral competence among mothers of infants in the first year: the mediational role of maternal self‐efficacy. Child development, 62(5), 918-929.‏

23.Bolten, M. I., Fink, N. S., & Stadler, C. (2012). Maternal self-efficacy reduces the impact of prenatal stress on infant’s crying behavior. The Journal of pediatrics, 161(1), 104-109.

24.Khadivzadeh, T., Azhari, S., Esmaily, H &authers. (2015). Effects of Self-care Education on Perceived Stress in Women with Gestational Diabetes under Insulin Treatment. Evidence Based Care, 5(3), 7-18.

25-computerized educational program on self-efficacy of pregnant women to cope with childbirth. Journal of Knowledge & Health;9(1):13-20.

26.Lee, L. L., Arthur, A., & Avis, M. (2008). Using self-efficacy theory to develop interventions that help older people overcome psychological barriers to physical activity: a discussion paper. International journal of nursing studies, 45(11), 1690-1699.‏

27.Prasopkittikun, T., Tilokskulchai, F., Sinsuksai, N., & Sitthimongkol, Y. (2006). Self‐efficacy in  Infant Care Scale: Development and psychometric testing. Nursing & health sciences, 8(1), 44-50.

28.Liu, C. C., Chen, Y. C., Yeh, Y. P., & Hsieh, Y. S. (2012). Effects of maternal confidence and competence on maternal parenting stress in newborn care. Journal of advanced nursing, 68(4), 908-918.

29.Azmoude, E., Jaafarnejad, F., & Mazloum, S. (2014). Effect of self-efficacy-based training on maternal sense of competency of primiparous women in the infants care. Evidence Based Care, 4(3), 7-14.‏

30.Kuo, S. C., Chen, Y. S., Lin, K. C., Lee, T. Y., & Hsu, C. H. (2009). Evaluating the effects of an Internet education programme on newborn care in Taiwan. Journal of clinical nursing, 18(11), 1592-1601.‏

 31.Jafarnejad F, Azmoude E, Mazloum SR, Reyhani T.( 2014). The Effect of self-efficacy-based training package on maternal self-confidence of primiparous for infant caring. IJOGI, 17(104): 18-28.

32. .Kim, H. S., Oh, K. Y., II, Y., & Kim, D. H. (2006). Effects of a Maternal Self-Efficacy Promotion Program on Maternal Confidence and Mother-Infant Interaction, Korean acad child health nurse vol.12no.2,189-195.

 33.Kwak, Y. H., & Lee, M. L. (1996). The effects of education on knowledge and confidence in postpartal self-care and newborn baby care. Journal of Korean Academy of Women's Health Nursing, 2(2), 246-256.

34.Kermani, R. M., Zoljalali, S. H., Azari, A., & Kouhpayezadeh, J. (2007). The role of training workshops of newborn cares in promotion of mothers’ knowledge. Iranian Journal of Pediatrics, 17(Suppl 1), 41-46.‏

35.Koniak-Griffin, D., Anderson, N. L., Brecht, M. L., Verzemnieks, I., Lesser, J., & Kim, S. (2002). Public health nursing care for adolescent mothers: impact on infant health and selected maternal outcomes at 1 year postbirth. Journal of Adolescent Health, 30(1), 44-54.

36.Lesser, J., & Koniak-Griffin, D. (2000). The impact of physical or sexual abuse on chronic depression in adolescent mothers. Journal of Pediatric Nursing, 15(6), 378-387.

37.Mirghafourvand, M., SehhatieShafaie, F., & Vosoughi-Niri, J. (2014). The Effect of Non-Pharmacological Methods of Labor Pain Relief on Mothers’ Perceived Stress: ARandomized Controlled Trial. Journal of Ardabil University of Medical Sciences, 14(4), 398-411.

Bandura A. (1997) Self-efficacy: The Exercise of Control. W.H.Freeman and company,new York..38

39.Momeni Javid F, Simbar M, Dolatian M, Alavi Majd H.( 2014). Comparison of Pregnancy

Self-Care, Perceived Social Support and Perceived Stress of Women with Gestational

Diabetes and Healthy Pregnant Women. Iranian Journal of Endocrinology and

Metabolism ، 16(3):156-164.

40.Aliabad f,i Borimneja d  l,& Kamalm.( 2013), Perceived Maternal Parenting Self-Efficacy:
Translation and Face validation with Iranian mothers of hospitalized
Preterm Neonates.Iranian Rehabilitation Journal, 11,Special issue.

Brockington1 f, Fraser C , Wilson D. (2006) . The Postpartum Bonding . 41

Questionnaire: a validation . Arch Womens Ment Health, 9: 233–242.

42-Pajares F.( 1996) Self-efficacy beliefs in academic settings. Rev Eeduc Res  Winter;66(4):543-78.

43.Salonen AH, and auther .(2009),Parenting self-efficacy after childbirth. J Adv Nurs 2009 Nov;65(11):2324-36.

بررسی تاثیر آموزش مراقبت از نوزاد بر پیوند مادر و نوزاد ، خودکارآمدی مادران و استرس ادراک شده درمادران نوجوان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان سال 1395

پرسش نامه پیوند مادر و کودک

پرسشنامه خودکارامدی مادران در مادری کردن

پرسشنامه استرس ادراک شده کوهن

کد پرسش نامه :   

         مرکز بهداشتی درمانی :                                            شماره پرونده خانوار :           

                شماره تلفن:                                                آدرس محل سکونت:

تاریخ برگزاری کلاس:

جلسه اول:

جلسه دوم:

جلسه سوم:

مشخصات مادر

نام :                          نام خانوادگی:

سن: ---/-----/-------

سطح تحصیلات:   بی سواد       ابتدایی □      راهنمایی  □     دبیرستان □

نوع زایمان :  1.  طبیعی    سخت □     آسان  □       2.سزارین     سخت  □   آسان  □

قومیت:   فارس  □                                 بلوچ   □             زابلی□

شما چندمین همسر شوهر خود هستید؟

آیا تا کنون  تجربه نگهداری  از کودک زیر یک سال را داشته اید؟   بلی □       خیر  □

مشخصات همسر:

نام :                              نام خانوادگی:

سطح تحصیلات:  بی سواد     ابتدایی □      راهنمایی  □     دبیرستان □      دانشگاه   □

سن همسر : ---/-----/-------

وضعیت اشتغال همسر: بیکار□  کارگر روز مزد □        کارگر با حقوق ثابت ماهیانه  □     کارمند دولت با ذکر نام شغل  □

   مشاغل آزاد با ذکر نام..............

مشخصات نوزاد

سن بارداری

تاریخ تولد نوزاد:---/-----/-------

جنس نوزاد:1.دختر              پسر

آیا جنسیت نوزاد مطابق میل شماست؟ بلی □         خیر □

چه کسانی در امر مراقبت از کودک  به شما کمک میکند؟  همسر  □    مادر زن□      مادر شوهر□      هوو□      خدمتکار□           سایر اطرافیان □  با ذکر نام

محل اقامتمادرپس از زایمانمنزل خود□    منزل مادر □    منزل مادر شوهر□      اطرافیان □  

آیا بعد زایماندر بیمارستان در مورد مراقبت از نوزاد به شما آموزش داده شد؟بلی□   خیر□