بررسی عوامل بازدارنده انجام تحقیقات از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی زاهدان در سال 1395

هم اکنون بسیاری از کشورها در تلاش هستند تا نقش دانشگاهها را در توسعه ملی و پیشبرد دانش و فناوری مورد توجه قرار دهند.همانگونه که اشارهگردید، پرداختن به پژوهش یکی از مهمترین وظایف دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی میباشد. این وظیفه در جامعه دانشگاهی بر عهده دو گروه اصلی میباشد: نخست استادان و سپس دانشجویان دانشگاه ها. استادان دانشگاه ها ضمن انجام کارهای پژوهشی به صورت مستقیم نقش هدایتگر و مربی دانشجویان را برعهده دارند و به نوعی وظیفه تربیت پژوهشگران آینده کشور را نیز انجام میدهند. در نظام سلامت، یک قسمت مهم از آموزش پزشکی، آموزش پژوهش است(1). تحقیق دانشجویی سبب م یشود دانشجو متون مربوطه را با دقت خاصی بازخوانی کرده و راهنمای یهای مختلف را هنگام عمل بهک‌ار بندد. نیاز کشور را از نظر محقق در سا لهای آینده پی شبینی و مرتفع سازد(2) اگر چه اهمیت و جایگاه تحقیقات و ه مچنین نارسایی کنونی مورد تا یکد و توافق اکثر مسئولان است اما ماهیت و کم و یکف موانع و تنگناهایی که مستقیم و غیرمستقیم بر فعالی تهای تحقیقاتی تاثیر م یگذارند به درستی معلوم نیست(3) 

پژوهش، یادگیری و آموزش آن از فرایندها و مهارت های مهم و اساسی برای دانشجویان به خصوص در مقاطع

بالا است و نقش مهم در بهبود فرایندهای آموزشی و گسترش خدمات علمی در جامعه دارد. یکی از موضوعات مورد تأکید در این حیطه ها، باورها و نگرش های پژوهشی به ویژه باورهای مربوط به خود محقق، در رابطه با پژوهش است. باورهای پژوهش برای اجتناب یا انجام تحقیق، تأثیرات مهمی دارد و می تواند عامل مهمی برای انجام یا عدم انجام پژوهش باشد (4)

 تولیدات علمی به عنوان یکی از مقوله های اجتماعات علمی شامل بروندادها و محصولات این اجتماعات و یکی از شاخص های اصلی توسعه ی علمی هر جامعه ای است که دستیابی به آن و نیز افزایش سطح کمی آن، اهداف اصلی جوامع را تشکیل می دهد. به عبارت دیگر عامل اصلی در تعیین ظرفیت یک کشور برای رقابت در سطح بین المللی و بازارهای جهانی، سطح توسعه ی دانش فنی و پژوهشی آن کشور است. کشورهایی که در فرایند تولیدات علمی و فناوری جهان نقشی بر عهده نداشته باشند و در جهت کسب دانش و آموز ههای علمی تلاش ننمایند و اهداف مشخص و تعریف شده، همراه با برنامه ریزی اجرایی نداشته باشند کم تر قادر خواهند بود حتی از یافته های دیگران استفاده کنند و مجالی برای حضور پایدار در صحنه ی بین المللی، توسعه و مدیریت بیابند (5) از این رو شناسایی عوامل مؤثر بر عملکرد پژوهشی دانشجویان می تواند کلیدی و راه گشا باشد(6)

دانشجویان منابع پویا و جوانی هستند که اولاً به عنوان انسان دارای نیازهای اجتماعی و فرهنگی بوده و ثانیاً به دلیل شرایط خاص تحصیلی و موقعیتی، نیازهای منحصربه فردی دارند که تاحدی این شرایط خاص مغفول مانده است. از آنجایی که هدف اصلی آموزش عالی، پرورش نیروی انسانی ماهر می باشد و پرورش یک جریان چند بُعدی و همه جانبه در زمینه های جسمانی، شناختی، عاطفی، اخلاقی و به ویژه فرهنگی و اجتماعی می باشد لازم است ابعاد مربوطه مورد توجه خاصی قرار گیرد.شناخت نارسای یها از جمله ابزارهای لازم و اساسی است که باید در اختیار تصمیم گیرندگان و برنام هریزان قرار گیرد تا از طریق آن تصمیمات لازم جهت نیل به اهداف و بهبود رو شها و افزایش بازدهی اتخاذ شود(2) این پژوهش با هدف بررسی عوامل بازدارنده انجام تحقیقات از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی زاهدان در سال 1395 انجام خواهد شد. ‘

 در مطالعه ای که رمضانی و همکاران تحت عنوان دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند نسبت به عوامل مؤثر برتحقیق و پژوهشکه بروی 300 نفر از دانشجویان علوم پزشکی بیرجند در سال 1386 انجام دادند به این نتیجه رسیدند که به کارگیری شیوه های نوین آموزشی و برگزاری کارگاه های آشنایی با اصول و روش تحقیق، افزایش انگیزه و ترغیب دانشجویان به امر تحقیق و پژوهش ضرورت دارد.(7)

در مطالعه نیک روز و همکاران تحت عنوان بررسی عوامل بازدارنده اجرای طرح های تحقیقات دانشجویی از دیدگاه دانشجویان که بروی 96 نفر از دانشجویان علوم پزشکی یاسوج انجام شد به این نتیجه رسیدند که نتایج این مطالعه حاکی از وجود موانع متعدد جهت انجام تحقیقات دانشجویی می باشد که قابل تصحیح و کنترل توسط اساتید، اعضای هیئت علمی، مسئولان دانشگاه و خود دانشجویان می باشد(2).

عوامل بازدارنده فردی در انجام تحقیقات از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی زاهدان چگونه است؟

تعیین عوامل بازدارنده سازمانی در انجام تحقیقات از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی زاهدان چگونه است؟

بین مشخصات دموگرافیک ( سن، جنس، معدل ، رشته تحصیلی ) با با دیدگاه دانشجو در رابطه با عوامل بازدارنده فردی ارتباط وجود دارد.

بین مشخصات دموگرافیک ( سن، جنس، معدل ، رشته تحصیلی ) با دیدگاه دانشجو در رابطه با عوامل بازدارنده سازمانی ارتباط وجود دارد.

تعیین عوامل بازدارنده انجام تحقیقات از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی زاهدان

تعیین عوامل بازدارنده فردی در انجام تحقیقات از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی زاهدان

تعیین عوامل بازدارنده سازمانی در انجام تحقیقات از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی زاهدان

تعیین ارتباط بین مشخصات دموگرافیک ( سن، جنس، معدل ، رشته تحصیلی ) با با دیدگاه دانشجو در رابطه با عوامل بازدارنده فردی

تعیین ارتباط بین مشخصات دموگرافیک ( سن، جنس، معدل ، رشته تحصیلی ) با دیدگاه دانشجو در رابطه با عوامل بازدارنده سازمانی

بیمارستان ها ، کلینیک ها و دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

توصیفی - تحلیلی

دانشجویان ترم 6 و 8 اتاق عمل، پرستاری و مامایی که در سال 1395 در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان مشغول به تحصیل می باشند.

سرشماری

سرشماری

جهت جمع آوری اطلاعات از یک پرسشنامه ی سه بخشی استفاده می شود که   بخش اول مربوط به مشخصات دموگرافیک که شامل آیتم های (سن ،جنس ، سابقه کار پژوهشی ، رشته تحصیلی و معدل) و بخش دوم مربوط به پرسش نامه عوامل بازدارنده فردی در رابطه با انجام طرح تحقیقاتی که حاوی 8 سوال و بخش سوم مربوط به موانع سازمانی که حاوی 17 سوال است. سوالات با استفاده از منابع معتبر علمی تهیه شده است و بر اساس مقیاس درجه ای لیکرت تنظیم شده است.( کاملا موافق 5، موافق4، بی نظر 3، مخالف 2 ، کاملا مخالف 1) روایی این پرسش نامه توسط نیک روز و همکاران مورد تایید قرار گرفته است و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ 0.7 بدست آمده است.(2)

پس از تصویب طرح به آماد سازی و تدوین پرسش نامه میپردازیم. پرسش نامه مذکور دارای سه بخش می باشد که بخش اول مربوط مشخصات دموگرافیک و بخش دوم مربوط به پرسش نامه عوامل بازدارنده فردی در رابطه با انجام طرح تحقیقاتی که حاوی 8 سوال و بخش سوم مربوط به موانع سازمانی که حاوی 17 سوال می باشد. .پس از آن جهت هماهنگی سازمان های مربوطه اقدام نموده و پژوهشگر ابتدا در مورد اهداف طرح به دانشجویان ترم 6 و 8 اتاق عمل توضحی داده و پس از اخذ رضایت شفاهی از افراد برای شرکت در مطالعه ، نحوه تکمیل پرسش نامه برای هر فرد توضیح داده می شود و پرسش نامه در بین آنها توزیع میگردد.در صورتی که فرد وقت کافی جهت تکمیل پرسش نامه نداشته باشد، پرسش نامه دست فرد می ماند و در ساعات بعد توسط پژوهشگر تحویل گرفته خواهد شد. همچنین در ابتدای پرسش نامه نیز جمله ای بدین صورت ' ضمنا همکاری شما در این امر به معنای رضایت آگاهانه شما برای مشارکت در این پژوهش تلقی می¬گردد. همچنین اطلاعات این پرسشنامه محرمانه بوده و هیچ خطری متوجه شما نمیگردد' نوشته خواهد شد. پس از تکمیل پرسش نامه، پرسش نامه توسط پژوهشگر تحویل گرفته خواهد شد و بصورت کامل بازنگری می شود که در صورت ناقص بودن بخشی از پرسش نامه، بار دیگر به فرد بازگرداننده خواهد شد و از او تقاضا می شود با دقت بیشتری پرسش نامه را تکمیل کند. در نهایت اطلاعات جمع آوری شده توسط نرم افزار SPSS ورژن 19 تجزیه و تحلیل خواهد شد.

با استفاده از روشهای آماری توصیفی ( تنظیم جداول ، توزیع فراوانی ، تعیین شاخصهای مرکزی و پراکندگی ، رسم نمودار) ،آزمون همبستگی پیرسون ، ازمون تی مستقل و انالیز واریانس در سطح اطمینان 95 درصد داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل خواهد شد.

1-هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

3- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

4- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

5- عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

6-در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

عدم دقت کافی در تکمیل پرسشنامه

پیشنهاد:پرسشنامه بعد از تکمیل توسظ فرد تحویل گرفته شده و بازنگری می شود و در صورت ناقص بودن دوباره به فرد بازگردانده می شود

عوامل بازدارنده،طرح  تحقیقاتی ، دانشجویان ، زاهدان

1.        Aslam F, Shakir M, Qayyum MA. Why medical students are crucial to the future of research in South Asia. PLoS Med. Public Library of Science; 2005;2(11): e322.

2.        Nikrooz L, Rouzitalab M, Rayegan Shirazi AR, Naghizadeh MM, Taghavi F. Student Research Projects Inhibiting Factors from the Students Perspective. Journal of Fasa University of Medical Sciences. Journal of Fasa University of Medical Sciences; 2012;2(2): 113–119.

3.        Kianpour M, Arti S, Naji H. Survey of research problems from the viewpoints of managers, scientific staffs and research experts in Isfahan University of Medical Sciences. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research. 2010;10(3).

4.        Lev EL, Kolassa J, Bakken LL. Faculty mentors’ and students’ perceptions of students’ research self-efficacy. Nurse Education Today. Elsevier; 2010;30(2): 169–174.

5.        Tayefi A. The problem regarding the development of research in Iran. Tehran: Azadandishan Publication. 2001;

6.        Garavand H, Kareshki H, Ahanchian M. The Relationship between Self-efficacy in Research and Research Performance; A study on Students of Medical Sciences University of Mashhad. Iranian Journal of Medical Education. Iranian Journal of Medical Education; 2014;14(1): 41–51.

7.        رمضانی, فرجی, عبیدا..., آبادی ع, نورمحمدیان, امید. دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی بیرجند نسبت به عوامل مؤثر بر تحقیق و پژوهش در سال تحصیلی 85-86. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی; 2011;11(5): 453–454.