بررسی سلامت عمومی و شادکامی و برخی عوامل مرتبط با ان در بیمارن مبتلا به ام اس شهر زاهدان در سال 1395

ام اس یک بیماری میلین زدای سیستم عصبی مرکزی و یکی از شایع ترین بیماریهای نورولوژیک در انسان بوده و ناتوان کننده ترین بیماری سنین جوانی است (1). بیماری ام اس  باعـث ایجـاد اخـتلال حسـی، ضـعف، گرفتگـی عضـلات، اختلال بینایی، اختلال شناختی، خستگی، لـرزش انـدامهـا، اختلال در دفع ادرار، مدفوع، عملکرد جنسی، کرختی، تاری دید، دوبینی و اختلال گفتاری در فرد بیمار میشود(2،3).علت بیماری ناشناخته است و ایـن بیمـاری درمـان قطعـی ندارد. البته امروزه فرضیه جدیدی که در مورد منشاء سـبب شـناختی آسـیب در ام اس ارائـه شـده اسـت بـه نارسـایی سـیاهرگی مغـزی نخـاعی اشـاره دارد (4).

این بیماری را اتوایمیون یا ویروسی می نامند و دلیل قانع کننده ای هم برای آن ندارند و جالبتر اینکه ویروسی بودن، این بیماری را یکی از دلائل می دانند در حالیکه هنوز برای خودشان هم اثبات نشده است.این بیماری دارای علائم و نشانه های مختلفی است و همچنین عوارض و عواقب متفاوتی به همراه دارد. کم توانی ونهایتاً ناتوانی، محدودیت های حرکتی، استرس، اختلالات روحی _ روانی و عصبی، افسردگی و... از عوارض مهم و عمده ای است که می تواند در زندگی فردی و اجتماعی این بیماران اثر گذاشته و بیماران مبتلا به بیماری ام .اس را مبدل به افرادی منزوی و گوشه گیر نماید.(5)

نشانه های بالینی ام اس، شامل ضعف، خستگی، لرزش ،درد، فلجی اختلال عملکرد مثانه و ، تغییرات بینایی و کاهش عملکرد  روده و اسپاسم عضله جنسی آقایان (به صورت کاهش میل جنسی) میباشد. اختلالاتخواب، کاهش فعالیت زندگی روزانه، عفونت مجاری ادراری، بی اختیاری ادرار و مدفوع، آسیب پوستی، انقباضات عضلانی، مشکلات عصبی محیطی، افسردگی، از دست دادن شغل، تغییرات در خانواده، طلاق، از دست دادن توانایی و انجام فعالیتهای اقتصادی، اجتماعی و شغلی نیز در این بیماری رایج است (6). در خصوص آمار مربوط بی بیماری ام اس  امــروزه تخمــین زده شــده اســت کــه بیمــاری ام اس بـر روی بـیش از یـک میلیـون نفـر در سراسـر جهـان تـأثیر گذاشـته اسـت (7).  به طور مثال نزدیــک 600 هــزار نفــر در آمریکــا (8)  120 هزار نفر در آلمان (9) نزدیـک 400 هـزار نفـر در اروپـا بیمــار ام اس وجــود دارد. طبق آمار انجمن ام اس ایــران کــه عــضو فدراســیون بــین الملــی ام اس اســت حــدود 40 هــزار نفــر بیمــار ام اس در ایــران وجود دارد که تنهـا 17 هـزار نفـر از آنهـا عـضو ایـن مرکز میباشند.

 ام اس استقلال و توانایی را برای شرکت مؤثر در خانواده و جامعه کاهش می دهد. هاوسلیتر، برون، و جاکل اذعان دارند که میلینزدایی فیبرهای عصبی نه تنها برکارکرد سیستمهای حسی و حرکتی اثر میگذارد، بلکه ممکن است موجب نشانه ها و علائم آسیب شناختی روانی شود. ادبیات تجربی به میزان بالای افسردگی و پریشانی، اضطراب، بهزیستی ذهنی و کیفیت زندگی پایین، و مشکلات نقش و روابط اجتماعی در این بیماران اشاره دارد (10). وافسردگی به عنوان شایعترین اختلال همراه در بسیاری از بیماریهای طبی مطرح است (11). از طرفی اضطراب نیز در صورت عدم درمان باعث استمرار بیماری قلبی میگردد (12). افسردگی نیز از عوامل شایع محدود کنندهی بیماران است و کاهش فعالیت های روزانه و فقدان انگیزش را درپی دارد. افسردگی ممکن است در نتیجه کیفیت خواب و تغذیه نامناسب، ایجاد شود و یا اینکه با احساس عمومی افسردگی ارتباط داشته باشد. اهمیت دارد که این موضوع تشخیص داده شده و به درمان دارویی و روان شناختی آن پرداخته شود . درمان قطعی برای ام اس وجود ندارد؛ اما تدابیری جهت کاهش علائم و حمایت از بیماران در دست است.

 غیر از درمانهای دارویی، از درمانهای دیگر میتوان جهت کنترل بیماری استفاده کرد (13). اسـتفاده از روشهای غیردارویی که بتواند به عنوان مکمل درمان استفاده شود ، میتواند کمک بالقوهای به ایـن بیمـاران باشــد.  از طرفی استفاده از این روشها منوط به وضعیت روحی روانی  بیمار بستگی دارد و  نداشتن اضطراب و  افسردگی کارایی این درمانها را بالا خواهد برد.

به نظر میرسد اضطراب و افسردگی هر دو از اختلالهایی هستند که عموم مردم از آنها شکایت دارند اما  بیمارانی که دچار اختلالات مزمن مانند بیماری ام اس می باشند اضطراب و افسردگی در انها از شدت بالایی برخوردار است که با فاکنورها مختلفی در این بیماران می تواند مرتبط باشد و شناسایی این فاکتورها در برنامه ریزی و کاهش اضطراب و افسردگی در این بیماران می تواند مفید باشد.

بر اساس مطالعاتی که در اروپا و آمریکا انجام شده برآورد شده است که بین 9 تا26 درصد زنان و5 تا 12 درصد مردان در طول زندگی خود یک بیماری افسرده ساز عمده داشته باشند .همچنین برآورد که بین 5/4 تا3/9 درصد زنان و3/2 تا 2/3 درصد مردان در برهه ای از زمان به این اختلال دچار شوند (14).

با توجه به اینکه بیماران ام اس تحت فشارهای روانی از کیفیت زندگی پائین تری برخوردار هستند (15)، اطرافیان خود را نیز تحت تاثیر قرار می دهند. اما نکته ای که وجود دارد این است که کیفیت زندگی بالای اطرافیان، بالا بودن سطح سلامت عمومی در خانوارها و همچنین بالا بودن سطح شادکامی در اعضای خانوار می تواند در ایجاد شادکامی و امیدواری در بیماران ام اس نقش داشته و انها را با کیفیت زندگی بالا به ادامه زندگی امیدوار کند، بنابراین یا شناسایی فاکتورهای مرتبط با سلامت عمومی و شادکامی در این بیماران  می توان با برنامه ریزیهای بهتر، تا حدودی  از سطح استرس و اضطراب در این بیماران کاسته و  سطح سلامت عمومی انها را بالا ببرد. سلامت عمومی شامل ابعاد سلامت جسمی ، کارکردهای اجتماعی ،افسردگی و اضطراب می باشد که  تعیین فاکتورهای مرتبط با این ابعاد و ارتباط انها با شادکامی در بهبود وضعیت جسمانی، روانی و کارکرد اجتماعی این بیماران موثر خواهد بود. به هر حال به خاطر نبود در مان قطعی برای بیماری ام اس تحقیقات اخیر بر جنبه های روانی و معنوی در این بیماران متمرکز شده و مطالعه از این بعد برای این بیماران اهمیت زیادی دارد.

از سوی دیگرشادکامی نوعی ارزشیابی است که فرد از خود و زندگی اش دارد و مواردی از  قبیل : هیجان مثبت , رضایت از زندگی و نبود هیجانات منفی از جمله افسردگی و اضطراب (16). روابط مثبت با دیگران , هدفمند بودن زندگی , رشد شخصیتی , دوست داشتن دیگران و زندگی از اجزای شادکامی هستند(17). شادکامی یکی از اجزای ضروری کیفیت زندگی است به طوری که سازمان جهانی بهداشت انرا به عنوان بخشی از مفهوم سلامت قلمداد کرده است (18) .شادکامی میتواند نقش تعیین کننده ای در سلامت فرد و جامعه اشته باشد و تاثیر قابل ملاحظه ای در فرایند توسعه کشورها داشته باشد (19). شادکامی باعث نشاط روحی , سلامت بدنی , رشد علمی , تحصیلی و شکوفایی اقتصادی و اجتماعی می شود (20). شادکامی هدف نهایی و مشترک انسان هاست و همه در تلاش برای رسیدن به ان می باشند . برخی معتقدند که اهمیت عمده زندگی در شادکامی نهفته است و انگیزه اصلی انسان ها در همه زمان ها چگونگی دستیابی، حفظ و ارتقا ان می باشد(21).  نکته اینجاست که طبق مطالعات بلی شادکامی با بیماریهای اعصاب و روان رابطه مستقیمی دارد(22). افزایش سطح شادکامی در بیماران مزمن عصبی توصیه شده و تاثیر مستقیمی در افزایش کارایی فرد دارد. طبق مطالعات اخیر شادکامی در جوامع و گروههای مختلف در بقاء بیماران و استفاده منظم داروها نقش بسزایی دارد و توصیه می شود در صورت پائین بودن سطح شادکامی دست اندرکارن باید به دنیال علت ان باشند.

از جمله مسائل ضروری در در جهت افزایش کیفیت زندگی بیماران مبتلا به ام اس می توان به ایجاد محیطی پرشور و با انگیزه در  جوامع اشاره کرد که  با افزایش سطح شادکامی و کاهش افسردگی و اضطراب در این بیماران  امکان پذیر خواهد بود. به هر حال باید اشاره شود که شناخت فاکتورهای جمعیت شناختی مختلف در برنامه ریزی برای این بیماران جهت افزایش سطح سلامت عمومی و به تبع ان شادکامی ضروری به نظر می رسد.

آنجاییکه این بیماران هم بایستی با استرس های زندگی روزمره و هم با استرس های ناشی از علائم بیماری که نوساندار و غیر قابل پیش بینی هستند، مقابله کنند، پیشرفت بیماری ممکن است با کار، زندگی خانوادگی، ارتباطات و فعالیت های اجتماعی تداخل کند. هدف مداخلات روانشناختی کمک به این افراد به منظور مقابله با چالشهای فوق می باشد(20). بنابراین، مطالعات مداخلهای جدید بایستی عوامل روانشناختی مرتبط با سلامت این بیماران را مورد توجه قرار دهند و تنها به آسیبهای جسمی و ناتوانی جسمی آنها بسنده نکنند (23).  به نظر میرسد که بین بیماری جسمانی و آسیبهـای روانشناختی رابطه ای دو سویه وجود داشته باشد. حـوزهای در روانشناسی سلامت به نام ایمنی شناسی روانی- عصبی به این موضوع میپردازد که چگونـه عوامـل روانشـناختی، دستگاه ایمنی را تغییر داده و سرانجام خطر ابتلا به بیماری را افزایش میدهد. مـوارد متعـددی وجـود دارد کـه نشـان میدهد، چگونه افسردگی، درماندگی، ناامیدی، و رویدادهای زندگی با تغییر ایمنی در افراد موجب بیمـاری 4 تنیدگی زای میشود(24). به دلیل ایـن آسـیب شناسـی روانـی، فـراهم کردن مراقبتهای سلامت روان برای بیمارانی که ترکیبـی از بیماری پزشـکی- عصـبی و روانپزشـکی دارنـد چـالش ویژهای را پیش میکشد (25) در مفهوم سلامت، فرد بایـد از تمام جنبهها و ابعاد مورد بررسی قرار گیرد. بـا توجـه بـه مشکلاتی که این بیمـاران در ابعـاد گونـاگون دارنـد و اثـر متقابلی که بین علائم عصب روانشناختی در این بیمـاران وجود دارد، توجه به درمان این بیماران با روی آوردی چنـد وجهــی ضــروری اســت (26). درمانگری چند وجهی لازاروس بـه نحـو موفقیـت آمیـزی در طیـف وسـیعی از اختلالات و مشکلات به کار میرود (27). لازاروس معتقـد است که شخصیت انسان میتواند کاملاً بـه واسـطه هفـت بعد (رفتار، عاطفه، دریافـتهـای حسـی، تصـویر پـردازی، شناخت، روابط بین فردی و دارو- زیست شناختی) توصـیف شود. هر چند این ابعاد جدا توصیف میشـوند امـا واقعـا بـا یکدیگر در تعامل هستند و هـر تجربـه ای کـه انسـان دارد میتواند با توجه به یک بعد تببین شود که در ارتباط با ابعاد دیگر است و اگر تغییری در یک بعد اتفاق افتد بر ابعاد دیگر هم تأثیر میگذارد. روابط اجتماعی مثبت اثرات مثبتی روی سلامتی فیزیکی و روانی بیماران دارد وباعث میشود علائم بیماری در آنها از شدت کمتری برخوردار باشد (28) یکی از اثرات مثبت بر روند درمان بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس شادکامی و نشاط می باشد .

البته انتظار می رود که بیماران مبتلا به ام اس  نسبت به افراد عادی جامعه از سلامت عمومی و شادکامی کمتری برخوردار باشند، ولی به هر حال شناسایی فاکتورهای مرتبط  با شادکامی و سلامت عمومی در جامعه این بیماران می تواند به افزایش سطح شادکامی و سلامت عمومی آنها منجر شود. در این مطالعه میزان سلامت عمومی  (که ابعاد مهمی از سلامت فرد شامل :سلامت جسمی ، کارکردهای اجتماعی ،افسردگی و اضطراب را تشکیل می دهند) و همچنین  شادکامی و عوامل مرتبط با ان در بیماران مبتلا به ام اس در زاهدان مورد بررسی قرار می گیرد،  تا با شناخت عوامل مرتبط با سلامت روانی و جسمی و همچنین شادکامی و نیز ارتباط بین اینها با برنامه ریزی در جهت ارتقاء کیفی این عوامل مقدمات ارتقاء سلامت این دسته از بیماران فراهم شود .با توجه  به مطالعات انجام شده پژوهش های بیشتری پیرامون سلامت روانی و عوامل تهدید کننده ی این بعد از ابعاد وجودی انسان به ویژه  بیماران مزمن امری بدیهی و ضروری به نظر می رسد. 

1. وضعیت سلامت عمومی بیمارن ام اس زاهدان چگونه است؟
2. وضعیت شادکامی بیماران ام اس زاهدان چگونه است؟
3. عملکرد اجتماعی در بیماران ام اس با سن، جنس، سطح سواد، طول مدت بیماری، شغل، درآمد ماهانه، تعداد اعضای خانوار، بیماری زمینه ای، وضعیت شرکت در گروههای انجمن، سابقه ام اس در بستگان و وضعیت تاهل رابطه دارد
4. کارکرد جسمانی در بیماران ام اس با سن، جنس، سطح سواد، طول مدت بیماری، شغل، درآمد ماهانه، تعداد اعضای خانوار، بیماری زمینه ای، وضعیت شرکت در گروههای انجمن، سابقه ام اس در بستگان و وضعیت تاهل رابطه دارد
5. اضطراب در بیماران ام اس با سن، جنس، سطح سواد، طول مدت بیماری، شغل، درآمد ماهانه، تعداد اعضای خانوار، بیماری زمینه ای، وضعیت شرکت در گروههای انجمن، سابقه ام اس در بستگان و وضعیت تاهل رابطه دارد
6. افسردگی در بیماران ام اس با سن، جنس، سطح سواد، طول مدت بیماری، شغل، درآمد ماهانه، تعداد اعضای خانوار، بیماری زمینه ای، وضعیت شرکت در گروههای انجمن، سابقه ام اس در بستگان و وضعیت تاهل رابطه دارد
7. شادکامی در بیماران ام اس با سن، جنس، سطح سواد، طول مدت بیماری، شغل، درآمد ماهانه، تعداد اعضای خانوار، بیماری زمینه ای، وضعیت شرکت در گروههای انجمن، سابقه ام اس در بستگان و وضعیت تاهل رابطه دارد
8. شادکامی با سطح سلامت عمومی در بیماران ام اس رابطه دارد

- هدف کلی:

تعیین سطح سلامت عمومی و شادکامی و عوامل مرتبط با ان در بیماران ام اس شهر زاهدان

1. تعیین وضعیت سلامت عمومی در بیماران ام اس زاهدان
2. تعیین وضعیت شادکامی در بیماران ام اس زاهدان
3. تعیین رابطه بین عملکرد اجتماعی در بیماران ام اس با سن، جنس، سزح سواد، طول مدت بیماری، شغل، درآمد ماهانه، تعداد اعضای خانوار، بیماری زمینه ای، وضعیت شرکت در گروههای انجمن، سابق ام اس در بستگان و وضعیت تاهل
4. تعیین رابطه بین کارکرد جسمانی در بیماران ام اس با سن، جنس، سزح سواد، طول مدت بیماری، شغل، درآمد ماهانه، تعداد اعضای خانوار، بیماری زمینه ای، وضعیت شرکت در گروههای انجمن، سابقه ام اس در بستگان و وضعیت تاهل
5. تعیین رابطه بین اضطراب در بیماران ام اس با سن، جنس، سطح سواد، طول مدت بیماری، شغل، درآمد ماهانه، تعداد اعضای خانوار، بیماری زمینه ای، وضعیت شرکت در گروههای انجمن، سابقه ام اس در بستگان و وضعیت تاهل
6. تعیین رابطه بین افسردگی در بیماران ام اس با سن، جنس، سطح سواد، طول مدت بیماری، شغل، درآمد ماهانه، تعداد اعضای خانوار، بیماری زمینه ای، وضعیت شرکت در گروههای انجمن، سابقه ام اس در بستگان و وضعیت تاهل رابطه دارد
7. تعیین رابطه بین شادکامی در بیماران ام اس با سن، جنس، سطح سواد، طول مدت بیماری، شغل، درآمد ماهانه، تعداد اعضای خانوار، بیماری زمینه ای، وضعیت شرکت در گروههای انجمن، سابقه ام اس در بستگان و وضعیت تاهل
8. تعیین رابطه بین شادکامی با سلامت عمومی در بیماران ام اس شهر زاهدان

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، انجمن ام اس

سلامت عمومی

 سلامت عمومی از نظر روانشناختی 4 بعد   علائم جسمانی، علائم اضطرابی و اختلال خواب،      کارکرد اجتماعی و   علائم افسردگی را در بر می گیرد. برای ادازه گیری این متغیر پنهان از پرسشنامه  28 سوالی گلدبرگ و هیلر ¹ (1979) استفاده می شود.

شادکامی

آزمون شادکامی آکسفورد دارای 29 ماده است ومیزان شادکامی فردی را می سنجد.پایه نظری  این پرسشنامه  تعریف آرگایل وکراسلند از شادکامی است است(آنها به منظور ارایه یک تعریف عملیاتی از شادکامی آن را سازه ای دارای سه بخش مهم دانسته اند:فراوانی ودرجه عاطفه مثبت،میانگین سطح رضایت در طول یک دوره ونداشتن احساس منفی)این آزمون در سال 1989توسط مایکل آرگایل وبراساس پرسشنامه افسردگی بک(BDI،1976)ساخته شده است.21عبارت از عبارات این پرسشنامه  ازBDIگرفته شده ومعکوس گردیده ویازده پرسش به آن اضافه شده است تا سایر جنبه های سلامت ذهنی را پوشش دهد.مانند آزمون افسردگی بک هر گویه پرسشنامه شادکامی دارای چهار گزینه است که آزمودنی باید بر طبق وضعیت فعلی خودش یکی از آنها را انتخاب نماید.امروزه به طور گسترده ای از این آزمون در پژوهش های مربوط به شادکامی استفاده می شود.

مقطعی (توصیفی-تحلیلی)

بیماران ام اس شهر زاهدان

معیار ورود

1. حاضر به همکاری باشد
2. مشکل روانی قابل تشخیص نداشته باشد
3. ساکن شهر زاهدان باشد

در این مطالعه تمام بیماران ام اس به صورت سرشماری وارد مطالعه خواهد شد که تعداد تقریبی انها 150 نفر می باشد

سرشماری

روش جمع اوری داده ها در این مطالعه به صورت پرسشنامه و مصاحبه خواهد بود. ابزار مورد نیاز در این تحقیق 2 پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ-28) و پرسشنامه شادکامی می باشد که پرسشنا مه های استانداردی بوده و روایی و پایایی این پرسشنامه ها در مطالعات قبلی (30) در ایران مورد تائید قرار گرفته است(31) . به هر حال پایایی این پرسشنامه ها در این بیماران با مطالعه بر روی تعدادی از بیماران به صورت پایلوت نیز مورد بررسی قرا خواهد گرفت. پرسشنامه های مورد نظر پیوست می باشند.

ابتدا با هماهنگی انجمن ام اس زاهدان و متخصصین مغز و اعصاب لیستی از بیماران ام اس زاهدان تهیه می شود. سپس با مصاحبه و ضمن جلب رضایت بیماران (با توجیه اهداف طرح) به صورت پایلوت پرسشنامه ها به صورت مصاحبه با تعدادی از بیماران تکمیل  و مشکلات احتمالی شناسایی شده و پایایی پرسشنامه ها مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت. بعد از نهایی شدن پرسشنامه ها  با استفاده از روش مصاحبه با بیماران پرسشنامه های نهایی تکمیل خواهد شد. داده های این پرسشنامه ها به همراه متغیرهای دموگرافیک ومستقل مورد بررسی کد گذاری شده و وارد نرم افزار SPSS.18 خواهدشد. پرسشنامه سلامت عمومی یک پرسشنامه 28 سوالی می باشد که دارای 4 بعد کارکرد اجتماعی، اضطراب، افسردگی و عملکرد جسمانی می باشد که در این مطالع به صورت کیفی دو حالته مد نظر قرار خواهند گرفت که بیماران به صورت عملکرد اجتماعی احتمالا پائین و عملکرد خوب، کارکرد جسمانی نامناسب و مناسب، احتمالا افسرده و غیر افسرده و احتمالا مضطرب و غیر مضطرب تقسیم بندی خواهند شد. از نظر شادکامی نیز بیماران به صورت شادکامی پائین، متوسط و بالا مد نظر قرار خواهد گرفت. ضمنا متغیر خاصی که در هنگام تکمیل پرسشنامه ها نظر محقق را نیز جلب کند به متغیرها اضافه خواهد شد.

برای توصیف داده ها از آمار توصیفی شامل شاخصهای مرکزی و پراکندگی و فراوانی ها و در صدها و جداول و نمودارهای اماری استفاده خواهد شد. جهت تحلیل داده ها با توجه به کیفی بودن متغیرها از ازمونهای مجذور کای و ازمون دقسق فیشر استفاده خواهد شد. در صورت لزوم جهت کنترل مخدوش کننده های احتمالی جهت تعیین عوامل مرتبط با شادکامی و سلامت عمومی  از روشهای مناسب رگرسیونی استفاده خواهد شد. برای تعیین ارتباط بین  شادکامی و سلامت عمومی به صورت کلی با در نظر نمرات از ازمون ضریب همبستگی پیرسون یا اسپیرمن (در صورت نرمال نبودن) استفاده خواهد شد. سطح معنی داری نیز 05/0 در نظر گرفته خواهد شد

در این طرح ( بررسی سلامت عمومی و شادکامی و برخی عوامل مرتبط با ان در بیمارن مبتلا به ام اس شهر زاهدان در سال 1395 ) ,(کد :7904) , کدهای اخلاقی زیر از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران مد نظر  قرار خواهد گرفت.

1. هدف اصلی : هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
7. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
8. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
9. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
10. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
11. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
12. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
13.  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
14. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
15. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
16. در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.
17. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
18. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.
19. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
20. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
21. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
22. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
23. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
24. روش پژوهش نباید با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری برخی بیماران که با توجیه اتنها و با استفاده از همکاران انجمن سعی خواهد شد که جهت تکمیل پرسشنامه ها ترغیب شوند

سلامت عمومی، شادکامی، ام اس

1-Holland NJ,Halper J .multiple sclerosis: a self care guide to wellness.New York : Demos Medical Publishing 2005 .P.1-10

2-Guinness MC, Peters S. The diagnosis of multiple sclerosis: peplau, s international relations model in practice. Rehabil Nurs. 1999; 24: 30-36.

3- Taggart HM. Multiple sclerosis update. Orthop Nurs. 1998; 17: 23-29.

4-Sunderstorm P, Wahlin A, Ambarki K, Birgander, Eklund A, Malm J.Venous and Cerebrospinal Fluid Flow in Multiple Sclerosis: A Case-Control Study. Annu Neorol. 2010; 68(2): 255-259.

5-Heidari , S. andSlhshvryan, Asieh. the relationship between perceived social support and social network size and quality of life of cancer patients1387, Volume XII, Issue

6-Halper J.The evaluation of nursing care in multiple sclerosis. Int J MS Care.2004; 2(1): 40-48.

7-Rotstein Z, Hazan R, Barak Y , Achiron A. Perspectives in multiple sclerosis health care: Special focus on the costs of multiple sclerosis. Autoimmunity Reviews 2006;5(8): 511-516

8- Ranzato F. Increasing frequency of multiple sclerosis in Padova, Italy: a 30 year epidemiological survey, SAGE Journals Online, Multiple Sclerosis

9-Johnson KL, Yorkston KM. The cost and benefits of employment: a qualitative study of experiences of persons with multiple sclerosis. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation 2004; 85(2): February

10-De nison L, Moss-Morris R, Silber E, Galea I, Chalder T. Cognitive and behavioural correlates of different domains of psychological adjustment in early-stage multiple sclerosis. J Psychosom. 2010; (69):353-361.

11-Sadeghi Movahed F, Molavi P, Sharghi A, Narimani M, Mohammadnia H, Deilami P, Rajabi S. The study of coping style and mental health relationships in diabetes patients. The J Fundam Ment Health. 2011; 12(2):470-480.

12-Ghavami H, Ahmadi F, Meamarian R, Entezami H. Effects of applying continuous care model on fasting blood glucose & hgba1c levels in diabetic patients. J Semnan Univ mcd sci. 2004; 6(3):179-

13-Schapiro RT. Managing the symptoms of multiple sclerosis. New york: Demos; 2007. p. 25- 65.

14- تکینسون و همکاران،زمینه روانشناسی هیلگارد،ترجمه محمد نقی برهانی،چاپ چهارم،انتشارات رشد،دی ماه 85،صفحه 492-536.

15- warren s, green hill s , warren KG .Emotional stress and the development of multiple sclerosis : case-control evidence of a relationship.

16- متین سمیه -خرداد90 - بررسی رابطه بین سبک های اسنادی و شادکامی در دختران 14 ساله یزد- پایان نامه کارشناسی ارشد -دانشگاه علامه طباطبایی

17- رسولی لیچانی , خدیجه _ سال 89 _ مقایسه اثربخشی اموزش هوش هیجانی و مصون سازی در مقابله با استرس بر کیفیت زندگی و شادکامی زنان یائسه _ پایان نامه کارشناسی ارشد _ دانشگاه پیام نور تهران

18- Rajabi_gilanN –ghasemi SR reshadat S –zangeneh A.Happiness in helth sector personnel:some demographic and occupationl related factors j isfahan med sch 2015:32(309).

19- زارع , بهنام . بررسی عوامل شادکامی و عوامل موثر بر ان ( مطالعه موردی شهر کرمان ) _ پایان نامه کارشناسی ارشد .1390. دانشگاه شهید باهنر کرمان

20- Solhi M, Farhandi H, Armoon B. Internet addiction among B.Sc. students in Health Faculty, Tehran University of Medical Sciences. RJMS. 2013; 20 (106) :40-47

21- سعادت , حکمته، تابستان 1390 . بررسی میزان شادکامی در دانش اموزان نوجوان دختر و تاثیر مثبت درمانی گروهی بر شادکامی انان _ پایان نامه کارشناسی ارشد _ دانشگاه فردوسی مشهد.

22- Barak Y1, Achiron A.Happiness and neurological diseases. Expert Rev Neurother. 2009 Apr;9(4):445-59.

23-Dana C. Yoga and IBS. http://www.med.un#.edu.ibs.23 march 2016.

24-Khalsa SB. Yoga as a therspeutic intervention: a bibliometric analysis of published research studies. Indian J Physiol Pharmacol 2004; 48(3): 269-85.

25-Dutta RS.Yogic exercises,physiological and psychic processes.1 st ed. India: Gaypee Brothers Medical Publisher; 1998; 27-101.

26-Schapiro RT. Managing the symptoms of multiple sclerosis. New york: Demos; 2007. p. 25- 65.

27-Malcomson KS, Dunwoody l, Low-strong AS. psychological intervention in people with multiple sclerosis. J Neurol. 2007; (254): 1-13.

28- Mtichell AJ, Benito-leon J, Morales gonzales JR, Evera-navarro J. Quality of life and its assessment in multiple sclerosis: Integrating physical and psychological components of wellbing. Lancet Neural. 2005; (4): 556-566.

29- Rosenhan DL, Seligman M. Abnormal Psychology.Tehran: Savalan; 2003. p. 482. [Persian]

30- تقوی سیدمحمدرضا,   بررسی روایی و اعتبار پرسشنامه سلامت عمومی (G.H.Q)  ,  بخش روانشناسی بالینی دانشگاه شیراز , مجله روانشناسی :   زمستان 1380 , دوره  5 , شماره  4 (پیاپی 20)

31-  بشارت محمدعلی ,   پایایی و روایی فرم 28 سوالی مقیاس سلامت روانی در جمعیت ایرانی,دانشگاه تهران , مجله علمی پزشکی قانونی :   تابستان 1388 , دوره  15 , شماره  2 (مسلسل 54)     ؛ از صفحه 78 تا صفحه 91

باسمه تعالی

مقدمه

آزمون یا تست عبارتست از وسیله ای که به روش علمی تهیه شده و برای اندازه گیری عینی استعدادها و تواناییهای فردی به کار می رود.  نقش اصلی هر آزمون روانی اساساً اندازه گیری تفاوتهای فردی یا تفاوتهایی است که در فرد بخصوصی در مواقع مختلفی دیده می شود.

این امر که شرایط اجرای آزمون تا چه اندازه می تواند نتایج آن را تحت تاثیر قرار دهد، نکته ای است که باید مورد توجه خاص قرار گیرد.  تحقیقات نشان می دهد که عوامل بی شمار ظریفی ممکن است نمرههای آزمونهای توانایی و شخصیتی را تحت تاثیر قرار دهند.  مثلاً اجرای آزمون توسط شخص ماهر یا فرد کم اطلاع، تفاوت معنی داری را در نتایج آزمونها به وجود می آورد.

صلاحیت و آمادگیهای متعددی لازم است تا شخص بتواند آزمایشهای روان شناختی را انجام دهد. کاربرد آزمونها فنی است که تنها از طریق آموزش منظم و طولانی کسب می شود. انتقال این فن به افراد دارای صلاحیت را نیز فقط باید مراکز علمی بر عهده بگیرند.

آندره ری روانشناس سوئیسی، در مورد لزوم آموزش شغلی اجراکنندگان آزمونها چنین می نویسد: « همه مردم می توانند رادیوگرافی یاد بگیرند، زیرا رادیوگرافی نوعی فن عکاسی است. اما، برای تشریح، تفسیر و اخذ حداکثر نتیجه از عکس، وجود متخصصان با تجربه لازم خواهد بود  در مورد تشخیص به کمک آزمونهای روانی نیز تفسیر بعضی نتایج خاص هم آسان به نظر می رسد، لیکن پیچیدگی و دشواری تشخیص، در صورتی که بخواهیم سازمان ذهنی فرد را به طور عمیق تحلیل کنیم، همچنان به جای خود باقی خواهد بود.» برای جلوگیری از استفاده های نابجا از آزمونهای روانی، تعیین برخی ضابطه های علمی در مورد آزمونها و تفسیر نتایج آن ضروری است. رعایت این شرط که آزمونها توسط افراد واجد صلاحیت به کار روند، نخستین قدم در زمینه جلوگیری از به کارگیری نابجای آزمونهای روانشناختی است. اینکه اجراکننده آزمون واجد چه شرایطی باشد، بستگی به نوع آزمون دارد. مثلاً کاربرد صحیح آزمونهای انفرادی هوشی و اغلب آزمونهای شخصیت مستلزم گذراندن کارگاههای آموزشی یا دوره های کارورزی زیر نظر متخصصان است . در حالی که در مورد آزمونهای پیشرفت تحصیلی یا مهارت شغلی داشتن اطلاعات عمومی در زمینۀ روانشناسی کافی است.

منابع:

-1 آزمون های روانی تالیف دکتر حمزه گنجی

-2 روان آزمایی تالیف آناستازی، ترجمۀ دکتر براهنی

فرم 28 سوالی

پرسشنامه سلامت عمومی 28 سوالی توسط گلدبرگ و هیلر ¹ (1979) ارائه شده و دارای 4 مقیاس فرعی است و هر مقیاس 7 پرسش دارد. مقیاسهای مذکور عبارتند از:

-1 مقیاس علائم جسمانی ²

-2 مقیاس علائم اضطرابی و اختلال خواب ³

-3 مقیاس کارکرد اجتماعی ⁴

-4 مقیاس علائم افسردگی ⁵

نمره گذاری

از 28 عبارت پرسشنامه موارد 1 الی 7 مربوط به مقیاس علائم جسمانی است. موارد 8 الی 14 علائم اضطرابی و اختلال خواب را بررسی کرده و موارد 15 الی 21 مربوط به ارزیابی علائم کارکرد اجتماعی است و نهایتاً موارد 22 الی 28 علائم افسردگی را می سنجد. برای جمع بندی نمرات به الف نمره صفر، ب 1، ج 2 و د نمره 3 تعلق میگیرد. در هر مقیاس از نمره 6 به بالا و در مجموع از نمره 22 به بالا بیانگر علائم مرضی است.

نمرات برش در هریک از خرده مقیاسهای پرسشنامه GHO

--------------------

1 - Goldberg and Hiller

2 - Somatic symptoms

3 - anxiety and sleep disorder

4 - social Function

5 - depression symptoms

پرسشنامه سلامت عمومی  (GHQ)

لطفا این قسمت را بدقت مطالعه کنید:

میخواهیم درباره کسالت و ناراحتیهای پزشکی و اینکه سلامت عمومی شما در طی یک ماه گذشته تا به امروز چگونه بوده است اطلاعاتی بدست آوریم. لطفاً در تمامی سئوالات زیر پاسخی را که فکر میکنید با وضع شما بیشتر مطابقت دارد مشخص کنید. به خاطر داشته باشید که ما میخواهیم درباره ناراحتیهای اخیر شما اطلاعاتی بدست آوریم، نه مشکلات و ناراحتیهایی که در گذشته داشته اید سعی کنید به تمامی سئوالات پاسخ دهید و جواب خود را در محل مربوط با علامت ضربدر مشخص فرمائید. از همکاری شما بسیار متشکریم.

-1 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز کاملاً احساس کرده اید که خوب و سالم هستید؟

-2 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که به داروهای تقویتی نیاز دارید؟

-3 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس ضعف و سستی کرده اید؟

-4 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کردهاید که بیمارهستید؟

-5 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز سر درد داشته اید؟

-6 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که سرتان را محکم با چیزی مثل دستمال بسته اند یا اینکه فشاری به سرتان وارد میشود؟

-7 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که بعضی وقتها بدنتان داغ و یا سرد می شود؟

-8 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز اتفاق افتاده که بر اثر نگرانی دچار بیخوابی شده باشید؟

-9 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز شبها وسط خواب بیدار می شوید؟

-10 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که دائماً تحت فشار هستید؟

-11 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز عصبانی و بدخلُق شده اید؟

-12 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز بدون هیچ دلیل قانع کننده ای هراسان و یا وحشت زده شده اید؟

-13 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز متوجه شده اید که انجام هر کاری خارج از توانائی شما است؟

-14 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که در تمامی مدت عصبی هستید و دلشوره دارید؟

-15 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز توانسته اید خودتان را مشغول و سرگرم نگه دارید؟

-16 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز برای انجام کارها بیش از گذشته وقت صرف کرده اید؟

-17 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که کارها را بخوبی انجام می دهید؟

-18 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز از نحوه انجام کارهایتان احساس رضایت می کنید؟

-19 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که نقش مفیدی در انجام کارها به عهده دارید؟

-20 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز توانائی تصمیم گیری درباره مسائل را داشته اید؟

-21 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز قادر بوده اید از فعالیتهای روزمره زندگی لذت ببرید؟

-22 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز فکر کرده اید که شخص بی ارزشی هستید؟

-23 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که زندگی کاملاً ناامیدکننده است؟

-24 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که زندگی ارزش زنده بودن را ندارد؟

-25 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز به این مساله فکر کرده اید که ممکن است دست به خودکشی بزنید؟

-26 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز احساس کرده اید که چون اعصابتان خراب است نمی توانید کاری انجام دهید؟

-27 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز به این نتیجه رسیده اید که ایکاش مرده بودید و کلاً از شر زندگی خلاص میشدید؟

-28 آیا از یک ماه گذشته تا به امروز این فکر به ذهنتان رسیده است که بخواهید به زندگیتان خاتمه دهید؟

پاسخنامه

نام و نام خانوادگی  .............................     سن  .....................      تحصیلات  ......................   رشته تحصیلی  ................

پرسشنامه شادکامی آکسفورد:

آزمون شادکامی آکسفورد دارای 29 ماده است ومیزان شادکامی فردی را می سنجد.پایه نظری  این پرسشنامه  تعریف آرگایل وکراسلند از شادکامی است است(آنها به منظور ارایه یک تعریف عملیاتی از شادکامی آن را سازه ای دارای سه بخش مهم دانسته اند:فراوانی ودرجه عاطفه مثبت،میانگین سطح رضایت در طول یک دوره ونداشتن احساس منفی)این آزمون در سال 1989توسط مایکل آرگایل وبراساس پرسشنامه افسردگی بک(BDI،1976)ساخته شده است.21عبارت از عبارات این پرسشنامه  ازBDIگرفته شده ومعکوس گردیده ویازده پرسش به آن اضافه شده است تا سایر جنبه های سلامت ذهنی را پوشش دهد.مانند آزمون افسردگی بک هر گویه پرسشنامه شادکامی دارای چهار گزینه است که آزمودنی باید بر طبق وضعیت فعلی خودش یکی از آنها را انتخاب نماید.امروزه به طور گسترده ای از این آزمون در پژوهش های مربوط به شادکامی استفاده می شود.

ویژگی های روانسنجی

الف)خارجی

آرگایل وهمکاران پایایی پرسشنامه آکسفورد را به کمک ضریب آلفای کرونباخ 90/0وپایایی باز آزمایی آن را طی هفت هفته 78/0گزارش کرده اند.روایی همزمان این پرسشنامه با استفاده از ارزیابی دوستان افراد درباره آنها43/0محاسبه شدهمچنین از آنجایی که شادکامی دارای سه بخش :عاطفه مثبت،رضایت ونبود عاطفه منفی دانسته شده،همبستگی این پرسشنامه با مقیاس عاطفه مثبت برادبرن(32/0)،باشاخصرضایت از زندگی(57/0)وبا پرسشنامه افسردگی بک(52/0-)محاسبه شد.

در پژوهشی(1) که توسط علی پور وآگاه هریس(1386)به منظور بررسی اعتبار وپایایی فهرست شادکامی اکسفورد(OHIآرگایل2001)اجرا شد،نمونه ای متشکل از142 مرد و227 زن از بین کلیه کارمندان ودانشجویان ساکن تهران با میانگین سنی 24سال و11ماه ودامنه سنی 18-53سال از مناطق 5،11،18،2شهر تهران (بر پایه چهار بخش غرب،مرکز،جنوب وشمال)وشهرستانهای کرج،شهریار واسلامشهر انتخاب شدند.

افراد انتخاب شده فهرست شادکامی آکسفورد،پرسشنامه شخصیتی آیزنک وفهرست افسردگی بک را تکمیل کردند.بررسی همسانی درونی فهرست شادکامی آکسفورد نشان دادکه تمام 29گزاره این فهرست با نمره کل همبستگی بالایی داشتند.آلفای کرونباخ برای کل فهرست برابر با91/0بود.همبستگی پیرسون بین فهرست شادکامی آکسفورد با فهرست افسردگی بک وزیر مقیاس های برون گرایی ونورزگرایی پرسشنامه شخصیتی آیزنگ به ترتیب برابر با48/0-،45/0و39/0-بود که روایی همگرا و واگرای فهرست شادکامی آکسفورد را تایید می کرد.نتایج تحلیل عاملی با استخراج 5عامل:رضایت از زندگی،حرمت خود،بهزیستی فاعلی،رضایت خاطر وخلق مثبت توانستند با ارزش ویژه بزرگتر از 1در مجموع 7/49%واریانس کل را تبیین کنند.میانگین نمره های آزمودنی های ایرانی در فهرست شادکامی آکسفورد(07/42)با یافته های پژوهش آرگایل(6/35=M)متفاوت بود.

یافته های پژوهش نشان دادند کهOHIبرای اندازه گیری شادکامی در جامعه ایرانی وپایایی مناسب برخوردار است.

در پژوهشی که توسط علی پور و نوربالا (1378)با نمونه ای متشکل از 101نفر از دانشجویان دانشگاههای تهران صورت گرفت.ضریب همسانی درونی برای گروه مردان وزنان به ترتیب برابر 94/0و9/0واعتبار باز آزمایی پس از7هفته 78/0 وضریب پایایی باز آزمایی با فاصله زمانی سه هفته در یک نمونه 25 نفری 79/0به دست آمد.اما از آنجایی که در پژوهش علی پور ونور بالا(1378)برای بررسی OHIتنها از دانشجویان دانشگاههای تهران وبا حجم نمونه کم(101نفر)استفاده شده بود.بنابراین پژوهش  دیگری توسط دکتر احمد علی پور ومژگان آگاه هریس(1386)برای بررسی اعتبار وپایایی فرم تجدید نظر شده 29گزاره ای OHIبا استفاده از حجم نمونه بیشتر ونمونه آماری گسترده تر انجام شد تا علاوه بر بررسی اعتبار و پایایی فرم تجدید نظر OHIارتباط نمره های حاصل از فهرست مذکور با ریختهای شخصیتی آیزنک ونمره های افسردگی بک نیز مشخص شود.

روش نمره گذاری

این آزمون شامل 29عبارت چهار گزینه ای است که نمره گذاری گزینه های هر عبارت به ترتیب عبارت است از:

الف:0               ب:1            ج:2                   د:3

بدین ترتیب بالاترین نمره ای که آزمودنی می تواند در این مقیاس کسب کند،87است که بیانگر بالاترین حد شادکامی بوده وکمترین نمره اینن مقیاس0است که موید ناراضی بودن آزمودنی از زندگی وافسردگی فرد است.نمره بهنجار این آزمون بین 40 تا 42است.

منابع

1-علی پور احمد، نوربالا احمد علی .بررسی مقدماتی پایایی و روایی پرسش نامه شادکامی آکسفورد. اندیشه و رفتار.1378.شماره 55: 18-65-

 2- علی پور احمد, آگاه هریس مژگان  اعتبار و روایی فهرست شادکامی آکسفورد در ایرانیها  روانشناسی تحولی (روانشناسان ایرانی) :   تابستان 1386 , دوره  3 , شماره  12  

پرسشنامه

باسلام

در زیر جملاتی درباره شادکامی شخصی وجودارد .لطفا هر 4عبارت در هر گروه رابخوانید وسپس یک جمله از هر گروه که به بهترین وجه احساس شما در هفته گذشته و امروزنشان می دهد را مشخص کنید ودر پاسخنامه مناسبترین پاسخ را در ستون حروف الف ب ج یا د  * * علامت بزنید

1.الف-احساس شادی نمی کنم

ب-نسبتا احساس شادی می کنم.

ج-خیلی شاد هستم.

د-بیش از حد شاد هستم.

2الف-نسبت به آینده خوش بین نیستم.

ب- نسبت به آینده خوشبین هستم.

ج- احساس میکنم آینده ای نوید بخش در انتظار من است.

د-احساس میکنم زندگی سرشار از امید پیش رو دارم.

3.الف-در حقیقت از هیچ جنبه ی زندگی ام راضی نیستم.

ب-از بعضی از جنبه های زندگی ام راضی هستم.

ج-از بسیاری از جنبه های زندگی ام رضایت دارم.

د-از همه جنبه های زندگی ام کاملا راضی هستم

4.الف-احساس می کنم کنترل چندانی بر زندگی ام ندارم.

ب-احساس می کنم تا اندازه ای بر زندگی ام کنترل دارم.

ج-احساس می کنم بیشتر اوقات بر زندگی ام کنترل دارم.

د-احساس می کنم بر تمام جنبه های زندگی ام کنترل دارم.

5.الف-احساس می کنم زندگی ام چندان رضایت بخش نیست

ب- احساس می کنم زندگی رضایت بخش است.

ج-احساس می کنم زندگی بسیار رضایت بخش است

د-احساس میکنم زندگی بی نهایت رضایت بخش است.

6.الف-از خودم چندان راضی نیستم.

ب-از آنچه هستم احساس رضایت می کنم.

ج-از آنچه هستم خیلی احساس رضایت می کنم.

د-از آنچه هستم شدیدا احساس رضایت می کنم.

7.الف-هرگز بر رویدادهای زندگی اثر خوبی نمی گذارم.

ب-به ندرت بر رویدادهای زندگی اثر خوبی می گذارم.

ج-معمولا بر رویدادهای زندگی اثر خوبی می گذارم.

د-همیشه بر رویدادهای زندگی اثر خوبی می گذارم.

8.الف-با زندگی کنار می آیم.

ب- از نظر من زندگی خوب است.

ج- از نظر من زندگی خیلی خوب است.

د-من عاشق زندگی هستم

9.الف-در واقع به دیگران علاقه ای ندارم.

ب- کم وبیش به دیگران علاقه دارم.

ج-خیلی به دیگران علاقه دارم

د-شدیدا به دیگران علاقه دارم.

10.الف-تصمیم گیری برایم مشکل است.

ب-تصمیم گیری برایم نسبتا آسان است.

ج-در بیشتر موارد،تصمیم گیری برایم آسان است.

د-به راحتی می توانم،هر نوع تصمیمی بگیرم.

11.الف-شروع هر کاری برایم مشکل است

ب-شروع کارها برایم نسبتا آسان است.

ج-شروع کارها برایم آسان است.

د-احساس می کنم می توانم هر کاری را به عهده بگیرم.

12.الف-هنگام بیدار شدن از خواب به ندرت احساس رفع خستگی میکنم.

ب-گه گاه وقتی از خواب بیدار میشوم احساس رفع خستگی می کنم.

ج-معمولا وقتی از خواب بیدار می شوم احساس رفع خستگی می کنم

د-همیشه وقتی از خواب بیدار می شوم احساس رفع خستگی می کنم.

13.الف-احساس میکنم به هیچ وجه توان ونیرویی ندارم.

ب-احساس می کنم تا اندازه ای توان ونیرو دارم

ج-احساس میکنم سرشار از توان ونیرو هستم.

د-احساس می کنم بی اندازه توان ونیرو دارم.

14-الف.احساس میکنم  چیز زیبا و قشنگی در دنیا وجود ندارد.

ب-بعضی چیزهای دنیا را زیبا می بینم.

ج-بسیاری از چیزهای دنیا را زیبا می بینم.

د-همه دنیا برایم زیبا وقشنگ جلوه می کند.

15.الف-احساس می کنم ذهنم هشیار نیست.

ب-احساس می کنم از لحاظ ذهنی هشیارم

ج-احساس می کنم از لحاظ ذهنی بسیار هشیارم.

د-احساس می کنم از لحاظ ذهنی  کاملا هشیارم.

16.الف-احساس سلامتی وتندرستی نمی کنم.

ب-کم وبیش احساس سلامتی وتندرستی می کنم.

ج-بسیار احساس سلامتی وتندرستی می کنم.

د-کاملا احساس سلامتی وتندرستی می کنم.

17.الف-نسبت به دیگران چندان احساس صمیمیت نمی کنم.

ب-نسبت به دیگران تا حدودی احساس صمیمیت می کنم.

ج-نسبت به دیگران خیلی احساس صمیمیت می کنم.

د-به همه انسان ها عشق می ورزم.

18الف-از گذشته خاطره های خوش زیادی ندارم.

ب-از گذشته چند خاطره خوش دارم

ج-بیشتر خاطره های گذشته من خوش هستند.

د-تمام خاطره های گذشته من خوش هستند

19الف-هرگز حالت شور وشوق ندارم.

ب-بعضی وقتها دارای شور وشوق هستم.

ج-بیشتر وقتها شور وشوق دارم.

د-همیشه دارای شور وشوق هستم.

20.الف-بین آنچه دوست داشتم انجام بدهم وآنچه انجام داده ام، فاصله ای هست.

ب-بعضی از چیزهایی را که می خواستم انجام داده ام.

ج-بسیاری از چیزهایی که می خواستم انجام داده ام.

د-همه چیزهایی که می خواستم انجام داده ام.

21.الف-نمی توانم وقتم را خیلی خوب تنظیم کنم.

ب-تا اندازه ای می توانم وقتم را خوب تنظیم کنم

ج-می توانم وقتم را خیلی خوب تنظیم کنم.

د-می توانم وقتم را برای هر کاری که می خواهم اختصاص دهم.

22.الف-از بودن با دیگران لذت نمی برم.

ب-گاهی از بودن با دیگران لذت می برم.

ج-معمولا از بودن با دیگران لذت می برم.

د-همیشه از بودن با دیگران لذت می برم.

23.الف-اثر خوبی بر دیگران نمی گذارم.

ب-گاهی اثر خوبی بر دیگران می گذارم

ج-معمولا اثر خوبی بر دیگران می گذارم.

د-همیشه اثر خوبی بر دیگران می گذارم.

24.الف-در زندگی هدف خاصی ندارم.

ب-زندگی ام تا اندازه ای معنا دارو هدفدمند است .

ج-زندگی ام پر از معنا وهدف است.

د-کل زندگی من معنادار وهدفمند است.

25.الف-من احساس تعهد وفعالیت چندانی نمی کنم.

ب-گاهی احساس تعهد وفعالیت می کنم.

ج-غالبا احساس تعهد وفعالیت می کنم.

د-من همیشه احساس تعهد وفعالیت می کنم.

26.الف-فکر می کنم دنیا جای خوبی نیست.

ب-فکر می کنم دنیا کم وبیش جای خوبی است.

ج-فکر می کنم دنیا جای خیلی خوبی است.

د-فکر میکنم دنیا جای عالی است.

27.الف-به ندرت می خندم

ب- کم وبیش میخندم.

ج-زیاد می خندم.

د-همیشه در حال خندیدن هستم.

28-الف-آدم جذابی نیستم.

ب-نسبتا جذاب هستم.

ج-جذاب هستم.

د-بی اندازه جذاب هستم.

29.الف-به نظر من هیچ چیز جالب وجود ندارد.

ب-بعضی چیزها را جالب می بینم.

ج-بیشتر چیزها را جالب می بینم.

د-به نظر من همه چیزها جالبند.

                                                  پاسخنامهOHI

نام ونام خانوادگی:تاریخ اجرا:

رشته تحصیلی :                           ترم:                          جنسیت: