مقایسه تغییرات سطح آلفا آمیلاز،سیالیک اسید و PH بزاق در زنان باردار و غیر باردار

تغییرات فیزیولوژیکی که  طی بارداری در بدن ایجاد می شود موجب تطبیق بدن انسان جهت تامین  نیازهای خاص مادر و جنین می ش,د.

افزایش پیشرونده هورمونهایی همچون استروژن، پروژسترون و گنادوتروپین جفتی انسان،موجب ایجاد تغییراتی  در هماتولوژی، سیستم ادراری تناسلی، قلبی عروقی، تنفسی، دستگاه گوارش، غدد درون ریز، عضلانی و اسکلتی می گردد.¹.

محیط حفره دهان نیز به دلیل این تغییرات فیزیولوژیکی سیستمیک دچار تغییراتی می شود.ژنژویت  بارداری یک وضعیت  پاتولوژیک شایع است که منعکس کننده این تغییرات است ^2و3

برخی مطالعات نشاندهنده شیوع بالای پوسیدگی در زنان باردار نسبت به زنان  غیر باردار می باشد. همچنین افزایش شاخص  DMFدر طول بارداری  گزارش شده است،  با این وجود برخی مطالعات  هیچ گونه افزایشی در فعالیت پوسیدگی زایی در دوران  بارداری گزارش نکرده اند. ^4،5  

بزاق مایع پیچیده و مرکب از مواد گوناگون  می باشد که برای عملکردهای فیزیولوژیکی مختلف در حفره دهان ضروری  است ،در یک فرد بزرگسال، روزانه ۵۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی لیتر  در دقیقه بزاق ترشح می شود . بزاق با سرعت نیم  میلی لیتر در دقیقه ترشح می شود ^۶عملکرد  بافرینگ بزاق یک مکانیزم دفاعی بسیار مهم علیه پوسیدگی می باشد ^۷. کاهش ترشح بزاق منجر به ایجاد تغییراتی در سیستم دفاعی دهان و افزایش استعداد به پوسیدگی دندان و موکوزیت در فرد می شود  ^۸. طبق بعضی مطالعات بارداری منجر به بروز.تغییراتی در ترکیب بزاق می شود. ^۹. بخشی در مطالعه خود(2012) تغییرات غلظت پروتئین نهایی ، کلسیم و فسفر  بزاق تام را در بین زنان ایرانی باردار وغیرباردار مورد بررسی قرار داد. در این مطالعه بزاق 60 بانوی باردار و  60بانوی غیرباردار مراجعه کننده به بیمارستان میرزاکوچک خان تهران جمع آوری گردید  و مشخص گردید که پروتئین تام بزاق در زنان باردار بیشتر از افراد غیر باردار است ولی میزان کلسیم و فسفردر زنان باردار کمتر است. طی رشد جنین،پروتئین تام بزاق افزایش پیدا کرده و سطح فسفر و کلسیم بصورت قابل توجهی کاهش پیدا میکند.باردار ی ممکن است ترکیبات زیست شیمیایی بزاق را تغییر داده و این نکته ممکن است نقش مهمی در ابتلا به تغییرات سلامت دهان و دندان در دوران بارداری داشته باشد. ¹⁰

 Naveen   ( ۲۰۱۴) در مطالعه خود  دریافت که سرعت جریان بزاق در زنان باردار در سه ماهه سوم نسبت به خانم های غیرباردار بیشتراست ولی برخلاف آن  PH و ظرفیت بافرینگ کمتر می باشد.¹¹

در مطالعات دلایل متعددی برای کاهش PH و میزان ظرفیت بافری بزاق ذکر شده است.در طی دوران بارداری ترکیب پروتئینی و غیر پروتئینی تغییرمیکند. منشا بخشی از بیکربنات های بزاق از پلاسما و بخشی دیگر از دی اکسید کربن غدد بزاقی می باشد . کاهش بزاق در طی بارداری ناشی از تأثیر هورمون پروژسترون است که ثابت شده باعث کاهش میزان بیکربنات پلاسما و درنتیجه کاهش PHو خاصیت بافرینگ بزاق می شود .¹² مطالعات  نشان داده اند که بین پارامترهای بزاق و سرم ارتباط تنگااتنگی وجود دا د ..مهم ترین پروتئین بزاق α آمیلاز می باشد که توسط غده پاروتید ترشح می شود.¹³ محققان دریافتند که فعالیت آن  در طی هفته های ۱۰ تا ۲۱ بارداری افزایش می یابد. این روند افزایشی ممکن است منجر به  تغییر در ترکیب و PH  بزاق گردد. ساختار بزاق و ترشح آن تحت تأثیر بسیاری از هورمون ها می باشد ولی مکانیزم دقیق چگونگی این تغییرات به وسیله هورمون ها به درستی شناخته نشده است..به طوری که با افزایش استروژن سرم دربارداری میزان سیالیک اسید PH و ظرفیت بافری بزاق کاهش می یابد.¹⁰

آلفا آمیلاز یکی از پروتیین های  بزاقی و فراوان ترین پروتیین موجود در بزاق می باشد .تحقیقات  نشان داده SAA(آلفا آمیلازبزاق)  در خلال حاملگی به تحریک احساسی حساس است. الگوهای روزانه SAAبرای پیشرفت چگونگی تحریک احساسی در خلال حاملگی ممکن است بر تکامل جنین موثر باشد.¹⁴

با توجه به اینکه  مطالعات اندکی در مورد نغییرات آلفا آمیلاز ،سیالیک اسید و PH  بزاق درطی بارداری وجود دارد این مطالعه با هدف بررسی تغییرات مارکرهای فوق در طی بارداری صورت می گیرد.

-سطح آلفا آمیلاز بزاق در زنان باردار و غیر باردار متفاوت است

2- سطح سیالیک اسید بزاق در زنان باردار و غیر باردار متفاوت است

3- سطح  ph بزاق در زنان باردار و غیر باردار متفاوت است

4- سطح   ph بزاق در زنان باردار در سه ماهه بارداری  متفاوت است

مقایسه تغییرات سطح آلفا آمیلاز،سیالیک اسید و ph بزاق در زنان باردار و غیر باردار

1-تعیین و مقایسه سطح آلفا آمیلاز بزاق در زنان باردار و غیر باردار 

2- تعیین و مقایسه سطح سیالیک اسید بزاق در زنان باردار و غیر باردار 

3- تعیین و مقایسه سطح  ph بزاق در زنان باردار و غیر باردار  

4- تعیین تغییرات  ph بزاق در زنان باردار 

طی سه ماهه اول –دوم و سوم

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

آلفا آمیلاز یکی از پروتیین های  بزاقی و فراوان ترین پروتیین موجود در بزاق می باشد

مورد-شاهدی

 زنان باردار و غیر باردار مراجعه کننده به بخش بیماری های دهان دانشکده دندانپزشکی زاهدان

حجم نمونه با توجه به مطالعه Skośkiewicz  K و همکاران¹⁵ 35 نفر در هر گروه محاسبه گردید.

 نمونه گیری آسان بر حسب نمونه های در دسترس

بر اساس فرم اطلاعاتی ضمیمه داده ها جمع آوری می شود(ضمیمه شماره 1) و جمع آوری بزاق

در این مطالعه  مورد-شاهدی به منظور تعیین سطح آلفا آمیلاز ،سیالیک اسید و PH بزاق، نمونه بزاق غیر تحریکی 35 فرد باردار  بالای 20 سال ( گروه مورد ) جمع آوری می گردد.در این مطالعه نمونه گیری به روش آسان بر حسب نمونه های در دسترس انجام می شود. این مطالعه بر روی بیماران  باردار و غیر باردار که شرایط ورود به مطالعه را داشته باشند (عدم ابتلا به بیماری سیستمیک ،عدم استعمال دخانیات و مصرف هر گونه داروی سیستمیک) از مراجعین به بخش بیماری های دهان دانشکده دندانپزشکی زاهدان انجام می گیرد .در ابتدا پرسشنامه برای فرد تکمیل می گردد(ضمیمه شماره 1).گروه شاهد شامل زنان  سالم غیر بارداری است  که از لحاظ سن  با گروه مورد هماهنگ باشند. پرسشنامه مذکور(ضمیمه شماره 1) برای این گروه نیز تکمیل می گردد .همچنین فرم رضایت آگاهانه (ضمیمه شماره 2)برای افراد تکمیل می گردد.به منظور جمع آوری بزاق در دو گروه مورد و شاهد از روش تف کردن استفاده می  شود.در این روش افراد شرکت کننده بدون کاربرد هیچ نوع ماده تحریک کننده در فاصله 2 تا 5 دقیقه هر 60 ثانیه بزاق خود را به داخل لوله با دهانه 1 سانتی متر تخلیه کرده و جمع آوری نمونه بین ساعت 9-10 صبح انجام می گیرد.(لازم بذکر است که بیمار می بایست حداقل 90 دقیقه قبل از نمونه گیری از خوردن وآشامیدن  اجتناب نماید).نمونه ها بلافاصله بعد از جمع آوری به  آزمایشگاه الزهراء فرستاده خواهد شد و جهت جدا سازی دبری ها  با سرعت 2500 دور در دقیقه سانتریفوژ گردیده سپس در دمای 20-درجه سانتی گراد فریز خواهد شد.در نهایت  با استفاده از روش الایزا، سطح آلفا آمیلاز بزاق(بر حسب میلی مول/لیتر) و روش EPS G7-، سیالیک اسید بزاق(بر حسب واحد بین المللی/ دسی/لیتر) و PH بزاق با استفاده از دستگاه PH متر  اندازه گیری می شود. PH بزاق در  زنان باردار طی 3 مرحله در 3 ماهه اول-دوم و سوم بررسی می شود.در این بررسی از کیت آلفا آمیلاز  ساخت کمپانی رادیم ایتالیا وکیت سیالیک اسید  پارس آزمون ساخت ایران استفاده می شود.

داده ها پس از جمع آوری با نرم افزار آماری SPSS19 وارد کامپیوتر شده، جهت بررسی سطح سیالیک اسید –آلفا آمیلاز و PH بزاق در دو گروه مورد و شاهد از آزمون تی , و در صورت نیاز  من ویتنی با حد اطمینان 95 درصد استفاده می شود.

جدول:میانگین سطح سیالیک اسید  بزاق  درافراد مورد مطالعه

تمام افراد گروه مورد و شاهد در جریان مطالعه قرار می گیرند و از بیماران جهت شرکت در پروژه رضایتنامه کتبی گرفته می شود.

در این مطالعه کدهای اخلاقی  بر اساس راهنمای اخلاقی پژوهش های پزشکی  و نمونه و  بافتانسانی به شرح ذیل مورد استفاده قرار خواهد گرفت

کد شماره 7، کد 13 ،کد 15 ،کد 16، کد 17،کد 25 کد 27،کد 31

بر اساس کدهای اخلاقی ذکر شده فرم رضایت آگاهانه تهیه شده و ضمیمه می گردد.(ضمیمه شماره2)

1-عدم همکاری بیمار در تهیه نمونه بزاق : جلب همکاری بیمار

آلفا آمیلاز ، سیالیک اسید ، PH

Alpha amylase, sialic acid ,PH

1-Graça LM. Medicina Materno-Fetal. Lisboa: Lidel;2005.

2- Figuero E, Carrillo-de-Albornoz A, Martin C, Tobias A, Herrera D. Effect of pregnancy on gingival inflammation in systemically healthy women: a systematic review. J Clin Periodont 2013;40(5):457-73.

3-Loe H, Silness J. Periodontal Disease in Pregnancy. I. Prevalence and Severity. Acta Odontol Scand. 1963;21:533-51

4-Carrillo-de-Albornoz A, Figuero E, Herrera D, Cuesta P, Bascones A. Gingival changes during pregnancy: III. Impact of clinical, microbiological, immunological and socio demographic factors on gingival inflammation. J Clin Periodontol 2012; 39:272–83.

5-Orosz M, Vaskó A, Gábris K, Bánóczy J. Changes in salivary pH and lactobacilli count in pregnant women. Proc Finn Dent Soc 1980;76(4):204-7.6.

6-Chicharro JL, Lucia A, Perez M,Vaquero AF, Urena R. Saliva Composition and Exercise. Sorts Med 1998;26(1):17-27.

7-Newbrun, E. Cariology. 3rd ed. Chicago Illinois: Quintessence Publishing Co. Chicago;1989. P. 29- 59.

8-Frostell GA. Colourimetric-Screening Test for Evaluation of the Buffer Capacity of Saliva.Swedish Dental J 1980; 4 (3): 81-6.

9-Salvolini E Di Giorgio R Curatola A Mazzanti L Fratto G. Biochemical modifications of human whole saliva induced by pregnancy. Br J Obstet Gynaeco 1998; 105(6):656-60.

10-Bakhshi M, Sabet MS, Sadat Hashemi ES, Bakhtiari S, Tofangchiha T, AzariMarhabi S,.et al. Evaluation of biochemical changes in unstimulated salivary, calcium, phosphorous and total protein during pregnancy . Afr J Biotechno 2012 ; 11(8), 2078-8

11. Naveen S, Asha ML, Shubha G, AtulAnand B, AnjuAnu J. Salivary Flow Rate, pH and Buffering Capacity in Pregnant and Non Pregnant Women -A Comparative Study. JMED Res 2014; 2014:1-8.

12. Eliasson L, Carlén A, LaineM&BirkhedD.Minor Gland and Whole Saliva inPostmenopausal WomenUsing a Low Potency Oestrogen (Oestriol). Archives of Oral Biology 2003; 48(7):511-7.

13. Hiappin S, Antonelli G, GattiR, DePalo EF. Saliva Specimen: A New Laboratory Tool for Diagnostic and Basic Investigation,” Clinica Chimica Acta 2007; 383(1-2):30-40

14-  Giesbrecht, G.F., Granger, D., Campbell, T.,  et al .Salivary alpha-amylase during pregnancy: Diurnal course and associations with obstetric history, maternal characteristics and mood. Developmental Psychobiology.2013;. 55: 156-167.

15- Skośkiewicz  K , Urszula K.The Level of Salivary α-Amylase Activity During Pregnancy. Dent. Med. Probl. 2013, 50, 1, 30–37

ISSN 1644-387X

1-Graça LM. Medicina Materno-Fetal. Lisboa: Lidel;2005.

2- Figuero E, Carrillo-de-Albornoz A, Martin C, Tobias A, Herrera D. Effect of pregnancy on gingival inflammation in systemically healthy women: a systematic review. J Clin Periodont 2013;40(5):457-73.

3-Loe H, Silness J. Periodontal Disease in Pregnancy. I. Prevalence and Severity. Acta Odontol Scand. 1963;21:533-51

4-Carrillo-de-Albornoz A, Figuero E, Herrera D, Cuesta P, Bascones A. Gingival changes during pregnancy: III. Impact of clinical, microbiological, immunological and socio demographic factors on gingival inflammation. J Clin Periodontol 2012; 39:272–83.

5-Orosz M, Vaskó A, Gábris K, Bánóczy J. Changes in salivary pH and lactobacilli count in pregnant women. Proc Finn Dent Soc 1980;76(4):204-7.6.

6-Chicharro JL, Lucia A, Perez M,Vaquero AF, Urena R. Saliva Composition and Exercise. Sorts Med 1998;26(1):17-27.

7-Newbrun, E. Cariology. 3rd ed. Chicago Illinois: Quintessence Publishing Co. Chicago;1989. P. 29- 59.

8-Frostell GA. Colourimetric-Screening Test for Evaluation of the Buffer Capacity of Saliva.Swedish Dental J 1980; 4 (3): 81-6.

9-Salvolini E Di Giorgio R Curatola A Mazzanti L Fratto G. Biochemical modifications of human whole saliva induced by pregnancy. Br J Obstet Gynaeco 1998; 105(6):656-60.

10-Bakhshi M, Sabet MS, Sadat Hashemi ES, Bakhtiari S, Tofangchiha T, AzariMarhabi S,.et al. Evaluation of biochemical changes in unstimulated salivary, calcium, phosphorous and total protein during pregnancy . Afr J Biotechno 2012 ; 11(8), 2078-8

11. Naveen S, Asha ML, Shubha G, AtulAnand B, AnjuAnu J. Salivary Flow Rate, pH and Buffering Capacity in Pregnant and Non Pregnant Women -A Comparative Study. JMED Res 2014; 2014:1-8.

12. Eliasson L, Carlén A, LaineM&BirkhedD.Minor Gland and Whole Saliva inPostmenopausal WomenUsing a Low Potency Oestrogen (Oestriol). Archives of Oral Biology 2003; 48(7):511-7.

13. Hiappin S, Antonelli G, GattiR, DePalo EF. Saliva Specimen: A New Laboratory Tool for Diagnostic and Basic Investigation,” Clinica Chimica Acta 2007; 383(1-2):30-40

14-  Giesbrecht, G.F., Granger, D., Campbell, T.,  et al .Salivary alpha-amylase during pregnancy: Diurnal course and associations with obstetric history, maternal characteristics and mood. Developmental Psychobiology.2013;. 55: 156-167.

15- Skośkiewicz  K , Urszula K.The Level of Salivary α-Amylase Activity During Pregnancy. Dent. Med. Probl. 2013, 50, 1, 30–37

ISSN 1644-387X

ضمیمه شماره 1

فرم ثبت اطلاعات

تاریخ:

کد شرکت کننده

سن:

باردار .............   غیر باردار................

میزان  سیالیک اسید   بزاق ............... میلی مول/لیتر

میزان  آلفا آمیلاز بزاق...............واحد بین المللی  /دسی لیتر

میزان ph بزاق.................

سه ماهه اول..........

سه ماهه دوم .................

سه ماهه سوم .................