بررسی ارتباط هوش معنوی با استرس شغلی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1395

امروزه علی رغم پیشرفت های تکنولوژیک، اختلالاتی مانند استرس و اضطراب به عنوان بیماری های قرن مطرح هستند (1). استرس شغلی نیز یکی از انواع استرسهایی است که روزانه با آن مواجه می شویم. استرس شغلی کنش متقابل بین شرایط کار و ویژگیهای فردی به گونه ای است که خواست های محیط کار (و در نتیجه فشارهای مرتبط با آن) بیش از آن است که فرد بتواند از عهده انجام آن برآید (2). اگرچه استرس در تمام مشاغل وجود دارد ولی در حرفه هایی که با سلامتی انسان سر و کار دارد، این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می کند (3). پرستاری، حرفه ای است که با سلامتی مردم ارتباطی تنگاتنگ دارد و به وسیله جنبه هایی از مراقبت های پرستاری بالینی مشتمل بر ارتباطات انسانی بین افراد و گروه ها مشخص می گردد (4). انجمن ملی ایمنی حرفه ای آمریکا، پرستاری را در راس 40 حرفه با سطح بالای استرس و شیوع بالای بیماری های ناشی از آن معرفی کرده است (5). این گروه از شاغلین جامعه، روزانه در محیط کار با استرسورهای متعددی همچون کار بیش از حد توان، تعارضات فردی، کار شیفتی، سر و کار داشتن با مرگ و میر، فقدان حمایت روانی، تضاد با پزشکان و ابهام در میزان اختیارات روبه رو می شوند (6). استرس شغلی منجر به ترک شغل، اختلال سلامتی، نارضایتی شغلی، کاهش خلاقیت، کاهش تصمیم گیری صحیح و به موقع، احساس بی کفایتی و افسردگی ، بیزاری و خستگی از کار، کاهش انرژی و بازده کاری و کاهش کیفیت مراقبتهای پرستاری میشود (7). همچنین اضطراب محیط کار، باعث بروز فشار خون، بیماری های قلبی، آسم، افسردگی و سردرد در فرد می گردد بطوریکه کسالتهای ناشی از اضطراب و استرسهای شغلی سالانه میلیاردها دلار هزینه برای دولتها در برداشته است (8).

یکی از عواملی که موجب می شود که انسان سختی ها و استرس های زندگی را بیشتر تحمل کرده، با ملایمت و عطوفت بیشتری به مشکلات زندگی نگاه کند و تلاش بیشتری برای یافتن راه حل ها نماید، هوش معنوی می باشد (9). هوش معنوی مجموعه ای از فعالیت هاست که علاوه بر طاقت و انعطاف پذیری در رفتار، سبب خودآگاهی و بینش عمیق فرد نسبت به زندگی و هدفدار نمودن آن می شود بگونه ای که اهداف فراتر از دنیای مادی ترسیم می شوند (10)، بنابراین فرد  در برابر مشکلات و سختیهای زندگی، بردباری و صبوری بیشتری دارد (7).  زوهر و مارشال نه ویژگی هوش معنوی را شامل انعطاف پذیری (سازگاری هم زمان و فعال)، سطح بالایی از خودآگاهی، قابلیت روبه رو شدن با مشکلات، توانایی تحمل دردها و سختی، الهام گرفتن از چشم اندازها و ارزشها، تمایل به کشف ارتباط بین پدیده های متفاوت (کلی نگر بودن)، تمایل زیاد به پرسیدن «چرا » و «چه می شد اگر » برای رسیدن به پاسخ سئوالات اساسی، داشتن زمینة استقلال و جرات سنت شکنی می دانند (11). پژوهشگران مختلفی از جمله دنیس، والت، مک وان، ونگ و یانگ نشان دادند افرادی که گرایش های معنوی دارند هنگام رویارویی با آسیب، پاسخ های بهتری به وضعیتی که درون آن هستند، می دهند، موقعیت تولید کننده فشار را بهتر اداره می کنند و از سلامتی بهتری برخوردارند (4).

در مطالعه قلعه ای و همکاران (2016) که با هدف تعیین رابطه بین هوش معنوی با سلامت روان و استرس شغلی در پرستاران انجام گرفت، نتایج بیانگر وجود ارتباط مستقیم و معنی دار هوش معنوی با استرس شغلی بودند (p=0.001) (12).

در مطالعه محمودی راد و همکاران (2015) که با هدف تعیین تاثیر آموزش هوش معنوی بر استرس شغلی پرستاران انجام شد، آزمون تی مستقل نشان دادکه مقایسه میانگین نمره کل استرس شغلی پرستاران قبل از مداخله در دو گروه تفاوت آماری معناداری نداشت (p=0.68). میانگین نمره استرس شغلی در گروه ازمون؛ قبل از آموزش(22/11 ± 44/9) بود که بعد از آموزش به طور معنی داری به (9/06 ± 40/43) کاهش یافت (p<0.05). آزمون آنالیز واریانس درون گروهی نشان داد در پرستاران گروه شاهد از نظر آماری تفاوت معناداری در میانگین نمره استرس شغلی قبل و بعد از آموزش و در مرحله پیگیری وجود نداشت (p=0.67) ولی در گروه مداخله میانگین نمره استرس شغلی بعد از مداخله نسبت به قبل از آموزش و یکماه بعد آن به طور معناداری کاهش یافت (p<0.02) (7). یافته های حاصل از مطالعه انجام شده توسط سید جوادین و همکاران (2015) با هدف بررسی ارتباط بین هوش معنوی و هوش عاطفی بر استرس شغلی پرستاران و تاثیر آن بر رضایت بیمار نیز نشان دادند که هوش معنوی در مقایسه با هوش عاطفی، بیشتر در کاهش استرس شغلی موثر بوده است (13).

همچنین یافته های مطالعات متعددی که به بررسی ارتباط هوش معنوی و استرس شغلی در مشاغل مختلف پرداخته اند، همگی بیانگر وجود رابطه مثبت و معنادار بین هوش معنوی و استرس شغلی هستند (14, 15) با این وجود مطالعات محدودی در این زمینه در رابطه با حرفه پرستاری و مامایی انجام گرفته است، لذا پژوهش حاضر با هدف تعیین وضعیت هوش معنوی، استرس شغلی و ارتباط بین این دو عامل انجام خواهد شد.

1- میانگین نمره هوش معنوی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به چه میزان است؟

2- میانگین نمره استرس شغلی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به چه میزان است؟

3- بین نمره هوش معنوی با نمره استرس شغلی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان  ارتباط وجود دارد.

4- بین نمره استرس شغلی با نمره حیطه 'تفکر کلی و بعد اعتقادی' هوش معنوی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان  ارتباط وجود دارد.

5- بین نمره استرس شغلی با نمره حیطه 'توانایی مقابله و تعامل با مشکلات' هوش معنوی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان  ارتباط وجود دارد.

6- بین نمره استرس شغلی با نمره حیطه 'پرداختن به سجایای اخلاقی' هوش معنوی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان  ارتباط وجود دارد.

7- بین نمره استرس شغلی با نمره حیطه 'خودآگاهی و عشق و علاقه ' هوش معنوی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان  ارتباط وجود دارد.

8-  بین نمره هوش معنوی با مشخصات دموگرافیک (سن، جنسیت، تحصیلات، وضعیت تاهل، سمت، سابقه کار، وضعیت استخدام و بخش محل خدمت) در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ارتباط وجود دارد.

9- بین نمره استرس شغلی با مشخصات دموگرافیک (سن، جنسیت، تحصیلات، وضعیت تاهل، سمت، سابقه کار، وضعیت استخدام و بخش محل خدمت) در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ارتباط وجود دارد.

تعیین ارتباط هوش معنوی با استرس شغلی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395

1. تعیین میانگین نمره هوش معنوی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل دربیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395
2. تعیین میانگین نمره استرس شغلی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل دربیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395
3. تعیین ارتباط نمره هوش معنوی با نمره استرس شغلی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل دربیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395
4. تعیین و مقایسه نمره استرس شغلی با نمره حیطه 'تفکر کلی و بعد اعتقادی' هوش معنوی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل دربیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395
5. تعیین و مقایسه نمره استرس شغلی با نمره حیطه 'توانایی مقابله و تعامل با مشکلات' هوش معنوی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل دربیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395
6. تعیین و مقایسه نمره استرس شغلی با نمره حیطه ' پرداختن به سجایای اخلاقی ' هوش معنوی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل دربیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395
7. تعیین و مقایسه نمره استرس شغلی با نمره حیطه ' خودآگاهی و عشق و علاقه ' هوش معنوی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل دربیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395
8. تعیین ارتباط نمره هوش معنوی با مشخصات دموگرافیک (سن، جنسیت، تحصیلات، وضعیت تاهل، سمت، سابقه کار، وضعیت استخدام و بخش محل خدمت) در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل دربیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395
9. تعیین ارتباط نمره استرس شغلی با مشخصات دموگرافیک (سن، جنسیت، تحصیلات، وضعیت تاهل، سمت، سابقه کار، وضعیت استخدام و بخش محل خدمت) در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل دربیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395

وزارت بهداشت ودرمان و آموزش پزشکی ، بیمارستان ها و سایر مراکز ارائه خدمات پرستاری و مامایی

استرس شغلی

تعریف نظری: استرس شغلی کنش متقابل بین شرایط کار و ویژگیهای فردی به گونه ای است که خواست های محیط کار (و در نتیجه فشارهای مرتبط با آن) بیش از آن است که فرد بتواند از عهده انجام آن برآید.

تعریف عملی:  میزان پاسخگویی فرد به پرسشنامه استرس شغلی HSE

هوش معنوی

تعریف نظری: مجموعه ای از فعالیت هاست که علاوه بر طاقت و انعطاف پذیری در رفتار، سبب خودآگاهی و بینش عمیق فرد نسبت به زندگی و هدفدار نمودن آن می شود بگونه ای که اهداف فراتر از دنیای مادی ترسیم می شوند، بنابراین فرد  در برابر مشکلات و سختیهای زندگی، بردباری و صبوری بیشتری دارد.

تعریف عملی: میزان پاسخگویی فرد به پرسشنامه هوش معنوی بدیع و همکاران

این مطالعه توصیفی تحلیلی از نوع همبستگی خواهد بود.

کلیه پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در  بیمارستان های علی ابن ابیطالب (ع)، بوعلی، خاتم الانبیا (ص)، چشم الزهرا (س) و بهاران زاهدان

ویژگیهای افراد مورد مطالعه: داشتن سابقه کار حداقل 6 ماه، عدم مصرف داروهای موثر بر روان

برای تعیین حجم نمونه از روش سرشماری استفاده خواهد شد که برآورد اولیه تقریبا 750 نفر خواهد بود.

در این مطالعه نمونه گیری به روش سرشماری انجام خواهد شد.

در این مطالعه، ابزار گردآوری اطلاعات شامل یک فرم اطلاعات دموگرافیک (سن، جنسیت، وضعیت تاهل، میزان تحصیلات، سمت، نام بخش، سابقه کار، وضعیت استخدامی)، HSE و هوش معنوی بدیع و همکاران خواهد بود.

پرسشنامه استرس شغلی (HSE) دارای 35 سوال که شامل یک طیف لیکرت 5 گزینه ای (هرگز= 1 نمره، بندرت = 2 نمره، بعضی اوقات = 3 نمره، اغلب = 4 نمره و همواره = 5 نمره)  و 7 خرده مقیاس که عبارتند از: تقاضا (8 سوال)، کنترل (6 سوال)، حمایت همکار (4 سوال)، حمایت مدیران و سرپرستان (5 سوال)، ارتباط (4 سوال)، نقش (5 سوال) و تغییر (3 سوال)میباشد. عبارات 3، 5، 6، 9، 12، 14، 16، 18، 20، 21، 22 و 34 بصورت معکوس نمره گذاری می شوند. برای به دست آوردن امتیاز پرسشنامه مجموع نمره بر تعداد سوالات آن (35 سوال) تقسیم می گردد.

پرسشنامه ی استرس شغلی (HSE) که توسط  سازمان اجرایی ایمنی و بهداشت انگلستان تدوین و دکتر اسفندیار آزاد مرزآبادی و همکاران ترجمه و روایی و پایایی آن بررسی گردید. در پژوهش آزاد مرز آبادی و غلامی فشارکی (1389)، برای ارزیابی روایی از چندین روش استفاده گردید. برای بررسی روایی محتوی پرسشنامه، نسخه ترجمه شده این پرسشنامه برای جمعی از اساتید روانشناسی دانشگاه های علوم پزشکی بقیه الله و دانشگاه تربیت معلم و نیز جمعی از اساتید گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، ارسال شد و نظر نهایی آنان در مورد روایی محتوی پرسشنامه مورد سوال قرار گرفت، که همگی به روایی ابزار مورد مطالعه در اندازه گیری استرس شغلی اشاره نمودند. همچنین برای بررسی روایی سازه از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد.

روایی سازه از 2 جزء شکیل شده است:

1-         روایی همگرا که عبارت است از همبستگی نسبتاً قوی میان سوال مربوط به یک حیطه با همان حیطه، برای روایی همگرا، بنابر توصیه سازمان اروپایی تحقیقات و درمان سرطان ضریب همبستگی پیرسون باید بزرگتر از 4/0 باشد.

2-           روایی افتراقی بر همبستگی ضعیف بین سوالات مربوط به یک حیطه با دیگر حیطه ها دلالت دارد.

با توجه با شاخص های بدست آمده روایی همگرا و افتراقی پرسشنامه HSE هر دو در سطح مطلوبی بود.

اعتبار پرسشنامه با استفاده از ارزیابی ثبات داخلی حیطه های چند سوالی تعیین شد. داده های کل نمونه (749=n) وارد تحلیل شدند. ضریب آلفای کرونباخ تقریباً برابر 78/0 بود که بر اعتبار مطلوب این پرسشنامه دلالت دارد. همچنین با استفاده از روش دو نیمه کردن و با استفاده از فرمول اسپیرمن – براون برای محاسبه ضریب همبستگی، این ضریب برابر 65/0 برای کل پرسشنامه حاصل گشت.

ضریب همبستگی پرسشنامه HSE و  GHQ برابر r=-0.48  بود. نتایج همچنین نشان‌دهنده همبستگی قوی بین عامل‌های استخراج‌شده از تحلیل عاملی و گویه‌های پرسشنامه 0.22، 0.85، 0.87، 0.63، 0.75، 0.73، 0.92 به ترتیب برای حیطه‌های نقش، ارتباط، حمایت مسئولین، حمایت همکاران، کنترل، تقاضا، تغییرات بود.  در نتیجه پرسشنامه استرس شغلی HSE، پرسشنامه‌ای روا و معتبر برای بررسی استرس شغلی می‌باشد (17).

پرسشنامه هوش معنوی توسط بدیع و همکاران در سال 1389 تهیه گردید که شامل 42 گویه و 4 مولفه می باشد. مولفه تفکر کلی و بعد اعتقادی 12 گویه، مولفه توانایی مقابله و تعامل با مشکلات 14 گویه، مولفه پرداختن به سجایای اخلاقی 9 گویه، مولفه خودآگاهی و عشق و علاقه 7 گویه می باشد. طیف پاسخگویی آن از نوع لیکرت 5 گزینه ای (کاملا موافقم = 1، موافقم = 2، تا حدودی= 3، مخالفم = 4 و کاملا مخالفم = 5) است. برای بدست آوردن امتیاز مربوط به هر بعد، مجموع امتیازات سوالات مربوط به آن بعد با هم جمع و برای بدست آوردن امتیاز کلی پرسشنامه، مجموع امتیازات همه سوالات با هم جمع می شوند.

بدیع و همکاران، برای تعیین پایایی این پرسشنامه از دو روش آلفای کرونباخ و تنصیف استفاده کردند که  ضریب پایایی به ترتیب برابر با 85/0 و 78/0 گزارش شد که نشان دهنده پایایی پرسشنامه می باشد (18).

پایایی پرسشنامه استرس شغلی HSE و هوش معنوی بدیع و همکاران در مطالعه حاضر مجددا به روش همسانی درونی ( آلفای کرونباخ ) مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.

پس ازکسب مجوزهای کتبی لازم و معرفی نامه از دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ، ارائه آن به مسئولین مربوطه، پژوهشگر به بیمارستان مراجعه کرده و با کسب اجازه از ریاست بیمارستان و مسئولین بخش ها، اهداف پژوهش برای واحدهای پژوهش توضیح داده خواهد شد. پس اخذ رضایت آگاهانه کتبی از واحدهای پژوهش، مجری ابتدا فرم اطلاعاتی، پرسشنامه استرس شغلی و هوش معنوی را در اختیار واحدهای پژوهش قرار خواهد داد و پس از تکمیل تحویل گرفته خواهد شد.

در انتها ارتباط بین استرس شغلی با هوش معنوی و حیطه های آن، همچنین ارتباط استرس شغلی با مشخصات دموگرافیک و ارتباط هوش معنوی با مشخصات دموگرافیک تعیین خواهد شد.

با استفاده از روش های آمار توصیفی (تنظیم جداول توزیع فراوانی، رسم نمودار، تعیین شاخص های مرکزی و پراکندگی) و روشهای آمار تحلیلی ( آزمون همبستگی پیرسون و یا معادل ناپارامتریک آن یعنی اسپیرمن) داده ها در سطح اطمینان 95% و با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 17،  تجزیه و تحلیل خواهند شد.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی   دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران 1392

1-        هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

11-      کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهشهای  پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده بهعنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیمگیری او مؤثر باشند، بهنحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروهمورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید دربارهی خطرات و زیانهای بالقوهی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامهی آگاهانه منعکس شود.

17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائهی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا بهدلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاعرسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27- در پایان پژوهش، هر فردی که بهعنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که دربارهی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهرهمند شود.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29- نحوهی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسهی حمایت کنندهی  پژوهش باشد.

31- روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم تمایل فرد برای به اتمام رساندن پرسشنامه که در این صورت فرد از مطالعه حذف خواهد شد.

پرستاران، هوش معنوی، استرس

1.       Pouraboli B, Esfandiari S, Ramezani T, Miri S, Jahani Y, Sohrabi N. The efficacy of psychological empowerment skills to job stress in nursing staff in intensive care wards in center of Shahid Rajaee Hospital in Shiraz in 2013. Journal of Clinical Nursing and Midwifery. 2016;5(1):23-35.

2.       Azadmarzabadi E, Tarkhorani H, Emami.khansari N. Job Stress in a Group of Military Personnel. journal of military medicine. 2007;9(1):15-22.

3.       Mazlom SR, Darban F, Vaghei S, Modarres.Gharavi M, Kashani.Lotfabadi M, Shad M. The effect of Stress Inoculation Program (SIP) on nurses’ Perceived stress in psychiatric wards. Journal of Evidence-based Care. 2012;2(2):35-43.

4.       Akbarizadeh F, Bagheri F, Hatami HR, Hajivandi A. Relationship between nurses’ spiritual inteligence with hardiness and general health. Journal of Kermanshah University of Medical Sciences (BEHBOOD). 2012;15(6):466-72.

5.       Moein M, Adib.Hajbaghery M. Comparison of Occupational Stress among Female Nurses and Female Members of the Medical Group in Chosen Training Hospitals in Isfahan. Iranian Journal of Psychiatric Nursing. 2015;3(2):1-10.

6.       Bayrami M, Movahedi Y. The Comparison of Intimacy and Its Component in Nurses with Fixed and Changing Shifts in Tabriz City in 2013. Community Health journal. 2014;8(4):68-75.

7.       Mahmoudirad G, Bagherian F. Effects of spiritual intelligence training on nurses' job stress. Quarterly Journal of Nursing Management. 2015;4(1):69-79.

8.       Hosseinzadeh M, Hosseinzadeh H, Razeghi N, Barzegar Z. The Relationship between Job Satisfaction and Job Stress and Its Related Factors among Emergency Medical Services Personnel of Mazandaran University of Medical Sciences in 2013. Journal of Neyshabur University of Medical Sciences. 2015;3(3):55-63.

9.       Tavakolizadeh J, Soltani AA, Panahi M. Marital adjustment: The predictive role of spiritual intelegence and coping strategies. Quarterly of the Horizon of Medical Sciences. 2014;19(5):305-11.

10.     Nouhi E, Nakhaee N, Rahimi N. Spiritual Intelligence and Attitude towards Spirituality and Spiritual Care in Nursing and Midwifery Students. Iran Journal of Nursing (IJN). 2014;27(90-91):150-9.

11.     Ghorbani M, Haghighi M, Mohammdali.Tajrishi I, Rasteh-moghadam A. The Relationship between Spiritual Intelligence and Organizational Commitment in Public Sector. Journal of Management and Development Process. 2012;25(3):67-92.

12.     Ghaleei A, Mohajeran B, Mahmoodzadeh M. The Relationship among spiritual intelligence, mental health and job stress in nurses in Imam Khomeini Hospital of Mahabad. Scientific Journal of Hamadan Nursing & Midwifery Faculty. 2016;23(4):14-21.

13.     Seyed.Javadein SR, Soltani.Neshan M, Moradi-Moghaddam M. Investigating the Effects of Spiritual and Emotional Intelligence on Nurses’ Job Stress and Its Impact on Patient Satisfaction. Global Journal of Management Studies and Researches. 2015;2(1):1-8.

14.     Baezzat F, Sharifzadeh H. Relationship between spiritual intelligence and emotional intelligence with job stress in university employees. Quarterly Journal of Career & Organizational Counseling. 2012;4(13):55-68.

15.     azadmarzabadi E, Hoshmandja MM, MPoorkhalil. The Relationship between Organizational Spirituality and Spiritual Intelligence with Job Stress of Staffs of a Military University. Journal of Military Medicine. 2013;15(1):43-50.

16.     Azad.Marzabadi E, Gholami.Fesharaki M. Reliability and Validity Assessment for the HSE Job Stress Questionnaire. International Journal of Behavioral Sciences. 2011;4(4):291-7.

17.     Badi A, Savari A, DashtBozorg N, Latifi V. Construction and validation Spiritual Intelligence Scale.  Psychological First National Conference; Payam Noor University of Tabriz2010.

مخاطب گرامی                                                   کد:.....

این پرسشنامه که در اختیار شما قرار می گیرد، به منظور تحقیق پیرامون ' بررسی ارتباط هوش معنوی با استرس شغلی در پرسنل پرستاری و مامایی شاغل در بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1395' تهیه شده است. اطلاعات در این پرسشنامه کاملا محرمانه بوده و بررسی جواب های داده شده، صرفا جنبه پژوهشی دارد. برای اطمینان از این مساله، ذکر نام و نام خانوادگی ضرورتی ندارد. لذا پاسخ های دقیق و صادقانه شما در انجام بهتر این تحقیق یاریگر ما خواهد بود.

از همکاری شما متشکرم.

این بخش از پرسشنامه اطلاعاتی در مورد خودتان به پژوهشگر می دهد. لطفا آنها را به دقت بخوانید و در مربع مربوطه علامت بزنید.

نام بخش:................

سن: ........

میزان سابقه کار: ........

جنسیت:        زنo مردo

وضعیت تاهل:   مجرد o        متاهل o                  مطلقه  o   همسر فوت شدهo 

میزان تحصیلات (تعداد سالهای تحصیل) : ....... سال

سمت:      بهیارo        پرستارo       ماماo    استفo         سرپرستارo سوپروایزرo

وضعیت استخدامی: رسمیo        پیمانیo       قراردادیo طرحیo         سایر....................................

پرسشنامه هوش معنوی (بدیع و همکاران، 1389)