بررسی شیوع مصرف مواد در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان در سال 1395-1396

براساس آمار دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل تقریبا' 230 میلیون نفر یعنی پنج در صد بالغین دنیا حداقل یکبار سوء مصرف مواد داشته اند.  تخمین زده میشود تعداد مصرف کنندگان مواد در سرتا سر دنیا 27 میلیون نفر بوده که حدود 60% جمعیت بالغین را شامل میشود . بنظر میرسد سوء مصرف مواد در دنیا ثابت باشد اگر چه شاهد افزایش سوء مصرف مواد در کشورهای در حال توسعه هستیم (1) .

سوء مصرف مواد اثرات منفی بر توسعه اقتصادی اجتمایی داشته و نقش مهمی در وقوع ناامنی و گسترش HIV  دارد. در حالیکه حشیش شایعترین نوع ماده ای است که در دنیا مورد استفاده قرار میگیرد ، تریاک جدی ترین مشکل در زمینه سوء مصرف مواد در سرتاسر دنیا بوده و بیشترین  نیاز به خدمات درما.نی به این دسته از مواد مخدرمیباشد. تریاک نوع قالب ماده مخدری است که در آسیا و اروپا نیاز به خدمات درمانی دارد . شیوع ایدز (20% ) هپاتیت سی(46.7 %) هپاتیت ب (14.6% ) در بین معتادین تزریقی باعث افزایش بیماریها گردیده است(2) .  

گزارش سازمان ملل در رابطه با روند جهانی سوء مصرف مواد بیانگر اینست که زنان تقریبا' 10% معتادین در بعضی جوامع آسیایی و 20% کشورهای شوروی سابق و آمریکای لاتین و تقریبا” 40% در آمریکای شمالی و اروپا را تشکیل میدهند (2, 3). در کشورهای با درآمد پائین و متوسط اطلاعات درباره شیوع مصرف مواد در زنان اندک بوده و معمولا' بررسی  براساس تفکیک جنسیت در شیوع سوء مصرف مواد نیز صورت نگرفته است (4).

عمدتا' خانمها از طریق همسران با مواد مخدر آشنا شده و به سوء مصرف مواد ادامه می دهند و گاهی اوقات  به همین دلیل مورد سوء استفاده جنسی یا فیزیکی قرار می گیرند. زنان معمولا' با مشکلات زیادی در خصوص ورود و باقی ماندن در برنامه های درمانی به دلیل عدم حمایت مالی و عاطفی برا ی تامین هزینه های مراقبتی و حمل و نقل مواجه هستند (5).

زنان معمولا' مشکلات بیشتری در هنگام ورود به برنامه های درمانی در مقایسه با مردان دارند. میزن شیوع مشکلات روانی از قبیل اضطراب ، افسردگی و PTSD  در زنان بیشتر است . زنان معمولا' از منابع کمتری از جملا اشتغال ، تحصیل و منابع مالی برخوردار هستند . از طرف دیگر به دلیل اینکه شیوع سوء مصرف مواد در مردان بیشتر از زنان است ،معمولا' قسمت اعظم برنامه های درمانی معطوف به آقایان شده و اینگونه برنامه ها نیازهای جنسیتی را لحاظ نمی کنند(6) .

اطلاعات بسیار اندکی در رابطه با شیوع مصرف مواد مخدر در زنان باردار در نقاط مختلف دنیا وجود دارد اما میتوان فرض نمود روند مصرف در زنان باردار مشابه روند سوء مصرف مواد در زنان غیر باردار است . از جمله شاخص های تعیین کننده سوء مصرف مواد در زنان باردار مشکلات اقتصادی ، فقر ، بی خانمانی ، انگهای اجتمایی ، خشونت ، آزار جنسی و روانی ، تاریخچه آزار در دوران کودکی و ساختار خانوادگی از هم گسیخته در دوران کودکی را میتوان نام برد (7). زنانی که   سوء مصرف مواد دارند عمدتا' در کنار همسرانی زندگی می کنند که خود معتاد به مواد مخدر هستند و از مسکن مناسب برخوردار نیستند و یا کارتن خواب هستند .

با توجه به اینکه اطلاعات دقیقی در خصوص وضعیت سوء مصرف مواد مخدر به تفکیک جنسیت در نقاط مختلف دنیا وجود ندارد تخمین بار سوء مصرف مواد در این گروه جمعیتی آسان نیست . زنانی که سوء مصرف مواد دارند معمولا' در آمار رسمی بسیاری از کشورها لحاظ نشده است و علت این مسئله تعداد کم و جایگاه پائین این گروه در فرهنگ مصرف مواد در مقایسه با سوء مصرف مواد در مردان می باشد. دلیل عمده این امر تمرکز تاریخی مطالعات بر روی سوء مصرف مواد در میان مردان می باشد .بعلاوه خانم های بارداری که سوء مصرف مواد دارند معمولا' به دلیل انگ های اجتمایی و تبعیض ناشی از عملکرد پرسنل بهداشتی و درمانی ندارند ، بنابراین اطلاعات و آمار اندکی در مورد این بخش آسیب پذیر از جامعه در دسترس  می باشد .

موانع فرهنگی اجتمایی و خانوادگی نیز منجر به امتناع از ورود خانمهای باردار معتاد به مواد مخدر در برنامه های درمانی گردیده است .اگرچه نیاز این گروه به اینگونه خدمات بسیار بیشتر از سایرین می باشد، اما شواهد حاکی از آنست که این گروه آسیب پذیرکمتر از سایرین خدمات بهداشتی ، درمانی  دریافت می کنند(8) .

امروزه اعتیاد به مواد مخدر به یکی از مشکلات بهداشتی روانی و اجتماعی تبدیل شده است .سوء مصرف مواد از خطرات بالقوه ای است که همه گروههای اجتماع علی الخصوص زنان باردار را تهدید میکند.و میتواند عوارض جدی را برای مادر و جنین در پی داشته باشد.شیوع مصرف مواد مخدر در زنان دو دهه اخیر پیشرفت چشمگیری داشته است. بعضی از خطراتی که کودکان و بزرگسالان را تهدید میکند از دوران جنینی شروع میشود. پژوهش ها نشان دهنده آن است که اعتیاد مادران باعث افزایش احتمال کاهش رشد داخل رحمی جنین(IUGR)، زایمان زودرس و شیوع بالاتری از احتمال سقط و مشکلات تنفسی در جنین ، فشار خون بالا ، پایین بودن وزن نوزاد هنگام تولد ، تولد نوزاد مرده ، جدا شدن زودرس جفت ، سندرم مرگ ناگهانی نوزاد می شود (1, 9-16) .علاوه بر آن هزینه های هنگفتی را بر اجتماع وخانواده تحمیل میکند. مصرف مواد مخدر در دوران بارداری نیز بـا بـروز عـوارض مـادری نظیر جفت سرراهی، جدا شدن زود رس جفـت، حـاملگی خـارج رحمی و نیز پارگی زودرس کیسه آمنیـون همـراه اسـت.پایین بودن میزان نوتروفیلها در بند ناف نوزادانی کـه از مادران معتاد متولد میشوند باعث میشود این نـوزادان بـه میزان بیشتری در معرض ابتلا به عفونتهای نوزادی قرار گیرند .

مصرف مواد مخدر با وسعت بیشتری در میان جمعیت زنان کشور گسترش یافته است.سازمان بهداشت جهانی  مسئله مواد مخدر، اعم از تولید، توزیع ومصرف، را در کنار سه مسئله جهانی دیگر یعنی تولید و انباشت سلاح‌های کشتار جمعی، آلودگی محیط زیست، فقر و شکاف طبقاتی، از جمله مسائل اساسی شمرده است که حیات بشری را در ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی در عرصه جهانی مورد تهدید و چالش جدی قرار داده است  . در چنین شرایطی، با توجه به بسترها و عوامل متمایز گرایش زنان به مصرف مواد مخدر، به‌نظر می‌رسد مطالعه این مقوله نیازمند توجه ویژه به زمینه‌ها و علل و عواملی است که به‌طور خاص زنان را در معرض ابتلا به این آسیب قرار می‌دهد (6).

 در ایالت متحده آمریکا تخمین زده میشود بیش از ۴٪ از زنان باردار مصرف کننده یکیا چند ماده مخدر هستند (17). دریک مطالعه بر روی ۵۲۳ خانم باردار در آفریقای جنوبی در خصوص سوء مصرف زنان باردار از آنالیز ادراری مشخص گردید ۸/۸٪ این زنان حداقل یک ماده مخدر استفاده کرده اند که این رقم بیشتر از شیوع 6.3٪ براساس خوداظهاری شرکت کنندگان در مطالعه بود بعلاوه تست الکل ۶/۱۹٪این زنان مثبت گردید که باتوجه به اطلاعات خوداظهاری (9.36٪) ایشان کمتر از حد گزارش شده بود (15).   در مطالعه ای که بر روی ۶۹۰ زن باردار که در دانمارک برای سونوگرافی روتین هفته ۱۲ بارداری مراجعه میکردند (6.3٪ ) این زنان تست ادراریشان از نظر مواد مخدر شامل اپیویدهای–حشیش–بنزودیازپینها کوکاین و مت آمفتامین داشته اند (18). در مطالعه ای که  بر روی ۵۵۷ زن باردار مراجعه کننده به یک بیمارستان در نیجریه از نظر سوء مصرف مواد صورت گرفت ۸/۴۳٪زنان مصرف کننده مواد مخدر بودند (19).

در مطالعه رمضان زاده که بر ر وی 4371 زن بستری در بخشهای بعد از زایمان در بیمارستانهای آموزشی دانشگاههای علوم پزشکی ایران ، تهران و شهید بهشتی در سال 82 صورت گرفت شیوع سوء مصرف مواد در میان زنان شرکت کننده در مطالعه 1.4 %  مصرف سیگار 1.8 % و مصرف داروهای غیر ایمن 14.3 % بود همچنین از میان همسران این زنان ¾ % مصرف مواد مخدر و 34.4 % مصرف سیگار داشته اند (20) .

در مطالعه عزیز محمدی که در سال 88 در مرکز آموزشی در شهید اکبر آبادی انجام گرفت یافته ها حاکی از آن بود که تولد زود رس – وزن کم هنگام تولد و آپگار پائین تر از 8  در نوزادان زنان معتاد نسبت به زنان غیر معتاد بیشتر بود همچنین نتایج نشان داد از نظر سطح سواد  زنان باردار و همسران آنها ، مراقبتهای دوران بارداری و ازدواج مجدد تفاوت معنی داری در دو گروه وجود داشت(21) .

در مطالعه صالح گرگری که بر روی پرونده زنان باردار بستری در 4 بیمارستان بزرگ شهر تهران صورت گرفت از میان 100620 پرونده مورد بررسی 0.5 % موارد مصرف کننده مواد مخدر بوده اند تریاک شایعترین ماده مورد مصرف بوده و بعد از آن کراک در مقام دوم قرار داشت . شیوع عوارض ( نوزاد کم وزن هنگام تولد ، خونریزی بعداز زایمان ) در زنان معتاد به مواد مخدر بطور معناداری بیشتر از سایر زنان بود . پیامدهای نامطلوب نوزادی که منجر به بستری در بخش مراقبتهای ویژه و افزایش مرگ و میر نوزادان گردید در گروه زنان معتاد بیشتر بود . همچنین خطر بروز عوارض مادری و نوزادی در زنان باردار معتاد به مواد مخدر نسبت به سایر زنان بیشتر بود(22) .

در مطالعه طوافیان در سال 2004 که  در بیمارستانهای آموزشی تهران بر روی 2189 زن باردار انجام شده بود نتایج نشاندهنده این بود که تعداد 98.3% در دوران بارداری از داروهای غیر ایمن 0.2 % از مواد مخدر و 7% از سیگار استفاده می کردند همچنین29.3 % از همسران این زنان مصرف سیگار و مواد مخدر را نشان دادند (23) .

در مطالعه ترشیزی و همکاران در شهر بیرجند که با هدف بررسی شیوع مصرف مواد مخدر و عوارض آن در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان ولیعصر (عج) صورت گرفت شیوع اعتیاد در زنان باردار بستری برای زایمان 67% درصد گزارش گردید میانگین سنی زنان معتاد باردار( 1.3 +_{_} 29.4 ) بوده بیشترین فراوانی سنی (45.5) درصد مربوط به رده سنی 29-20 سال بوده است  . در زنان مورد مطالعه 11.4 %  دکولمان 10% مرده زایی 37.6 % زجر جنینی گزارش شد شیوع زایمان زودرس در این زنان به طور معنی داری بیشتر از زنان غیر معتاد بود و نسبت شانس زایمان زودرس در زنان معتاد 5.9 بیشتر از سایرین بود (24).

با توجه به افزایش روزافزون سوءمصرف مواد مخدر و بخصوص تغییر الگوی مصرف از مواد مخدر سنتی به صنعتی و نظر به اینکه در کشور ایران تحقق اهداف توسعه پایدار تعیین شده توسط سازمان ملل و سازمان جهانی بهداشت  از جمله  کاهش مرگ و میر مادران باردار از اولویت های سلامت در وزارت بهداشت بوده و در استان سیستان و بلوچستان به دلیل دسترسی بالا به مواد مخدر، بالا بودن میزان موالید (میزان باروری کلی بیش از 2 برابر میانگین کشوری) و نیز بالا بودن نا متناسب سهم استان از مرگ و میر مادران کل کشور( 7% موالید کشور مربوط به این استان بوده درحالیکه 10 تا 12 درصد مرگ و میر مادران باردار  مربوط به این استان می باشد)، توجه به علل قابل پیشگیری مرگ و میر مادران باردار و طراحی مداخلات در این زمینه حائز اهمیت ویژه می باشد پژوهش حاضر  در صدد است الگوی  سوء مصرف مواد  در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان در سال  و1395 و 1396 را بررسی نماید.

•  میزان شیوع مصرف مواد مخدر بر اساس اظهارات فردی در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب  بر حسب نوع ماده چیست؟
• فراوانی مصرف مواد مخدر بر اساس اظهارات فردی در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب  بر حسب نوع ماده چیست؟
•  شیوه مصرف (خوراکی، استنشاقی، تدخینی و یا تزریقی)  مواد مخدر بر اساس اظهارات فردی در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب  بر حسب نوع ماده چیست؟
•   مصرف مواد مخدر بر اساس تست ادراری  در زنان باردارمراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان  بر حسب نوع ماده چیست؟
• میزان توافق وضعیت مصرف مواد مخدر در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان بر اساس اظهارات مادران باردار با نتایج تست ادراری چقدر است؟

بررسی شیوع مصرف مواد  در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان در سال 1395

1. تعیین میزان شیوع مصرف مواد مخدر بر اساس اظهارات فردی در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب  بر حسب نوع ماده.
2. تعیین فراوانی مصرف مواد مخدر بر اساس اظهارات فردی در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب  بر حسب نوع ماده.
3. تعیین شیوه مصرف (خوراکی، استنشاقی، تدخینی و یا تزریقی)  مواد مخدر بر اساس اظهارات فردی در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب  بر حسب نوع ماده.
4. شیوع مصرف مواد مخدر بر اساس تست ادراری  در زنان باردارمراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان  بر حسب نوع ماده.
5. میزان توافق وضعیت مصرف مواد مخدر در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان بر اساس اظهارات مادران باردار با نتایج تست ادراری

دانشگاه علوم پزشکی]سازمان بهزیستی،  شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر، آموزش و پرورش

تعریف عملی مصرف مواد: عبارتست از مصرف حداقل یکبار مواد در طی یک ماه قبل از انجام پرسشگری(2) .

تعریف عملی مصرف سیگار: کسی که در طول زندگی حداقل 100 نخ سیگار کشیده و در حال حاضر روزانه و یا بعضی از روزهای هفته را سیگار مصرف می کند(25).

تعریف عملی مصرف قلیان: کسی که در حال حاضر روزانه و یا بعضی از روزهای هفته را قلیان مصرف می کند (26).

تعریف عملی مصرف الکل: بر اساس تعریف مرکز پیشگیری و کنترل بیماریهای آمریکا مصرف الکل به هر میزان که باشد در خانم های باردار سوء مصرف در نظر گرفته می شود (27).

این مطالعه یک مطالعه مقطعی است که به روش توصیفی درسال 1395 در شهر زاهدان انجام خواهد گرفت.

جمعیت هدف در این مطالعه کلیه زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان  در سال 1395می باشند که برای انجام زایمان به زایشگاه مراجعه  و یا به دلیل سزارین در بخش زنان بستری می گردند.

معیار ورود به مطالعه :

• مادر بارداری که جهت انجام زایمان به واحد های زایمانی مذبور مراجعه  و زایمان می کنند.
• حال عمومی مادر مناسب جهت انجام مصاحبه در طی مدت دریافت خدمت می باشد.
• مادرانیکه  رضایت شفاهی خویش را برای شرکت در مطالعه اعلام می کنند.

معیار عدم ورود به مطالعه :

• مادران باردار که خدمت سرپایی دریافت می کنند.
• حال عمومی مادر ( مثل مادرانی که خونریزی شدید دارند)   و یا نوزاد  مناسب جهت انجام مصاحبه در طی مدت دریافت خدمت نباشد.
• عدم رضایت مادر باردار برای شرکت در مطالعه

نمونه گیری آسان: ( Convenient Sampling)  کلیه خانم های باردار مراجعه کننده به  بخش زنان و زایمان  بیمارستان علی ابن ابیطالب(ع) زاهدان  مورد بررسی قرار خواهند گرفت. با توجه به حجم نمونه محاسبه شده محققین با مراجعه به زایشگاه و بخش زنان و نیز کنترل دفتر پذیرش بیمارستان اقدام به شناسایی زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان خواهند نمود. همه زنان مورد ارزیابی اولیه قرار گرفته و در صورت داردا بودن معیارهای ورود، پس از  توجیه کردن در مورد هدف مطالعه و اخذ رضایت شخصی شفاهی وارد مطالعه خواهند شد. جمع آوری اطلاعات توسط کارشناسان مامایی آموزش دیده و در شرایطی مناسب جهت حفظ حریم خصوصی و اطلاعات محرمانه مادران انجام خواهد شد. عدم تمایل مادر باردار به شرکت در مطالعه هیچ خللی در  ارائه خدمات  لازم وارد نخواهد کرد. در صورت انصراف مادر باردار در هر اطلاعات مربوط به فرد مورد نظر بصورت کامل از مطالعه خارج خواهد شد. با توجه به آمار زایمانهای سال 1395 پیش بینی می شود جمع آوری اطلاعات  ظرف حد اکثر 6-8  ماه تکمیل گردد.

جمع آوری اطلاعات با استفاده از پرسشنامه  و به روش مصاحبه انجام می گیرد. پرسشگری توسط کارشناسان مامایی آموزش دیده صورت می گیرد و پرسنل شاغل در واحد زایمانی نقشی در جمع آوری اطلاعات نخواهند داشت. کارشناسان مذبور در زمینه روش اجرا و هدف انجام طرح توجیه شده و توصیه های لازم جهت اجتناب از سوگیری های احتمالی انجام خواهد گرفت.پرسشنامه بررسی رفتارهای پرخطر نوجوانان  توسط مرکز پیشگیری و کنترل بیماریهای آمریکا (cdc) برای ارزیابی و مانیتور کردن رفتارهای پرخطر  که منجر به مرگ و ناتوانی و مشکلات اجتمایی در بین جوانان و بالغین میگردد. تهیه شده است این پرسشنامه ۶ دسته از رفتارهای پرخطر شامل رفتارهای مرتبط خشونت –مصرفدخانیات–سوءمصرفمواد–رفتارهای جنسی پرخطر و عادات غذایی و فعالیتهای فیزیکی را ارزیابی میکند(29).  اولین نسخه این پرسشنامه توسط cdc براساس ارزیابی های ملی رفتارهای پرخطر جوانان آمریکا مورد استفاده قرار میگرفت. . در این مطالعه برای سنجش میزان مصرف مواد مخدر سیگار–قلیان و الکل از پرسشنامه رفتارهای پرخطر مرکز کنترل بیماریهای آمریکا ( yrbs) استفاده شده است (30) . در این پرسشنامه فراوانی شدت و تمایل به مصرف مواد مخدر مذکور در دوره های ماهانه و سالانه و طول عمر همچنین سن شروع مصرف و روش در قالب ۱۶ گویه مورد بررسی قرار میدهد.

ابزار جمع آوری اطلاعات در این پژوهش پرسشنامه مححق ساخته بوده و شامل 5 بخش می باشد.

بخش اول :سوالات مربوط به ویژگیهای فردی (10سوال) می باشد.

بخش دوم: اطلاعات مربوط به سوابق بارداری(7 سووال)  شامل سن مادردر اولین بارداری ، تعداد بارداری ها، تعداد مرده زایی، تعداد سقط ها،تعداد زایمان ها ، نوع زایمان، تعداد فرزندان زنده ، تعداد و مکان مراقبت ها در دوران بارداری

 بخش سوم: اطلاعات مربوط به مصرف مواد که بر اساس پرسشنامه  (Youth Risk Behavior Survey)YRBS  طراحی گردیده است. این قسمت از پرسشنامه مصرف 15 نوع ماده مخدر را بر اساس مصرف در طول عمر ، سن شروع مصرف، مصرف در یکسال گذشته، مصرف در شش ماه گذشته و فراوانی مصرف در ماه گذشته و نیز شیوه مصرف هر ماده را ارزیابی می کند.

بخش چهارم: سوابق اقدام به ترک (5 سووال)

بخش پنجم: مصرف مواد مخدر در دوران بارداری برای تسکسن درد، کاهش فشار و قند خون، خونریزی و استرس و .... (5 سووال)

روایی و پایایی پرسشنامه

روایی و پایایی نسخه فارسی این پرسشنامه در مطالعاتی که توسط بحیرایی(۲۰۱۲) و بخشانی (۱۳۸۶) انجام شده است مورد تاپید قرار گرفته است. در مطالعه بحیرایی ضریب آلفای کرونباخ برای مصرف دخانیات ۷۷٪وبرای الکل و سایر مواد مخدر ۸۶٪تعیین گردیده است (31) . در مطالعه بخشانی و همکاران  که در سال 1386 در زاهدان انجام شد، پس از تأیید اعتبار آن توسط متخصصین روانپزشکی و روان شناسی و که تطابق بین پاسخ های آزمودنی هـا که  بر روی 30 نفر  شرکت کننده در دو زمان با فاصله دو هفتـه اجـرا شد در تمـامی آیـتم هـای اصلی بالاتر از 85 درصد بود، همچنین تجزیه و تحلیل داده هـای مربوط به 200 نفر شرکت کننده که بـصورت تـصادفی بـه دو نیمـه تقسیم شده بودند نشان داد که بین دو گروه تفـاوت معنـی داری در پاسخها (فراوانی نسبی گزینه هـا) وجـود نـدارد (32).

برای جمع آوری اطلاعات، پس از کسب مجوزهای قانونی لازم و هماهنگی با ریاست بیمارستان و مدیر زایشگاه در زمینه جمع آوری اطلاعات اقدام خواهد شد. تمامی زنان بارداری در زایشگاه زایمان نموده اند  یا به روش سزارین تحت عمل جراحی قرار گرفته اند مورد بررسی قرار خواهند گرفت. پس از توجیه نمودن زنان  باردار مراجعه کننده به زایشگاه بیمارستان  درباره هدف اصلی مطالعه و کسب رضایت شفاهی، 4 نفر کارشناس آموزش دیده  اقدام به مصاحبه و جمع آوری اطلاعات خواهند نمود. در این پژوهش همه اطلاعات جمع آوری از  افراد شرکت کننده در مطالعه بصورت محرمانه نگهداشته خواهد شد.اگر بنابه دلایلی فردی  از خانم های باردارحاضر به همکاری نشد از مطالعه کنار گذاشته خواهد شد. زمان انجام مصاحبه برای زنانی که در زایشگاه بصورت واژینال زایمان نموده اند  پس از بهبود نسبی و در زمانی قانونی پس از زایمان که در زایشگاه تحت نظر هستند بوده و موارد سزارین پس از انتقال به بخش و هوشیاری کامل مورد مصاحبه قرار خواهند گرفت. پس از انجام مصاحبه یک نمونه ادرار در ظرف نمونه گیری تهیه و برای انجام تست از نظر وجود مواد مخدر به آزمایشگاه بیمارستان منتقل خواهد شد. جهت حفظ محرمانگی نمونه ها صرفا با کد که برای هر فرد ویژه می باشد و بدون درج اطلاعات فردی به آزمایشگاه ارسال خواهد گردید.

نمونه های ادرار ارسال شده به آزمایشگاه در همان روز سانتریفوژ شده و با استفاده از کیت های َAdvanced Quality (One Step Multi-Drug Test Device) که محصول شرکت InTec  کشور چین می باشد (http://intecasi.en.alibaba.com/) به روش dip stick مورد آزمایش قرار می گیرند. در این کیت ها که از روش کروماتوگرافی سریع استفاده می شود و  پس از 3 تا 8 دقیقه قادر به آشکار ساختن سه نوع ماده مخدر  مورفین، آمفتامین و متامفتامین می باشد. حساسیت این کیت ها 99.8%  و ویژگی 99% گزارش شده است.

از تمامی بیماران نمونه ادرار تهیه  خواهد شد.. با توجه به محدودیت منابع، تعداد 200 عدد نمونه بر اساس شماره ردیف پرسشنامه بصورت تصادفی انتخاب و  نمونه های ادرار انتخاب شده با استفاده از کیت های مذکور مورد بررسی قرار خواهند گرفت.هزینه آزمایشات فوق از محل بودجه تخصیصی طرح پرداخت خواهد شد.

در تحلیل اطلاعات از جداول آمار توصیفی استفاده خواهد شد.  متغییرهای کیفی بصورت تعداد و درصد بیان خواهند شد. برای  تعیین میزان توافق وضعیت مصرف مواد مخدر در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان بر اساس اظهارات مادران باردار با نتایج تست ادراری از آزمون آماری کاپا استفاده خواهد شد. در ارائه نتایج حدود اطمینان 95% آماره های محاسبه شده ارائه خواهد شد و مبنای قضاوت در مورد وجود رابطه یا اختلاف معنی دار آماری مقدار P-value کمتر از 5% خواهد بود.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های دارای آزمودنی انسانی 92

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

• عدم همکاری مادران در پر کردن پرسشنامه با توجه به بافت فرهنگی(راه حل : توجیه کامل مادر باردار توسط مامای ارائه دهنده خدمت
• نا مساعد بودن حال عمومی برخی مادران در هنگام پذیرش و در حین ارائه خدمت ( راه حل : حذف مادران مذبور از مطالعه )
• عدم پاسخ به برخی از سوالات ( راه حل: توجیه کامل مادران باردار)
• سوگرایی یادآوری اطلاعات به دلیل نیاز مادران به حافظه شخصی در مورد مصرف مواد مخدر در گذشته.
•  
• عدم پاسخگویی درست به سوالات ( راه حل: توجیه کامل مادران باردار)

سوء مصرف مواد ، زنان باردار  ، زاهدان

1.        Nikoo N, Frank A, Nikoo MA, Jang K, Abrahams R, Krausz M. Health of Pregnant Women with Substancerelated Disorder, A Neglected Global Health Issue Requiring Combined Maternity Care Units. Mental Health in Family Medicine 2015; 11:26-35.

2.        United Nations Office on Drugs and Crime. World Drug Report 2011: United Nations Office on Drugs and Crime; 2011. Available from: https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/WDR-2011.html.

3.        United Nations Office on Drugs and Crime. Global Illicit Drug Trends 2003. Available from: https://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/global_illicit_drug_drug_trends.html.

4.        McHugh RK, Wigderson S, Greenfield SF. Epidemiology of substance use in reproductive-age women. Obstetrics and gynecology clinics of North America. 2014 Jun;41(2):177-89. PubMed PMID: 24845483. Pubmed Central PMCID: PMC4068964. Epub 2014/05/23. eng.

5.        Nechanska B, Mravcik V, Sopko B, Velebil P. [Pregnant women and mothers using alcohol, tobacco and illegal drugs]. Ceska gynekologie / Ceska lekarska spolecnost J Ev Purkyne. 2012 Oct;77(5):457-69. PubMed PMID: 23116352. Epub 2012/11/03. Rodicky uzivajici alkohol, tabak a nelegalni drogy. cze.

6.        United Nations Office on Drugs and Crime. Substance abuse treatment and care for women: 2004. Available from: https://www.unodc.org/pdf/report_2004-08-30_1.pdf.

7.        Hans SL. Demographic and psychosocial characteristics of substance-abusing pregnant women. Clinics in perinatology. 1999 Mar;26(1):55-74. PubMed PMID: 10214543. Epub 1999/04/24. eng.

8.        Hecksher D, Hesse M. Women and substance use disorders. Mens Sana Monogr. 2009 Jan;7(1):50-62. PubMed PMID: 21836779. Pubmed Central PMCID: PMC3151455. Epub 2009/01/01. Eng.

9.        Gordon AL, Lopatko OV, Stacey H, Pearson V, Woods A, Fisk A, et al. Patterns of symptom reporting during pregnancy comparing opioid maintained and control women. Journal of addiction medicine. 2012 Dec;6(4):258-64. PubMed PMID: 23135165. Epub 2012/11/09. eng.

10.      Jansson LM, Di Pietro JA, Elko A, Williams EL, Milio L, Velez M. Pregnancies exposed to methadone, methadone and other illicit substances, and poly-drugs without methadone: a comparison of fetal neurobehaviors and infant outcomes. Drug and alcohol dependence. 2012 May 1;122(3):213-9. PubMed PMID: 22041255. Pubmed Central PMCID: PMC3288292. Epub 2011/11/02. eng.

11.      Johnson JL, Leff M. Children of substance abusers: overview of research findings. Pediatrics. 1999 May;103(5 Pt 2):1085-99. PubMed PMID: 10224196. Epub 1999/05/01. eng.

12.      Kashanian M, Baradaran HR, Hatami H. Abstracts of the 21th European Congress of Psychiatry480 – The effect on pregnancy outcome of drug (substance) abuse during pregnancy. European Psychiatry. 2013 2013/01/01;28:1.

13.      Keegan J, Parva M, Finnegan M, Gerson A, Belden M. Addiction in pregnancy. Journal of addictive diseases. 2010 Apr;29(2):175-91. PubMed PMID: 20407975. Epub 2010/04/22. eng.

14.      Oei JL, Kingsbury A, Dhawan A, Burns L, Feller JM, Clews S, et al. Amphetamines, the pregnant woman and her children: a review. Journal of perinatology : official journal of the California Perinatal Association. 2012 Oct;32(10):737-47. PubMed PMID: 22652562. Epub 2012/06/02. eng.

15.      Petersen Williams P, Jordaan E, Mathews C, Lombard C, Parry CD. Alcohol and Other Drug Use during Pregnancy among Women Attending Midwife Obstetric Units in the Cape Metropole, South Africa. Advances in preventive medicine. 2014;2014:871427. PubMed PMID: 24639899. Pubmed Central PMCID: PMC3930165. Epub 2014/03/19. eng.

16.      Pinto SM, Dodd S, Walkinshaw SA, Siney C, Kakkar P, Mousa HA. Substance abuse during pregnancy: effect on pregnancy outcomes. European journal of obstetrics, gynecology, and reproductive biology. 2010 Jun;150(2):137-41. PubMed PMID: 20227162. Epub 2010/03/17. eng.

17.      Wendell AD. Overview and epidemiology of substance abuse in pregnancy. Clinical obstetrics and gynecology. 2013 Mar;56(1):91-6. PubMed PMID: 23314721. Epub 2013/01/15. eng.

18.      Rausgaard NL, Ibsen IO, Jorgensen JS, Lamont RF, Ravn P. Prevalence of substance abuse in pregnancy among Danish women. Acta Obstet Gynecol Scand. 2015 Feb;94(2):215-9. PubMed PMID: 25366294. Epub 2014/11/05. eng.

19.      Mutihir J, Musa J, Daru P, Nyango D, Audu M. Substance abuse among antenatal patients at jos university teaching hospital, north central Nigeria. J West Afr Coll Surg. 2012 Apr;2(2):50-62. PubMed PMID: 25452983. Pubmed Central PMCID: PMC4170296. Epub 2012/04/01. eng.

20.      Ramezanzadeh F, Tavafian SS, VahdaniNia MS, Shariat M, Montazeri A. Maternal and fetal outcomes of narcotic substance abuse, cigarette smoking, and unsafe drugs during pregnancy . Hakim. 2007;10(3):9-16.

21.      Azizmohammadi S, Azizmohammadi S, Alavi SH. The Relationship between Drug Abuse in Pregnant Women and Pregnancy Complications in Shahid Akbarabadi Treatment-Training Center: 2009. Journal of Nurse and Physician within War. 2014;1(1):29-33.

22.      Saleh Gargari S, Fallahian M, Haghighi L, Hosseinnezhad-Yazdi M, Dashti E, Dolan K. Maternal and neonatal complications of substance abuse in Iranian pregnant women. Acta medica Iranica. 2012;50(6):411-6. PubMed PMID: 22837120. Epub 2012/07/28. eng.

23.      Tavafian SS, Ramezanzadeh F. Cigarette Smoking, Illicit Medicine, Substance and Alcohol Abuseamong Pregnant Women: A Cross Sectional Study from Iran. Int J Fertil Steril (IJFS). 2008;2(1):35-8.

24.      Torshizi M, Saadatjoo S, Farabi M. Prevalence of narcotic substance abuse and the maternal and fetal outcomes in pregnant women referring to  the Obstetric Department of Valiasr Hospital, Birjand. Journal of Jahrom University of Medical Sciences. 2011;9(3):14-9.

25.      Centers for Disease Control and Prevention. National Health Interview Survey-Glossary: Centers for Disease Control and Prevention, ; 2016 [cited 2016]. Available from: http://www.cdc.gov/nchs/nhis/tobacco/tobacco_glossary.htm.

26.      Salloum RG, Haider MR, Barnett TE, Guo Y, Getz KR, Thrasher JF, et al. Waterpipe Tobacco Smoking and Susceptibility to Cigarette Smoking Among Young Adults in the United States, 2012-2013. Prev Chronic Dis. 2016 Feb 18;13:E24. PubMed PMID: 26890407. Pubmed Central PMCID: PMC4758799. Epub 2016/02/20. Eng.

27.      Centers for Disease Control and Prevention. Fact Sheets - Alcohol Use and Your Health: Centers for Disease Control and Prevention, ; 2016 [cited 2016]. Available from: http://www.cdc.gov/alcohol/fact-sheets/alcohol-use.htm.

28.      Soheili F, Alizadeh S, Darash M, Yousefi A, Cheraghi M, Asadollahi K. Prevalence of Illegal Drugs and Alcohol during Pregnancy in Ilam. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2012;15(3):22-9.

29.      Brener ND, Kann L, McManus T, Kinchen SA, Sundberg EC, Ross JG. Reliability of the 1999 youth risk behavior survey questionnaire. J Adolesc Health. 2002 Oct;31(4):336-42. PubMed PMID: 12359379. Epub 2002/10/03. eng.

30.      Centers for Disease Control and Prevention. Youth Risk Behavior Surveillance System (YRBSS): Centers for Disease Control and Prevention; 2016. Available from: http://www.cdc.gov/healthyyouth/data/yrbs/index.htm.

31.      Baheiraei A, Hamzehgardeshi Z, Mohammadi MR, Nedjat S, Mohammadi E. Psychometric properties of the persian version of the youth risk behavior survey questionnaire. Iran Red Crescent Med J. 2012 Jun;14(6):363-70. PubMed PMID: 22924115. Pubmed Central PMCID: PMC3420027. Epub 2012/08/28. eng.

32.      Bakhshani NM, Lashkaripour K, Bakhshani S, Hossein Bor M. Prevalence Of Risk Behaviors Related To Intentional And Unintentional Injuries Among Adolescent High School Students Of  Sistan & Balouchestan, Southeast Of Iran. . Zahedan Journal of Research in Medical Sciences (TABIB-E-SHARGH) 2007;9(3):9-15. [Persian].

بررسی شیوع مصرف مواد در زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان در سال 1395-1396

چنانچه در طرح تحقیقاتی اقدام تشخیصی یا درمانی انجام شود، هزینه به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

آیا تاکنون اقدام به ترک مصرف مواد نموده اید؟  بلیo    خیرo

آیا تاکنون تحت درمان جایگزین با متادون قرارگرفته اید؟  بلیo    خیرo

آیا  اقدام به ترک مصرف مواد در بارداری اخیر  نموده اید؟  بلیo    خیرo

آیا در بارداری اخیر تحت درمان جایگزین با متادون قرارگرفته اید؟  بلیo    خیرo

سابقه مصرف مواد مخدر در همسر و یا سایر اعضای خانوار ؟ بلیo    خیرo

آیا به دلایل زیر در دوران بارداری اخیر از مواد مخدر استفاده نموده اید؟

نام و نام خانوادگی پرسشگر