تجارب معنوی واخلاقی پرستاران از مراقبت نوزادان در حال احتضار بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان,

تجربه پرستاران از مراقبت پایان عمر می­تواند بر نحوه مراقبت آن­ها تاثیرگذار باشد (بک استرند و کریکوف، 2005). همچنین این حقیقت که علیرغم ارایه مراقبت، حیات عده ای از نوزادان به پایان می­رسد می­تواند وضعیت روانی پرستاران و در نهایت امر مراقبت از نوزاد را تحت تاثیر خود قرار دهد. از آنجا که درک پرستاران تحت تاثیر تجربیات مراقبتی آنان قرار می­گیرد، لذا یکی از راه­های کشف این حیطه تبیین تجربیات پرستاران است.

انسان با توجه به ابعاد جسمی و روحی و اثر متقابل این دو بعد از نظر معنوی و اخلاقی بسیار متاثر خواهد بود. هرساله 15 میلیون نوزاد نارس در سر­تا­سر جهان متولد شده که بیش از 10 درصد از تمام نوزادان متولد شده در سرتاسر دنیا را تشکیل می­دهد. ایران نیز جز مناطق با شیوع بالای زایمان زودرس است که روزانه در آن 5000 نوزاد متولد می­شوند که حدود 12 درصد آن­ها نارس و کم­وزن هستند. به­دنیا آمدن نوزاد کمتر از 1500 گرم، نیازمند جدایی زود­هنگام و بستری شدن طولانی­مدت است. طبق مطالعات انجام شده، در بخش مراقبت­های ویژه نوزادان، توجه اندکی به معنویت و مذهب می­شود و وجود معنویت برای والدین دارای نوزاد نارس و مراقبت­کنندگان، منبع بسیار مهمی می­باشد. همچنین اکثر مراقبان در بخش مراقبت­های ویژه نوزادان بر­این باورند که توجهات معنوی و مذهبی مانند دعا­کردن در خانواده­های دارای نوزاد نارس جایگاه ویژه­ای دارد (ریحانی و همکاران،1393). پیشرفت­های روز­افزون در حیطه مراقبت­های سلامت و فناوری مربوط، جنبه­های اخلاقی موضوعات سلامتی را نیز دستخوش تغییراتی کرده است، به­طوری که نگرانی­های عمومی در ارتباط با چالش­های اخلاقی در این حیطه در حال افزایش است. بنابر مطالعات موجود، حدود 11­درصد از پرستاران هر­روز و 36­درصد هر­چند­روز یکبار با چالش­ها و مشکلات اخلاقی روبرو هستند (کوزیر،2008).

اما آنچه مهم است تبیین و توضیح معنویت و اخلاق بر سلامت است. مطالعات نشان داده است افرادی که سطح معنویت بالایی دارند، دارای بهزیستی و شادمانی بالاتر، رضایت از زندگی بیشتر، هدفمندی و معناداری بالاتر، عزت نفس بالاتر، تطبیق سریع­تر با سوگواری، دریافت حمایت اجتماعی بالاتر و تنهایی کمتر، میزان افسردگی کمتر و بهبود سریع­تر از افسردگی، میزان کمتر خودکشی، اضطراب کمتر، سایکوز کمتر و ثبات زناشویی بیشتر هستند (ریحانی و همکاران،1393). پرستاران بخش مراقبت ویژه نوزادان سه منبع عمده استرس را مراقبت از نوزادان به علت نیاز به هوشیاری کامل در کار با نوزاد، حساس بودن و احتمال بروز خطا در مراقبت از نوزاد نارس، کنار آمدن با اضطراب والدین، دلبستگی عاطفی به نوزادان و داشتن چندین وظیفه همزمان، تقاضا از کارفرما به­صورت ترس از اشتباه، کمبود تجهیزات و نیروی انسانی، کنار­آمدن با تکنولوژی جدید و تغییرات مبهم وظیفه و زندگی شخصی، تجربه پرستارانی که خودشان مادر هستند با پاسخ به موقعیت­های موجود در (NICU)، اضطراب پرستاران باردار در مورد کودکان متولد­نشده­شان و بار عاطفی زندگی خانوادگی­شان می­دانند (داس و سانکار،2015).

محیط بیمارستان به خودی­خود باعث ایجاد استرس در سطوح مختلف می­شود. مرگ به­عنوان یک واقعیت ذاتی در بیمارستان، باعث می­شود که متخصصان بهداشتی از جمله پزشکان و پرستاران در ارتباط با بیماران و همراهان آن­ها نیازمند کنترل هیجانی بیشتری باشند، این افراد به­ویژه زمانی که در بخش­های اورژانس و مراقبت­های ویژه مشغول باشند بیشتر در معرض استرس­های روانی قرار می­گیرند (کاروالهو و همکاران،2008). پرستاران بیش­ترین وقت خود را بر بالین بیمار می­گذرانند و تماس نزدیکی با تجارب مختلف بیماران دارند، بنابراین به­طور مداوم با تصمیم­گیری­های اخلاقی مواجه می­شوند. پرستاران نسبت به سایر گروه­های ارایه­دهنده مراقبت سلامت، در محیط کاری خود استعداد و زمینه بیشتری برای رویارویی با موضوعات اخلاقی دارند (همریک،2000). در سیستم ارایه مراقبت سلامت به­ویژه حوزه عملکرد بالینی به­دلیل پیچیدگی­های سیستم ارایه مراقبت، پرستاران با تعارضات اخلاقی بی­شماری روبرو می­گردند، به­طوری­که مسایل اخلاقی بخش قابل ملاحظه­ای از استرس شغلی پرستاران را به خود اختصاص داده­است. هنگامی که در تصمیم­گیری لزوم توجه به بیش از یک اصل، ارزش و باور حرفه­ای و شخصی مطرح باشد و امکان به­کارگیری و لحاظ همزمان آن­ها در تصمیم­گیری وجود نداشته باشد، علاوه بر پریشانی اخلاقی، معضل اخلاقی نیز بروز می­کند (بیک­مرادی و همکاران،1391). پریشانی اخلاقی همواره با تاثیر منفی بر سلامت روان به­صورت اضطراب و ناکامی در زندگی شغلی پرستاران همراه بوده­است و در صورت عدم سازگاری اثرات منفی دیسترس اخلاقی به­صورت احساس بی­ارزشی، عصبانیت، افسردگی، شرم و ناراحتی در زندگی حرفه­ای آنان نمایان خواهد­گردید. نتایج پژوهش­ها در این زمینه حاکی از آن است که خواسته یا ناخواسته زندگی خانوادگی پرستاران نیز تحت تاثیر اثرات منفی دیسترس اخلاقی قرار خواهد­گرفت (هاگستروم و همکاران، 2008). در حرفه پرستاری آشفتگی اخلاقی موضوعی است که هم پرستاران و هم بیماران را تحت تاثیر خود قرار می­دهد. به­عنوان مثال، وقتی یک پرستار قادر به حمایت از بیمار خود نباشد، حالت هیجانی ناخوشایند و آسیب زایی ایجاد می­شود و در صورت تکرار این­گونه رخدادها، سازگاری، عزت نفس و مراقبت­های درمانی ارائه شده توسط پرستار دچار مشکلاتی می­شوند. برخی از پرستاران برای مدیریت آشفتگی اخلاقی از شیوه­های منفی سازگار­شدن نظیر فاصله­گرفتن و فرار­کردن، اجتناب کردن استفاده می­کنند. در­چنین شرایطی، پرستاران نارضایتی شغلی را تجربه می­کنند (شاکری­نیا،1390).

با توجه به اهمیت این موضوع، تاکنون توجه کمی بر درک تجارب معنوی و اخلاقی مختلف پرستاران شاغل در NICU از دیدگاه خود آن­ها شده است و به ویژه در ایران تحقیق در این مورد انجام نشده است. این نکته ضرورت پژوهش در این زمینه را مطرح می­سازد چرا که پژوهش کیفی گرایش بیشتری یه جستجوی عمیق پدیده ای دارد که دانش کمی در مورد آن موجود است. همچنین  با توجه به اینکه معنویت به عنوان یک پایگاه مستحکم می­تواند یک عامل قوی در کنترل شرایط پرتنش باشد، مطالعه حاضر با هدف بررسی 'تجارب معنوی و اخلاقی پرستاران از مراقبت نوزادان در حال احتضار بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان در زاهدان در سال 1395' می­باشد. با توجه به ماهیت پژوهش کیفی در کشف و شناخت پدیده­های کمتر شناخته شده و مسایلی که اطلاعات اندکی در مورد آن وجود دارد بررسی این موضوع از طریق یک کار کیفی انجام می­شود.

- سوابق مربوط (بیان مختصر سابقه تحقیقات انجام شده درباره موضوع و نتایج به دست آمده در داخل و خارج از کشور نظرهای علمی موجود درباره موضوع تحقیق)

تورنه و همکاران (2015)، در مطالعه ای کیفی با عنوان “تجارب پرستاران از مراقبت معنوی برای بیماران در حال احتضار” که به صورت مطالعه پدیدارشناسی هرمنوتیکی در نروژ انجام شده به بررسی تجارب پرستاران در این زمینه پرداختند. هدف این مطالعه توضیح تجارب پرستاران در مورد مراقبت های معنوی و وجودی از بیماران درحال مرگ در بیمارستان بود. در این مطالعه با 10 نفر از پرستاران بیمارستانی در نروژ مصاحبه شده و جهت تحلیل مصاحبه­ها از روش پدیدار شناسی هرمنوتیکی استفاده شده است. نتایج این مطالعه نشان داد که اکثریت مردم غرب اروپا و آمریکا در بیمارستان ها فوت می کنند و به نظر می رسد که مراقبت معنوی و وجودی جزء جدایی ناپذیر مراقبت تسکینی کامل و جامع می باشد. بسیاری از مطالعات نشان می­دهند که پرستاران در مورد مراقبت معنوی از بیماران در حال مرگ دچار اضطراب شده و در مورد اجرای خوب این مراقبت­ها مطمئن نیستند. نتایج این مطالعه نشان داد پرستاران احساس می­کنند که شناخت رنج­های روحی و وجودی بیماران به وجود آمده است هدف از مداخلات مراقبتی معنوی پرستاران فراهم آوردن مرگی آرام و بی­دغدغه برای بیماران بوده است. تجربه پرستاران در این مورد نشان داد که آن­ها قادرند به بیماران در حال مرگ جهت یافتن آرامش در مراحل پایانی زندگی کمک کنند و آن­ها را تسلی بخشند. همچنین تجربه پرستاران نشان داد که از بین بردن غم و اندوه مرگ در بیماران در حال احتضار یک چالش احساسی بوده چرا که باعث ایجاد درماندگی حرفه­ای و کاستی فعال در آن­ها می­شده است. این مطالعه نشان داد که در دو رنج معنوی و احساسی در مراحل انتهایی زندگی غیرقابل اجتناب است ولی پرستاران ممکن است بتوانند با ماندن در کنار بیماران در مراحل انتهای زندگی رنج آن­ها را کم کنند.

ماگوئر و همکاران (2012)، یک مطالعه کیفی در بیمارستانی در فلوریدای جنوبی با عنوان ' تجارب زنده پرستاران شاغل در بخش NICU  با چالش­های اخلاقی و معنوی' انجام دادند. جهت انجام این مطالعه از روش پدیدار شناسی استفاده شده تا تجارب پرستاران NICU توضیح داده شود. بررسی مصاحبه‌های انجام شده با پرستاران با استفاده از سوالات باز پاسخ، نشان داد که پریشانی اخلاقی و معنوی در نتیجه جدا نمودن نوزاد از والد ایجاد می­شود. همچنین مهم­ترین نگرانی پرستاران شامل مراقبت از نوزادان، ارتباط با خانواده نوزاد و ترخیص نوزاد به منزل، اظهار عجز از ارایه مراقبت کافی و مناسب به نوزاد بوده است.

مندل (2014)، در یک مطالعه مروری با عنوان 'استفاده از مراقبت تسکینی و تاثیر آن بر کاهش آشفتگی اخلاقی در پرستاران NICU' در دانشکده پرستاری واشبرن آمریکا بیان می­کند که استفاده از مراقبت تسکینی در نوزادان باعث کاهش آشفتگی اخلاقی در پرستاران بخش مراقبت ویژه نوزادان می­گردد. وی بیان می­کند که پرستاران بخش مراقبت ویژه نوزادان به صورت مشخص بیشتر از سایر پرستاران با آشفتگی­های اخلاقی مواجه هستند به خصوص در زمان درمان نوزادان با وضعیت­های حاد این حالت در آنها بیشتر رخ می­دهد. این پریشانی بیشتر زمانی رخ می­دهد که پرستار احساس می­کند مراقبتی که ارائه داده است برای شرایط نوزاد بهترین نیست. فراهم آوردن مراقبت تسکینی در مراحل انتهایی زندگی ممکن است بتواند بعضیی از این پریشانی­ها را کاهش دهد به شرط اینکه این مراقبت­ها موثر و مناسب اجرا شوند. موانع زیادی جهت اجرای مراقبت تسکینی موثر وجود دارد. اولین مانع می­تواند کمبود اطلاعات مراقبت از نوزاد با یک تعریف صحیح و مراقبت از نوزاد در مراحل انتهای زندگی باشد. این مشکل می­تواند با ایجاد یک تیم مراقبت تسکینی مخصوص نوزادان در مراحل انتهای زندگی برطرف گردد و این امر می­تواند منجربه کاهش پریشانی معنوی و اخلاقی در این پرستاران نیز بشود.

آتش­زاده و همکاران ( 1390 )، در مطالعه­ای کیفی با عنوان 'تبیین پاسخ پرستاران بخش مراقبت ویژه به تنیدگی اخلاقی' به بررسی واکنش­ها و روش­های مقابله ای پرستاران بخش ویژه در رویارویی با تنیدگی­های اخلاقی پرداختند.یافته­های این پژوهش نشان داد که در برخورد با این تنیدگی­های اخلاقی از پاسخ­های گوناگونی استفاده می­کنند که برخی از این پاسخ­ها مثبت و برخی منفی هستند. تنیدگی اخلاقی اولیه و واکنشی سبب پیامد­های جسمی و روانی متعددی می­شوند که می­توانند بر وظایف حرفه­ای پرستاران تاثیر منفی بگذارند. تنیدگی اخلاقی موجب احساس ناکامی و گناه، عصبانیت، نارضایتی شغلی، تنش، دلسردی و افسردگی در پرستاران شده و بر عملکرد حرفه­ای آن­ها تاثیر می­گذارد.

حکمت افشار و همکاران ( 1391 )، در مطالعه ای مروری  با عنوان 'بررسی عوامل موثر بر پریشانی اخلاقی در پرستاران' انجام داد که این مطالعه با بررسی 23 مقاله مرتبط از سال 1996 الی 2010 انجام شد. یافته های این مطالعه نشان داد که عوامل موثر و ایجاد کننده پریشانی اخلاقی در پرستاران شامل: ارتباط مستقیم با بیمار، منابع ناکافی، فراهم کردن مراقبت­های پزشکی بیهوده، بی حرمتی به استقلال بیماران، روابط بین پزشکان و پرستاران و ناتوانی در جلوگیری از مرگ می­باشد که همه آن­ها می­تواند بر عملکرد بالینی پرستاران و کیفیت مراقبت از بیمار تاثیر بگذارد. با توجه به تاثیر و پیامدهای پریشانی اخلاقی بر پرستاران، مدیران پرستاری باید برای مقابله با پریشانی اخلاقی پرستاران، بر روی منابع تمرکز کنند. همچنین به کار گماشتن پرستاران در کمیته اخلاق بیمارستان یکی از راه حل­های موجود می­باشد.

سوال پژوهش:

تجارب معنوی و اخلاقی پرستاران در مراقبت از نوزادان در حال احتضار بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان چیست؟

 تبیین تجارب معنوی و اخلاقی پرستاران در مراقبت از نوزادان در حال احتضار بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان

اهداف اختصاصی :

کشف  تجارب معنوی و اخلاقی پرستاران در مراقبت از نوزادان در حال احتضار بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان

کشف مشکلات تجربه شده­ی پرستاران در مراقبت از نوزادان در حال احتضار بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان

..

 کیفی - تحلیل محتوی

معیارهای ورود:

• پرستاری که در بخش مراقبت ویژه نوزادان شاغل می­باشد.
• پرستاری که سابقه کار سه سال و حداقل یک سال در NICU داشته باشد.
• پرستاری که مدرک حداقل کارشناسی پرستاری داشته باشد.
• مصاحبه شوندگان رضایت کامل جهت شرکت در مطالعه داشته باشند.

نمونه‌گیری به روش هدفمند از پرستاران شاغل در بخش مراقبت ویژه نوزادان  انجام خواهد شد.

در مطالعات کیفی مشارکت کنندگان شامل کسانی هستند که دانش دست اول و کافی در مورد ابعاد موضوع مورد مطالعه دارند (استروبرت، 2011 ).

در پژوهش کیفی از نمونه­گیری هدفمند با حداکثر تنوع استفاده می­شود. در این روش، پژوهشگر مشارکت­کنندگان­ غنی از ­اطلاعات را برمی­گزیند یا مشارکت­کنندگانی که از طریق تجارب آن‌ها می­توان درباره‌ی تمرکز اصلی یا هدف مطالعه مقدار زیادی آگاهی کسب نماید. البته اشخاص با دیدگاه­ها و زمینه­های متفاوت به محقق در جهت فهمیدن عمق پدیده کمک می­کند. بسیاری از پژوهشگران کیفی تمایلی به محدود کردن پژوهش خود با تعیین اندازه دقیق نمونه­ها ندارند، اما دامنه حجم نمونه می­تواند یک یا دو نفر، مانند یک مطالعه روایتی، و 60-50 نفر در مطالعه زمینه­ای باشد. معمولاً زمانی که موردها گزارش می­شوند، از حجم نمونه کوچک، مانند 10-4 نفر استفاده می­شود(کرسول، 2007; پولیت، 2012 ). هیچ قانون مشخصی برای تعداد نمونه در تحقیق کیفی وجود ندارد. حجم نمونه باید بر اساس اطلاعات مورد نیاز باشد. تعداد نمونه مورد نیاز برای رسیدن به اشباع به تعدادی برگ خرید بستگی دارد: یکی از این فاکتورها دامنه­ی سؤال تحقیق است. کیفیت داده­ها هم می­تواند بر روی حجم نمونه اثر بگذارد. اگر مشارکت‌کنندگان اطلاع دهندگان خوبی باشند و به‌خوبی بتوانند تجربه خود را انتقال دهند و ارتباط مؤثری برقرار نمایند اشباع با تعداد کمتری از مشارکت­کنندگان صورت می­گیرد و مورد دیگر حساسیت پدیده موردمطالعه است. به ‌طور معمول کمتر از 50 نمونه هست ( پولیت، 2012 ). بنابر موارد فوق، حجم نمونه در تحقیق فوق برحسب اشباع داده­ها و حدود 20-15 نفر در نظر گرفته می­شود و از حداکثر تنوع در مشارکت‌کنندگان استفاده خواهد شد.

روش گردآوری داده­ها در این تحقیق مصاحبه فردی و گروهی با مشارکت کنندگان می­باشد. پس از کسب موافقت و رضایت آگاهانه در شرکت­کنندگان، مصاحبه­های عمیق و بدون ساختار با سئوالات بازپاسخ، شروع خواهد شد. بنابر این در این پژوهش مصاحبه­ها در مکانی به انتخاب شرکت­کنندگان و مناسب بودن و راحت بودن برای آنان انجام می­گیرد. هر یک از مصاحبه­ها با یک سئوال باز آغاز شده و براساس اطلاعات ارائه شده مصاحبه با سئوالات موشکافانه و نیمه ساختار یافته ادامه خواهد یافت.

نمونه­ای از سئوالات مصاحبه

لطفا مواردی را که در رابطه با مشکلات مواجه شده در مراقبت از نوزاد در حال احتضار در بخش مراقبت ویژه نوزادان تجربه کرده اید که شما را با چالش­هایی مواجه کرده را بیان کنید.

به منظور تبیین تجارب معنوی و اخلاقی پرستاران درمراقبت  از نوزادان  در حال احتضار بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان از رویکرد کیفی تحلیل محتوا استفاده می­شود، در این مطالعه از نمونه گیری مبتنی بر هدف استفاده می­شود.

تحلیل محتوا یک رویکرد تحقیق و ابزار علمی است که هدف آن تامین شناختی جدید، ارتقای درک محقق از پدیده­ها و مشخص شدن راهبردهای عملیاتی است (کریپ اندروف،2004). تحلیل استنتاجی محتوا در سه مرحله آماده­سازی (Preparation)، سازمان دهی (Organization) و گزارش دهی (Reporting) انجام خواهد شد. در مرحله آمادگی باید تمامی زوایای آشکار و نهان مصاحبه حتی سکوت، آه، خنده و... مورد بررسی قرار گیرد. پس از آن مصاحبه کننده باید هر قسمت از تحلیل را بارها خواهده و به یک دیدگاه کلی برسد. مرحله سازماندهی شامل کد سازی، دسته­ بندی و خلاصه سازی بوده که در آن کدها مطالعه شده و سپس کدهای مشابه در یک دسته قرار می­گیرند و دسته­های مشابه را با هم ادغام کرده تا به سرتیترها برسیم. نامگذاری کدها در انتهای دسته بندی و بر اساس عنوان نوشته می­شود (شیرازی و همکاران،2015).

ب ـ روش گردآوری اطلاعات (میدانی، کتابخانه ای و غیره):

روش گردآوری داده­ها در این تحقیق مصاحبه فردی و گروهی با مشارکت کنندگان می­باشد. پس از کسب موافقت و رضایت آگاهانه  کتبی از شرکت­ کنندگان، مصاحبه­ های عمیق و بدون ساختار با سئوالات بازپاسخ، شروع خواهد شد. بنابر این در این پژوهش مصاحبه­ ها در مکانی به انتخاب شرکت­کنندگان و مناسب بودن و راحت بودن برای آنان انجام می­گیرد. پس از هماهنگی با فرد مشارکت کننده زمان مصاحبه خارج از شیفت یا هر زمان که وی بتواند تعیین خواهد شد. طول مدت زمان مصاحبه نیز بستگی به شرایط و پیشرفت و تمایل مشارکت کننده خواهد داشت .هر یک از مصاحبه­ ها با یک سئوال باز آغاز شده و براساس اطلاعات ارائه شده مصاحبه با سئوالات موشکافانه و نیمه ساختار یافته ادامه خواهد یافت.

نمونه­ ای از سئوالات مصاحبه

اولین سوال بدین صورت خواهد بود گه تجربه خود را از مراقبت... نوزادان در حال احتضار بیان کنید؟

لطفا مواردی را که در رابطه با مراقبت های معنوی و اخلاقی در مراقبت از نوزادان در حال احتضار در بخش مراقبت ویژه نوزادان تجربه کرده را بیان کنید.

روش جمع­آوری داده­های این مطالعه مصاحبه­های فردی و گروهی و از نوع بدون ساختار (Purposeful) است. پژوهشگر ابتدا با مراجعه به بخش مراقبت­های ویژه­های ویژه نوزادان بیمارستان علی بن ابیطالب زاهدان مصاحبه را با تعداد نمونه­های مشخص آغاز می­نماید. مصاحبه­ها تا رسیدن به اشباع داده­ها ادامه خواهد یافت و مدت زمان مصاحبه مشخص نخواهد بود. اطلاعات حاصل از مصاحبه به روش تحلیل محتوا با رویکرد کیفی تجزیه و تحلیل می­گردد. فرآیند استخراج کدها با خواندن مکرر متون مصاحبه تا زمان نامگذاری کدها ادامه می­یابد. برای افزایش دقت و مقبولیت یافته­ها از تلفیق چند روش مصاحبه، چک مجدد و مصاحبه مجدد با مشارکت کنندگان استفاده می­شود. کدهای حاصل از تحلیل داده­ها تا مراحل پایانی نگارش طرح پژوهشی بازنگری و اصلاح خواهد شد.

تمام مصاحبه­ها با استفاده از MP3 Player ضبط شده و بلافاصله پس از اتمام مصاحبه­ها بر روی کاغذ پیاده خواهد شد و سپس دست نویس­ها به وسیله نرم­افزارهای کامپیوتری تایپ می­گردد و کدهای اولیه در محیط Word کدگذاری می­شود و مورد آنالیز و بحث قرار می­گیرد. از روش تحلیل محتوی متعارف به شیوه استقرایی استفاده خواهد شد. آنالیز استنتاجی محتوا همزمان با جمع­آوری اطلاعات صورت گرفته و مصاحبه و نکته برداری تا رسیدن به اشباع اطلاعات انجام شده تا زمانی که هیچ اطلاعات جدیدی حاصل نشود.

1. روش تجزیه تحلیل داده­ ها

از آن‌جایی که پژوهشگر در این مطالعه در سؤال اصلی مرحله کیفی در پی کشف وشناسایی تجارب معنوی و اخلاقی پرستاران در مراقبت از نوزادان در حال احتضار در بخش مراقبت ویژه نوزادان می باشد و اطلاعات و نظریه‌های محدودی به ویژه در بافت فرهنگی و اجتماعی ایران در این­باره وجود دارد بنابراین از روش تحلیل محتوای کیفی با رویکرد متعارف به شیوه استقرایی با رویکرد گرانهام و لوندمن  با گام‌های ذیل جهت کسب درک عمیق و توصیف این پدیده استفاده می‌شود:

مرحله 1: تعیین محتوای تحلیل و واحد تحلیل

در این مرحله لازم است داده‌ها قبل از آغاز تحلیل به متن تبدیل شوند. به طور کلی داده‌ها در تحلیل محتوا، مکتوب و متنی هستند. می‌توان کل هر مصاحبه را به عنوان واحد تحلیل در نظر گرفت. در پژوهش حاضر واحد تحلیل کل مصاحبه در نظر گرفته شد.

مرحله 2 : تعیین واحد معنایی یا واحد کدگذاری

واحد معنایی، جزیی از اصل متن است و می‌تواند لغات، جملات یا پاراگراف‌ها باشد. واحد معنایی به واحد متنی اطلاق می‌شود که قرار است در خلال تحلیل دسته‌بندی گردد. در پژوهش حاضر به نسبت پیام موجود در متن، عبارات و جملات به عنوان واحد معنایی انتخاب شدند.

مرحله 3 : فشرده‌سازی  و تلخیص  و شکل‌گیری کدها

فشرده‌سازی به معنای کاهش حجم و اندازه متن و در عین حال حفظ مفهوم اصلی است. با فرایند کاهش و فشرده‌سازی، واحد‌های معنایی فشرده تشکیل می‌شود. برای ایجاد یک واحد معنایی فشرده تلاش برای کاهش اطلاعات به شکلی که محتوای اصلی آن‌ها حفظ شود صورت می‌گیرد، در واقع در این قسمت به وسیله خلاصه کردن، مجموعه‌ای از نوشته‌ها فراهم می‌شود که هنوز موارد اصلی را منعکس می‌کند و بدین منظور متن بیان شده شامل لغات، عبارات، جملات، پاراگراف‌ها، یا کل متن خلاصه شده و کاهش می‌یابد. سپس پژوهشگر کدهای مفهومی را به طور مستقیم از تفسیر معانی فشرده شده و نیز بر اساس بینش و دانش در ارتباط با موضوع مورد پژوهش استخراج نموده و سپس طی فرآیند تلخیص، کدها استخراج می‌شوند و عناوین مناسب به آن‌ها اختصاص داده می‌شود.

مرحله 4 : دسته‌بندی کدها در زیرطبقات

پس از شکل‌گیری کدها به شیوه استقرایی، با توجه به ویژگی‌ها، خصوصیات و معیارهای مرتبط با معنای کدها، کدهای مشابه در هم ادغام شده و نهایتاً کدهایی که مفهوم مشابهی دارند در یک دسته قرار گرفته و زیرطبقات  تعیین می‌گردد.

مرحله 5 : شکل‌گیری طبقات از زیرطبقات

در این مرحله، زیرطبقات با هم مقایسه شده و دسته‌هایی که به یک مفهوم مربوط میشوند در یک طبقه قرار داده می‌شوند. بنابراین با گروه­بندی زیرطبقات بر اساس شباهت‌ها و تفاوت‌ها طبقات اصلی تشکیل می­گردند.

مرحله 6 : شکل‌گیری درون‌مایه‌ها از طبقات

در مرحله آخر با توجه به کدگذاری انجام شده، خصوصیات و ابعاد زیرطبقات و طبقات، درون‌مایه‌ها  کشف می‌گردد(گراندهام و لوندمن؛ 2004).

صحت علمی داده:

در مطالعه حاضر جهت تأمین باورپذیری یافته ها، پژوهشگر مبادرت به صرف زمان طولانی جهت وارد شدن و آشنایی کامل با زمینه و شرکت کنندگان خواهد کرد و در هر مرحله از جمع آوری و تحلیل، صحت داده ها از طریق چک کردن با شرکت کنندگان تأیید خواهد شد.

گوبا و لینکولن(1989) چهار معیار را برای موثق بودن تحقیقات کیفی یعنی قابلیت اعتبار، قابلیت اطمینان، قابلیت تصدیق، و قابلیت انتقال تعیین نموده اند (19) (هالووی، 2010، ص298)

صرف زمان طولانی با شرکت کنندگان در فیلد  ونیز چک کردن صحت یافته ها با تجارب شرکت کنندگان به عنوان راههای باورپذیری  یافته ها مورد حمایت قرار گرفته است (20)(استروبرت ، 2010 ، ص48 ) پس از تجزیه و تحلیل هر مصاحبه مجدداً به شرکت کنندگان مراجعه می شود وپس از تأیید صحت مطالب، تغییرات لازم اعمال می گردد.

قابلیت اطمیینان، به محض اینکه باورپذیری یافته ها کسب شد محقق می گردد. ترکیب روش ها یکی از راههای ممکن برای رسیدن به آن است (20)(استروبرت ، 2010 ، ص49 ) جهت دستیابی به قابلیت اطمینان ، از راهنمایی و نظارت اساتید صاحبنظر استفاده می گردد.

تأیید پذیری یا مطابقت  از طریق ثبت دقیق روند رسیدن به نتایج حاصل خواهد شد عنوان دیگر آن قابلیت رد ممیزی است (20)(استروبرت ، 2010 ، ص49) محقق سعی می نماید که پیش فرض های خود را تا حد امکان درروند جمع آوری داده ها و تجزیه تحلیل آن ها دخالت ندهد.

پژوهشگر در مطالعه حاضر سعی  خواهد کرد تا تمام روند و مراحل مطالعه و تحلیل (تا دستیابی به نتایج) را به تفضیل و به وضوح شرح دهد؛ به طوری که خوانندگان گزارش بتوانند روند دستیابی به نتایج را رد گیری و بازرسی نمایند (20)(استروبرت ، 2010 ، ص49 ).

پولایت و بک می نویسند که پژوهشگران مطالعات کیفی بطور اختصاصی جویای تعمیم دادن یافته های خود نیستند، با این وجود آنان جویای فهم عمیقی هستند که ممکن است در موقعیت های دیگر مفید واقع گردند (22)(پولایت و بک، 2006 ، ص 44).

قابلیت انتقال پذیری(Transferability) به احتمال اینکه یا فته های مطالعه در محیط های مشابه برای دیگران با معنا ومفهوم باشد، اطلاق می گردد  در مطالعه حاضر با توصیف دقیق زمینه و خصوصیات شرکت کنندگان تضمین خواهد شد؛ این راهکار برای تضمین قابلیت انتقال پذیری نتایج حمایت شده است (20) (استروبرت  2010 ، ص49 ) به منظور افزایش قابلیت انتقال یافته ها به موقعیت ها و گروههای مشابه، از شرکت کنندگان متعلق به بخش نوزادان بیمارستان امام علی ع شهر زاهدان نیز استفاده خواهد شد.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران1392

1-هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

7-اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود

12-انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

15-پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است

19-عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

21-برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27-در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29- -نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد

30-گزارش ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

​​​​​​​

مراقبت معنوی- پرستار- تجربیات- نوزادان- بخش مراقبت ویژه نوزادان

spiritual caring  -Nurse - experiences- newborns- neonatal intensive care unit -                                                                           

آتش زاده شوریده ف، اشک تراب ط، یغمایی ف،1390، پاسخ پرستاران بخش¬های مراقبت ویژه به تنیدگی اخلاقی: یک مطالعه ی کیفی، مجله پرستاری مراقبت ویژه، دوره 4، شماره 4، صفحات 195-168

بیکمرادی ع، ربیعی س، خطیبان م، چراغی م، 1391، دیسترس اخلاقی در پرستاران بخش مراقبت­های ویژه:

مطالعه­ ای پیمایشی در مراکز آموزشی و درمانی شهر همدان، مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، دوره پنجم، شماره 2

حسینی ا، آرامش ک،1392، چالش¬های‌ اخلاقی ‌مراقبت‌ از‌کودکان‌ در ‌مراحل ‌پایان‌ زندگی، فصل¬نامه اخلاق پزشکی، سال هفتم، شماره بیست و پنجم

حکمت افشار م، جویباری ل، ثناگو ا، کلانتری س،1391، بررسی عوامل موثر برپریشانی اخلاقی در پرستاران: مروری بر مطالعات پیشین، مرکز تحقیقات پرستاری دانشگاه علوم پزشکی گلستان، 1(1)

ریحانی ط، سخاوتپور ز، حیدرزاده م، موسوی م، مظلوم ر، 1393، بررسی تأثیر آموزش خود مراقبتی معنوی بر تحمل پریشانی مادران نوزادان نارس بستری در بخش مراقبت ویژه نوزادان، مجله زنان مامایی و نازایی ایران، دوره هفدهم، شماره 97، صفحه 18-28

سنجری م، زاهدی ف، اعلاء م، پیمانی م، پارساپورع، آرامش ک، مداح ب، چراغی م، میرزابیگی غ، لاریجانی ب،1390، آیین اخلاق پرستاری ایران، مجله اخلاق و تاریخ پزشکی، 5(1)

شاکری نیا ا، 1390، آشفتگی اخلاقی: فشار روانی پنهان در حرفه¬ی پرستاری، مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی، 4 (3)

Beckstrand RL, Kirchhoff KT. 2005. Providing End of Life Care to Patients: Critical Care Nurses Perceived Obstacles and Supportive Behaviors. American Journal of Critical Care, 14(5):395-403.

Creswell J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Thousand Oaks, CA: Sage

Das R.R. Sankar J. (2015). Stressful Life in NICU: Time to Nurse the Neonatal Nurses. 82(11):983–984

Goethals S. Gastmans C. Dierckx B. (2010). Nurses’ ethical reasoning and behavior: A literature review. International Journal of Nursing Studies 47: 635–650

Hadian Shirazi Z, Sharif F, Rakhshan M, Pishva N, Jahanpour F. (2015). The Obstacles against Nurse-Family Communication in Family Centered Care in Neonatal Intensive Care Unit: a Qualitative Study. Journal of Caring Sciences: 4(3), 207-216

Häggström E. Mbusa E. Wadensten B. (2008). Nurses' workplace distress and ethical dilemmas in Tanzanian health care. 15(4):478-91.

Hsieh HF. Shannon SE. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. 15(9): 1277-88

Kozier B. (2008). Fundamentals of nursing: concepts, process and practice, 7th ed.mosby

Maguire D. Webb M. Passmore M. Cline G. (2012). NICU Nurses’ Lived Experience. National Association of Neonatal Nurses

Mendel T. (2014). The use of neonatal palliative care: Reducing moral distress in NICU nurses. Journal of Neonatal Nursing: 20, 290-293

Polit D. F., Beck C. T. (2012). Nursing research: Principles and methods. Philadelphia, PA: Lippincott Williams & Wilkins.

Streubert-Speziale HJ. (2007). Designing data generation and management strategies. In: Streubert-Speziale HJ, Carpenter DR, editors. Qualitative research in nursing: Advancing the humanistic imperative. 4. Philadelphia, PA: LippincottWilliams & Wilkins; pp. 35–56.

Tornøe K. Danbolt L, Kvigne K. Sørlie V. (2015). The challenge of consolation: nurses’

Experiences with spiritual and existential care for the dying-a phenomenological hermeneutical study. BMC Nursing: 14(62)

کلیه ی اطلاعات بصورت محرمانه خواهند بود

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

-