بررسی هزینه های مراقبت سلامت در خانوارهای شهری و روستایی استان سیستان و بلوچستان بعد از اجرای طرح تحول نظام سلامت: 1395

سازمان جهانی بهداشت[1]در سال 2000یکی از اهداف سه گانه نظام سلامت را مشارکت عادلانه برای تامین مالی هزینه های سلامت اعلام کرده است(1). یک نظام عادلانه، نظامی است که در آن خانوارها متناسب با استطاعت مالی و درآمدی شان در تامین هزینه های بهداشتی و درمانی مشارکت داشته باشند. اختصاص برابر بدین معناست که هیچ خانواری به منظور استفاده از خدمات نظام سلامت فقیر نگردد یا بخش زیادی از درآمد خود را صرف آن ننمایند. همچنین بدین معناست که خانوارهای فقیرتر نسبت به خانوارهای ثروتمندتر بایستی سهم کمتری از درآمدشان را وارد نظام سلامت نمایند (2). زمینه نیل به این هدف معمولا زمانی که تامین مالی نظام ها از طریق منابع عمومی صورت می گیرد، بیشتر فراهم است. اما حتی زمانی هم که همه چیز توسط خریدهای فردی و از طریق پرداختهای مستقیم افراد تامین مالی می شود نیز عدالت در تامین مالی به عنوان یک هدف مطرح بوده و چگونگی اندازه گیری و نیل به آن مورد بحث قرار می گیرد. در تحلیل های اقتصادی در رابطه با مبادله کالا و خدمات در بازار 'پرداخت برای آنچه که می خواهید آنرا داشته باشید یا مصرف نمایید' امری بدیهی و عادلانه محسوب می شود، اما زمانی که خدمات سلامت مطرح می شوند، ارائه این تعریف کمتر عادلانه به نظر می رسد و این موضوع نکته محوری همه مباحثی است که در خصوص تامین مالی عادلانه در نظام سلامت مطرح می شود (3). جواب به این سوالات که چه کسی هزینه های نظام سلامت را پرداخت می نماید و سهم خانوارها در تامین هزینه های سلامت چقدر است، عادلانه بودن تامین مالی نظام سلامت و میزان دستیابی به هدف انصاف در مشارکت مالی را نشان خواهد داد(1). مشارکت مالی خانوار در نظام سلامت[2] عبارت است از نسبت پرداخت های یک خانوار برای نظام سلامت به ظرفیت پرداخت آن خانوار. در حقیقت، بیانگر بار مالی تحمیل شده بر خانوار به علت پرداخت ها به نظام سلامت است و ایده آل آن است که HFC برای یک دوره یک ساله محاسبه شود (4). تحلیل نتیجه مشارکت مالی خانوار در نظام سلامت را می توان به وسیله دو رویکرد انجام داد: رویکرد درآمدی و رویکرد بار مالی. در رویکرد درآمدی تغییر در توزیع درآمد بر حسب پرداختهای مالی خانوار برای نظام سلامت بررسی می شود که بر اساس تغییر در تعداد خانوارهایی که به علت پرداخت های سلامت به زیر خط فقر رانده شده، سنجیده می شود. در رویکرد دوم، پرداختهای سلامت از نظر تاثیر آن یا تجارب پریشان کننده ناشی از آن بر خانوار بررسی می شود؛ محاسبه شاخص انصاف در مشارکت مالی [3](FFCI)و درصد خانوارهای مواجهه شده با پرداختهای کمر شکن  [4](CHE) نمونه هایی از این رویکرد می باشند(6،5).

   سازمان جهانی بهداشت شاخص انصاف در مشارکت مالی را برای تعریف توزیع بار پرداخت های سلامت در جامعه معرفی کرده است که می تواند بین صفر و یک تغییر کند؛ صفر بیانگر حداکثر بی انصافی و 1 بیانگر کامل ترین شکل انصاف است (5). در گزارش جهانی سلامت سال 2000 بعد دیگری از محافظت مالی به تعریف انصاف افزوده شده است: ' نظامی با تامین مالی منصفانه، محافظت مالی برای تک تک افراد را تضمین می نماید' (1). افزون بر توزیع منصف مشارکت ها در نظام سلامت، یک نظام سلامت با محافظت مالی تضمین می نماید که هیج فردی به علت پرداخت برای بهداشت و درمان فقیر نمی شود (7). محافظت مالی به این معناست که هیچ خانواده یا خانواری نباید بیشتر از نسبت معقولی از درآمد خود را جهت تامین مالی نظام محافظت اجتماعی در سلامت و یا خدمات ویژه سلامت صرف نماید؛ این موضوع بر ضرورت محافظت از درآمد یک خانوار به منظور جلوگیری از فقیرشدن آنها یا ماندن در فقر در نتیجه مشارکت بیش از اندازه در تامین مالی محافظت اجتماعی خود در سلامت  اشاره دارد(7). هزینه های کمرشکن سلامت زمانی برای خانوار اتفاق می افتد که پرداخت برای دریافت خدمات سلامت از حد معینی از منابع مالی خانوار فراتر رود یا منجر به سقوط خانوار در فقر یا شکست خانوار از خروج از فقر گردد. نظام سلامتی که افراد یا خانوارها را گاهی به علت خرید مراقبت مورد نیازشان در فقر اندازد یا مانع از بهره مندی از مراقبت به علت هزینه گردد، ناعادلانه است(1).

     هر ساله نزدیک به 44 میلیون خانوار و بیش از 150 میلیون نفر در سرتاسر جهان با هزینه های کمر شکن سلامت مواجه می شوند و تقریبا25 میلیون خانوار و بیش از 100 میلیون نفر به سمت خط فقر کشیده می شوند که دلیل اصلی آن هزینه های بالا برای نیاز های بهداشتی و درمانی می باشد. تاثیر پرداخت های کمر شکن ممکن است مردم را وادار به کنار گذاشتن نیازهای اساسی زندگی مثل غذا و لباس کند و یا حتی آنها توانایی پرداخت هزینه آموزش کودکانشان را نیز از دست بدهند(8). امروزه نبود محافظت مالی در سلامت به عنوان بیماری نظام های سلامت شناخته شده است. روشن ترین نشانه آن این است که خانوار ها نه تنها از بار بیماری بلکه از بار ناشی از نابودی و فقر اقتصادی به عبارت دیگر مواجه با هزینه های کمر شکن و فقر ناشی از تامین مالی سلامت خود نیز رنج می برند(9). بنابراین پایش میزان هزینه های کمر شکن در نظام سلامت و شناخت عواملی که یک خانوار را در معرض خطر مواجه با این هزینه ها قرار می دهد، سیاستگذاران نظام های سلامت را در انتخاب سیاست های پیشگیرانه و شیوه های درمانی جهت این مشکل یاری خواهند کرد (10). افزون بر این، نتایج حاصل از مطالعات ملی انجام گرفته تقریبا عدد  2% را برای هزینه های کمر شکن کشور ایران گزارش می دهدکه با مطالعات منطقه ای انجام گرفته در کشور تفاوت چشمگیری را نشان می دهد  (11-10). در مطالعه کاووسی و همکاران در مورد هزینه های کمر شکن سلامت در 17منطقه شهر تهران در سال 86 مشخص شد که از سال 82 تا 86 نسبت هزینه ها از 12.6 به 11.8 کاهش پیدا کرده که کاهش چشمگیری به نظر نمی آید (12). در مطالعه قیاسوند و همکاران در سال88 بر روی هزینه های کمر شکن سلامت مشخص شد که هزینه های کمر شکن سلامت با برخی عوامل خانوار از جمله بیماری اعضای خانوار، پوشش بیمه و چند فاکتور دیگر ارتباط دارد(13) و در مطالعه مهر آرا و همکاران با عنوان بررسی برابری در تامین هزینه های سلامت خانوارهای ایرانی در سال 86 مشخص که 2.5% از جمعیت کشور ایران در معرض هزینه های فاجعه بار سلامت قرار دارند (14).

در ایران، برنامه کاهش میزان پرداختی بیماران بستری در بیمارستان های وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در قالب مجموعه برنامه های تحول نظام سلامت از تاریخ ۱۵ اردیبهشت ماه ۱۳۹۳ لازم الاجرا گردیده است. یکی از مهمترین اهداف طرح تحول نظام سلامت، برقراری عدالت در تامین مالی نظام سلامت و کاهش بار هزینه های پرداختی مستقیم توسط بیمار است. (15_،16). بر اساس این طرح بیماران بستری ساکن شهر 6 درصد و بیماران ساکن روستا 3 درصد از هزینه های بیمارستان را پرداخت می کنند(16).  لذا به منظور مطالعه اثرات مداخلات طرح تحول سلامت، انجام بررسی جهت تعیین نسبت خانوارهای مواجه شده با هزینه های کمرشکن و نیز تعیین سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های سلامت و بررسی مشارکت مالی عادلانه خانوار در هزینه های سلامت ضروری به نظر می‌رسد. هدف از این پژوهش تعیین میزان مواجهه خانوراهای  ساکن استان سیستان و بلوچستان با هزینه های کمرشکن و عوامل موثر بر بروز هزینه های کمرشکن و نیز درصد خانوارهای فقیر شده از مصرف خدمات سلامت پس از اجرای طرح تحول نظام سلامت می باشد. انتظار می‌رود که نتایج این پژوهش امکان تعیین گروههای پرخطر و سیاست‌گزاری مناسب در مورد آنها و تقویت مداخلات موثر در مشارکت عادلانه را برای سیاستگزاران بخش سلامت فراهم ‌آورد.

سابقه طرح و بررسی متون:

در زمینه بررسی مشارکت مالی خانوارها در نظام سلامت قبل از اجرای طرح تحول نظام سلامت مطالعات مختلفی انجام گرفته اند که در زیر به مهمترین آنها پرداخته شده است.

مطالعات داخل کشور

پیروزی (1395) در مطالعه با عنوان تخمین هزینه های کمرشکن در استان کردستان پس از اجرای طرح تحول نظام سلامت به این نتیجه می رشد که 4.8 درصد از خانوراها با هزینه های کمرشکن مواجه می شوند. وی بیان می کند که عواملی همچون شرایط اقتصادی خانوار، وجود فرد سالمند یا معول در خانواده و استفاده از خدمات بستری و بازتوانی موجب افزایش مواجهه با هزینه های کمرشکن می شود(16).

یوسفی در مطالعه ای در سال 1393 با عنوان میزان مشارکت مالی خانوارها در استفاده از خدمات سلامت به این یافته ها دست پیدا کرد که نسبت مشارکت مالی در نظام سلامت در بین خانوارهای مناطق روستایی بیش از مناطق شهری است. بیش از سه درصد از خانوارها با هزینه‌های کمرشکن سلامت مواجه شده‌اند و حدود 5/1 درصد نیز به زیر خط فقر کشیده شده‌اند. همچنین شاخص مشارکت مالی عادلانه در مناطق روستایی 59 درصد و در مناطق شهری 65 درصد بوده است. وی بیان کرده است که محاسبه‌ی شاخص‌های مربوط به مشارکت مالی خانوارها در نظام سلامت در ایران، نشان دهنده‌ی لزوم پیش بینی، اجرای پایش و ارزیابی برنامه‌های نظام سلامت، به منظور افزایش میزان عدالت در مشارکت مالی خانوارها در استفاده از خدمات سلامت است که می‌تواند اثربخشی منابع آن را بهبود بخشد(17).

ماهانی و همکاران در مطالعه ای با عنوان مواجهه خانوارهای تهرانی با هزینه های کمرشکن سلامت و عوامل موثر بر آن بر روی 1600 خانوار به این نتیجه رسیدند که هزینه های کمرشکن سلامت در گروه های مختلف تفاوت چشمگیر دارد که البته با اجرای طرح تحول نظام سلامت هم در میزان این شاخص های مهم و هم در مولفه های موثر بر آن، تغییرات چشمگیری صورت گرفته که نیازمند تحقیق و مطالعه جداگانه می باشد(18).

کاووسی و همکاران، در مطالعه مشارکت  مالی خانواده در نظام سلامت در شهر شیراز در سال 1390، بر روی 800 نفر از خانوار های شهر شیراز به این نتیجه رسیدند که 14.2 درصد خانوار ها گریبان گیر  هزینه های کمرشکن سلامت هستند و به نظر می رسد روش های فعلی نظام سلامت به اندازه کافی نمی تواند این افراد را مورد حمایت قرار دهد(19).

عامری و همکاران در مطالعه تعیین میزان هزینه های کمر شکن سلامت خانوار های استان یزد و عوامل موثر بر آن در سال 92 بر روی 400 خانوار این شهر به این نتیجه رسیدند که 8.3 %خانوار های این استان با هزینه های کمرشکن سلامت مواجه هستند و متغیر های خدمات دارویی، تشخیصی، بستری و وجود فرد پنج سال به پایین در خانوار و بعد خانوار، جهت کنترل هزینه های کمر شکن خدمات سلامت، باید مورد توجه سیاستگذاران قرار گیرد (20).

مطالعات خارج از کشور

کیم[1] و همکاران در مطالعه ای بیان کردند که کشور کره برای افزایش حفاظت مالی بیماران مبتلا به سرطان در برابر هزینه های کمرشکن، طرح پوشش بیمه سلامت را گسترش داده اند. نتایج این طرح نشان داد که میزان مواجهه خانوارها با هزینه های کمرشکن کاهش یافته است اما این کاهش مواجهه در خانوارهای با سطح درآمد بالا بیشتر از خانوارهای با سطح درآمد پایین بوده است. وی پیشنهاد می کند دولت کره باید از استراتژی های بهتری برای محافظت مالی خانورهای کم درآمد استفاده نماید(21).

جان[2] و همکاران در مطالعه بررسی مخارج کمر شکن سلامت در بیماری عروق کرونر قلب در آسیا در سال 2016 بر روی 12922 نفر به این نتیجه رسیدند که بسیاری از این هزینه ها در اثر بستری شدن فرد در بیمارستان به وجود می آید و با توجه به اینکه  بسیاری از مردم بیمه درمانی هم دارند باز هم این هزینه ها را متحمل می شوند(22).

موریتهی[3] و همکاران در مطالعه بررسی هزینه های کمرشکن سلامت در بیماری های مزمن غیرواگیر در کشورکنیا  به این نتیجه رسیدند که 5.4% از درآمد خانوارها صرف هزینه های کمرشکن بیماری غیرواگیر می شود(23).

ایونگا[4] (2015) در مطالعه که بر روی خانوارهای که دارای فرزند مالاریا بودند انجام داده بود به این نتیجه رسید که این خانواده ها به شدت با هزینه های کمرشکن مواجهه هستند و عواملی از جمله بستری شدن عضو خانواده در بیمارستان، فقیر بودن خانواده ها، شرایط اجتماعی اقتصادی پایین و زن بودن سرپرست خانواده موجب افزایش مواجهه با هزینه های کمرشکن می شوند(24).

لارا[5] و همکاران در مطالعه عوامل تعیین کننده هزینه های فاجعه بار سلامت در بوگوتا، کلمبیا در سال 2011 به این نتیجه رسیدند که حدود 5 درصد از خانوارها با هزینه های کمرشکن مواجهه می شوند. و خانواده های با درامد پایین بیشتر با این هزینه ها مواجهت دارند. همچنین خانواده هایی که هیچ کدام از اعضای خانواده تحت پوشش بیمه اجتماعی قرار نداشتند و خانوارهایی که سن سرپرست خانواده بالاتر از 60 سال بوده و در طول سال یکی از اعضای خانواده در بیماستان بستری بوده است بیشتر با هزینه های کمرشکن مواجهه بودند(25).

1. متوسط هزینه پرداخت شده از جیب خانوارها طی یک ماه برای استفاده از خدمات سرپایی در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
2. متوسط هزینه پرداخت شده از جیب خانوارها طی یک سال برای استفاده از خدمات بستری در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395چقدر است؟
3. متوسط تعداد دفعات استفاده از خدمات سلامت سرپایی توسط خانوار طی یک ماه در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
4. متوسط تعداد دفعات استفاده از خدمات سلامت بستری توسط خانوارها طی یک یکسال در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
5. سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های دارو در خانوارهای ساکن استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
6. سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های دندانپزشکی در خانوارهای ساکن استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
7. سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های تصویربرداری در خانوارهای ساکن استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
8. سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های ویزیت سرپایی پزشکی در خانوارهای ساکن استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
9. سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های مامایی در خانوارهای ساکن استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
10. سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های توانبخشی در خانوارهای ساکن استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
11. سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های آزمایشکاهی در خانوارهای ساکن استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
12. سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب به تفکیک جنسیت سرپرست خانوار در خانوارهای ساکن استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 چقدر است؟
13. نسبت خانوارهای مواجه شده با هزینه های کمرشکن سلامت در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395 به تفکیک شهر و روستا چقدر است؟
14. بین سن، جنس و سطح تحصیلات سرپرست خانوار و مواجهه خانوارها با هزینه های کمرشکن سلامت رابطه وجود دارد.
15. بین محل زندگی، وضعیت اقتصادی و بعد خانوار و مواجهه خانوارها با هزینه های کمرشکن سلامت رابطه وجود دارد.
16. بین تعداد دفعات مصرف خدمات سلامت، وضعیت بیمه پایه و بیمه تکمیلی خانوار، عضو نیازمند مراقبت، عضو زیر 5 سال، عضو بالای 65 سال و مواجهه خانوارها با هزینه های کمرشکن سلامت رابطه وجود دارد.
17. شاخص مشارکت مالی عادلانه در هزینه های سلامت خانوارها در استان سیستان و بلوچشتان در سال 1395 چقدر است؟

تعیین هزینه های کمرشکن سلامت در خانوارهای ساکن استان سیستان و بلوچستان بعد از اجرای طرح تحول نظام سلامت در سال 1395

1. تعیین متوسط هزینه پرداخت شده از جیب خانوارها طی یک ماه برای استفاده از خدمات سلامت سرپایی در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
2. تعیین متوسط هزینه پرداخت شده از جیب خانوارها طی یک سال برای استفاده از خدمات بستری در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
3. تعیین متوسط تعداد دفعات استفاده از خدمات سلامت سرپایی توسط خانوار طی یک ماه در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
4. تعیین متوسط تعداد دفعات استفاده از خدمات سلامت بستری توسط خانوارها طی یک یکسال در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
5. تعیین سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های دارو در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
6. تعیین سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های دندانپزشکی در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
7. تعیین سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های تصویربرداری در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
8. تعیین سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های ویزیت سرپایی پزشکی در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
9. تعیین سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های مامایی در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
10. تعیین سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های توانبخشی در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
11. تعیین سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب برای هزینه های آزمایشگاهی در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
12. تعیین سهم (درصد) پرداخت مستقیم از جیب به تفکیک جنسیت سرپرست خانوار در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
13. تعیین نسبت خانوارهای مواجه شده با هزینه های کمرشکن سلامت به تفکیک شهر و روستا در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
14. تعیین رابطه بین سن، جنس و تحصیلات سرپرست خانوار با هزینه های کمرشکن در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
15.  تعیین رابطه بین  محل زندگی، وضعیت اقتصادی و بعد خانوار با هزینه های کمرشکن در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
16.  تعیین رابطه بین عضو نیازمند مراقبت، عضو زیر 5 سال، عضو بالای 65 سال، تعداد دفعات مصرف خدمات سلامت، وضعیت بیمه پایه و بیمه تکمیلی خانوار   با هزینه های کمرشکن سلامت در استان سیستان و بلوچستان در سال 1395
17. تعیین شاخص مشارکت مالی عادلانه در هزینه های سلامت خانوارهای ساکن استان سیستان و بلوچستان در سال 1395

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

استانداری

پرداخت مستقیم از جیب :

تعریف نظری: در این روش بیماران هنگام دریافت خدمت مستقیم به ارائه کننده خدمت پرداخت می کنند.  این روش ساده ترین و قدیمی ترین شکل تعامل بین بیمار و ارائه دهنده ی خدمت است و دسترسی به مراقبت به توان پرداخت بستگی دارد(29-28). 

تعریف عملی: پول پرداخت شده به صورت مستقیم به ارائه کننده خدمت جهت دریافت خدمات سلامت

مشارکت مالی خانوار در نظام سلامت (Fairness financial contribution):

تعریف نظری: عبارت از نسبت پرداخت های یک خانوار برای نظام سلامت به ظرفیت پرداخت آن خانوار می باشد.(5).

تعریف عملی: بار مالی تحمیل شده بر خانوار به علت پرداخت ها به نظام سلامت است.

هزینه های کمرشکن سلامت (Catastrophic health expenditure) :

تعریف نظری: هزینه های کمرشکن سلامت زمانی برای خانوار اتفاق می افتد که پرداخت برای دریافت خدمات سلامت از حد معینی از منابع مالی خانوار فراتر رود یا منجر به سقوط خانوار در فقر یا شکست خانوار از خروج از فقر گردد(6).

تعریف عملی :زمانی یک خانوار با هزینه های کمرشکن سلامت مواجه می شود که 40% یا بیشتر از توانایی پرداخت (هزینه ماهیانه) خود را صرف هزینه های بهداشتی درمانی کرده باشد.

طرح تحول نظام سلامت:

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به عنوان متولی اصلی نظام سلامت کشور با عنایت به وظایف و ماموریت های کلی و اسناد بالا دستی، به ویژه سند چشم انداز 20 ساله، مواد قانونی مرتبط با سلامت در برنامه پنجم توسعه و برنامه های دولت یازدهم طرح تحول نظام سلامت را در اردیبهشت ماه سال 1393 با سه رویکرد حفاظت مالی از مردم، ایجاد دسترسی به خدمات سلامت و ارتقای کیفیت خدمات آغاز نموده است که یکی از اهداف اصلی آن افزایش پاسخگویی نظام سلامت میباشد(31).

تعریف عملی: منظور از طرح تحول در این مطالعه، تغییرات ایجاد شده در بیمارستان ها از سال 1393 تا کنون می باشد.

این پژوهش از نوع مطالعات مقطعی بوده که به صورت توصیفی تحلیلی و با هدف کاربردی در سال 1395 در شهرستان های استان سیستان و بلوچستان  انجام خواهد شد.

جامعه مورد مطالعه در این پژوهش شامل تمام خانورهای شهرستان های استان سیستان و بلوچستان می باشد که در سال 1395 در این استان ساکن بوده اند.

معیار ورود در این مطالعه داشتن تمایل به همکاری در پژوهش و حضور سرپرست خانوار یا فرد مطلع در زمان پرسشگری می باشد.

حجم نمونه در این مطالعه بر اساس فرمول زیر و با توجه به نتایج مطالعات گذشته به شرح زیر می باشد:

در فرمول فوق =0.05،α Z=1.96، P= %14 (میزان مواجهه خانوارها با هزینه های کمرشکن سلامت (19)، d=0.02 و design effect=2.         

در مجموع تعداد 2400 خانوار به عنوان نمونه برای این مطالعه انتخاب خواهند شد که با توجه به وزن خانوارها در هر شهر که اطلاعات آن بر اساس آخرین سرشماری از مرکز آمار به دست آمده است، حجم نمونه برای شهرستان های استان به شرح زیر می باشد:  زاهدان (816)، زابل (336)، ایرانشهر(264)، چابهار (312)، خاش (192)، سراوان (216)، و نیک شهر (264) خانوار. قابل ذکر است که پس از تصویب پروپوزال و با هماهنگی و نامه نگاری با استانداری تعداد دقیق خانوراها در شهر و روستای هر شهرستان مشخص شده و به نسبت حجم موجود از هر کدام از مناطق نمونه ها انتخاب خواهند شد. 

این پژوهش در دو بخش شهر و روستاهای تابعه شهرستان های مورد نظر انجام خواهد شد. در بخش شهر از روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای استفاده خواهد شد بدین منظور و پس از استفاده از روش خوشه ای، بلوک های مورد نظر در هر خوشه شناسایی خواهند شد و با مراجعه تیم پژوهش به درب منازل اطلاعات لازم از خانوارها جمع آوری خواهد شد. همچنین در بخش روستا پژوهشگران با مراجعه به مراکز بهداشتی درمانی روستایی تابعه شهرستان های مورد نظر اطلاعات لازم در مورد خانوارهای ساکن در حومه شهرستان ها را دریافت و از روش نمونه گیری خوشه ای سیستماتیک متناسب با حجم نمونه استفاده خواهد شد و پس از انتخاب نمونه های مورد نظر و با همکاری مراکز بهداشتی درمانی پرسشنامه ها توسط پرسشگران و با نظارت پژوهشگران برای خانوارهای تحت پوشش مراکز بهداشت و خانه های بهداشت تکمیل خواهد شد.

داده ها با مراجعه به درب منازل خانوارهای نمونه با استفاده از پرسشنامه، توسط پرسشگران آموزش دیده شده جمع آوری می گردد. در سطح خانوار اوﻟﯿﻦ ﻓﺮد ﻣﻄﻠﻊ ﮐﻪ بالای 18 ﺳﺎل ﺳﻦ داﺷﺘﻪ و ﻣﺎﯾﻞ و ﻗﺎدر ﺑﻪ ﭘﺎﺳﺨﮕﻮﯾﯽ ﺑﻪ ﺳﺆاﻻت ﺑاشد، ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ ﺧﺎﻧﻮار را ﺗﮑﻤﯿﻞ میکند، بعد از تکمیل شدن پرسشنامه خانوار، بر اساس آن مطلع ترین فرد خانوار برای تکمیل پرسشنامه هزینه خانوار انتخاب می شود. « فرد مطلع خانوار» کسی است که بیش‌ترین اطلاعات را راجع به سلامتی، کار، مسائل مالی و بیمه اعضا خانوار دارد.

برای جمع آوری داده های این پژوهش از  پرسشنامه سازمان بهداشت جهانی برای بررسی محافظت مالی از خانوار در برابر هزینه های سلامت که در سال 2003 به منظور سنجش عملکرد نظام های سلامت تدوین شده، استفاده می شود (4). این پرسشنامه ها در سال های اخیر در ایران ترجمه شده و روایی و پایایی آن در مطالعه کاووسی و همکارانش به تائید رسیده است (10). دوره یادآوری یک ماه (30 روز اخیر) برای کل هزینه های خانوار، مصرف و هزینه های خدمات درمانی سرپایی و یک سال (12 ماه اخیر) برای مصرف خدمات بستری در نظر گرفته می شود. برای مشخصات اقتصادی و اجتماعی، اطلاعات در مورد دارایی ها و هزینه های کل هر خانوار پرسیده می شود و در محاسبه ها هزینه خانوار به عنوان نماینده بهتر نسبت به درآمد گزارش شده به وسیله خانوارها در نظر گرفته می شود، همان طور که در بسیاری از مطالعات به آن اشاره شده است.

پرسشنامه مورد استفاده در این پژوهش، پرسشنامه سازمان جهانی بهداشت با عنوان 'پیمایش سلامت جهانی' (WHS)[1] که در سال 2003 به منظور سنجش عملکرد نظام های سلامت بر اساس سه هدف نظام های سلامت تدوین شده، برای جمع آوری داده های مورد نیاز استفاده خواهدگردید (4).  WHS  اولین برنامه پیمایشی بزرگ است که صراحتا اهمیت قابلیت مقایسه را در طراحی ابزار علاوه بر روایی و پایایی مورد توجه قرارداده است. روایی و پایایی این پرسشنامه در ایران مورد تائید قرار گرفته و در مطالعات متعددی استفاده شده است. (27-24).

این پرسشنامه از دو بخش تشکیل شده است: پرسشنامه خانوار و پرسشنامه فردی.

    این پرسشنامه دارای 7 قسمت می باشد که درمورد هریک از قسمت ها به اختصار توضیحاتی داده خواهد شد:

قسمت اول : در قسمت اول پرسشنامه فرم رضایتنامه کتبی قرار داده شده است که در ابتدای مصاحبه توسط پاسخگو خوانده وامضا می شود.

قسمت دوم: دراین قسمت سوالاتی در مورد سرپرست خانوار که شامل جنسیت, شغل, تحصیلات سن و تعداد اعضای خانوار سرپرست خانوار پرسیده می شود.

قسمت سوم: درقسمت سوم اطلاعات مربوط به حجم نمونه و تماس مجدد که شامل تاریخ تماس ها، نوع تماس و مرتبه تماس ثبت می گردد.

قسمت چهارم: در این قسمت نیز اطلاعات مربوط به سن، جنس، تحصیلات، وضعیت تاهل، وضعیت بیمه، نوع بیمه، وضعیت بیمه تکمیلی  اعضای خانوار پرسیده می شود.

قسمت پنجم: در این قسمت اطلاعاتی در مورد وجود فرد نیازمند به مراقبت و وضعیت سلامتی اعضای خانوار پرسیده می شود.

 قسمت ششم: مهم ترین اطلاعات مطالعه دراین قسمت از پرسشنامه ثبت می گردد. این اطلاعات مربوط به اطلاعات هزینه ای ماهیانه خانوار که شامل مخارج کلی خانوار، هزینه های غذایی، هزینه بهداشت و درمان و... می باشد.

      بعد از این قسمت در مورد تعداد دفعات استفاده از خدمات بستری و سرپایی و هزینه های بهداشتی درمانی(هزینه بستری، سرپایی، ویزیت پزشک، دندانپزشکی، دارو، رادیولوژی، آزمایشگاه و...) نیز به صورت طبقه بندی شده اطلاعاتی دریافت می گردد.

     قسمت هفتم: دراین قسمت سوالاتی در ارتباط با استراتژیهای مقابله در برابر هزینه های سلامت که توسط خانوارها به کار رفته است پرسیده می شود

محاسبه مشارکت مالی خانوار بر اساس فرمول پیشنهادی سازمان جهانی بهداشت از طریق دو شاخص خانوار های مواجهه شده با هزینه های کمرشکن و نیز شاخص انصاف در مشارکت مالی انجام خواهد شد.

محاسبه هزینه کمرشکن سلامت در این پژوهش با استفاده از رویکرد سازمان جهانی بهداشت به صورت زیر انجام می گیرد.

    برای محاسبه هزینه کمرشکن سلامت به چند داده اصلی (هزینه های کل خانوار، هزینه غذایی خانوار، بعد خانوار) نیاز است تا بتوانیم برای هر خانوار، بعد معادل، هزینه سرانه معادل غذایی، هزینه معاش (SE[2])، ظرفیت پرداخت (CTP[3]) و در نهایت نسبت هزینه سلامت به هزینه پرداخت را محاسبه کنیم.

در ابتدا لازم است بعد خانوار و هزینه غذایی به بعد معادل و هزینه سرانه معادل غذایی خانوار تبدیل گردد؛ برای به دست آوردن بعد معادل هر خانوار بعد واقعی خانوار را به توان عدد ثابت β (معادل 56/0 ))28(رسانده، آنگاه برای هر خانوار نسبت هزینه غذایی و هزینه کل را با تقسیم هزینه غذایی بر هزینه کل خانوار محاسبه نموده و این نسبت را نیز برای همه خانوارها محاسبه نموده و آنگاه خانوارها را بر اساس این عدد مرتب می نماییم. خانوارهای صدک 45 تا 55 را به عنوان میانه انتخاب و میانگین هزینه سرانه معادل غذایی این خانوارها را محاسبه می نماییم، این عدد به عنوان خط فقر مبتنی بر غذا در جامعه مطالعه در نظر گرفته خواهد شد.

     حال با استفاده از این خط فقر، هزینه معاش برای هر خانوار را با استفاده از فرمول زیر محاسبه می نماییم:

خط فقر محاسبه شده * بعد معادل خانوار = هزینه معاش خانوار

     برای فهم این که خانواری بالای خط فقر می باشد یا خیر عدد هزینه معاش خانوار را با هزینه کل آن خانوار مقایسه می نماییم اگر هزینه کل کمتر از هزینه معاش باشد خانوار فقیر یا زیر خط فقر به حساب می آید.

در مرحله بعد برای محاسبه ظرفیت پرداخت هر خانوار از فرمول زیر استفاده می نماییم:

هزینه کل خانوار   _-  هزینه معاش خانوار = ظرفیت پرداخت خانوار

نکته: برای خانواری که هزینه معاشی بیشتر از هزینه غذایی دارد در فرمول بالا از هزینه غذایی به جای هزینه معاش استفاده می شود. سپس نسبت هزینه های سلامت هر خانوار به ظرفیت پرداخت آن خانوار محاسبه می شود؛ اگر عدد محاسبه شده بیش از 40% بود آن خانوار در گروه خانوارهای مواجهه با هزینه های کمرشکن سلامت قرار می گیرد.

محاسبه خانوارهایی که از پرداخت هزینه سلامت به زیر خط فقیر رانده شده اند:

برای شناخت این خانوارها بدین ترتیب عمل می کنیم :

هزینه سلامت پرداختی از جیب هر خانوار را از هزینه های کل آن خانوار کم می نماییم؛ آنگاه اگر عدد به دست آمده از هزینه های معاش خانوار کمتر بود بیانگر این است که خانوار به زیر خط فقر رانده شده است.

در پایان مرحله جمع آوری پرسشنامه ها، داده ها وارد  نرم افزار SPSS نسخه 19 شده و در دو مرحله تحلیل انجام خواهد شد.

  3-9-4-محاسبه شاخص مشارکت عادلانه مالی خانوار در نظام سلامت

شاخص مشارکت مالی عادلانه با هدف اندازه گیری عدالت در توزیع بار مالی هزینه های درمانی در جامعه طی سالیان اخیر از سوی سازمان جهانی بهداشت مطرح شده است.

FFCI شاخصی برای عدالت مالی است که از 0 تا 1 متفاوت است؛ FFC نظام عادلانه تر تامین مالی سلامت، به 1 نزدیک‌تر می‌باشد.

نسبت مشارکت مالی خانوار (OOPCTP): از تقسیم کل پول نقد پرداختی مستقیم توسط خانوار برای خدمات مراقبت های بهداشتی (OOP) تقسیم بر ظرفیت پرداخت (CTP) تعریف می شود.

ظرفیت پرداخت (CTP): کل هزینه های خانوار منهای از هزینه های معیشتی است. در مواردی که هزینه معیشتی بیشتر از کل هزینه ها شود، CTP با کم کردن کل هزینه های خانوار از هزینه های مواد غذایی محاسبه می‌شود.

 OOPCTP_h= OOP_h/CTP_h (h: کد شناسایی خانوار )

W_h: متغیر وزن خانوار

همچنین در مرحله دوم با استفاده از آمار توصیفی (جداول و نمودار ها) جهت توصیف اطلاعات و از آزمون کای اسکوئر ،T-test , witny Man و رگرسیون لجستیک جهت تحلیل رابطه متغیر وابسته با متغیرهای مستقل استفاده خواهد شد.

اطلاعات توسط پرسشگران آموزش دیده که قبلا در مورد نحوه ی پرسشگری آموزش های لازم را دیده اند و با نظارت و مدیریت پژوهشگران اصلی طرح جمع آوری خواهد شد. همچنین در بخش روستا پژوهشگران با مراجعه به مراکز بهداشتی درمانی روستایی تابعه شهرستان های مورد نظر اطلاعات لازم در مورد خانوارهای ساکن در حومه شهرستان ها را دریافت و پس از انتخاب نمونه های مورد نظر و با همکاری مراکز بهداشتی درمانی پرسشنامه ها توسط پرسشگران و با نظارت پژوهشگران برای خانوارهای تحت پوشش مراکز بهداشت و خانه های بهداشت تکمیل خواهد شد. تکمیل پرسشنامه ها توسط پژوهشگر و پرسشگران آموزش دیده از طریق مصاحبه با سرپرست خانوار یا فرد مطلع خانوار تکمیل خواهد شد. شایان ذکراست که تکمیل پرسشنامه ها در شهرستان های استان سه ماه به طول خواهد انجامید.

برای بررسی نرمال بودن توزیع داده ها از آزمون کولوموگراف-اسمیرنوف استفاده خواهد شد.  همچنین در این مطالعه از روش های آمار توصیفی همچون فراوانی، درصد فراوانی، میانگین، انحراف معیار، نما و ... و برای تحلیل داده ها  از آزمون های تحلیلی همچون T- Test, Pearson correlation  ، One way Anova     ، رگرسیون لجستیک و در صورت نیاز از سایر آزمونهای پارامتریک یا ناپارامتریک متناسب با ماهیت داده ها استفاده خواهد شد.

در این مطالعه کد های اخلاقی 1،2،4،10،11،13،14،15،16،25،28 مربوط به بخش general  رعایت خواهد شد.

1_هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقاء سلامت انسان ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2_در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

4_مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه ی پایین تر و یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

10_هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11_کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

13_کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌ نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14_اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15_پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان هایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیان های بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامه ی آگاهانه منعکس شود.

16_پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهش هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25_پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28_پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

• عدم همکاری برخی ازخانوارها در تکمیل پرسشنامه ها: در این زمینه خانوار بعدی جایگزین خواهد شد.
• عدم تمایل سرپرست خانوارها برای  دراختیارقراردادن اطلاعات  خانوار: در این زمینه سعی می شود تا با مطلع نمودن سرپرست خانوار از اهداف پژوهش مشارکت وی را در تکمیل پرسشنامه افزایش داد.
• به خاطر نیاوردن اطلاعات دقیق هزینه خانوار توسط سرپرست که البته این مشکل با کوتاه نمودن دوره یادآوری ( یک ماهه) تا حد زیادی رفع خواهد گردید.
• نیاز به داشتن  روابط اجتماعی قوی پرسشگران جهت  برقراری ارتباط موثر با خانوار ها: در این زمینه سعی خواهد شد تا از پرسشگران با تجربه و دارای روابط عمومی بالا استفاده شود.

طرح تحول سلامت، مشارکت مالی، خانوار، هزینه های سلامت

1. گروه مترجمین. گزارش جهانی سلامت سال 2000 . انتشارات موسسه ابن سینای بزرگ. تهران. 1382
2. رضوی سید معاون .عدالت در مشارکت مالی در نظام سلامت . اندیشمند. چاپ اول. پاییز1384
3. فضائلی امیر عباس. ارائه شاخص ها و فرمولی برای توزیع عادلانه منابع مالی سطوح ملی و استانی در ایران. پایان نامه جهت دریافت مدرک کارشناسی ارشد در اقتصاد بهداشت. 1385
4. Murray CJL, Xu K, Evans D, Klavus J, et al. Assessing the distribution of household financial contributions to the health system: concepts and empirical application.In: Murray C.J.L., Evans D.B.  Health System Performance Assessment (Debates, Methods and Empiricism). World Health Organization; 2003:565-72.

5- Murray CJL, Knaul F, Musgrove Ph, et al. defining and measuring fairness in financial contribution to the health system. World Health Organization; 2003. Report No 24

6- فضائلی امیر عباس.'اندازه گیری شاخص عدالت درتامین مالی هزینه های بهداشتی درمانی ایران'.1386.

7-  Baeza C, Crocco P, Nunez M, et al. Towards Decent Work: Social Protection in Health for all Workers and their Families. The ILO/STEP Framework for the Extension in Social Protection in Health. International Labour Organization; 2001

8-  Xu k. Evans DB,Kawabata K,Zeramdini R,Klavus J,Murry  CJL.Houshold catastrophic health expenditure:a multi-country analysis.Lacent.2003;362:111-17

-9 Knaul FM, Arreola-Ornelas H, Méndez-Carniado O, et al.Evidence is good for your health system: policy reform to remedy catastrophic and impoverishing health spending in Mexico.www.thelacent.com  Vol 368  Novamber 18,2006

10-کاوسی، زهرا. رشیدیان ،آرش. پورملک، فرشاد. مجدزاده، سیدرضا. پوررضا، ابولقاسم. محمد، کاظم. عرب، محمد. اندازه گیری مواجه خانوارها با هزینه های کمرشکن سلامت: مطالعه طولی در منطقه 17 تهران. مجله پژوهشی حکیم. تابستان 1388،دوره دوازدهم،شماره دوم.ص 47-38

-11 karami M.MSc ,Najafi F.MD,PHD, Karami Matin B,PHD) “Catastrophic Health Expenditure in Kermanshah,West of Iran:Magnitude and Distribustion”J Res health Sci,vol.9,No.2,2009,pp.36-40

12-Kavosi Z, Rashidian A, Pourmalek F, Majdzadeh R, Pourreza A, Mohammad, Arab M. Measuring Household Exposure to Catastrophic Health Care Expenditures: a Longitudinal Study in Zone 17 of Tehran. Hakim. 2009; 12 (2) : 38-47

13- Ghiasvand H,Hadian M,Maleki R,Shabaninejad H.Determinants of Catastrophic Medical Payments in Hospitals Affiliated to Iran University of Medical Sciences; 2009.Hakim research journal2010;13(3): 145- 154.

14-Mehrara M. Fazaeli A.Fazaeli A.Health Finance Equity in Iran: an Analysis of Household

Survey Data (1382-1386).journal of Health Administration 2010; 13 (40)

15- Gharibi  Farid, Janati  Ali, Farajollah Beiknoori  Mohsen, Amini Daghalian Behnam. A Survey of Health System Reform Circumstances from the Experiences of Managers and Nurses of Tabriz Taleqani Hospital .Depiction of Health journal, 2015 , Volume 6 , Issue 1.page 1-9

16. Piroozi B, Moradi G, Nouri B, Mohamadi Bolbanabad A, Safari H. Catastrophic health expenditure after the implementation of health sector evolution plan: a case study in the west of Iran. Int J Health Policy Manag. 2016;5(7):417–423

17. یوسفی مهدی، عصاری آرانی عباس، سحابی بهرام، کاظم نژاد انوشیروان، فضائلی سمیه. بررسی میزان مشارکت مالی خانوارها در استفاده از خدمات سلامت. پیاورد سلامت. ۱۳۹۳; ۸ (۶) :۵۱۷-۵۲۷

18- Saber MahaniA. Noorayi Motlagh S. Vaez Mahdavi M.Hadian M.Asadi Lari M.Catastrophic health expenditures and its determinants among householdsin Tehran in 2011, Urban HEART-2 study.Razi Journal of Medical Sciences Vol. 21, No. 1256, Nov-Dec 2014.page15-26

19- Kavosi Z, Keshtkaran A, Hayati R, Ravangard R, Khammarnia M. Household financial contribution to the health System in Shiraz, Iran in 2012. Int J Health Policy Manag 2014; 3: 243–249. doi: 10.15171/ijhpm.2014.87

20-Amery H, Jafari A, Panahi M. Determining the Rate of Catastrophic Health Expenditure and Its Influential Factors on Families in Yazd Province. Journal of Health Administration. 2013; 16 (52) :51-60

21. Kima S, Kwon S. Impact of the policy of expanding benefit coverage for cancer patients on catastrophic health expenditure across different income groups in South Korea, Social Science & Medicine, 2015: 138: 241–247

22-Jan S, Lee SW, Sawhney JP, Ong TK, Chin CT, Kim HS, Krittayaphong R, Nhan VT, Itoh Y, Huo Y. Catastrophic health expenditure on acute coronary events in Asia: a prospective study. Bulletin of the World Health Organization. 2016 ; 94(3):193-200.

23- Muriithi, Moses, and Daniel Mwai. 'Catastrophic health expenditure and household impoverishment: a case of prevalence of non-communicable diseases in Kenya. Vol 13, No 1 (2016)

24. Ilunga-Ilunga F, Levêque A, Laokri S, Dramaix M. Incidence of catastrophic health expenditures for households:an example of medical attention forthe treatment of severe childhood malaria in Kinshasa reference hospitals, Democratic Republic ofCongo. J Infect Public Health. 2015 ;8(2):136-44.

25-Lara JL, Gómez FR. Determining factors of catastrophic health spending in Bogota, Colombia. International journal of health care finance and economics. 2011 Jun 1;11(2):83-100.

26- Amery H, Vafaee H, Alizadeh H, Ghiasi A, ShamaeianRazavi N, Khalafi A. Estimates of Catastrophic Health Care Expenditures on Families Supported by Torbat Heydariyeh University of Medical Sciences in 1391.journal Torbat Heydariyeh Medical Sciences  2013: 46-54 :( 2) 1

27- Soofi M,Rashidian A,Aabolhasani F.bari Sari A, Bazyar M.Measuring the Exposure of Households to Catastrophic Healthcare Expenditures in Iran in 2001: the World Health Organization and the World Bank's Approach.HOSPITAL Journal.summer 2013:(2).page 39-50

28. WHO, World Health Report 2000.Health system improving performance. 2000

29- رابرت و همکاران , اصلاحات نظام سلامت : راهنمای عدالت و کارایی. مؤسسه ی فرهنگی ابن سینای بزرگ, 2004. چاپ اول

30. واندرلینگ د. و همکاران، درسنامه اقتصاد سلامت، انتشارات وازه پرداز ، 2008، چاپ اول

31. Piroozi B, Moradi G, Nouri B, MohamadiB olbanabad A, Safari H. Catastrophic Health Expenditure After the Implementation of Health Sector Evolution Plan: A Case Study in the West of Iran. Int J Health Policy Manag 2016; 5: 1–7 .

برای افزایش مشارکت خانوراها در این پژوهش در ابتدا اهداف پژوهش به سرپرست خانوار ارائه می گردد تا اعتماد انها جلب شده و میزان پاسخگویی افزایش یابد

ندارد

مزایای طرح به تمام شرکت کنندگان بیان می شود

ندارد

ندارد

هزینه های مربوط به انجام طرح تحقیقاتی توسط معاونت پژوهشی دانشگاه تامین خواهد شد

ندارد

تمام اطلاعات خانوراها به صورت محرمانه نزد پژوهشگر باقی خواهند ماند و نتایج پژوهش بدون درج نام افراد و اطلاعات قابل شناسایی ذکر خواهد شد

پاسخگویی به پرسش ها به صورت داوطلبانه می باشد و مشارکت کنندگان در هر مرحله از انجام پزوهش می توانند در صورت نیاز از مطالعه خارج شوند و یا هر سئوالی که مورد رنجش انها شود را پاسخ ندهند. 

مشارکت کنندگان حق نپذیرفت یا انصراف از شرکت در مطالعه را دارند.

در ابتدای فرایند جمع اوری داده ها به افراد فرم رضایت آگاهانه داده خواهد شد تا پس از مطالعه و تائید ان در مطالعه شرکت کنند

به نام خدا

پرسشنامه خانوار سازمان جهانی بهداشت

برسی مشارکت مالی خانوار در نظام سلامت

اطلاعات شناسایی سرپرست خانوار

سرپرست خانوار:

  شغل سرپرست خانوار:             

تحصیلات سرپرست:     

تعداد اعضای خانوار:                          سن سرپرست خانوار:

-اطلاعات نمونه‌گیری           

ثبت تماس

ج-مشخصات اعضای خانوار

          کدهای ستونC:{1-مرد}{2-زن}

          کدهای ستون  D:{1= کمتراز دوره ابتدایی}{2= دوره ابتدایی}{3= دوره راهنمایی}{4= دوره متوسطه}{5= دانشگاهی }

         کدهای ستون E:{1= هرگز ازدواج نکرده}{2= متاهل }{3= متارکه کرده}{4= طلاق گرفته شده }{5= همسر مرده }

        کدهای ستون F:{1-بیمه دارد}{2-بیمه ندارد}

        کدهای ستون G:{1- بیمه تامین اجتماعی}{2- بیمه خدمات درمانی}{3-کمیته امداد}{4- نیروهای مسلح}{5

سایرموارد}

        کدهای ستون H:{1-بیمه تکمیلی دارد}{2-بیمه تکمیلی ندارد}

ث-نحوه مراقبت از اعضای خانوار

ج -مخارج خانوار

    شاخص های دارایی ثابت

طی 12  ماه گذشته خانوار شما از کدام منبع زیر برای پرداخت هرگونه هزینه بهداشت و درمان استفاده کرده است؟