ارزیابی رابطه بین اندازه دورگردن با میزان آدیپونکتین بزاق دردختران چاق ودختران دارای وزن طبیعی 12تا 15سال

بیش ازدوبرابرشدن آمارچاقی،به عنوان اپیدمی جهانی دردوران کودکی ونوجوانی که باافزایش ابتلا کودکان به مقاومت به انسولین ودیابت نوعII،دیس لیپیدمی وسندرم متابولیک همراه می باشد درکنارشروع فرایند آترواسکلروزیس ازدوران کودکی وپررنگ ترشدن نقش توده بیش ازحدچربی درتخریب دیواره عروق باافزایش سن بسیار نگران کننده است.(1)

مورفولوژی های مختلف بدن یاانواع مختلف توزیع چربی بابه خطرافتادن سلامت درافراد بامرض چاقی مرتبط است.(2)

اندازه دورکمر وقطرساژیتال شکمی به عنوان بهترین شاخص های ساده برای تخمین تجمع شکمی چربی وخطرات بیماری های قلبی عروقی درهردوجنس مردوزن پیشنهادشده است.(3)

هرچندکه چاقی باعث اختلالات متابولیکی می شود،چاقی سیبی شکل(چاقی قسمت فوقانی بدن)نسبت به چاقی گلابی شکل(چاقی قسمت تحتانی بدن)،قویابامقاومت به گلوکز،دیابت،هایپرتری گلیسریدمی،نقرس وسنگ های ادراری مرتبط است.(4)

درمطالعه ای اندازه دورگردن به عنوان یک شاخص برای چاقی قسمت فوقانی بدن مورد ارزیابی قرارگرفت ومشخص شد میتواند به عنوان یک روش غربال گری به صرفه ازنظرزمانی وساده برای تشخیص افراد بااضافه وزن وچاق مورداستفاده قرار گیرد.(5)

درمطالعات نشان داده شده که مردان بااندازه دورگردن کمتراز37سانتی متروزنان بااندازه دورگردن کمتراز34سانتی متراحتمالاBMIکمتری دارند.بیماران بااندازه بیشترازمقادیرذکرشده به ارزیابی بیشتری برای تعیین وضعیت اضافه وزن وچاقی نیازدارند.(5)

همچنین مطالعات بربیولوژی آدیپوسیت هامشخص کرده است بافت چربی علاوه برذخیره سازی وآزادسازی تری گلیسریدها،پروتئین هایی راترشح می کند که هموستازمتابولیکی کل بدن راتحت تاثیرقرارمی دهد.یافته های جدیدنشان می دهد بافت چربی منبعی ازانواع هورمون ها مانند لپتین ،آدیپونکتین ،امنتین ودیگرآدیپوکین هامی باشد.(6)

آدیپونکتین یکی از آدیپوسیتوکین ها می باشد.(7)که به عنوان فراوان ترین پروتئین مترشحه که غلظت آن هزاربرابرغلظت اکثرهورمون ها راتشکیل می دهد،باتحریک ترشح انسولین وبرداشت گلوکز ازسلول ها وممانعت ازگلوکونئوژنز باتحریک اکسیداسیون اسیدهای چرب،نقش ضدآتروژنی وضددیابتی دربزرگسالان نشان داده است ودرارتباط معکوس بانمایه توده بدن بیماری های قلبی،دیس لیپیدمی وانسولین می باشد.(1)

دیابت نوع 2باسطوح پایین آدیپونکتین مرتبط بوده واحتمالا آدیپونکتین درارتباط پاتوفیزیولوژیکی چاقی بادیابت نوع 2نقش دارد.(8)

خطر ابتلا به سرطان با افزایش چاقی افزایش می یابد، به طوری که خطر ابتلا به سرطان در زنان مبتلا به چاقی، 50 درصد بیشتر از زنان با وزن نرمال است.(9)براساس مطالعات، چاقی، التهاب، مقاومت انسولینی و نیز سرطان ارتباط قابل ملاحظه ای با CVA ، سندرم متابولیک با هورمون آدیپونکتین دارند.(10-12)

چاقی و مقاومت انسولینی از جمله عوامل مرتبط با افزایش خطر سرطان می باشند، به طوری که ارتباط آدیپونکتین با سرطان، شاید به واسطه ی این عوامل مخصوصاً در سرطان سینه باشد.(11)نقش آدیپونکتین در جلوگیری از پرولیفراسیون سلول های سرطانی و مهار سرطان است.(13, 14)

آدیپونکتین، یکی از فراوانترین تقسیمات سیتوپلاسمی چربی گلیکوسیت ها می باشد و به طور معنی داری با شاخص چاقی های مرکزی و میزان برداشت گلوکز ناشی از تحریک انسولین همبستگی دارد.(15)

آدیپونکتین، حساسیت انسولین را افزایش می دهد و مقاومت انسولین را در کبد و ماهیچه اسکلتی بهبود می بخشد.(16)خواص ضدالتهابی و ضدآتروژنیک دارد و با نمایه توده بدنی ارتباط معکوس دارد که نه تنها بر روی متابولیسم چربی و هموستاز بدن، بلکه بر روی بیماری هایی از جمله دیابت نوع  دو، آترواسکلروز و التهاب سیستم انعقادی خون اثر دارد.(17)مطالعات نشان داده است که کاهش میزان پلاسمایی آدیپونکتین با سندرم های متابولیک التهاب ،مقاومت انسولین و خطر قلبی – عروقی تصلب شرائین و افزایش فشار خون در ارتباط است. ( 18-21)

مقصودی وهمکاران درسال1391به بررسی ارتباط میزان آدیپونکتین باشاخص های تن سنجی،پروفایل لیپیدی وانسولین دختران چاق ودختران دارای وزن طبیعی پرداختند.نتایج تحقیق آن ها نشان داد که سطح آدیپونکتین نوجوانان باوزن طبیعی بیشترازنوجوانان چاق بوده وبین غلظت آدیپونکتین سرم باشاخص های آنتروپومتریک ازقبیل BMI،وزن،دورکمر،دورباسن،نسبت دورکمربه باسن،توده چربی بدن ودرصد آن درنوجوانان چاق ارتباط منفی وجودداشت.(1)

باتوجه به اینکه تجمع بیش ازحد چربی ومتعاقب آن چاقی عامل خطرسازبسیاری ازبیماری های متابولیکی شایع ازجمله دیابت وبیماری های قلبی عروقی وپرفشاری خون است به نظرمی رسد بایستی به این پپتیدهای بیواکتیو(ازجمله آدیپونکتین) بعنوان تنظیم کننده های انرژی ودخیل درمتابولیسم کربوهیدرات وچربی نگاه ویژه ای داشت.(6)

ازآنجاکه مطالعات اندکی به تغییرات آدیپونکتین بزاق درافرادچاق ورابطه آن بااندازه دورگردن پرداخته اند ،لذا برآن شدیم تااین مطالعه راباهدف بررسی ارتباط دورگردن بامیزان آدیپونکتین بزاق دختران چاق ودختران دارای وزن طبیعی 15-12سال طراحی کنیم.

1-میزان آدیپونکتین بزاق دردختران چاق ودختران باوزن نرمال متفاوت است.

2- اندازه دورگردن دردختران چاق ودختران باوزن نرمال متفاوت است.

3-بین اندازه دورگردن ومیزان آدیپونکتین بزاق دردختران چاق رابطه معناداری وجوددارد.

4-بین اندازه دورگردن ومیزان آدیپونکتین بزاق دردختران باوزن نرمال رابطه معناداری وجوددارد.

تعیین ارتباط اندازه دورگردن با میزان آدیپونکتین بزاق دختران چاق ودختران باوزن نرمال 12تا 15سال

1-تعیین ومقایسه آدیپونکتین بزاق دختران چاق ودختران باوزن نرمال

2-تعیین ومقایسه اندازه دورگردن دختران چاق ودختران باوزن نرمال

3-تعیین ارتباط بین اندازه دورگردن بامیزان آدیپونکتین بزاق دردختران چاق

4- تعیین ارتباط بین اندازه دورگردن بامیزان آدیپونکتین بزاق دردختران باوزن نرمال

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

آدیپونکتین (Adiponectin) : یک هورمون پپتیدی است که درانسان ازبافت چربی ترشح می شود وبرمتابولیسم  چربی وگلوکز موثراست.آدیپونکتین باافزایش حساسیت کبد به انسولین میزان خروجی گلوکز ازکبد راکاهش می دهد.همچنین مصرف گلوکز درعضلات راافزایش داده ومانع افزایش قندخون میشود.آدیپونکتین درسایرجانوران نیزمشاهده میشود ودرانسان از244اسیدآمینه تشکیل شده است.(7)

مورد_شاهدی

نوجوانان دختر12تا 15ساله مقطع راهنمایی شهرستان زاهدان است.

معیارهای ورود شامل نداشتن هرگونه سابقه ابتلا به انواع بیماریهای ژنتیکی، مزمن(فشارخون و...)، التهابی، عفونی، متابولیک ،اندوکرین و سرطان ها و عدم سابقه مصرف داروهای مکمل است(1)و نیز نمونه ها نباید فعالیت  ورزشی سنگین داشته باشند.

معیارهای خروج شامل افرادی است که طبق دستورالعمل جمع آوری نمونه ها (بسط داده شده در روش اجرای طرح) ، حداقل یک ساعت قبل ازجمع آوری بزاقشان اقدام به خوردن ، نوشیدن،سیگار کشیدن ومسواک زدن کرده باشند و نیز عدم رضایت والدین برای شرکت درطرح تحقیقاتی.

باتوجه به مطالعات مشابه انجام شده (1) حجم نمونه درسطح اطمینان 95% وتوان آزمون 80% به شرح ذیل محاسبه گردیده است.

 Z_1-α/2 =1/96     Z_1-β =0/85     µ₁ ± δ₂ =4/58 ±0/97         µ₂ ± δ₂ =5/09 ±0/68                                                                                                                                                              

            X=  (Z_1-α/2 + Z_1-β)² (δ₁² + δ₂²)  ≈ 40                                                                                                                                 (µ₁- µ₂)²                                                     

یعنی حداقل درهرگروه 40نفر راباید مورد بررسی قرار دهیم.(جمعاً 80نفر)

نمونه گیری احتمالی _ چندمرحله ای خوشه ای

ازاداره آموزش وپرورش شهرزاهدان لیست اسامی مدارس راهنمایی رامی گیریم ازهرناحیه چهاریاشش مدرسه بصورت تصادفی انتخاب میکنیم درمیان مدارس نیز بصورت تصادفی ازهرمدرسه دوکلاس انتخاب میکنیم.BMIدانش آموزان این کلاس هاراحساب میکنیم وبرحسب اعداد به دست آمده گروه هایمان راتعیین میکنیم ،درآخر40دانش آموز دارای وزن نرمال و 40دانش آموزچاق انتخاب می شوند.

براساس فرم اطلاعاتی (فرم ضمیمه شماره1) شامل سن ، تاریخچه پزشکی ودندان پزشکی ، نتیجه تست آدیپونکتین بزاق ،اندازه دورگردن وBMI

دراین مطالعه80دخترنوجوان 12تا15سال مقطع راهنمایی شهرزاهدان دردوگروه40تایی موردبررسی قرارمی گیرند. روش انتخاب نمونه ها بدین صورت است که ازهر ناحیه آموزش وپرورش شهرستان زاهدان چهاریاشش مدرسه بصورت تصادفی انتخاب کرده ، درمیان مدارس نیز بصورت تصادفی ازهرمدرسه دوکلاس انتخاب می کنیم وBMI (وزن برکیلوگرم تقسیم برقد برحسب متربه توان دو) دانش آموزان را حساب میکنیم وبرحسب عدد بدست آمده آنها را دردوگروه ذیل قرارمی دهیم.گروه مورد،شامل  40دخترچاق BMI)برابریابزرگتراز25) و گروه شاهد شامل40 دخترباوزن طبیعی(24/9BMI<>18/5)می شود. (23و24)بعد از انتخاب نمونه ها ، هدف طرح برای تمام آن ها بیان می شود وسپس ازوالدین وازشرکت کنندگان رضایت نامه کتبی گرفته می شود.(فرم ضمیمه شماره2) همچنین باپرسش ازوالدین فرم اطلاعاتی شامل سن،تاریخچه پزشکی- دندان پزشکی تکمیل میگردد (فرم ضمیمه شماره 1)

برای محاسبه BMIنمونه ها ، ابتدا آنها توسط ترازوی کفه ای استانداردSECA،GERMANY باحداقل پوشش وبدون کفش وزن کشی می شوند سپس توسط متر قدآنها اندازه گیری میشود.

جهت اندازه گیری دورگردن پژوهشگربااستفاده از یک سانتی متر نواری اندازه دورگردن نمونه هارااز mid servical neck تا mid anterior neck (بین مهره گردن درپشت تازیرغده تیروئید درجلوگردن)اندازه گیری میکند.همه اندازه گیری های دور گردن درموقعیت ایستاده باشانه درحال شل بودن عضلات گرفته می شود.

سپس بزاق افراد به روشspitting جمع آوری می شود بدین صورت که به نمونه هاگفته میشود بمدت حداقل یک ساعت قبل ازجمع آوری بزاقشان ازخوردن ،نوشیدن، سیگار کشیدن ومسواک زدن خودداری کنند.جمع آوری بزاق بین ساعت9و12انجام می شود.ازنمونه هاخواسته میشود قبل ازجمع آوری دهانشان راباآب بشورند سپس آب دهانشان راقورت دهند.نمونه ها upright نشسته، سرشان راروبه جلو تکیه میدهند ظرف نمونه گیری راجلوی دهانش بگیرد وبه بزاق اجازه بدهد که به داخل ظرف بریزد.5میلی لیتر بزاق ازهر نفر جمع آوری میکنیم وسپس ظرف هارادرمکان سرد قرار میدهیم وبرای انجام سایرمراحل به آزمایشگاه میفرستیم. در آزمایشگاه بااستفاده از کیت آدیپونکتین به روش الایزا میزان این پروتئین دربزاق برای هرنمونه، محاسبه شده، اطلاعات گردآوری شده  و نتیجه گیری میشود. (22)

بااستفاده ازروش های آمارتوصیفی(تنظیم جداول توزیع فراوانی، رسم نمودار،تعیین شاخص های مرکزی وپراکندگی)وروش های آمارتحلیلی (آزمون  tمستقل«درصورت نرمال نبودن من ویتنی یو» و آزمون کای دو) داده ها درسطح اطمینان 95%وتوان آزمون80% و بااستفاده ازنرم افزارspss ، تجزیه وتحلیل خواهند شد.

مقایسه دورگردن دردوگروه مورد بررسی براساس آزمون  tمستقل

براساس کدهای1تا5 ، 8 ، 11،10 ، 13تا17 ،19و24تا29  راهنمای عمومی اخلاق درپژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی ،کدهای1تا9 و11 درج شده دربخش راهنمای عمومی مربوط به راهنمای اخلاقی پژوهش برروی عضووبافت انسانی درجمهوری اسلامی ایران ونیز کلیه کدهای فصل اول وکدهای 1،2،4تا8 ،11تا16و17تا21فصل دوم راهنمای اخلاقی پژوهش برگروه های آسیب پذیر درجمهوری اسلامی ایران

اقدام خواهد شد.

عدم همکاری نوجوانان و یا والدین ویاعدم تمایل آنها که برای حل آن در مورد منافع طرح به آنها توضیح  جامع تری داده می شود.

دورگردن(neck circumference )، آدیپونکتین (adiponectin )، بزاق(saliva)

1.         مقصودی زاده ح, حسینی, کلیشادی  رؤیا. ارتباط میزان ادیپونکتین با شاخص‌های تن‌سنجی، پروفایل لیپیدی و انسولین دختران چاق و دختران دارای وزن طبیعی. مجله پزشکی هرمزگان. 2012;16(2):113-21.

2.         Ben-Noun LL, Laor A. Relationship between changes in neck circumference and changes in blood pressure. American journal of hypertension. 2004;17(5):409-14.

3.         Laakso M, Matilainen V, Keinänen-Kiukaanniemi S. Short Communication. Association of neck circumference with insulin resistance-related factors. International journal of obesity. 2002;26:873-5.

4.         PEIRIS AN, STRUVE MF, MUELLER RA, LEE MB, KISSEBAH AH. Glucose Metabolism in Obesity: Influence of Body Fat Distribution*. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 1988;67(4):760-7.

5.         Ben‐Noun LL, Sohar E, Laor A. Neck circumference as a simple screening measure for identifying overweight and obese patients. Obesity Research. 2001;9(8):470-7.

6.         پیروزان ف, دریانوش ف, جعفری ح, شرافتی مقدم م. بررسی تاثیر12هفته فعالیت ورزشی همراه بامصرف مکمل امگا3برتغییرات سطوح سرمی آدیپونکتین،لپتین وانسولین دردختران. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی وخدمات بهداشتی درمانی همدان. 2015;22­(2):129-36. 

7.         گودرزی م,بابااحمدی رضایی ح,کدخدایی م ,حدادی نژاد ش. مطالعه سطح سرمی آدیپونکتین در زنان دیابتی نوع II و ارتباط آن با پروتئین واکنشگر C و هموگلوبین گلیکه شده. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی وخدمات بهداشتی درمانی همدان. 2007;14(1):11-16.

8.         Mohammadzadeh G, Zarghami N, Bahrami A, Larijani B. SERUM LEVELS OF ADIPONECTIN IN NON-DIABETIC AND DIABETIC OBESE INDIVIDUALS. Iranian Journal of Diabetes and Lipid Disorders. 2007;7(2):177-87.

9.         Calle EE, Kaaks R. Overweight, obesity and cancer: epidemiological evidence and proposed mechanisms. Nature Reviews Cancer. 2004;4(8):579-91.

10.       Otvos L, Haspinger E, La Russa F, Maspero F, Graziano P, Kovalszky I, et al. Design and development of a peptide-based adiponectin receptor agonist for cancer treatment. BMC biotechnology. 2011;11(1):90.

11.       Kelesidis I, Kelesidis T, Mantzoros C. Adiponectin and cancer: a systematic review. British journal of cancer. 2006;94(9):1221-5.

12.       Grossmann M, Nkhata K, Mizuno N, Ray A, Cleary M. Effects of adiponectin on breast cancer cell growth and signaling. British journal of cancer. 2008;98(2):370-9.

13.       Körner A, Pazaitou-Panayiotou K, Kelesidis T, Kelesidis I, Williams CJ, Kaprara A, et al. Total and high-molecular-weight adiponectin in breast cancer: in vitro and in vivo studies. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2007;92(3):1041-8.

14.       Michalakis K, Williams CJ, Mitsiades N, Blakeman J, Balafouta-Tselenis S, Giannopoulos A, et al. Serum adiponectin concentrations and tissue expression of adiponectin receptors are reduced in patients with prostate cancer: a case control study. Cancer Epidemiology Biomarkers & Prevention. 2007;16(2):308-13.

15.       Trujillo M, Hanif W, Barnett A, McTernan P, Scherer P, Kumar S. Serum high molecular weight complex of adiponectin correlates better with glucose tolerance than total serum adiponectin in Indo-Asian males. Diabetologia. 2005;48(6):1084-7.

16.       Beltowski J, Jamroz-Wisniewska A, Widomska S. Adiponectin and its role in cardiovascular diseases. Cardiovascular & Haematological Disorders-Drug Targets (Formerly Current Drug Targets-Cardiovascular & Hematological Disorders). 2008;8(1):7-46.

17.       Matsubara M, Maruoka S, Katayose S. Inverse relationship between plasma adiponectin and leptin concentrations in normal-weight and obese women. European Journal of Endocrinology. 2002;147(2):173-80.

18.       Ryo M, Nakamura T, Kihara S, Kumada M, Shibazaki S, Takahashi M, et al. Adiponectin as a biomarker of the metabolic syndrome. Circulation Journal. 2004;68(11):975-81.

19.       Ballantyne CM, Nambi V. Markers of inflammation and their clinical significance. Atherosclerosis Supplements. 2005;6(2):21-9.

20.       Schöndorf T, Maiworm A, Emmison N, Forst T, Pfützner A. Biological background and role of adiponectin as marker for insulin resistance and cardiovascular risk. Clinical laboratory. 2004;51(9-10):489-94.

.21        Peake PW, Kriketos AD, Campbell LV, Shen Y, Charlesworth JA. The metabolism of isoforms of human adiponectin: studies in human subjects and in experimental animals. European Journal of Endocrinology. 2005;153(3):409-17.

22.       Thanakun S, Watanabe H, Thaweboon S, Izumi Y. Comparison of salivary and plasma adiponectin and leptin in patients with metabolic syndrome. Diabetology & metabolic syndrome. 2014;6(1):1.

.23      Garrouste-Orgeas M, Troché G, Azoulay E, Caubel A, de Lassence A, Cheval C, et al. Body mass index. Intensive care medicine. 2004;30(3):437-43.

.24      Chu NF. Prevalence of obesity in Taiwan. Obesity Reviews. 2005 Nov 1;6(4):271-4.

دراین طرح اثراندازه دورگردن برمیزان یکی از پروتئین های بزاق به نام آدیپونکتین دردوگروه نوجوان دختر12تا15سال چاق و نرمال بررسی میشود.80 دختر12تا15 سال برحسب BMI که از رابطه قدووزنشان به دست می آید به دوگروه 40نفری چاق ونرمال تقسیم میشوند اندازه دورگردنشان محاسبه شده وبعد ازآنها نمونه بزاق گرفته میشود و درآزمایشگاه اندازه پروتئین آدیپونکتین بزاقشان محاسبه میشود سپس داده ها را مقایسه کرده ونتیجه گیری میکنیم.

ندارد

باتوجه به اثرپیشگیری آدیپونکتین درخیلی از بیماری ها بررسی این پژوهش به منظور  فراهم اوردن زمینه برای اهداف درمانی در آینده، بسیار مهم است.

ندارد

ندارد

مطالعه ی حاضر در سقف هزینه می باشد که از مرکز دندانپزشکی زاهدان تامین می گردد.

 ندارد

این نتایج به صورت کاملا محرمانه و صرفا جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت.

-

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی

دانشکده دندانپزشکی زاهدان

فرم ضمیمه شماره 1

فرم جمع آوری اطلاعات نمونه ها