مقایسه ی میزان آنتی اکسیدان تام و پراکسیداسیون لیپیدی بزاق در نوجوانان 12 تا 15 سال سیگاری غیر فعال و غیر سیگاری

سیگاری غیرفعال یا اکسپوز بودن با دود تنباکوی موجود در محیط یکی از توجهات اصلی در سلامت عمومی می باشد.⁽¹⁾ حدود 65 تا 80 درصد استعمال دخانیات جهان را سیگار کشیدن تشکیل می دهد و حدود 20-80% جمعیت در معرض دود سیگار می باشند.⁽²⁾ دود سیگار شامل 4000 ترکیب شیمیایی است که بسیاری از آنها اکسیدکننده و پراکسیداسیون هستند و قادر به تولید اکسیژن واکنشی می باشند.تولید فراوان اکسیژن واکنشی توسط سیگار سبب ایجاد شرایطی از استرس اکسیداتیو می شود که می تواند نتیجه اکسید شدن لیپید، شکستن یک زنجیره DNA، غیر فعال شدن پروتئین های خاص و تخریب غشاء بیولوژیک باشد.⁽³⁾این افزایش استرس اکسیداتیو نقش مهمی در پاتوژنز بیماری های وابسته به سیگار از جمله سرطان، بیماری های کاردیوواسکولار و بیماری های دهان دارد. به منظور غلبه بر اکسیداسیون مکانیسم های آنتی اکسیدان در موجودات زنده وجود دارد و مولکول های آنتی اکسیدان مانع واکنش های مضر استرس اکسیداتیو می شوند.⁽³⁾

وقتی گونه های اکسیژن واکنشی با اسیدهای چرب غیراشباع واکنش می دهد و پروسه لیپید پراکسیداسیون افزایش می  یابد. محصولات غیرقابل کنترل لیپید پراکسیداسیون می توانند باعث استرس اکسیداتیو همراه با صدمه به نظم سلول گردد. شایع ترین روش بررسی استرس اکسیداتیو اندازه گیری غلظت محصولات پراکسیداسیون لیپیدی می باشد. در مطالعات بسیاری ثابت شده است که مالون دی آلدئید(MDA) که یکی از محصولات انتهایی اصلی پراکسیداسیون لیپیدی است می تواند به طور مستقیم نشان دهنده افزایش استرس اکسیداتیو باشد.⁽⁴⁾

تنوع زیاد آنتی اکسیدان در مایعات بیولوژیک و اثرات سینرژیسم میان آن ها سبب می شود، که اندازه گیری تمامی اجزاء آنتی اکسیدانی بسیار سخت و وقت گیر باشد و اندازه گیری یکی از آنتی اکسیدان ها نتواند منعکس کننده فعالیت مجموعه آنها باشد. پس به نظر می رسد اندازه گیری ظرفیت مجموعه آنتی اکسیدان های مایعات بیولوژیک می تواند پارامتر مناسبی برای ارزیابی شرایط آنتی اکسیدان در شرایط استرس اکسیداتیو باشد.⁽⁴⁾

از این رو TAC (Total Antioxidant Capacity)  شامل تمامی آنتی اکسیدان های بزاق است و نشان دهنده اهمیت بالینی در ارزیابی موقعیت آنتی اکسیدان های بزاقی تحت شرایط نرمال و پاتولوژیک می باشد و به عنوان شاخص آنتی اکسیدانی تام بزاق در نظر گرفته می شود.⁽⁴⁾

طبق مدارک موجود سیگار کشیدن با افزایش رادیکال های آزاد و استرس اکسیداتیو و کاهش آنتی اکسیدانی در ارتباط است.⁽⁵⁾  همچنین سیگار سبب کاهش آنتی اکسیدان تام بزاق می شود که این کاهش در بیماری های التهاب دهان ، پیشرفت تغییرات pre-cancer و تخریب هموستاز حفره دهان نقش دارد.⁽⁶⁾

از طرفی بزاق به عنوان یک مایع بیولوژیکی غیر تهاجمی که زودتر از سایر مایعات بدن در مقابل دود سیگار قرار می گیرد تغییرات عمده ای را نشان خواهد داد و در بسیاری موارد ردیابی این تغییرات می تواند در پیشگیری مشکلات بعدی مفید واقع گردد.⁽⁷⁾

Bakhtiari و همکاران در سال 2015 مطالعه ای با عنوان ' اثر دود سیگار بر روی ظرفیت آنتی اکسیدانی تام بزاق' انجام دادند. این مطالعه که بر روی 30 فرد سیگاری و 30 فرد غیر سیگاری انجام گرفت، نشان داد که ظرفیت انتی اکسیدانی تام بزاق درغیر سیگاری ها به طور معناداری بیشتر از سیگاری ها (0.529±0.167 U/ml ) بود. (P<0.001) ⁽⁸⁾

Mottalebnejad و همکاران  در سال 2014 مطالعه ای با عنوان ' بررسی ارتباط سیگاری غیر فعال و میزان ظرفیت آنتی اکسیدان تام و پراکسیداسیون لیپیدی بزاق در نوجوانان 12- 15 سال' انجام دادند. دراین مطالعه  که بر روی 60 نوجوان 12 تا 15 ساله انجام گرفت میزان آنتی اکسیدان بزاق در گروه مورد و در گروه شاهد   تفاوت آماری معنی داری نشان داد. (P=0/023) میزان پراکسیداسیون لیپیدی در گروه مورد (6/0±6/14) و در گروه شاهد (8/0±4/14)، بود و تفاوت دو گروه از نظر آماری معنادارنبود. (P=0/176) ⁽¹⁾

 Arinola و همکاران نیز در سال 2011 در مطالعه ای به بررسی سطح آنتی اکسیدانی افراد سیگاری، غیر سیگاری و سیگاری غیر فعال پرداختند. در این مطالعه  که 30 نفر در هر گروه حضور داشتند، سطوح ویتامین های آنتی اکسیدان در افراد سیگاری و سیگاری غیر فعال  برابر گزارش شد.⁽⁹⁾

از آن جا که مطالعات در خصوص بررسی میزان انتی اکسیدان های بزاقی و پر اکسیداسیون لیپیدی نوجوانان سیگاری غیر فعال محدود بوده و با توجه به افزایش احتمال بروز رفتار های پر خطر در این دوره ی سنی ،  تصمیم بر این شد تا با انجام مطالعه ای اقدام به بررسی میزان ظرفیت انتی اکسیدان های بزاقی و سطح پراکسیداسیون لیپیدی بزاق نوجوانان 12 تا 15 سال در معرض دود سیگار و مقایسه ی ان با نوجوانان غیر سیگاری کنیم .

1. میزان ظرفیت تام آنتی اکسیدانی در بزاق افراد سیگاری غیرفعال(Passive smokers)  و افراد سالم متفاوت است.
2. میزان پراکسیداسیون لیپیدی در بزاق افراد سیگاری غیر فعال (Passive smokers)  و افراد سالم متفاوت است.

مقایسه ی میزان آنتی اکسیدان تام و پراکسیدان لیپیدی بزاق در نوجوانان 12 تا 15 سال سیگاری غیر فعال و غیر سیگاری

1.مقایسه ظرفیت آنتی اکسیدانی تام در بزاق افراد سیگاری غیرفعال و افراد سالم 15-12 سال

2.مقایسه پراکسیداسیون لیپیدی در بزاق افراد سیگاری غیر فعال و افراد سالم 15-12 سال   

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

سیگاری غیرفعال(passive smoking): افرادی که در خانه یا محل کار در معرض دود سیگار هستند و با اندازه گیری کوتینین بزاق بیشتر از 05/0نانوگرم در میلی لیتر به عنوان سیگاری غیرفعال محسوب می شوند.⁽⁶⁾

TAC   (total Antiocident capacity): تمام آنتی اکسیدان های موجود درمایع بیولوژیک (دراینجا بزاق) است واحد آن  میکرومولار  می باشد.⁽⁹⁾

MDA: محصول نهایی پراکسیداسیون اسیدهای چرب غیر اشباع است واحد آن   میکرومولار می باشد

توصیفی تحلیلی

معیار های ورود:(1)- نوجوانان 12-15سالی که در خانه یا محل کار در معرض دود سیگار می باشند و بزاق آنان حاوی بیشتر از 05/0 نانوگرم در میلی لیتر کوتینین می باشد

معیارهای خروج:

- وجود بیماری سیستمیک- مصرف هر گونه دارو شامل داروهای ایمونوساپرسیو، مکمل های ویتامینی و Nsaids - وجود پریودنتیت با از دست رفتن چسبندگی لثه مساوی  یا بیش از 5میلی متر

براساس مطالعه مطلب نژاد در سال2014 (رفرنس شماره 1)  تعداد40 نفر به عنوان حجم نمونه مورد و40 نفرحجم نمونه شاهد انتخاب می گردند.

آسان و دردسترس

فرم اطلاعاتی )ضمیمه1و2)

اطلاعات بیمار شامل سن و جنس در فرم های جمع آوری اطلاعات ثبت می شود.(ضمیمه شماره یک)

تاریخچه پزشکی و دندانپزشکی بیمار در فرم شماره دو ثبت خواهد شد . 

بزاق غیر تحریکی از طریق spitting  جمع آوری می گردد . 

تعداد 80 نوجوان 12تا15 ساله مقطع راهنمایی در دو گروه 40 تایی مورد بررسی قرار می گیرند. گروه مورد سیگاری غیر فعال و گروه شاهد غیر سیگاری خواهند بود وبا معیارهای کتب مرجع و با استفاده از کوتینین بزاق انتخاب می شوند. لذا از بین آنان 40 نفر سیگاری غیر فعال (کوتینین بزاق بیشتر از 05/0 نانوگرم در میلی لیتر) به عنوان گروه مورد و 40نفر غیرسیگاری به عنوان گروه شاهد وارد مطالعه می شوند. نیمی از هرگروه مونث ونیمی مذکر خواهند بود. دو گروه از نظر سن نیز مشابه انتخاب می شوند.

در این مطالعه افراد سیگاری غیرفعال و غیر سیگاری که معیارهای ورود دارند و از لحاظ سن و جنس یکسان شده اند وارد مطالعه خواهند شد. هدف مطالعه برای تمام داوطلبین شرح داده خواهد شد ورضایت نامه کتبی(ضمیمه3) جهت شرکت در مطالعه از آنها اخذ می گردد. از همه داوطلبین در شرایط و مکان یکسان نمونه بزاق در ساعات 9-12 صبح جمع آوری می شود. از داوطلبین خواسته می شود 2 ساعت قبل از نمونه گیری از خوردن، آشامیدن و سیگار کشیدن خود داری نمایند .

قبل از جمع آوری بزاق از بیماران خواسته خواهد شد دهان خود را با سرم فیزیولوژیک بشویند سپس بزاق غیر تحریکی در طی 5 دقیقه با روش spitting جمع آوری می گردد به این ترتیب که از بیمار خواسته خواهد شد به مدت 5 دقیقه هر دقیقه یکبار بزاق جمع شده در دهان خود را در لوله های مخصوصی که در  اختیار وی قرار داده می شود، تخلیه نماید سپس نمونه بزاق سانتریفوژ می گردد و در دمای 70- درجه سانتی گراد تا زمان کامل شدن نمونه گیری و انجام آزمایشات بیوشیمیایی نگهداری می شود.

ظرفیت آنتی اکسیدان تام بزاق(TAC) به روش FRAP اندازه گیری می شود. به این صورت که بزاق در معرض Fe³⁺ قرار می گیرد. احیا آهن توسط آنتی اکسیدان های بزاق به عنوان نتیجه فعالیت آنها می باشد.

حاصل واکنش، رنگ آبی ایجاد می کند و توسط اسپکتروفوتومتری در طول موج 593 نانومتر در مقابل استاندارد FeSO₄ سنجیده می شود. به همین منظور ابتدا محلول کار FRAP به این صورت آماده می شود: 25 میلی لیتر بافر استات 300 میلی مولار بعلاوه 5/2 میلی لیتر محلول TPTZ 10 میلی مولار در اسید کلریدریک 40 میلی مولار بعلاوه 5/2 میلی لیتر محلول FeCl3.6H2O 20 میلی مولار با هم مخلوط می شوند. همچنین محلول استاندارد FeSO4.7H2O 20 میلی مولار که شامل 278/0 گرم FeSO4.7H2O به حجم 50 میلی لیتر در می باشد در غلظت های 200 تا 1400 میکرومولار تهیه می شود.

پس از تهیه محلول کار FRAP، 5/1 میلی لیتر از محلول فوق به دمای 37 درجه رسانده می شود. سپس میزان 50 میکرولیتر از بزاق به محلول فوق اضافه می گردد تا واکنش آغاز شود. میزان جذب نمونه ها و محلول استاندارد در طول موج 593 نانومتر و دمای 37 درجه به مدت 4 دقیقه اندازه گیری می شود. با توجه به میزان جذب نوری محلول استاندارد، منحنی استاندارد رسم می شود. با مقایسه تغییرات جذب نوری نمونه با میزان جذب نوری محلول استاندارد در منحنی استاندارد، غلظت آنتی اکسیدان های نمونه به دست می آید.

همچنین MDA که حاصل پراکسیداسیون لیپید ها است، با روش TBA اندازه گیری می شود. محلول های لازم جهت اندازه گیری  MDA شامل اسید فسفریک 1% و تیوباربیتوریک اسید6/0% تهیه خواهد شد. در ابتدا یک لوله آزمایش را به عنوان لوله بلانک (B) علامت گذاری نموده، سپس به تعداد استاندارد ها، لوله استانداد و به تعداد نمونه ها، لوله تست (T) استفاده می شود. برای هر کدام از لوله هااینگونه عمل خواهد شد: در لوله بلانک 3 میلی لیتر اسید فسفریک 1%، 1 میلی لیتر تیوباربیتوریک اسید و 5/0 میلی لیتر فسفات بافر سالین(PBS) ریخته می شود و از این لوله ( بلانک) جهت صفر کردن اسپکتروفوتومتر استفاده خواهد شد. در لوله های استاندارد، 3 میلی لیتر اسید فسفریک 1%، 1 میلی لیتر تیوباربیتوریک اسید و 5/0 میلی لیتر محلول استاندارد ریخته می شود. در لوله های تست 3 میلی لیتر اسید فسفریک 1%، 1 میلی لیتر تیوباربیتوریک اسید و 5/0 میلی لیتر نمونه بزاق ریخته می شود و پس از آماده شدن لوله ها، به مدت 45 دققه در بن ماری جوش (100 درجه) قرار داده می شود. پس از خارج کردن لوله ها از بن ماری و سرد شدن، آنها را 10 دقیقه در دور 3000سانتریفیوژ می نماییم تا محلول بالایی شفاف شود. با استفاده از بلانک، اسپکتروفوتومتر صفر می شود و جذب نمونه ها در طول موج 536 نانومتر قرائت می گردد. با استفاده از غلظت و جذب استاندارد ها رسم می شود و غلظت MDA نمونه ها بر روی آن محاسبه می شود.

داده ها پس از جمع آوری وارد نرم افزار SPSS Ver. 22 خواهند شد . نرمال بودن توزیع داده ها توسط تست Kolmogorov-smirnov مورد آزمون قرار داد می شود . در صورت نرمال بودن توزیع داده ها از تست T مستقل و در صورت نرمال نبودن توزیع آن ها از تست Mann-Whithney استفاده خواهد شد . 

میانگین ظرفیت آنتی اکسیدان تام وپراکسیداسیون لیپیدی در دو گروه:

کدهای 1، 3، 5، 17 کمیته کشوری اخلاقی که مرتبط با رضایت آگاهانه و نگهداشتن اطلاعات می باشد در این تحقیق رعایت خواهد شد. (ضمیمه شماره 3)

بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی های انسانی در جمهوری اسلامی ایران در این مطالعه کدهای شماره  1 ، 2 ، 3 ، 10 ، 11 ، 12 ، 13 ، 14 ، 15 ، 16 ، 17 ، 18 ، 20 ، 24 ، 25 ، 26 ، 27 ، 29 ، 30 رعایت خواهد شد.

همچنین براساس راهنمای اخلاق پژوهش بر روی بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران کدهای 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 11و12 رعایت خواهد شد.

بر اساس راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروه های آسیب پذیر در جمهوری اسلامی ایران کدهای 8،7،6،5،4،3،2،1 فصل اول و کدهای 21،20،19،18،17،16،13،12،11،7،6،5،4،2،1 فصل دوم رعایت خواهد شد.

عدم همکاری افراد مورد مطالعه – راه حل : استفاده از افراد دیگر

سیگاری غیر فعال– آنتی اکسیدان – پراکسیداسیون لیپیدی- بزاق

1. Mottalebnejad M,Pouramir M,Jenabian N,Ranjbar Omrani M.Bijani A,Yarmand F.Evaluating the association between passive smoking with total antioxidant capacity and salivary lipid peroxidation levels in 12 to 15 years old adolescents.J Res Dent Sci 2014;11(1):38-43.
2. احمدی ندا؛فرهاد شیرین زهرا؛تیموری فراز؛حقایق نوید؛رفیعی احسان؛قائد رحمتی فاطمه؛برکتین مهرداد؛ «ارتباط پوسیدگی دندان های شیری و دائمی با دود سیگار محیطی در کودکان 8 تا 12 سال در منطقه شرق اصفهان».مجله دانشکده دندانپزشکی اصفهان،دوره11،ش 3(مرداد،شهریور1394):216-222
3. Motalebnejad M,Pouramir A,Ghasemi L,Soleimani L.The effect of passive smoking on total antioxidant capacity of serum and saliva in Rat.Journal of Dental school 2013;31(2):117-124.
4. نشاط فاطمه.«بررسی ظرفیت آنتی اکسیدانی تام و پروکسیداسیون لیپیدی بزاق در افراد مبتلا به لیکن پلان دهانی».پایان نامه تخصصی،دانشکده دندانپزشکی،دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ،1393.
5. Polidori MC, Mecocci P, Stahl W, Sies H. Cigarette smoking cessation increases plasma levels of several antioxidant micronutrients and improves resistance towards oxidative challenge. Br J Nutr 2003 Jul;90(1):147-50.
6. Greabu M, Totan A, Battino M, Mohora M, Didilescu A, Totan C, Spinu T. Cigarette smoke effect on total salivary antioxidant capacity, salivary glutathione peroxidase and gamma-glutamyltransferase activity. Biofactors 2008;33(2):129-36.
7. قدیمی عاطفه؛سریری ریحانه؛آریاپور حسن؛عرفانی علی؛نصرت آبادی فهیمه؛«تغییرات فعالیت بیولوژیکی آنزیم های بزاقی در سیگاری ها».مجله پژوهش های سلولی و مولکولی،دوره 27،ش 1(بهار 1393):125- 135.
8. Bakhtiari S, Azimi S, Mehdipour M, Amini S, Elmi Z, Namazi Z. Effect of Cigarette Smoke on Salivary Total Antioxidant Capacity. J Dent Res Dent Clin Dent Prospects. 2015 Fall;9(4):281-4.
9. Arinola OG, Akinosun OM, Olaniyi JA. Passive- and active-cigarette smoking: Effects on the levels of antioxidant vitamins, immunoglobulin classes and acute phase reactants. African Journal of Biotechnology 2011;10(32): 6130-6132.

    بررسی و مقایسه میزان آنتی اکسیدان تام و پراکسیداسیون لیپیدی بزاق در نوجوانان 12-15 سال سیگاری غیر فعال و غیر سیگاری

ندارد

نتایج این مطالعه میتواند در بهبود میزان آگاهی عمومی از مضرات یا مزیت استفاده از سیگار موثر باشد.

ندارد

تمام هزینه های این مطالعه بر عهده مجری طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای پرداخت نخواهد کرد

-

  شرکت من در مطالعه کاملا اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم.یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

ضمیمه شماره 1

کد بیمار: 

جنس:         مذکر            مونث 

سن:-------

شماره تماس:

سیگاری غیر فعال                                                      غیر سیگاری

میزان ظرفیت آنتی اکسیدان تام بزاق:

میزان پراکسیداسیون لیپیدی بزاق:

میزان کوتینین بزاق افراد سیگاری غیرفعال

                                                             ضمیمه شماره 2

تاریخچه پزشکی و دندانپزشکی داوطلب: