بررسی امکان جذب گردشگر پزشکی در بیمارستان چشم پزشکی زاهدان

گردشگری پزشکی امروزه از مهم ترین شاخص های صنعت گردشگری و دارای منافع اقتصادی – اجتماعی بالا محسوب می شود و به معنی مسافرت بیماران به سایر کشورها برای استفاده از سرویس های درمانی ارزان تر از کشورشان است(1). علاقه مندی گردشگران به ارتقاء ذهنی، عاطفی و جسمی از طریق سفر، از علل اقبال به گردشگری پزشکی هستند(2).

دلایل عمده ای وجود دارد که باعث می شود افراد برای دریافت مراقبت های سلامتی سفرهای بین المللی را انتخاب کنند، از جمله لیست های انتظار طولانی در کشورهای توسعه یافته، هزینه های پایین درمان های پزشکی در کشورهای در حال توسعه، مقرون به صرفه بودن هزینه های حمل و نقل بین المللی، توسعه اینترنت و ظهور شرکت های ارتباطی که به عنوان واسطه بین بیماران بین المللی و شبکه های بیمارستانی عمل می کنند و باعث دسترسی آسان بیماران به اطلاعات و قیمت ها می شوند و در نهایت فن آوری های پیشرفته که با خدمات مراقبت های بهداشتی جدید ایجاد شده است(3).

در مطالعه ای که توسط سازمان ملل متحد انجام شده است، عواملی از قبیل ایجاد تسهیلات پیشرفته، کیفیت بالا و هزینه پایین درمان به عنوان مهم ترین عوامل جذب بیمار در حوزه گردشگری پزشکی اشاره شده است(4, 5). همچنین تجهیزات پزشکی، تنوع درمانی، عوامل جامعه شناختی، زمان انتظار، جاذبه های گردشگری، سهولت سفر و شرایط سیاسی و امنیتی هم از سایر عوامل موثر در جذب گردشگران ذکر شده اند(6). گردشگران پزشکی بیشتر از اهالی کشورهای ثروتمند یعنی کشورهای آمریکای شمالی، اروپای غربی و برخی از کشورهای خاورمیانه هستند(7). سهم آسیا از این تجارت، حدود 7 میلیارد دلار از 60 میلیارد دلار درآمد سالانه از این صنعت می باشد(8) که دارای رشد 20 درصدی در سال می باشد(9).

گردشگری پزشکی به عنوان یک صنعت فعال در کشورهای مختلف همچون تایلند، سنگاپور، مجارستان، آرژانتین، مالزی، کوبا، اسرائیل، برزیل، اردن، ترکیه، هند و ... می باشد که به توسعه پایدار و پویایی اقتصاد کشورها کمک می کند(3). در هند، اردن و تایلند شرکت های گردشگری سلامت که مجموعه ای از کارکنان پزشکی و گردشگری هستند فرایند ورود و خروج بیمار را تسهیل کرده اند. در هند بعد از صنعت نرم افزار، گردشکری پزشکی موفق ترین صنعت است و ارزش کنونی بازار آن بیش از 333 میلیون دلار می باشد. دبی هم سعی دارد تا با برنامه ریزی و سرمایه گذاری های وسیع به صورت تاسیس شهر سلامت از منافع این صنعت بهره مند شود. مزیت های بالقوه گردشگری پزشکی توسط حامیان این صنعت مطرح شده است، از جمله این که با استفاده از گردشگری پزشکی به عنوان یک راهبرد مترقی اقتصادی در کشورهای مقصد (جایی که گردشگران پزشکی بیش از سایر گردشگران دلار صرف می کنند) باعث افزایش در آمد و توسعه تولید ناخالص ملی این کشورها می شود(10).

ایران در کسب درآمدهای ارزی خود به صدور نفت خام متکی است و برای حل مشکلات ناشی از وابستگی درآمدهای ارزی به صادرات نفت، لازم است جهت تولید و صدور آن دسته از محصولات و خدماتی که می تواند موجب ایجاد درآمدهای ارزی شود سرمایه گذاری نماید. این کشور در میان برخی از مجموعه محصولات و خدمات تعریف شده، دارای امکانات و توان های بالقوه ای است که با سرمایه گذاری می تواند آنها را به توان بالفعل تبدیل نموده، به عنوان یک منبع درآمد ارزی مورد استفاده قرار دهد و صنعت گردشگری پزشکی یکی از این موارد است(11).

تنوع، کیفیت بالا و قیمت پایین خدمات درمانی در ایران و همچنین شرایط و موقعیت های جغرافیایی ایران در مرزهای کشور، از عوامل موثر در جذب گردشگر پزشکی در ایران به شمار می آید. بعلاوه، سابقه طولانی و درخشان طب پزشکی و وجود پزشکان ماهر در تخصص های مختلف از عوامل مهم و تاثیرگذار در جذب گردشگر خارجی در کشور است(12).

طبق سند چشم انداز بیست ساله، ایران باید در زمینه گردشگری سلامت در منطقه اول باشد، بر آن اساس، ایران باید به مرکز رفع نیازهای سلامت و درمانی منطقه تبدیل شده و تا سال 1404 به تعداد 20 میلیون گردشگر بین المللی ورودی  و به تبع آن، 15 میلیارد درآمد ارزی دست یابد. در واقع هدف از این تلاش ها، سهیم شدن ایران در بازارهای جهانی و معرفی ایران به عنوان مرکز و قطب درمانی منطقه به منظور پیشرفت و سود آوری است(13).

در مورد خصوصیات قطب گردشگری پزشکی غالب افراد، وجود تجهیزات کامل بیمارستانی را ضروری دانسته و سایر افراد به میزان کمتر مواردی مانند آب و هوای مناسب و وجود فرودگاه بین المللی را انتخاب کرده بودند. در واقع این مکان ها باید از لحاظ موقعیتی و آب و هوا نیز برای سلامت افراد سودمند باشند(14).

همچنین، ارتقای کیفیت خدمات درمانی و زیر ساخت های مراکز درمانی همانند پزشکان متخصص، تکنولوژی مدرن، انعقاد قرارداد دو طرفه بین بیمارستان ها و هیات منطقه ای برای ارجاع بیماران، فراهم کردن تسهیلات برای سرمایه گذاران و دریافت تاییدیه اعتباربخشی بین المللی از جمله عوامل تاثیر گذار در ارتقای صنعت گردشگری پزشکی عنوان شده اند(15).

به دلیل جایگاه مهم صنعت گردشگری پزشکی در اقتصاد جهانی و با توجه به توانمندی های ایران در جذب گردشگران سلامت و به خصوص موقعیت خاص استان سیستان و بلوچستان و نزدیکی و هم مرزی این استان با کشور پاکستان و با توجه به اینکه بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان دارای گواهینامه مدیریت کیفیت و محیط زیست می باشد و دارای خدمات فوق تخصصی می باشد(سایت بیمارستان چشم) و همچنین با توجه به اینکه رضایت گردشگران پزشکی به متغیرهای متعددی مانند رضایت از پزشکان، پرستاران، تسهیلات، خدمات و جو بیمارستان ارایه دهنده خدمات وابسته است(16). لذا پژوهشگر تصمیم به انجام این پژوهش با هدف تعیین امکان جذب گردشگر پزشکی در بیمارستان چشم پزشکی زاهدان (الزهرا) گرفت تا مشکلات موجود در این راستا مشخص شود و گامی هر چند کوچک جهت ارتقای سطح آمادگی این مرکز در جذب گردشگر سلامت برداشته شود.

1. وضعیت شرایط عمومی بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از دیدگاه کارکنان برای جذب گردشگر پزشکی در بیمارستان چشم زاهدان چگونه است؟
2. وضعیت نیروی انسانی بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از دیدگاه کارکنان برای جذب گردشگر پزشکی چگونه است؟
3. وضعیت تجهیزات پزشکی بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از دیدگاه کارکنان برای جذب گردشگر پزشکی چگونه است؟
4. وضعیت شرایط جغرافیایی بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از دیدگاه کارکنان برای جذب گردشگر پزشکی چگونه است؟
5. وضعیت شرایط جانبی بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از دیدگاه کارکنان برای جذب گردشگر پزشکی چگونه است؟
6. میزان رضایت بیماران از خدمات پزشکی بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان چقدر است؟
7.  میزان رضایت بیماران از خدمات پرستاری بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان چقدر است؟
8. میزان رضایت بیماران از خدمات پاراکلینیکی بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان چقدر است؟
9. میزان رضایت بیماران از خدمات مدیریتی بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان چقدر است؟
10. میزان رضایت بیماران از تجهیزات پزشکی بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان چقدر است؟
11. نقاط قوت بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از نظر مسوولان و سیاستگزاران این دانشگاه برای جذب گردشگر پزشکی چیست؟
12. نقاط ضعف بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از نظر مسوولان و سیاستگزاران این دانشگاه برای جذب گردشگر پزشکی چیست؟
13. راهکارهای جذب گردشگر پزشکی برای بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از نظر مسوولان و سیاستگزاران این دانشگاه چیست؟

تعیین امکان جذب گردشگر پزشکی در بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان

1. تعیین دیدگاه کارکنان بیمارستان چشم پزشکی زاهدان در مورد امکان جذب گردشگر پزشکی در این مرکز از نظر شرایط عمومی
2. تعیین دیدگاه کارکنان بیمارستان چشم پزشکی زاهدان در مورد امکان جذب گردشگر پزشکی در این مرکز از نظر نیروی انسانی
3. تعیین دیدگاه کارکنان بیمارستان چشم پزشکی زاهدان در مورد امکان جذب گردشگر پزشکی در این مرکز از نظر تجهیزات پزشکی
4. تعیین دیدگاه کارکنان بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان در مورد آمادگی این مرکز از نظر شرایط جغرافیایی برای جذب گردشگر پزشکی
5. تعیین دیدگاه کارکنان بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان در مورد آمادگی این مرکز از نظر شرایط جانبی برای جذب گردشگر پزشکی
6. تعیین میزان رضایت بیماران از خدمات پزشکی بیمارستان چشم پزشکی زاهدان
7.  تعیین میزان رضایت بیماران از خدمات پرستاری بیمارستان چشم پزشکی زاهدان
8. تعیین میزان رضایت بیماران از خدمات پاراکلینیکی بیمارستان چشم پزشکی زاهدان
9. تعیین میزان رضایت بیماران از خدمات مدیریتی بیمارستان چشم پزشکی زاهدان
10. تعیین میزان رضایت بیماران از تجهیزات پزشکی بیمارستان چشم پزشکی زاهدان
11. تعیین نقاط قوت بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از نظر مسوولان و سیاستگزاران دانشگاه برای جذب گردشگر پزشکی
12. تعیین نقاط ضعف بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از نظر مسوولان و سیاستگزاران دانشگاه برای جذب گردشگر پزشکی  
13. تعیین راهکارهای جذب گردشگر پزشکی برای بیمارستان چشم پزشکی زاهدان از نظر مسوولان و سیاستگزاران دانشگاه 

• بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان
• دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
• سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
• آژانس ها و دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری

گردشگر

تعریف نظری

گردشگر یا بازدید کننده موقت کسی است، که به منظور تفریح، استراحت، گذران تعطیلات، بازدید از نقاط دیدنی، انجام امور پزشکی، درمانی و معالجه، تجارت، ورزش، زیارت، دیدار از خانواده، ماموریت و شرکت در کنفرانس ها، به کشوری غیر از کشور خود سفر می کند، مشروط بر اینکه حداقل مدت اقامت او از 24 ساعت کمتر و از سه ماه بیشتر نبوده و کسب شغل و پیشه هم مد نظر نباشد(27).

تعریف عملیاتی

در این پژوهش منظور از گردشگر، کسی است که به منظور انجام امور پزشکی درمانی و معالجه مربوط به بیماری های چشم از کشور دیگری به مرکز فوق تخصصی چشم زاهدان مراجعه نماید و حداقل مدت اقامت وی از 24 ساعت کمتر و از سه ماه بیشتر نباشد.

گردشگری پزشکی  

تعریف نظری

مسافرت به منظور درمان بیماری های جسمی یا انجام نوعی از عمل های جراحی تحت نظارت پزشکان در بیمارستان ها و مراکز درمانی را گردشگری پزشکی گویند. در این نوع از گردشگری سلامت، بیمار ممکن است پس از درمان و معالجه نیازمند استفاده از فضاها و خدمات گردشگری درمانی(مانند اسپاها) باشد(28).

تعریف عملیاتی

در این پژوهش منظور از گردشگری پزشکی، مراجعه بیماران به بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان از کشورهای دیگر برای دریافت خدمات چشم پزشکی می باشد.

بیمارستان فوق تخصصی چشم پزشکی زاهدان

تعریف نظری

بیمارستان فوق تخصصی چشم پزشکی الزهرا ء (س) زاهدان یکی از مراکز فعال درمانی، آموزشی و پژوهشی در سطح کشور می باشد و در سال 1367 راه اندازی شد. در حال حاضر این بیمارستان با مساحت 5/1835 متر مربع و زیربنای 5/6405 متر مربع در عرصه چشم پزشکی فعالیت می کند. بطور متوسط روزانه 500 بیمار درکلینیک این مرکز در 5 گروه سگمان خلفی، سگمان قدامی، استرابیسم و اکولوپلاستیک، نور و افتالمولوژی و اپتومتری پذیرش می شوند و سالانه 7000 بیمار تحت انواع جراحی ازجمله ویترکتومی، پیوند قرنیه، استرابیسم، کاتاراکت و گلوکوم قرار می گیرند. این مرکز با آموزش دستیاران چشم و با عنوان قطب علمی جنوب و شرق سهم عمده ای در تربیت پزشکان متخصص کشور دارد(29).

تعریف عملیاتی

در این پژوهش بیمارستان فوق تخصصی چشم پزشکی حضرت زهرا (س) مورد نظر است که از بیمارستان های آموزشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان می باشد.

این پژوهش با توجه به هدف از نوع کاربردی و دارای سه مرحله جداگانه می باشد: 1- بررسی دیدگاه کارکنان در مورد امکان جذب گردشگر پزشکی در بیمارستان  2- میزان رضایت بیماران از خدمات بیمارستان و 3-  بررسی نظرات مسوولان و صاحب نظران بیمارستان و دانشگاه در مورد نقاط ضعف و نقاط قوت موجود و راهکارهای جذب گردشگر توسط بیمارستان.

دو مرحله اول از نوع مطالعات کمی و مرحله سوم مطالعه ای کیفی می باشد که نتایج هر سه مرحله به صورت توصیفی گزارش خواهند شد.

جامعه پژوهش در مرحله اول، کارمندان (اداری و بالینی) بیمارستان خواهند بود که دارای مدرک کارشناسی و بالاتر هستند. در مرحله دوم، بیماران مراجعه کننده به بیمارستان جامعه مورد مطالعه را تشکیل خواهند داد. در مرحله سوم، رییس و مدیر اجرایی بیمارستان، مدیران بخش های مختلف بیمارستان و مدیران ارشد دانشگاه علوم پزشکی زاهدان جامعه این مرحله را تشکیل خواهند داد.  

در مرحله اول با توجه به محدود بودن جامعه پژوهش، نمونه گیری انجام نخواهد شد و از روش سرشماری استفاده خواهد شد. در مرحله دوم، میانگین تعداد بیماران مراجعه کننده به بیمارستان مورد مطالعه در ماه محاسبه شده و با توجه به حجم بالای مراجعات به این بیمارستان 10 درصد این میانگین برای مرحله دوم در نظر گرفته خواهد شد. در مرحله سوم از روش نمونه گیری هدفمند استفاده خواهد شد و سپس با استفاده از روش گلوله برفی نمونه های این مرحله از پژوهش انتخاب و تا رسیدن به اشباع اطلاعات مصاحبه با افراد ادامه خواهد یافت.

در مرحله دوم، میانگین تعداد بیماران مراجعه کننده به بیمارستان مورد مطالعه در ماه محاسبه شده و با توجه به حجم بالای مراجعات به این بیمارستان 10 درصد این میانگین برای مرحله دوم در نظر گرفته خواهد شد. در مرحله سوم از روش نمونه گیری هدفمند استفاده خواهد شد و سپس با استفاده از روش گلوله برفی نمونه های این مرحله از پژوهش انتخاب و تا رسیدن به اشباع اطلاعات مصاحبه با افراد ادامه خواهد یافت.

در تمامی مراحل از پرسشنامه های محقق ساخته ای استفاده خواهد شد که با توجه به مطالعات انجام شده قبلی تنظیم شده و روایی و پایایی آنها سنجیده خواهد شد. برای سنجش روایی، پرسشنامه ها در اختیار 4 نفر از صاحب نظران در این حوزه که قبلا مطالعاتی در این زمینه داشته اند قرار خواهد گرفت و نظرات اصلاحی آنها در پرسشنامه اعمال و تایید خواهد شد. برای تایید پایایی پرسشنامه ها، از روش Test-retest استفاده خواهد شد. پرسشنامه ها در دو نوبت به فاصله 3 روز در اختیار 12 نفر از جامعه پژوهش قرار خواهد گرفت و همبستگی بین پاسخ ها از طریق آزمون کرونباخ سنجیده خواهد شد. در هر سه مرحله پژوهش، پرسشنامه ها با مراجعه حضوری و انجام مصاحبه تکمیل خواهند شد. پرسشنامه مراحل اول و دوم مطالعه ساختارمند و پرسشنامه مرحله سوم نیمه ساختارمند می باشد.

این پژوهش شامل سه مرحله جداگانه می باشد که دو مرحله اول از نوع کمی و مرحله سوم از نوع کیفی می باشد. در مرحله اول جامعه پژوهش کارکنان و در مرحله دوم بیماران مراجعه کننده به بیمارستان فوق تخصصی چشم خواهند بود. جمع آوری داده ها در این دو مرحله توسط دو پرسشنامه ساختاریافته و  از طریق مراجعه حضوری و مصاحبه انجام خواهد شد.

لازم به ذکر است که در مرحله اول کارکنانی مورد مصاحبه قرار خواهند گرفت که دارای تحصیلات کارشناسی یا بالاتر باشند و در مرحله دوم با بیماران مراجعه کننده به بیمارستان مصاحبه خواهد شد. داده های جمع آوری شده در این دو مرحله در نسخه 22 نرم افزار آماری SPSS وارد و با استفاده از آمارهای توصیفی، تحلیل خواهند شد و یافته ها در قالب جداول و نمودار ارایه خواهند شد.

مرحله سوم این پژوهش از نوع کیفی می باشد که داده های آن از طریق پرسشنامه ای نیمه ساختارمند و با مصاحبه عمیق با رییس و مدیر اجرایی بیمارستان، مدیران بخش های مختلف بیمارستان و مدیران ارشد دانشگاه علوم پزشکی زاهدان جمع آوری خواهد شد. در این مرحله، نمونه پژوهش به صورت هدفمند انتخاب و سپس با استفاده از روش گلوله برفی تا رسیدن اطلاعات به حد اشباع، جمع آوری داده ها ادامه خواهد یافت. برای جمع آوری داده ها در صورت راضی بودن جامعه پژوهش از وسایل ضبط صدا استفاده خواهد شد و در طول مصاحبه یادداشت هایی از نکات قابل توجه برداشته خواهد شد. لازم به ذکر است که قبل از این کار اهداف پژوهش کاملا برای جامعه پژوهش توضیح داده شده و از آنها جهت شرکت در مصاحبه رضایت آگاهانه کسب خواهد شد.

برای تحلیل یافته ها در این مرحله از تحلیل محتوایی استفاده خواهد شد. بلافاصله پس از انجام مصاحبه ها، صداهای ضبط شده، پیاده سازی شده و با توجه به یادداشت های نوشته شده تحلیل محتوایی انجام خواهد شد. یافته ها در این مرحله به صورت توصیفی ارایه خواهند شد.

در دو مرحله اول این پژوهش برای تحلیل داده ها از آمارهای توصیفی (میانگین نمره، درصد، فراوانی) استفاده خواهد شد به این صورت که به گزینه های خیلی زیاد، زیاد، متوسط، کم و خیلی کم به ترتیب نمرات 5، 4، 3، 2، 1 داده شده و میانگین امتیاز برای هر سوال و هر بعد محاسبه شده و نتایج پژوهش به صورت توصیفی ارایه خواهند شد.

در مرحله سوم این پژوهش برای تحلیل داده ها از روش تحلیل محتوا استفاده خواهد شد. صداهای ضبط شده پس از انجام مصاحبه ها پیاده سازی شده و همراه با یادداشت هایی که هنگام مصاحبه ثبت شده اند مطالعه شده، گزاره ها استخراج و کدگذاری شده و نتایج به صورت توصیفی ارایه خواهند شد.

کدهای اخلاقی 1، 10، 11، 12، 14،13، 15، 16، 17، 25، 27، 28، 29، 30 و 31 از راهنمای عمومی اخلاق درپژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی رعایت خواهد شد.

کد 1- هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد10- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

کد11- کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست می شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

کد 12- انتخاب آزمودنی های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

کد 13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد 14- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

کد 15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیانهای بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامه ی آگاهانه منعکس شود.

کد 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

کد 17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام می گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

کد 25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد 27- در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

کد 28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد 29- نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسه ی حمایت کننده ی  پژوهش باشد.

کد 30- گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد 31- روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

• عدم همکاری بعضی از افراد جامعه پژوهش در هر یک از مراحل پژوهش که پژوهشگر با پیگیری سعی در برطرف کردن آن خواهد نمود.
• عدم رضایت بعضی از افراد جامعه پژوهش در مرحله سوم برای ضبط صدا که در اینصورت سعی خواهد شد ازصحبت های آنان یادداشت برداری انجام شود و بلافاصله پس از انجام مصاحبه تحلیل محتوایی انجام شود که به علت فراموشی قسمتی از یافته ها از دست نروند.

گردشگر، گردشگری پزشکی، بیمارستان چشم پزشکی

References

1.            ZiaSheikholeslami N, Rezaeian M, Bahsoun M, Taghavipoor M. Medical Tourism: The view of Rafsanjan Medical University Staff. irje. 2010;5(4):31-.

2.            Harahsheh SS. Curative tourism in Jordan and its potential development. Bournemouth University, United Kingdom. 2002;3(1):45-78.

3.            Ferdosi M, Jabbari A, Keyvanara M, Z A. Systematic Review of Publications on Medical Tourism. Health Information Management. 2012;8(8):1178.

4.            Delgoshaei B, Ravaghi H, N A. Importance – Performance analysis of medical tourism in Tehran province from medical tourists and medical services providers' perspective. jhosp. 2012;11(1):63-72.

5.            Burkett L. Medical tourism: concerns, benefits, and the American legal perspective. The Journal of legal medicine. 2007;28(2):223-45.

6.            Mosavi-negad SM, Adeli O, Hariri T, Vali-pour N, Moshkani Z. The Potential of Medical Tourist's attraction in Hospitals (A Case Study of a Military Hospitals in Tehran). Journal of Hospital. 2016;15(3):63-71.

7.            Connell J. Medical tourism: Sea, sun, sand and… surgery. Tourism management. 2006;27(6):1093-100.

8.            Snyder J, Crooks V, Turner L. Issues and challenges in research on the ethics of medical tourism: Reflections from a conference. Journal of Bioethical Inquiry. 2011;8(1):3-6.

9.            Horowitz MD, Rosensweig JA, Jones CA. Medical tourism: globalization of the healthcare marketplace. MedGenMed. 2007;9(4):33.

10.         Jabbari A, Ferdosi M, Keyvanara M, Agharahimi Z. Analysis of Medical Tourism Industry Stakeholders: Providing Effective Strategies in Isfahan, Iran. Health Information Management 2013;9(6):1-9.

11.         Delgoshaei B, Jabbari A, Farzin M, Sherbafchizadeh N, Tabibi S. Current medical tourism in Iran: a case study. Payash. 2012;11:171-9.

12.         Kazemi Z. Study of the effective factor for attracting medical tourism in Iran [dissertation]. Netherland: Lulea University of Technology. 2007.

13.         Izadi M, Ayoobian A, Nasiri T, Joneidi N, M F, Hosseinpourfard M. Situation of health tourism in Iran opportunity or threat. Iranian Journal of Military Medicine 2012;14(2):69-75.

14.         Zargham H. Spa and mineral water, Tourism development and role of endemic population. Tourism Journal. 2000;4.

15.         SadrMomtaz N, Agharahimi Z. Medical Tourism Industry in Iran: Strategies for Development. Health Information Management. 2011;7(Special Issue):524.

16.         Shabani A, Taleghani M. [Tasire bazdidhaye ghabli va rezayate gardeshgaran az yek maghsadbar ghasde bazgashte mojadade anha (motalee moredi: gardeshgarane salamat)]. Journal of Geography and Environmental studies 2013;2(6):55-64.

17.         Shokohyar S, Kavyani H. Assessing the Medical Tourism Center Service Quality in Tehran City Using Fuzzy SERVQUAL Approach Journal of Hospital. 2015;14(53):127-37.

18.         Mirfakhradini S, Mirfakhradini F, Sadr Bafghi S. Investigating Rate of Iatric Tourisms’ Satisfaction and Prioritizing the Effective Factors on it via Fuzzy TOPSIS Approach J Shahid Sadoughi Univ Med Sci. 2012;20(5).

19.         Hoseyni M, Sazvar A. Improvement of the quality of Yazd’s tourism services, from foreign tourists’ viewpoints. Tourism Management Studies. 2012;6(16):116-42.

20.         Nasiripour A, L S. The Role of Tehran's Hospitals Capability in Development of Medical Tourism. jhosp. 2011;9(-683-4):57.

21.         Khodayari Z, Tourani S, Qaderi A, Salehi M, Jafari H. Readiness of teaching hospitals in attracting medical tourists based on joint commission international standards. J Qazvin Univ Med Sci. 2013;17(1):48-54.

22.         Jabbari A, Agharahimi Z, SeidMoradi Z, Ferdosi M. Potentials of Cosmetic Surgery Tourism in Isfahan: A Qualitative Study Health Information Management. 2012;9(5):696.

23.         Tourani S, SJ T, Tofighi S, Shaarbafchizadeh N. International Trade in Health Services in the Selected Countries of ASEAN Region; Challengesand Opportunities. Health Information Management. 2011;8(4):468.

24.         MasoudiAsl I, AkhavanBehbahani A, ShojaeiBaghini D. Take the health tourism with emphasis on Kohkiloyeh Va Boyerahmad province.  Regional conference on tourism and development; Yasouj: Islamic Azad University of Yasouj; 2010.

25.         Azani M, Setayeshi H, Zarepisheh N. Spa, capabilities of Sareyn in the field of medical tourism Marvdasht: Islamic Azad University of Marvdasht; 2011.

26.         Shalbafian A. Health tourism development strategies: With approach of medical tourism. Tehran-Iran: Alameh Tabatabaei University; 2007.

27.         Jabbari A. Design a model for Iranian medical tourism. Tehran-Iran: Iran University of Medical Sciences; 2008.

28.         Nagarajan G. Medical tourism in India: strategy for its development. Banglore: Crisil young leader series. 2004;10:13.

29.         Caballero-Danell S, Mugomba C. Medical tourism and its entrepreneurial opportunities: A conceptual framework for entry into the industry. 2007.

30.         Chee HL. Medical tourism in Malaysia: international movement of healthcare consumers and the commodification of healthcare. 2007.

31.         Rezvani A. Geogrphy and tourism industry. 11 ed. Tehran-Iran: Payam Noor University; 2011.

32.         Yaghobzadeh R. Typology of Tourism. Tehran-Iran: Jameehshenasan; 2013.

33.         ) HooA. History of hospital 2016 [cited 2016 10/08/2016]. Available from: http://eye.zaums.ac.ir/.

این پژوهش با عنوان 'بررسی میزان آمادگی بیمارستان چشم پزشکی حضرت زهرا (س) در گردشگری پزشکی ' انجام می شود. خواهشمند است با تکمیل دقیق این پرسشنامه ما را در انجام هر چه بهتر این پژوهش یاری فرمایید. پیشاپیش از توجه و همکاری شما بزرگواران بسیار سپاسگزارم.

پاسخ های داده شده به سوالات این پرسشنامه محرمانه خواهد ماند. 

لطفا با پاسخ به سوالات این پرسشنامه ما را در انجام هر چه بهتر این پژوهش یاری فرمایید. 

همکار گرامی شما به صورت داوطلبانه در این پژوهش شرکت کرده و در هر مرحله از پژوهش حق انصراف از ادامه همکاری در این پژوهش را خواهید داشت. 

پرسشنامه مرحله اول پژوهش

مشخصات دموگرافیک

جنس:       زن                   مرد                   سن: ..................

پست سازمانی: ..................                            سابقه کار:......................

مدرک تحصیلی: دیپلم                کاردانی        کارشناسی                کارشناسی ارشد                   دکترا

وضعیت هر یک از موارد مذکور در بیمارستان فوق تخصصی چشم را برای جذب توریسم درمانی چگونه ارزیابی می کنید؟

پرسشنامه مرحله دوم پژوهش

مشخصات بیمار

سن: ......... سال                                        جنس: زن               مرد

میزان تحصیلات:    دانشگاهی       دیپلم      زیردیپلم           خواندن و نوشتن                 بی سواد

شغل:        کارمند          کارگر             آزاد        خانه دار        بازنشسته  بیکار     سایر موارد

محل سکونت:  .......................                                         طول مدت اقامت: .............. روز

پرسشنامه مرحله سوم پژوهش

مشخصات دموگرافیک

جنس:       زن                   مرد                   سن: ..................

پست سازمانی: ..................                            سابقه کار:......................

مدرک تحصیلی: کارشناسی                کارشناسی ارشد                   دکترا

1. نقاط قوت بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان برای جذب گردشگران پزشکی چیست؟
2. نقاط ضعف بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان برای جذب گردشگران پزشکی چیست؟
3. راهکارهای جذب گردشگران پزشکی در بیمارستان فوق تخصصی چشم زاهدان چیست؟