بررسی وضعیت تعادل اکسیدان و پراکسیدان در بیماران کرونر قلبی (CAD ) مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) شهرستان زاهدان

در بدن انسان تعادل ظریفی بین تولید وحذف گونه های اکسیژن واکنش گر(ROS)بهعنوان پرواکسیدان ها وجود دارد.(پرواکسیدان ها ترکیبات شیمیائی هستند که استرس اکسیداتیو را القا مینمایند). پراکسیدان ها این عمل را یا از طریق ایجاد گونه های اکسیژن واکنش گریا مهار سیستم های آنتی اکسیدانیاعمال می کنند،پراکسیدانها یا از فرآیندهای متابولیک ایجاد می شوند ویا از منابع خارجی تامینمی گردند که می توانند به طور بالقوه با مولکول های بدن وارد واکنش شوند (2-1). مواد آنتی اکسیدان قبل از اینکه آسیب به مولکول های اصلی بدن وارد شود،آن ها را از محیط پاک می کنند(3). اما در عین حال حدود 1 درصد از پراکسیدان ها در طول روز نشت می کنند وسبب آسیب اکسیداتیو می شوند. این مسئله می تواندبه دلیل کاهش نسبی آنتی اکسیدان ها در طول روز باشد(4). استرس اکسیداتیو نتیجه عدم تعادل بین چندفاکتور پراکسیدان وآنتی اکسیداناست(7-5).بیماری قلبی عروقی که شامل بیماری شریان کرونر    (CAD)  ، فشارخون، عارضه مادرزادی قلبی وسکته است از دلایل عمده مرگ ومیر در جهان  بویژه  در در کشورهای صنعتی ودر حال توسعه به شمار می آیند(8). در ایران نیز طبق آمار وزارت بهداشت، بیماری های قلبی-عروقی اولین عامل مرگ ومیر می باشند و65 درصد افراد در سنین پائین (55-40سال) به این بیماری مبتلا می شوند (9)  .  فاکتورهای خطر عمده وغیر وابسته برای بیماری های قلبی عروقی شامل استعمال سیگار، افزایش فشار خون، افزایش کلسترول تام ,      LDL-کلسترول ، کاهش HDL-کلسترول سرم ،دیابت ملیتوس وافزایش سن می باشد(10).  وضعیت اقتصادی ومعیشتی پائین،کاهش تحرک و تغییرالگوهای تغذیه ای واستفاده از غذا های پر چرب و پر کالری به جای غذاهای سنتی وغنی از ویتامین ها وترکیبات آنتی اکسیدان ها می باشند و همگی می توانند تولید گونه های فعال اکسیژن را افزایش دهد(11). اثرات گونه های فعال اکسیژن برلیپیدها، پروتئین ها وDNA به وسیله طیفی از آنتی اکسیدان ها شامل ویتامین های E-C-A '  ،گلوتاتیون ، اسید اوریک وغیره در بدن کنترل می شود(12).  گونه های فعال اکسیژن از طریق آغاز فرآیندهایی مانند بیان مولکول های چسباننده تحریک، تکثیر ومهاجرت سلولهای ماهیچه صاف عروق، آپوتیوزدراندوتلیوم، اکسیداسیون لیپدها، برهم زدن تعادل آنتی اکسیدان / اکسیدان فعال کردن ماتریکس متلو پروتئازها وتغییرات فعالیت وازوموتوردر ایجاد آترواسکلروز نقش دارند(13). این فاکتورهای خطر معمولا برای ارزیابی وضعیت فردی که به نظر میرسد در معرض بیماری قلبی- عروقی قرار گرفته کاربرد دارند. اما  می توانند 25تا 30 درصد فاکتورهای قلبی- عروقی را در بیماران شامل گردند. به نظر می رسد که عوامل دیگری نقش کلیدی در پیشرفت آترواسکلروز داشته باشند.به این ترتیب استرس اکسیداتیو والتهاب به عنوان فاکتورهای خطر مهم برای بیماری های قلب وعروقی مطرح شده اند(14).

 Serdarو همکارانش افزایش مالون دی آلدهید به عنوان شاخص پراکسیاسیون وکاهش سطوح آنتی اکسیدان های پلاسمائی شامل ویتامین E-C-A  و نیز ظرفیت کل آنتی اکسیدانی را در این بیماران مورد مطالعه قرار دادند که نتایج حاکی از کاهش ظرفیت کل آنتی اکسیدان وافزایش سطوح ویتامین E داشت (15).

 درمطالعات پیشین همواره سنجش ویتامین E در کنار ویتامین C ویا سایر آنتی اکسیدان ها به غیر از گلوتاتیون انجام پذیرفته است. گلوتاتیون ها به دلیل پتانسیل احیای بالای خود قادر است به طور مستقیم ونیز از طریق کوفاکتور بودن برای آنزیم گلوتاتیون پراکسید از نقش کلیدی در پاکسازی رادیکال های ازاد ایفا کند(16).

 بررسی ها نشان می دهند که افزایش میزان گونه های اکسیژن واکنش گر به دوصورت مزمن وحاد تحت شرایط پاتوفیزیولوژیک برای گسترش بیماری های قلبی –عروقی مهم واساسی می باشد. گونه های اکسیِژن واکنش گرابه رخدادهای پروآتروژنیکی مانندد اکسیداسیون LDL، نقص در عملکرد آندوتلیوم وتکثیر و مهاجرت در عضله صاف عروق منجر می گردد. به این ترتیب استرس اکسیداتیو در بعضی موارد تنها مکانیسم برای فاکتورهای خطر بیماری های قلبی-عروقی به حساب می آیند. آنتی اکسیدان هایی که بر ضد ROSموثر هستند می توانند نقش اصلی در محدود کردن اتروسکلروز واشکالات کلینیکی آن مانند انفارکتوس میوکارد ایفا کنند. بنابرین با وجود این مشکلات واختلالات لازم است وضعیت نسبت پراکسیدان ها، آنتی اکسیدان ها وتعادل میان آن ها بررسی شده وکسب دیدگاهی صحیح از این وضعیت می تواند به درمان بیمار مبتلا به (CVD) وپیشگیری درمان با مکمل های آنتی اکسیدانی کمک شایان توجهی نماید(17) از سوی دیگر گونه های اکسیژن واکنش گر مانند آنیون سوپراکسید در طی اعمال طبیعی سلول تولید و خاصیت واکنشگری بالای این گونه ها به اکسیداسیون لیپیدها ودیگر مولکول های حیاتی منجر می گردد. تعادل بین تولید گونه های اکسیژن واکنشگر و فعالیت آنتی اکسیدانی در پاتوژنر بیماری های مربوط به استرس اکسیداتیو لازم وضروری می باشد.همانطور که گفته شد  امروز همه جا از فواید مواد آنتی اکسیدانی از پیشگیری بیماری قلبی گرفته تا کاهش آسیب مغز و چشم صحبت می شود.آنتی اکسیدان ها جلوی عمل  رادیکال های آزاد را که موادی فعال و ویرانگر هستند را می گیرند و آن هارا خنثی می کنند.در حالت عادی سیستم دفاعی بدن این رادیکال های ازاد را خنثی و بی ضرر می کنند.اما عوامل محیطی مخرب مثل اشعه ماورابنفش ،الکل و الودگی های محیطی باعث می شوند بدن نتواند با این رادیکال های آزاد مبارزه کند.ر نتیجه ساختمان و عمل سلول های بدن توسط رادیکال های آزاد تخریب شده و منجر به بروز بیماری های قلبی می شوندرادیکال های آزاد با بعضی قسمت های سلول مثل DNA و غشای سلولی واکنش نشان داده و باعث تخریب عمل سلول ویا حتی مرگ آن ها می شود.در این حالت رادیکال ها برای سلامتی بدن مضر و خطرناک هستند.برای جلوگیری از عمل این اتم ها بدن باید دارای یک سد د فاعی از آنتی اکسیدان ها باشد.مصرف بیشتر انتی اکسیدان ها زمینه ای را فراهم می کند که  به راحتی رایکال های آزاد مضر را از بین ببرد.بیشتر از 4000ترکیب آنتی اکسیدانی در غذاها وجود دارد.ولی بیشتر از همه ویتامینEوویتامین Cوبتاکاروتن و نیز ماده معدنی سلنیم مهم هست. (18 )

.در این تحقیق  در نظر است تعادل آنتی اکسیدان و پرو اکسیدان  (   PAB را در بیماران قلبی و عروقی مراجعه کننده به به بیمارستان خاتم الانبیاء (ص)  و امام علی (ع) شهرستان زاهدان رامورد بررسی قرار می دهیم.

سئوالات و/ یا فرضیات پژوهش (باتوجه به اهداف طرح) :

1. بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در بیماران و گروه کنترل تفاوت معناداری دارد.
2. بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در دو گروه  بر اساس شاخص توده بدن تفاوت معناداری دارد.
3. بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در دو گروه  بر اساس شاخص دور کمر تفاوت معناداری دارد.
4. بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در دو گروه  بر اساس سطح CRP سرم تفاوت معناداری دارد.
5. بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در دو گروه  بر اساس سطح کلسترول ، تری گلیسرید،  LDL , HDL سرم تفاوت معناداری دارد.
6. بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در دو گروه  بر اساس سطح سرمی آنزیمهای قلبی (SGOT,LDH,CPK,CK-MB) تفاوت معناداری دارد.

هدف کلی طرح: بررسی وضعیت تعادل اکسیدان_انتی اکسیدان در بیماران  کرونر قلبی (CAD  ) مراجعه کننده به بیمارستان  امام علی (ع) شهرستان زاهدان

اهداف اختصاصی :

1. تعیین و مقایسه سطح بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در بیماران و گروه کنترل
2. تعیین و مقایسه بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در دو گروه  بر اساس شاخص توده بدن
3. تعیین و مقایسه بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در دو گروه  بر اساس شاخص دور کمر
4. تعیین و مقایسه بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در دو گروه  بر اساس سطح CRP سرم
5. تعیین و مقایسه بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در دو گروه  بر اساس سطح کلسترول ، تری گلیسرید،  LDL , HDL سرم
6. تعیین و مقایسه بالانس اکسیدان_انتی اکسیدان در دو گروه  بر اساس سطح سرمی آنزیمهای قلبی (SGOT,LDH,CPK,CK-MB)

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان وموسسات وابسته

• شاخص توده بدن  (BMI)    بعنوان یک   gold standard indicator برای ارزیابی وضعیت تغذیه به منظور تعیین چاقی عمومی مورد ارزابی قرار می گیرد و از تقسیم وزن بر حسب کیلوگرم بر مجذور قد بر حسب متر مربع محاسبه می شود.
• BMI  > 25 Kg/m²    بعنوان اضافه وزن و چاق در نظر گرفته می شود     (19).
• اندازه دور کمر  جهت تعیین چاقی شکمی در بیماران فوق مورد ارزیابی قرار می گیرد.به طوری که مقادیر  بیشتر از 102cm در مردان و بیشتر از  88cm در زنان بعنوان یکی از  ریسک فاکتورهای بیماری های قلبی-عروقی در نظر گرفته می شود   (19).

 نوع مطالعه:   توصیفی تحلیلی ( از نوع مورد – شاهدی)

کلیه بیماران  Known case CAD  با شروع حاد بستری شده دربخش قلب  بیمارستان   علی ابن ابی طالب  (ع) زاهدان و افراد سالم

35  بیمار  با تشخیص CAD بستری شده در بخش قلب بیمارستان امام علی (ع)   و   35    فرد سالم بعنوان  گروه کنترل وارد مطالعه خواهند شد.   لازم بذکر است که نمونه های مورد مطالعه در این تحقیق  از بیماران پروژه تحقیقاتی  با کد  6696  انتخاب می گردند.

          در دسترس

ترازو و متر  پلاستیکی جهت  اندازه گیری وزن و قد و همچنین  آزمایشات لیپید پروفایل و  CRP به روش  استاندارد آزمایشگاهی  و اندازه گیری  تعادل اکسیدان- انتی اکسیدان به  روش                                                     Prooxidants- Antioxidants  Balance(PAB)  صورت می گیرد  (20)

پس از توجیه افراد و کسب رضایت نامه اخلاقی از هر یک از بیماران و افراد سالم ، دور کمر با متر پلاستیکی در فوقانی ترین قسمت ایلیاک اندازه گیری ،وزن و قد هر یک از افراد (بیماران و گروه کنترل) با ترازوی قد سنج دار  Seca  اندازه گیری شده ،شاخص توده بدن  بر اساس فرمول وزن/مجذور قد (m² ) محاسبه ،  سپس فرم اطلاعاتی برای هر کدام تکمیل و از هر یک از افراد خون وریدی جهت اندازه گیری فاکتورهای های بیوشیمیایی سرم خون ، و بالانس اکسیدان _انتی اکسیدان سرم اخذ می گردد.

 لازم به ذکر است که کلیه آزمایشات گلوکز خون، کلسترول، تری گلیسرید، HDL وLDL    به صورت روتین برای کلیه بیمارا ن  اندازه گیری  می گردد.

ضمنا اندازه گیری  بالانس اکسیدان- انتی اکسیدان به  روش modified Prooxidants- Antioxidants  Balance(PAB).  انجام می شود . در این روش بطور همزمان تعادل اکسیدان- انتی اکسیدان  با استفاده از 3,3’5,5’   تترا متیل بنزیدین و دو نوع واکنش مختلف  شامل : یک و.اکنش انزیماتیک که TMB  رنگ زا  بوسیله پراکسیدها  به یک کاتیون رنگی اکسیده می شود،  و  یک واکنش شیمیایی که کاتیون TMB  بوسیله انتی اکسیدانها به یک ترکیب بی رنگ  احیا  می شود،  انجام می گیرد(20).

 به کلیه شرکت کنندگان ( اعم از بیماران و افراد سالم )در خصوص اهداف طرح توضیحات لازم داده خواهد شد و از کلیه افراد رضایت کامل اخذ خواهد شود . افراد باید برای ورود و خروج از مطالعه آزادی کامل داشته باشند. خصوصیاتی که منجر به شناسایی آنها خواهد شد مانند نام و نام خانوادگی و شماره ی پرونده نزد محقق  به صورت محرمانه باقی خواهد ماند.

لازم به ذکر است که به هیچ یک از افراد شرکت کننده در تحقیق ( بیماران و افراد سالم ) هزینه اضافی تحمیل نخواهد شد.

ضمنا پژوهش فوق به نحوی طراحی شده که با کدهای راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی دارای آزمودنیهای انسانی مصوب در پزوهش های علوم پزشکی که مبنای قضاوت اخلاقی در کمیته های منطقه ای اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی می باشد منافات نداشته و مطابق مفاد آن اجرا خواهد شد.

عدم همکاری نمونه ها

تعادل اکسیدان و پراکسیدان،  بیماران قلبی و عروقی ، بیمارستان  امام علی (ع) ،شهرستان زاهدان

1.DeanRT,Fus,Stoker R.Biochemistry and Pathology of redical-ediated protein oxidation Biochem J 1997;324:1-18.

2.stadman ER.Oxidation of free amino acids and amino acid residue in proteins by radiolysis and by metal –catalyzed reactions Annu Rev Biochem 1993;62:797-821.

3.Marrissey PA.Dietary antioxidants in health and disease.Int Dairy J1998;8463-72.

4.Barger Mette M,Can  oxidative damage be treated nutritionally?Clin Nutr2005;24:172-83.

5. Halliwell B,Gutteridge J.Free radicals in biology and medicine.New York:Oxford Unive press;1999.936.

6.Habdous M,Herbeth B,Vincent-Viry M,Lamont JV,Fitzgerald peters S,Vinsvikis S,et al.Serum total antioxidant status,erythrocyte superoxide dismutase and whole –blood glutathione peroxidase avctivities in the starislas cohort:influencing factors and refrence inttervals.Clin Chem Lab Med 2003;41(2):209-15.

7.Hamidi Alamdani D,Palets K,Pegiou T,Sarigianni M,Befani C,Koliakos G ,et al.

A novel essay for the evalution of the prooxidant-antioxidant balance,before and after antioxidant vitamin administration in type 2 diabets patients clinical Biochemistry2007;40(3-4):248-54.

8.Thom TJ.International m ortality from heart disease:rates  and trends .Int J Epidemiol 1989;18(1):20-8.

9.Tietze F.Enzymic method for quantitive determination of nanogram amounts of total and oxidized glutathione:applications to mammalian blood and other tissue.Anal Biochem 1991;43:17-21.

10.Cai H,Harrison DG.Enothelial dysfunction in cardiovascular disease.The role of oxidant stress.Circ RES2000;87(10):840-4.

11.Mutiu-Turkoglu U,Akalin Z.Iihan E,y ILMAZ e, Bilge A ,Nisanci Y,et al.Increased plasma malondialdehyde and protein carbonyl  levels and lymphocyte  DNA damage in patients with angiographically defined coronary  artery disease.Clin Biochem .2005;38:1059-1065.

12.Gutteridge JM.Lipids peroxidation and antioxidants as biomarkers of tissue damage.Clin Chem 1995;41:1819-1828.

13.David Harrison ,K athy K,Griendling,Ulf L ANDMESSER,Burkhard Hornig and Helmut Drexler.Role of oxidative stress in atherosclerosis .Am J Cadiol.2003;40:7-11.

14.Kotur-Stevuljvic J,Memi L,stefanovic A,spasic ,Spasojevic-klimanovska V,bogavac-Stanojevic N,et al.Correlation of oxiiidative stress parameters and inflammatory markers in coronary artery disease patients .Clin Biochem 2007;40(3-4):181-7.

15.Serdar Z, Aslan  K.Dirican M,Saradol E,Y esilbursa D,Serdar A.Lipid and proteins oxidation and anti oxidant status in patients with angigraphically proven coronary artery disease.2006;39:794-803.

16.Pompella A,Visvikis A, Paolicchi A,De Tata V,Casini AF.The changing facts of glutathione ,a cellular protagonist.Biochem pharmacol.2003;66:1499-1503.

17.Strocker R,Keaey JF.Role of oxidative modifications in atherosclerosis.Physiol Rev 2004;84:1381-478.

18.Tatli E,Aktoz M,Buyuklu M,Altun A.The relation ship between coronary artery disease and uric acid 16.levels in young patients with acute myocardial infraction.Cardiology Journal 2008;15(1):21-5.

19.Mahan JD,Warady BA,Frane J,Rosenfeld RG,Swinford RD,Lippe B,Davis DA.Pediatr Nephrol.2010 jun;25(6):1125-30.doi:10.1007/s00467-010-1450-0.Epub2010 Feb23.

20.Alamdari DH,Paletas K,Pegiou T,Sarigianni M,Befani C,Koliakos G.A novel assay for the evaluation of the prooxidant-antioxdant balance ,before and after antioxidant vitamin administration in type 2 diabetes patients.Clin Biochem 2007;40:248-254.

در بدن انسان تعادل ظریفی بین تولید وحذف گونه های اکسیژن واکنش گر(ROS)بهعنوان پرواکسیدان ها وجود دارد.(پرواکسیدان ها ترکیبات شیمیائی هستند که استرس اکسیداتیو را القا مینمایند). پراکسیدان ها این عمل را یا از طریق ایجاد گونه های اکسیژن واکنش گریا مهار سیستم های آنتی اکسیدانیاعمال می کنند،پراکسیدانها یا از فرآیندهای متابولیک ایجاد می شوند ویا از منابع خارجی تامینمی گردند که می توانند به طور بالقوه با مولکول های بدن وارد واکنش شوند . مواد آنتی اکسیدان قبل از اینکه آسیب به مولکول های اصلی بدن وارد شود،آن ها را از محیط پاک می کنند. اما در عین حال حدود 1 درصد از پراکسیدان ها در طول روز نشت می کنند وسبب آسیب اکسیداتیو می شوند. این مسئله می تواندبه دلیل کاهش نسبی آنتی اکسیدان ها در طول روز باشد. استرس اکسیداتیو نتیجه عدم تعادل بین چندفاکتور پراکسیدان وآنتی اکسیداناست(7-5).بیماری قلبی عروقی که شامل بیماری شریان کرونر    (CAD)  ، فشارخون، عارضه مادرزادی قلبی وسکته است از دلایل عمده مرگ ومیر در جهان  بویژه  در در کشورهای صنعتی ودر حال توسعه به شمار می آیند. در ایران نیز طبق آمار وزارت بهداشت، بیماری های قلبی-عروقی اولین عامل مرگ ومیر می باشند و65 درصد افراد در سنین پائین (55-40) به این بیماری مبتلا می شوند .  فاکتورهای خطر عمده وغیر وابسته برای بیماری های قلبی عروقی شامل استعمال سیگار، افزایش فشار خون، افزایش کلسترول تام ,      LDL-کلسترول ، کاهش HDL-کلسترول سرم ،دیابت ملیتوس وافزایش سن ،  وضعیت اقتصادی ومعیشتی پائین،کاهش تحرک و تغییرالگوهای تغذیه ای واستفاده از غذا های پر چرب و پر کالری به جای غذاهای سنتی وغنی از ویتامین ها وترکیبات آنتی اکسیدان  می باشند و همگی می توانند تولید گونه های فعال اکسیژن را افزایش دهند(3). اثرات گونه های فعال اکسیژن برلیپیدها، پروتئین ها وDNA به وسیله طیفی از آنتی اکسیدان ها شامل ویتامین های E-C-A '  ،گلوتاتیون ، اسید اوریک وغیره در بدن کنترل می شود(4).  گونه های فعال اکسیژن از طریق آغاز فرآیندهایی مانند بیان مولکول های چسباننده تحریک، تکثیر ومهاجرت سلولهای ماهیچه صاف عروق، آپوتیوزدراندوتلیوم، اکسیداسیون لیپدها، برهم زدن تعادل آنتی اکسیدان / اکسیدان فعال کردن ماتریکس متلو پروتئازها وتغییرات فعالیت وازوموتوردر ایجاد آترواسکلروز نقش دارند(3). این فاکتورهای خطر معمولا برای ارزیابی وضعیت فردی که به نظر میرسد در معرض بیماری قلبی- عروقی قرار گرفته کاربرد دارند. اما  می توانند 25تا 30 درصد فاکتورهای قلبی- عروقی را در بیماران شامل گردند. به نظر می رسد که عوامل دیگری نقش کلیدی در پیشرفت آترواسکلروز داشته باشند.به این ترتیب استرس اکسیداتیو والتهاب به عنوان فاکتورهای خطر مهم برای بیماری های قلب وعروقی مطرح شده اند.

دارد

با توجه  به روند  رو به رشد بیماریهای قلبی عروقی ، شناخت ریسک فاکتورهای آن  جهت  انجام  اقدامات جدید در روشهای درمانی و در نتیجه کاهش بیماریهای قلبی عروقی  مفید می باشد.

ندارد

ندارد

به هیچ یک از افراد شرکت کننده در تحقیق ( بیماران و افراد سالم ) هزینه اضافی تحمیل نخواهد شد.

ندارد

نتایج تحقیق بصورت کاملاً محرمانه ثبت و آنالیز خواهد شد و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت.

نتایج تحقیق از طریق پزشک معالج با همکاری مجری طرح  به بیماران  اعلام خواهد شد.

این مطالعه به نحوی طراحی شده که افراد  برای ورود و خروج از مطالعه آزادی کامل  را دارند و هیچگونه اجباری جهت شرکت افراد(اعم از سالم و بیمار )در مطالعه نمی باشد.

سن   ....................سال

جنس                      زن                    مرد

وزن              ................... کیلوگرم

قد                 .................... سانتیمتر

 ( k g/m  ²)   ……………….             BMI

دور کمر          .................... سانتیمتر

سابقه بیماری دیابت /  بیماری های عفونی /  کلیوی                دارد                  ندارد

 استفاده از سیگار                                                                           دارد                  ندارد

استفاده از داروهای  کورتیکو استروئیدی                                        دارد                  ندارد

 استفاده از داروهای کاهش دهنده چربی خون                                 دارد                  ندارد

  نتایج آزمایشات