بررسی فراوانی اضطراب و افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک مراجعه کننده به بیمارستان علی اصغر زاهدان در مقایسه با گروه کنترل در سال 1396

دیابت تیپ 1 از بیماری های اتوایمیون محسوب می شد  که با از بین رفتن سلول های بتای جزایر لانگرهانس پانکراس و در نتیجه عدم توانایی تولید انسولین توسط آنها مشخص می شود( 1 و2 ).زمینه ژنتیک و عوامل محیطی در بروز این بیماری نقش مهمی دارند و بیماری غالبا در سنین پایین بروز میکند(3). شیوع دیابت در جهان و در ایران روند فزاینده ای دارد(4) به طوری که حدود 250 میلیون نفر در سراسر جهان به این بیماری مبتلا بوده و هر سال حدود 6 میلیون گزارش جدید از آن منتشر می شود( 5). میزان شیوع دیابت در جهان حدود 1 تا 3 درصد می باشد(6) و این در حالی است که بر اساس مطالعات صورت گرفته در شهرهای مختلف ایران شیوع دیابت از 2/4 درصد تا 9/15 درصد متغیر بوده است. بنابراین به نظر می رسد که متوسط شیوع دیابت در ایران از میزان متوسط جهانی بالاتر باشد( 7).

تخمین زده می شود که تا حدود سال 2025 میلادی ،  حدود سه چهارم  تمام افراد مبتلا به دیابت در کشورهای در حال توسعه زندگی کنند( 8). در حال حاضر، آمار مبتلایان به دیابت وابسته به انسولین در ایران در مقایسه با دیابت غیروابسته به انسولین به طور تقریبی بین 5 تا 10 درصد می باشد . علاوه بر این، به ازای هر 400 تا 500 کودک یک نفر به دیابت نوع یک مبتلا می شود. دیابت وابسته به انسولین در دوران کودکی با افزایش سن شیوع بیشتری پید ا می کند که این میزان در حدود 1/9 درصد در 1000 نفر در سنین کودکی و نوجوانی می باشد که با افزایش سن نیز بیش تر خواهدشد( 9).

این بیماری یک مشکل بهداشتی مهم و پرهزینه هم برای مبتلایان و هم برای نظام مراقبت های بهداشتی درمانی است که کیفیت زندگی بیماران را تهدید می کند( 8). بیماری دیابت محدودیت های بسیاری را از قبیل اجبار در تزریق مکرر انسولین، تامین هزینه داروها، اجبار در رعایت رژیم غذایی، عفونت های مکرر، احتمال بستری شدن در بیمارستان به علت عوارض بیماری و همچنین محدودیت هایی در ازدواج، تولید مثل، تشکیل خانواده و اشتغال به کار برای فرد مبتلا ایجاد می کند که همین امور باعث کاهش سلامت روانی این افراد می شود. به علاوه، اندیشیدن در مورد مشکلات در طول زندگی و کاهش طول عمر بیماران به دلیل عوارض بیماری یا هر گونه اتفاق غیر منتظره در جریان زندگی باعث ایجاد هیجانات منفی فراوانی می شودکه هورمون های ترشح شده ناشی از این هیجانات منفی با افزایش میزان قند خون همراه بوده و ضد انسولین عمل می کنند و این امر موجب تشدید عوارض دیابت می شود( 10).

با در نظر گرفتن افزایش میزان بیماران دیابتی اینگونه به نظر می رسد که همچنان جایگاه خود را به عنوان یک بیماری مهم و مزمن که عوارض مختلفی ایجاد می کند ، حفظ نماید . یکی از مهمترین این عوارض، بیماریهای روانی هستند (11). هر گونه استرس روانی می تواند با فعال کردن محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال باعث افزایش قند خون گردد .  از طرفی افسردگی نیز ارتباطی دو طرفه با دیابت دارد و به عنوان عامل خطری برای ابتلاء به دیابت مطرح شده است(12).

بیشتر مسائل روانشناختی بیماران به دلیل مشکلات تحمیل شده از طرف دیابت مانند رژیم غذایی، محدودیت فعالیت، پایش تهاجمی قند خون، تزریق روزانه انسولین، عوارض مزمن جسمی، بستری شدن در بیمارستان و کوتاه شدن متوسط عمر میباشد پاسخ هیجانی معمول در ابتدای تشخیص بیماری اضطراب است، اما با پیشرفت بیماری، افسردگی بارزتر می گردد (13).

باید به این نکته دقت نمود که عوامل شناختی، رفتاری، هیجانی و اجتماعی در سیر ابتلاء به دیابت، تنظیم وکنترل آن  نقش دارند. از سوی دیگر این بیماری مثل  سایر بیماری های مزمن و ناتوان کننده دیگر، فرد مبتلا خصوصاً کودکان را با مشکلاتی مواجه می سازد که در نتیجه آن، تمامی جوانب زندگی روزمره فرد تحت تأثیر قرار میگیرد. هر چند اکثر این افراد به خوبی با محدودیت های بیماری خود کنار می آیند، اما اقلیت مهمی از آنها در این زمینه مشکلاتی دارند که این موضوع مخصوصاً در مورد کودکان و نوجوانان بارزتر می باشد (14).

یکی از اختلالات روانپزشکی که کودکان و نوجوانان دیابتی را درگیر می کند ، افسردگی است. از آنجا که این بیماران اغلب از عوارض کوتاه مدت و طولانی بیماری اطلاع ندارند، ایجاد اختلالات خلقی چون افسردگی در این افراد دور از ذهن نخواهد بود. افسردگی ارتباطی دو طرفه با دیابت دارد و به عنوان عامل خطری برای ابتلاء به دیابت مطرح شده است. افسردگی بیماری پرعارضه و ناتوان کننده ای است که شیوع آن در بیماران دیابتی بیشتر از جمعیت عمومی بوده و حدود 33 % تخمین زده میشود (15).

افسردگی از جمله بیماریهای خلقی است که با نشانه های خلق پایین، کاهش انرژی و علاقه، احساس گناه، اشکال در تمرکز، بی اشتهایی، افکار مرگ و خودکشی، استرسهای مزمن و روزمره و پایین آمدن سطح بهزیستی روانشناختی مشخص میشود. همزمانی این علائم با سختی های کنترل بیماری و رعایت رژیم غذایی، زندگی مشقت باری را برای کودکان دیابتی به بار می آورد (16).

اضطراب نیز  یک پاسخ سازشی در برابر محرک ها تلقی می شود و نبود آن گاهی انسان را با خطرهای جدی مواجه می کند . اما اگر اضطراب از حد متعادلش فراتر رود و تداوم پیدا کند، دیگر نمی توان آن را سازش یافته تلقی کرد، بلکه باید آن را به عنوان منبع درماندگی دانست بود(17).

از طرفی علی رغم فواید انسولین درمانی، تزریقات روزانه  انسولین و یا خونگیری از نوک انگشت برای کنترل قند خون، تأثیرات روانشناختی متفاوتی بر روی کودکان دارد. در بسیاری از موارد، تزریقات و نمونه گیری از انگشت، موجب اضطراب، ترس و پریشانی کودکان و خانواده ها می شود (18).

برخی محققان شیوع ترس و اضطراب از تزریق انسولین را بین 27 درصد  تا 50 درصد گزارش کرده اند ( 19و20). به طور کلی، تزریقات یکی از تجارب ترسناک، دردناک و اضطراب آور در میان کودکان بوده و باعث بروز دیسترس های عاطفی و رفتاری در آنان می شود. تزریقات روزانه انسولین، عامل مهمی در بروز دیسترسهای رفتاری در کودکان مبتلا به دیابت است. این دیسترس که واکنشهای رفتاری کودکان به ترس، درد یا اضطراب است گاه به صورت گریه، بیان کلامی درد و ترس، و خودداری از اجرای تزریقات نشان داده میشود (19 و 21).

کودکان دیابتی به دلیل مشکلات تحمیل شده از طرف دیابت مانند رژیم غذایی، محدودیت فعالیت، پایش تهاجمی قند خون، تزریق روزانه انسولین، عوارض مزمن جسمی، بستری شدن در بیمارستان و کوتاه شدن متوسط عمر، پاسخهای هیجانی مناسبی نداشته و بهزیستی روانی پایینی را تجربه می نمایند (22).

بررسی متون :

در مطالعات داخلی به برخی ارتباطات در این زمینه پرداخته شده است . برای نمونه در یک کارآزمایی بالینی که توسط عطایی و همکارش ،  بر روی 38 کودک دیابتی در تبریز با هدف تعیین اثربخشی درمان فعالسازی رفتاری مبتنی بر تغییر سبک زندگی بر افسردگی، بهزیستی روانشناختی و احساس گناه در کودکان 7 تا 15 ساله مبتلا به دیابت؛ انجام گرفت مشخص گردید که پیش از انجام مداخله ، نمره افسردگی بیماران در حدود 63 بود که پس از انجام مداخله درمانی در 8 جلسه در گروه مورد، این نمره به 35 رسید که نشان دهنده تاثیر درمان فعال سازی رفتاری بر افسردگی کودکان دیابتی بود(23) .

همچنین در مطالعه دیگری که توسط عبدالهی و همکاران بر روی 25 نفر از نوجوانان دیابتی انجمن دیابت ایران و 25 نفر فرد سالم با هدف بررسی سوگیری توجه (استروپ)، افسردگی و اضطراب در نوجوانان مبتلا به دیابت نوع 1  در تهران انجام گرفت ، مشخص گردید که بیماران دیابتی در کلمات مربوط به دیابت، کلمات خنثی، کلمات مثبت و منفی واکنش زمانی کندتری از گروه کنترل داشتند؛ و به طور کلی نوجوانان دیابتی نسبت به گروه کنترل افسردگی و اضطراب بالاتری را نشان دادند(24).

در چندین مطالعه خارجی نیز به این موضوع پرداخته شده است . در یکی از این مطالعات که به شیوه مرور سیستماتیک توسط Buchberger و همکاران  انجام گردید و  در سال 2016 منتشر شد ، بیان گردید که علائم افسردگی و اضطراب در جوانان با دیابت تیپ 1 ، شیوع بیشتری دارد که این علائم مدیریت درمانی بیماری و کنترل قند خون را تحت تاثیر قرار می دهد که این یافته نیاز به غربالگری جهت همراهی اینگونه اختلالت روانشناسی را پررنگ تر می نماید (25).

همچنین در مطالعه دیگری در سال 2014 توسط Mutlu و همکاران انجام گرفت ، کودکان 8 تا 12 ساله مبتلا به دیابت تیپ یک و همچنین کودکان سالم به عنوان گروه کنترل وارد مطالعه شدند . نتایج این مطالعه نشان داد که گروه مبتلا به دیابت ، به طور معنی داری نمره اضطراب و افسردگی بالاتری را نشان دادند(26).

براساس مطالعات مذکور و اهمیت بیماری دیابت و تاثیر آن بر زندگی کودکان ، و از طرفی ، امکان وقوع برخی مشکلات روانی از قبیل اضطراب و افسردگی در این کودکان ، بر آن شدیم تا به بررسی اضطراب و افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک و عوامل موثر برآن مراجعه کننده به به بیمارستان علی اصغر زاهدان در سال 1396 بپردازیم .

1-  نمره اضطراب در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک در مقایسه با گروه کنترل متفاوت است .

2- نمره افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک در مقایسه با گروه کنترل متفاوت است .

3- ارتباط نمرات اضطراب و افسردگی کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک براساس مدت زمان ابتلا به دیابت.

4-  نمره اضطراب در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک به تفکیک سن و جنس چگونه است ؟

5-  نمره افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک به تفکیک سن و جنس چگونه است ؟

6-نمره اضطراب در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک براساس تعداد دفعات تزریق انسولین در روز چگونه است؟

7-نمره افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک بر اساس تعداد دفعات تزریق انسولین در روز چگونه است؟

8-نمره اضطراب در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک براساس کنترل قندخون چگونه است؟

9- نمره افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک براساس کنترل قندخون چگونه است؟

تعیین وضعیت اضطراب و افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک مراجعه کننده به بیمارستان علی اصغر زاهدان در مقایسه با گروه کنترل

1- مقایسه ی نمره اضطراب در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک در مقایسه با گروه کنترل

2-مقایسه ی نمره افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک در مقایسه با گروه کنترل

3- تعیین ارتباط نمرات اضطراب و افسردگی کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک براساس مدت زمان ابتلا به دیابت

4-  تعیین نمره اضطراب در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک به تفکیک سن و جنس

5-  تعیین نمره افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک به تفکیک سن و جنس

6- تعیین نمره اضطراب در کودکان ونوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک براساس تعداد دفعات تزریق انسولین در روز

7-تعیین نمره افسردگی در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک براساس تعداد دفعات تزریق انسولین در روز

8-تعیین نمره اضطراب در کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک براساس کنترل قندخون

9-تعیین نمره افسردگی در کودکان و نوجوانان متلا به دیابت تیپ یک براساس کنترل قندخون

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

بیمارستان علی اصغر زاهدان

مورد شاهدی

کلیه کودکان و نوجوانان زیر 18 سال مبتلا به دیابت تیپ یک مراجعه کننده به بیمارستان علی اصغر زاهدان در سال 1397-1396 برای گروه مورد و کودکان سالم همسان سازی شده برای گروه شاهد

معیار های ورود :

عدم ابتلا به بیماری زمینه ای دیگر

زندگی در میان خانواده و داشتن پدر و مادر

اعلام رضایت برای شرکت در مطالعه توسط والدین

کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ 1 که حداقل شش ماه از دیابت شان گذشته باشد

کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ1 در رنج سنی 8 تا 18 سال

همسان سازی از نظر تعداد افراد خانواده

همه ی کودکان و نوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک که تحت درمان تزریقی انسولین میباشند

طبق مقاله Buchberger و همکاران (25)، حجم نمونه به‌دست‌آمده، 15 نفر می‌باشد. اما با نظر استادراهنما، تعداد بیماران50 نفر در نظر گرفته می‌شود و به همین تعداد گروه شاهد خواهیم داشت.

n=( z_1-a/z + z_1-B )²(s_1² + s_2² )/(x₁^¯- x₂^¯)

آسان و در دسترس

- چک لیست جمع آوری داده ها

- پرسشنامه استاندارد سنجش اضطراب :  پرسشنامه اضطراب هامیلتون (HRSA) (پیوست یک)

پرسشنامه اضطراب هامیلتون (HRSA) در سال های بین۱۹۶۰ و ۱۹۶۷توسط ماکس هامیلتون ساخته شده و برای ارزیابی شدت اضطراب جزو مقیاس های بالینی قرار گرفت. در حال حاضر این آزمون از شناخته شده ترین آزمون های اضطراب محسوب می شود.

مقیاس درجه بندی هامیلتون شامل ۱۴ مورد بوده و هر مورد در ارتباط با علائم خاص اضطراب می باشد. در این آزمون که توسط درمانگر نمره گذاری می شود , هر مورد ۵ رتبه داشته که حسب شدت علائم از صفر تا ۴ نمره می گیرد. صفر نشان دهنده ی عدم وجود آن علامت و ۴ نشان دهنده ی شدت همان علامت در بیمار می باشد.

- پرسشنامه استاندارد سنجش افسردگی : پرسشنامه افسردگی کودکان ماریا کواس(پیوست دو)

CDI یک ابزار خود گزارشی 27 آیتمی است که جهت ارزیابی نشانه های افسردگی در کودکان و نوجوانان استفاده می شود.آیتم های این پرسشنامه که از پرسشنامه افسردگی بک برگرفته شده است هر نشانه ای را که می تواند مختص افسردگی دوره کودکی باشد ارزیابی می کند: به عنوان مثال خلق پایین،خودارزیابی ضعیف،و مشکلات بین فردی. CDI شامل پنج خرده مقیاس می باشد که عبارتند از:خلق منفی،مشکات بین فردی،احساس بیهودگی،فقدان احساس لذت و عزت نفس پایین.CDIبا سایر پرسشنامه هایمرتبط با افسردگی دوره کودکی و نوجوانی  از جمله مقیاس افسردگی نوجوانان رینولدز همبستگی دارد.

آیتم ها براساس طبقه بندی 0(عدم وجودنشانه) تا 2(وجود نشانه مشخص) نمره گذاری می کنند.نمره کلی(با دامنه 0تا 54که هرچه نمره فرد بیشتر باشدشدت افسردگی فرد هم بیشتر خواهد بود.)باجمع نمرات همه آیتم ها بدست می آید(کواس1985،اسماکر و همکاران1987).

جامعه این مطالعه کلیه کودکان و نوجوانان زیر 18 سال مبتلا به دیابت تیپ یک مراجعه کننده به کلینیک غدد بیمارستان علی اصغر زاهدان در سال 1397-1396 هستند . بیماران پس از تایید تشخیص ، در صورت رضایت به شرکت در مطالعه به صورت آسان و در دسترس  ، وارد مطالعه می شوند .

به ازای هر نفر از بیماران ، یک نفر به صورت همسان سازی شده از سایر مراجعین به کلینیک اطفال که فاقد بیماری زمینه ای و مزمن باشند ، در صورت رضایت انتخاب شده و وارد مطالعه می شود .

گروه ها باهم از نظرمقیم بودن در زاهدان با شهرستان ها و از نظر تعداد افراد خانواده و سطح اقتصادی خانواده همسان سازی می شوند

سپس اطلاعات مورد نیاز و پرسشنامه ها برای هر بیمار تکمیل می گردد . در پایان مطالعه داده ها وارد نرم افزار آماری SPSS شده و مورد تجزیه تحلیل قرار خواهند گرفت.

در پایان مطالعه داده ها وارد نرم افزار SPSS ورژن 20 شده و به کمک آماره های توصیفی ، و همچنین راهنمای امتیازبندی پرسشنامه ها بررسی شده و جهت ارزیابی ارتباطات بین متغیرهای مطالعه ، از آزمون آماری T test برای داده های کمی استفاده خواهد شد.

کدهای اخلاقی  مربوط به دفترچه ی آزمودنی انسانی شامل:1-3-4-11-13-17-19-25-27-29-31

1.هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

۳. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

۴.مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

۱۱.کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

۱۳.کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است.   این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

۱۷.پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

۱۹.عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

۲۵.پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

۲۷.در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

۲۹.نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

۳۱.روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

دفترچه ی گروه های آسیب پذیر فصل اول کدهای 5 و8 و فصل دوم کدهای 2-4، 11، 16، 18

    فصل اول:

۵.پژوهشهای غیر درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیب پذیر استفاده شود کـه نتـایج پـژوهش بـرای خود شرکت کننده یا سایر افرادی که به همان گروه آسیبپذیر تعلق دارند مفید باشد و خطر پژوهش برای هر شرکتکننده بیش از حد متعارف در زندگی روزمره نباشد.   

8.امتناع فرد از قبول یا رد شرکت در مطالعه را باید جدی گرفت و به آن احترام گذاشت  

فصل دوم:

 ۲-۴      - در کودکان 7 تا ۱۵ سال تمام، باید رضایت آگاهانه ی کتبی از سرپرست قانونی گرفتـه شـود  همچنین،  باید متناسب با سطح درک و شناخت کودک، موافقت  آگاهانه ی وی نیـز اخـذ شـود. کـود ک حق دارد که اطلاعات لازم را در حد توانایی فهم خود دریافت کند، نظر خود را بیـا ن کنـ د و تصـمیم بگیرد. روشهای مورد استفاده برای ارائه ی اطلاعات و اخذ رضایت، باید متناسب با سن و قدرت فهـم کودک باشد 

۱۱.پژوهش هایی که مستقیماً سودی به کودکان و نوزادان شرکت کننده نرساند، در صورتی کـه باعـث ایجـادمنافع برای گروه کودکان و نوزادان شود اخلاقی محسوب میشود. البته با این شرط کـه ضـرری را متوجـه آزمودنی ها نکند.

۱۶.در پژوهشهایی که شامل پرسشگری - اعم از مصاحبه یا تکمیل پرسشنامه - اند، باید توجـه داشـت کـه احساس گناه، بدبینی یا نگرانی نامناسب در والدینی که مورد پرسشگری قرار میگیرند ایجاد  نشـو د. بـرای این منظور ،باید توضیحات لازم در ضمن اخذ رضایت آگاهانه ارائه شود.  

۱۸.سرپرستان کودک این حق را دارند که در طی انجام پژوهش کودک خود را همراهی کنند.  

عدم همکاری والدین : که این وضعیت احتمالا به کمک توضیح بیشتر مطالعه و بیان اهمیت ها و جایگاه اجرایی آن ، تا حدودی مرتفع خواهد شد .

اضطراب ، افسردگی ، دیابت تیپ 1

1. Vence MDL, Benoist C. veta-Cell Death During Progression to Diabetes Nature 2001;  414(6865):792-8

2. Gregg RK, et al. A Sudden Decline in Active Membrane-bound TGF-Beta Impairs Both T Regulatory Cell Function and Protection against Autoimmune Diabetes. J Immuno1 2004; 173(12):7308-16.

3.Mukherjee R, et al. Regulation of type 1 Diabetes by a Self-MHC Class II Peptide: Role of Transforming Growth Factor Beta (TGF-beta). Cell Mol Bio1 (Noisy-le-grand)2003; (492): 159-69.

4.  Moatari M, Ghobadi A, Beigi P, Pishdad GH. Impact of self-management on metabolic indicators in insulindependent diabetics. J Diabetes Metab Disord 2012; 11(1): 6 (Persian).

5.  Ghiasi G, Farshchi A, Pourmotabbed A, Bahrami Nedaee E. Effect of intrahippocampal CA1 injection of insulin on spatial learning and memory deficits in diabetic rats. Journal of Kermanshah University of Medical Sciences 2011; 15(1): 1-12 (Persian).

6.  Rezaei J, Rezaie M, Ansary H, Khalid B, Teimoori B, Khatuni A, SafariY. Self-care observance rate of insulin therapy in diabetic patients referred to a diabetes research center in Kermanshah. Kermanshah University of Medical Sciences 2002;4(15): 47-54 (Persian).

7.  Imani Z, Ryani M, Borhani F, Dortaj I.Effects of empowerment program on attitude toward disease in. Journal of qualitative Research in Health Sciences 2011; 10(2): 1-8 (Persian).

8.  Jahanlu A, Ghofranipour F, Vafaei M, Kimiagar M, Heidarnia A, Sobhani A. Assessment constructs of Health belief model on HbA1c in diabetic patients with good control and poor. Hormozgan Medical Journal 2008; 12(1): 37-42 (Persian).

9.  Kermansaravi F, Navidian A, AnsaryMoghadam A. Quality of Life in Type 1 Diabetic Adolescents in Zahedan. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism (IJEM). 2011; 13(6): 651-657 (Persian).

10.  Talakoob S, Gozi M, Ghazavi Z, Attari A. Check of effect relaxation on level blood glocose children with diabetes. J Nurs Midwifery 2005; 2(2): 63-69 (Persian).

11. Powers A. Diabetes Mellitus. Kasper D, Fauci A, Longo D, editors. Harrison's Endocrinology. 16th ed. McGraw- Hill: Medical Publishing division; 2006: 283-327.

12. Sridhar GR. Psychiatric co-morbidity & diabetes. Indian J Med Res 2007; 125(3): 311-20.

13. Koopmanschap M. Coping with Type II diabetes: The patient's perspective. Diabetologia 2002; 45(7):S18-22.

14.  Calvín JL, Gaviria A, Ríos MD. Prevalence of depression in type 2 diabetes mellitus. Revista Clínica Española 2015; 215(3): 156-64.

15.  Shirey K, Manyara SM, Atwoli L, Tomlin R, Gakinya B, Cheng S, et al. Symptoms of depression among patients attending a diabetes care clinic in rural western Kenya. J Clin& Translat Endocrin 2015; 2(2): 51-4.

16.  Davis T, Hunt K, Bruce D, Starkstein S, Skinner T, McAullay D, et al. Prevalence of depression and its associations with cardio-metabolic control in Aboriginal and Anglo-Celt patients with type 2 diabetes: The Fremantle Diabetes Study Phase II. Diabet Res and Clin Practice 2015; 107(3): 384- 91.

17. Janbozorgi M. Investigation the effectiveness psychotherapy with and without Islamic religiosity orientation on anxiety and tension. J Psycho. 2000;2(4): 343-68. [Persian].

18. Anne Mclvor J. Will the needle make me bleed to death? [thesis]. Wellington, New Zealand: Massey University; 2011.

19. Simmons JH, Mcfann KK, Brown AC, Rewers A, Follansbee D, Temple-Trujillo RE, et al. Reliability of the diabetes fear of injecting and self-testing questionnaire in pediatric patients with type 1 diabetes. Diabetes Care. 2007;30(4):987-8.

20. Kermansaravi F, Navidian A, Ansari Moghadam A. Quality of life in type 1 diabetic adelescents in Zahedan. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism. 2011;13(6):651-7. [Persian]

21. Mccarthy AM, Kleiber C. A conceptual model of factors influencing childrens responses to a painful procedure when parents are distraction coaches. J Pediatr Nurs. 2006; 21(2):88-98.

22. Davies M. Psychological aspects of diabetes management. Medicine 2015; 43(1): 57-9.

23. Ataie Moghanloo V, Ataie Moghanloo R. The Effect of Behavioral Activation Therapy Based on Changing Lifestyle on Depression, Psychological Well-being and Feelings of Guilt in Children between 7-15 Years Old with Diabetes. JRUMS. 2015; 14 (4) :325-338

24. Abdollahi M H, Hosseinpour G, Rajab A, Ramezani V. Attention bias, depression and anxiety in adolescents with Diabetes type 1. rph. 2009; 2 (4) :1-10

25. Buchberger B, Huppertz H, Krabbe L, Lux B, Mattivi JT,  Siafarikas  A. Symptoms of depression and anxiety in youth with type 1 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Psychoneuroendocrinology. 2016:  7; 70-84.‏

26. Mutlu EK, Mutlu C, Taskiran H, Ozgen IT. Association of physical activity level with depression, anxiety, and quality of life in children with type 1 diabetes mellitus. Journal of Pediatric Endocrinology and Metabolism. 2015 Nov 1;28(11-12):1273-8.

یک طرح پرسشنامه ای که بر روی کودکان ونوجوانان مبتلا به دیابت تیپ یک مرجعه کننده به کلینیک غدد بیمارستان عل اصغر با کسب رضایت شفاهی از والدین صورت می گیرد

ندارد

با توجه به اهمیت بیماری دیابت و شیوع آن در بین کودکان ونوجوانان  و امکان ارتباط  آن با اضطراب و افسردگی می توان با تشخیص به موقع و درمان  این اختلالات روانی سبب بهبود کیفیت زندگی در این افراد شد

ندارد

ندارد

هزینه ای جهت بیمار ندارد

ندارد

اطلاعات بیمار بصورت محرمانه با درج کد باقی میماند

پاسخگویی به پرسش ها توسط مسیول ارشد مطالعه انجام می شود 

دارد

بصورت آگاهانه و کتبی از بیمار گرفته می شود

پیوست یک : پرسشنامه اضطراب هامیلتون

هدف: درجه بندی اضطراب کودکان و نوجوانان

پیوست دو : پرسشنامه افسردگی CDI

در این پرسشنامه 72 سؤال مطرح شده است که احساسات و افکار مختلف را ارائه می دهد.یک یک سوالات را می خوانید و هر یک از جملات را که بیشتر مربوط به کارها و احساسات و افکار شما در طول دو هفته گذشته می باشد انتخاب می کنید.تا سوال اول را جواب ندادید به سراغ سوال دوم نروید.پاسخ صحیح یا غلط وجود ندارد شما باید جمله ای را انتخاب کنید که بیشتر حالات و احساسات شما را در دو هفته گذشته نشان می دهد.در مقابل جمله ای که انتخاب می کنید  علامت بزنید.

پاسخ موردنظرتان را با علامت (×) مشخص کنید.لطفا هیچ سوالی را بدون پاسخ نگذارید