بررسی فراوانی عفونت هپاتیت C در بین کارکنان درمانی بیمارستان بوعلی زاهدان در سال 1397

هپاتیت های ویروسی یک از پنج عامل عفونی مرگ زودرس در جهان می باشند و هر سال حداقل یک میلیون نفر از جمعیت جهان بر اثر هپاتیت های ویروسی می میرند(1). عفونت هپاتیت C شایعترین عامل بیماری کبدی پیشرفته در بسیاری از کشورها می باشد. شیوع آن در جمعیت عادی در ایران کمتر از 1 درصد است و بیشتر در مصرف کنندگان وریدی مواد مخدر و دریافت کنندگان خون رخ می دهد(2 و 3).

مرکز پیشگیری و کنترل بیماری ها (CDC) تخمین زده که تعداد موارد جدید عفونت هپاتیت C حاد در آمریکا از 230000 در هر سال در دهه 1980 کاهش یافته و به وضعیت کنونی اش ( حدود 17000 مورد در سال) رسیده است. میزان بروز کلی در سال 2010 حدود 3/0 در هر 100000 نفر تخمین زده شده است(4). بار عفونت هپاتیت C در بسیاری از کشورهای توسعه یافته (مثل استرالیا و بسیاری از کشورهای اروپای غربی) مشابه آمریکا (کمتر از 2 %) می باشد. این میزان ها در بسیاری از کشورهای اروپای شرقی و آمریکای لاتین، کشورهای شوروی سابق، و کشورهای خاصی در آفریقا، آسیای میانه و آسیای جنوبی، بیشتر است (بیشتر مساوی 3 %)(5 و6 ). اعتقاد بر این است که کشور مصر بیشترین میزان عفونت هپاتیت C را در بین کشورهای دنیا دارد(بیشتر از 10 %)(6).

به صورت گلوبال، حدود 170-130 میلیون نفر (3-2 % جمعیت جهان) با عفونت ویروس هپاتیت C زندگی می کنند(5). این عفونت، خصوصا در حالت مزمن، همراه با مورتالیتی و موربیدیتی قابل توجهی می باشد. بیش از 350000 میلیون مرگ در هر سال به عفونت هپاتیت C نسبت داده می شود که اکثر موارد آن ناشی از سیروز کبدی و کارسینوم هپاتوسلولار (HCC) می باشد(7). در سطح دنیا حدود 27 % موارد سیروز و 25 % موارد کارسینوم هپاتوسلولار به هپاتیت C نسبت داده می شود و این میزان در کشورهایی که بار بیماری بیشتر است، بیشتر می باشد. بعنوان مثل در ژاپن، تا حدود 90 % تمامی موارد کارسینوم هپاتوسلولار ناشی از عفونت هپاتیت C می باشد(7).

در کشورهای توسعه یافته، که خون های اهدایی به صورت روتین از نظر هپاتیت C بررسی شده و روش های کنترل عفونت و تزریق ایمن انجام می شود، انتقال هپاتیت C عمدتا از طریق مصرف داروی تزریقی صورت می گیرد(8). اما در کشورهای در حال توسعه هنوز شایعترین راه انتقال، مرتبط با مراقبت های سلامتی(health care associated) است(9). تزریقات غیرایمن در شرایط مرتبط با سلامتی شایعترین عامل انتقال هپاتیت C در سطح دنیا بوده که منجر به بروز 2 میلیون مورد جدید عفونت هپاتیت C در هر سال می گردد. دریافت کنندگان خون و محصولات خونی هم در معرض خطر عفونت هپاتیت C می باشند(9).

در مطالعه ای Abdel-Nasser و همکارانش در سال های 2009-2008 در لیبی روی 601 نفر از کارکنان سلامتی انجام دادند، میزان کلی مثبت شدن آنتی بادی های Anti-HCV، مساوی 0/2 درصد بوده که در 3/33 % از اینها HCV-RNA مثبت بود(10).

در مطالعه دیگری که Jobran M Alqahtani و همکارانش در عربستان سعودی روی 600 دانشجوی پزشکی و کارکنان سلامتی انجام دادند، سروپریوالانس کلی HBV در بین دانشجویان پزشکی و مراقبین سلامتی به ترتیب 7/1 و 7/8 % بود. در این مطالعه هم چنین سروپریوالانس کلی HCV در بین این افراد بین 0 تا 3/0 % بود(11).

محمدعلی بهناز و همکارانش نیز در سال 1381 در شهر یزد انجام داده و طی آن به بررسی شیوع عفونت هپاتیت C در دندانپزشکان پرداخته و گزارش کردند که از 104 نمونه گرفته شده از دندانپزشکان، هیچ کدام از انها از نظر Anti HCV مثبت نبوده اند(12).

در مطالعه ای که Shagufta Hussain و همکارانش در سال 2009 در پاکستان  انجام دادند، گزارش که در بین 383 نفر از مراقبین سلامتی که مورد بررسی قرار گرفتند، 5/0 % از نظر هپاتیت B و 6/1 % از نظر هپاتیت C مثبت بودند(13).

در مطالعه دیگری که پریسا شعاعی و همکارانش در اصفهان روی 203 نفر از تکنولوژیست های آزمایشگاهی پزشکی، تکنیسین و نظافتچیان  انجام دادند، گزارش کردند که تمامی افراد از نظر آنتی بادی هپاتیت C منفی بودند(14).

در مطالعه ای که متانت و همکارانش در سال 1385 در زاهدان انجام دادند مقایسه شیوع هپاتیت C در بیماران دیابتیک و افراد دونور بررسی شد  هیچ ارتباط معنی داری بین عفونت هپاتیت C و دیابت یافت نشد(15).

با توجه با اهمیت عفونت هپاتیت C و بار ایجاد شده توسط این بیماری در جامعه و عوارض ناشی از آن، در این مطالعه بر آنیم تا به بررسی شیوع عفونت هپاتیت C در بین کارکنان درمانی بیمارستان آموزشی( بوعلی) دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بپردازیم.

فراوانی عفونت هپاتیت C در بین دستیاران پزشکی چقدر است؟

فراوانی عفونت هپاتیت C در بین پرستاران چقدر است؟

فراوانی عفونت هپاتیت C در بین بهیاران چقدر است؟

فراوانی عفونت هپاتیت C در کارکنان درمانی با جنیست آنان ارتباط دارد؟

فراوانی عفونت هپاتیت C در کارکنان درمانی با سابقه دریافت فراورده های خونی قبل از سال 75 ارتباط دارد؟

فراوانی عفونت هپاتیت  Cدر کارکنان درمانی با سابقه Needle stick شدن ارتباط دارد؟

تعیین فراوانی عفونت هپاتیت C در بین کارکنان درمانی بیمارستان آموزشی(بوعلی) دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

تعیین فراوانی عفونت هپاتیت C در بین دستیاران پزشکی

تعیین فراوانی عفونت هپاتیت C در بین پرستاران

تعیین فراوانی عفونت هپاتیت C در بین بهیاران

تعیین فراوانی عفونت هپاتیت C در کارکنان درمانی برحسب جنسیت آنان

تعییین فراوانی عفونت هپاتیتC در کارکنان درمانی برحسب سابقه دریافت فرآورده خونی قبل از سال 75

تعییین فراوانی  عفونت هپاتیتC در کارکنان درمانی برحسب سابقه Needle stick شدن

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

توصیفی

کلیه پرسنل بیمارستان بوعلی شهر زاهدان        

کلیه پرسنل

سرشماری

فرم اطلاعاتی

در این مطالعه با هدف بررسی فراوانی عفونت هپاتیت Cدر بین کارکنان درمانی بیمارستان  بوعلی شهر زاهدان، پس از تصویب طرح در پژوهش دانشکده پزشکی، پژوهشگر (دانشجو) با در دست داشتن فرم اطلاعاتی، به واحد بهداشت و کنترل عفونت بیمارستان مذکور مراجعه کرده و با مسئول واحد مربوطه به گفتگو پرداخته و شرایط و اهداف مطالعه را برای وی توضیح میدهد. پس از موافقت مسئول مذکور و انجام هماهنگی های لازم، پرونده های کلیه دستیاران، پرستاران و بهیاران از واحد مربوطه بدست آمده و اطلاعات لازم از قبیل سن، جنس، حرفه، و داشتن یا نداشتن عفونت هپاتیت C از پرونده استخراج شده و در فرم اطلاعاتی ثبت خواهد گردید و برای افراد بدون آزمایش و بررسی نشده نمونه خون گرفته خواهد شد و در مرکز تحقیقات بیماری های عفونی و گرمسیری بیمارستان بوعلی تست ELISA جهت تشخیص HCV Ab انجام خواهد شد. درنهایت اطلاعات بدست آمده وارد نرم افزار SPSS خواهد گردید.

جهت توصیف داده ها از آمارهای توصیفی ( شامل جداول و نمودارهای آماری

)استفاده خواهد گردید. ضمنا داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS گزارش خواهد شد.

 دفترچه  راهنمای عمومی آزمودنی انسانی

کد 1: هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد 2:در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

کد 3:پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

کد 4:مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

کد 5: قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

کد 7: اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

کد 13: کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد 14:اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر

گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

کد 15: پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

کد 25 : پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد 28 :پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد 29:نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد

کدهای اخلاقی مربوط به عضو و بافت:

1. 1. پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافتها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانیاند و کرامت انسانی اقتضا میکند که جمعآوری، نگهداری، استفاده و نابودسازی آنها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.
   2. از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهشهایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماریها و ارتقای سلامت انسانها دنبال میکنند.
   3. تمامی پژوهشها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیتهی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیتهی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیتهی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.
   4. رضایت آگاهانهی فرد دهندهی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایتنامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرحنامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد.
   5. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهندهی نمونهی ذخیرهشده یا جانشین قانونی او امکانپذیر نباشد، بهشرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفادهی پژوهشی، در صورت تأیید کمیتهی اخلاق در پژوهش میتوان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونههایی استفاده شود که به نحو برگشتناپذیر بینام شده باشد.
   6. تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمعآوری و ثبت میشود، راز حرفهای تلقی میشود؛ از این رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آنها مراعات شود.
   7. مرکز انجام دهندهی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بینام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.
   8. پژوهشگر باید از اعضاء و بافتهایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار میگیرد استفادهی بهینه کرده، از هدر رفتن آنها جلوگیری کند
   9. پژوهشگر موظف است که تمهیدات لازم ایمنی، از جمله آزمونهای غربالگری و وسایل محافظتکننده را برای جلوگیری از انتقال آلودگی از اجزای بدنی مورد استفاده به هر فرد دیگر، اعم از پژوهشگران، آزمودنیها یا سایر افرادی که در فرایند پژوهش با این مواد سروکار خواهند داشت، پیشبینی و تأمین کند.
   10. پژوهش بر روی عضو و بافت ممکن است به ایجاد روشها و محصولاتی منجر شود که به استفادهی تجاری از آنها بینجامد. حقوق مالکیت معنوی نتایج حاصل از اینگونه پژوهشها باید مورد تأیید و حمایت قرار گیرد. احتمال استفادهی تجاری از نتایج پژوهش و اشخاصی که احتمالاً از آن منتفع خواهند شد باید در رضایتنامهآورده شود.
   11. زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنیها از نتایج پژوهش باید در رضایتنامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نمایندهی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش دربارهی او بهدست میآید، دسترسی داشته باشد.

در صورت کمبود بافت یا عضو، باید استفادههای درمانی بر استفادههای پژوهشی اولویت داده شود. 

عدم همکاری پرسنل

فراوانی , هپاتیت C , کارکنان درمانی

1. Barros LA, Pessoni GC, Teles SA, Souza SM, Matos MA, Martins RM, et al. Epidemiology of the viral hepatitis B and C in female prisoners of Metropolitan Regional Prison Complex in the State of Goiás, Central Brazil. Revista da Sociedade Brasileira de Medicina Tropical 2013;46(1):24–9.
2. Alter Mj. Epidemiology of hepatitis c in the west. Semin liver Dis 1995: 15: 5-14.
3. Alavian  SM,  Adibi  P,  Zali  M-R,  Hepatitis  C  virus  in  Iran:  Epidemiology  of  an  emerging infection. Archives of Iranian Medicine, 2005; 8: 84-90.
4. Wasley A, Grytdal S, Gallagher K, Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Surveillance for acute viral hepatitis--United States, 2006. MMWR Surveill Summ 2008; 57:1.
5. World Health Organization. Global burden of disease (GBD) for hepatitis C. J Clin Pharmacol 2004;44:20-9.
6. Sievert W, Altraif I, Razavi H, et al. A systematic review of hepatitis C virus epidemiology in Asia, Australia and Egypt. Liver Int 2011;31(Suppl 2):61-80.
7. Perz JF, Armstrong GL, Farrington LA, Hutin Y, Bell B. The contributions of hepatitis B virus and hepatitis C virus infections to cirrhosis and primary liver cancer worldwide. J Hepatol 2006;45:529-38.
8. Williams IT, Bell BP, Kuhnert W, Alter MJ. Incidence and transmission patterns of acute hepatitis C in the United States, 1982–2006. Arch Intern Med. 2011;171:242-8.
9. Hauri AM, Armstrong GL, Hutin Y. The global burden of disease attributable to contaminated injections given in health care settings. Int J STD AIDS2004;15:7-16.
10. Abdel-Nasser Elzouki, Salwa M. Elgamay, Abdeulaziz Zorgani, Omer Elahmer. Hepatitis B and C status among health care workers in the five main hospitals in eastern Libya. Journal of Infection and public health (2014);7:534-541.
11. Jobran M Alqahtani, Saeed A Abu-Eshy, Ahmed A Mahfouz, Awad A El-Mekki and Ahmed M Asaad. Seroprevalence of hepatitis B and C virus infections among health students and health care workers in the Najran region, southwestern Saudi Arabia: The need for national guidelines for health students. BMC Public Health 2014, 14:577.
12.   بهناز م ع،  بهناز ف، محمدزاده م. شیوع عفونت هپاتیت C در دندانپزشکان شهر یزد و سنجش آگاهی آنها در مورد انواع هپاتیت. مجله دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران، دوره 17 شماره 1، سال 1383. صفحات:59-55.
13. Shagufta Hussain, Niveen Asher Patrick, Rabia Shams. Hepatitis B and C Prevalence and Prevention Awareness among Health Care Workers in a Tertiary Care Hospital. International Journal of Pathology; 2010; 8(1): 16-21.
14. Parisa Shoaei,1 Noushin Lotfi,1 Razieh Hassannejad,1 Majid Yaran,1 Behrooz Ataei,1 Nazila Kassaian,1 Maryam Foroughifar,1 and Peiman Adibi. Seroprevalence of Hepatitis C Infection among Laboratory Health Care Workers in Isfahan, Iran. Int J Prev Med. 2012 Mar; 3(Suppl1): S146–S149.

15.متانت م,شریفی مود ب,صانعی مقدم ا،علوی نایینی ر،نادری م،خسروی س. شیوع هپاتیت C در بیماران دیابتی شهرستان زاهدان ، طبیب شرق ،شماره 3،1385، صفحات 179تا 186.

هپاتیت های ویروسی یک از پنج عامل عفونی مرگ زودرس در جهان می باشند و هر سال حداقل یک میلیون نفر از جمعیت جهان بر اثر هپاتیت های ویروسی می میرند . عفونت هپاتیت C شایعترین عامل بیماری کبدی پیشرفته در بسیاری از کشورها می باشد. شیوع آن در جمعیت عادی در ایران کمتر از 1 درصد است و بیشتر در مصرف کنندگان وریدی مواد مخدر و دریافت کنندگان خون رخ می دهد.

با توجه با اهمیت عفونت هپاتیت C و بار ایجاد شده توسط این بیماری در جامعه و عوارض ناشی از آن، در این مطالعه بر آنیم تا به بررسی شیوع عفونت هپاتیت C در بین کارکنان درمانی بیمارستان آموزشی بوعلی زاهدان بپردازیم.

با کسب رضایت آگاهانه برای بررسی آنتی بادی ویروس هپاتیت C انجام می پذیرد

مطلع شدن از وضعیت ابتلا به هپاتیت C

خونریزی و درد در ناحیه رگ گیری

به عهده مجری است

از آزمودنی بابت شرکت در طرح هزینه ای دریافت نمی گردد و کلیه هزینه ها به عهده مجری می باشد. 

در صورت وجود استفاده از مدارک و ازمایشات قبلی پرسنل

اطلاعات پرسنل کاملا محرمانه و با رعایت نکات اخلاقی بایگانی خواهد شد

به تمامی سولات آزمودنی ها در خصوص نحوه انجام طرح پاسخ داده خواهد شد. 

پرسنل کاملا آزادانه اختیار انصراف از طرح و خروج از پروژه را در هر مقطع زمانی دارند

از تمامی آزمودنی ها فرم رضایت  به صورت کتبی گرفته می شود

فرم اطلاعاتی