بررسی اثر ضدقارچی غلظت های مختلف عصاره‌ی حنا بر روی رزین آکریلی آلوده به کاندیدا آلبیکنس در شرایط آزمایشگاهی

اﺳﺘﺌﻮﻣﺎﺗیﺖ  ناشی از دندان های مصنوعی در 11 تا 67 درصد از افرادی که از دندان های مصنوعی کامل استفاده می کنند گزارش شده است که به صورت التهاب منتشر نواحی تحت پوشش دست دندان ماگزیلا(فوقانی)و ماندیبولار(تحتانی) دیده می شود. این عارضه اغلب در افراد استفاده کننده از دست دندان کامل دیده می شود و در حداقل 70% از افراد با نشانه های بالینی اﺳﺘﺌﻮﻣﺎﺗیﺖ ناشی از استفاده از دست دندان مصنوعی یا دست دندان ،  رشد و تکثیر بیش از حد کاندیدا در دهان گزارش شده است (1).

اﺳﺘﺌﻮﻣﺎﺗیﺖ  ناشی از دندان های مصنوعی یکی از مشکلات رایج در استفاده کنندگان از دندان های مصنوعی می باشد این پدیده ،ناشی از چسبندگی و کلونیزاسیون کاندیدا آلبیکنس بر روی آن می باشد. ضدعفونی کردن پروتز با ضدعفونی کننده های شیمیای رایج می تواند منجر به ضایعات آلرژیک دهانی گردد همچنین مطالعات متعدد نشان دهنده نقش مهم کاندیدا از جمله گونه کاندیدا آلبیکنس در چسبندگی برروی سطوح مخاطی دست دندان ، تحریک و واکنش آلرژیک بافت مخاط و بروز کاندیدیازیس دهانی ناشی از دست دندان  می باشد(2).

فاکتورهای مختلف مربوط به قارچ کاندیدا و همچنین بعضی تغییرات مربوط به میزبان در ایجاد اﺳﺘﺌﻮﻣﺎﺗیﺖ ناشی از دندان های مصنوعی دخیل هستند علاوه بر توانایی چسبندگی ﻗﺎرچ،  تولید آنزیم های ﭘﺮوﺗﺌﻮﻟیﺘیک  که موجب توانایی نفوذ قارچ به بافت ها می شود ، تغییر فنوتیپ قارچ از فرم مخمری به فرم هیف و توانایی مقابله با بعضی از مکانیسهای ایمنی بدن از سایر فاکتورهای  ویرولانس  یا بیماریزایی این قارچ معرفی شده است (3).

از فاکتورهای مربوط به میزبان می توان به کاهش جریان بزاق ، سطوح متخلخل و دارای حفره آکریلیک ، ترومای ناشی از دست دندان های نو و بد ساخت ، تغییر pH در پلاک دندانی ، استفاده طولانی مدت از داروهای آنتی بیوتیک و اﺳﺘﺮوﺋیﺪﻫﺎ، ابتلای به  دیابت و نارسایی در سیستم ایمنی استفاده کنندگان از دست دندان از عوامل موثر در بروز استوماتیت  ناشی از استفاده دندان های مصنوعی می باشند(4).

مطالعات اخیر و گزارش های قبلی نشان می دهد که سطوح ناصاف و شکاف و شکستگی های آکریلیک ، موجب افزایش سطح بالاتری از کلونیزه شدن کاندیدا نسبت به ماده ای با سطح صاف می شود (5 و 6).

اتصال و کلونیزه شدن  کاندیدا بر روی سطح دندان مصنوعی موجب تولید بیوفیلم کاندیدایی (Candidal biofilm) می شود که منبعی از کاندیدا را در محیط دهانی فراهم می کند. ترومای ناشی از دست دندان بر روی مخاط باعث کاهش مقاومت در برابر عفونت و افزایش نفوذپذیری اپی تلیوم دهان نسبت به آنتی ژنهای کاندیدایی و توکسین های این قارچ می شود که در نهایت می تواند باعث اﺳﺘﺌﻮﻣﺎﺗیﺖ ناشی از دست دندان  شود. این عارضه به خصوص بدنبال استفاده از دست دندان قدیمی یا دست دندان با تطابق ضعیف شایعتر و شدیدتر است (7).

این عارضه ممکن است موجب گسترش کاندید یازیس در بیماران دچار نقص ایمنی و افرادی که از دندان مصنوعی استفاده می‌کنند و بهداشت دهانی پایینی دارند شود (3 و 8).

یافته های قبلی حاکی از آن است که مسواک زدن با خمیر دندان یکی از معمول‌ترین روش های بهداشت دندان‌های  مصنوعی می باشد (9 و 10).

مسواک زدن روشی ساده ، ارزان و موثر برای از بین بردن بیوفیلم دندان مصنوعی می باشد. با توجه به این که افراد دارای دست دندان اغلب مسن بوده و ممکن است دچار محدودیت حرکتی دستها باشند و یا بدلیل عدم آگاهی از اهمیت بهداشت دهان و دست دندان به طور مرتب از این روش استفاده نکنند ، به همین دلیل میزان شیوع عوارض ناشی از دست دندان در آنها همچنان بالاست (11 و 12).

استفاده از روش های شیمیایی برای تمیز کردن دندان های مصنوعی به طور عمده شامل قرار دادن آنها در محلول های تمیز کننده تجاری و انواع خانگی آن مانند هیپوکلریت سدیم می باشد .آنها معمولا سطح صاف رزین آکریلیک را حفظ کرده و تغییری درآن ایجاد نمی کنند و بنابراین احتمال تجمع بیوفیلم را کاهش می دهند. به هر حال تعدادی از محلولهایی که در این روش جهت تمیز کردن دندان های مصنوعی استفاده می شود گران بوده و یا ممکن است که به رزین آکریلیک و آلیاژهای فلزی مورد استفاده در ساخت دست دندان مصنوعی آسیب برسانند و در بسیاری از موارد استفاده از این مواد باعث عوارض جانبی از جمله حساسیت های مخاط دهانی شده است (13 و 14).

به همین دلیل اخیرا گرایش زیادی از افراد دارای دست دندان و دندانپزشکان به استفاده از داروها و عصاره های گیاهی به عنوان مواد ضدعفونی کننده دست دندان شده است. حنا گیاه بومی ایران است که هر چند خواص دارویی آن گزارش شده اما به طور سنتی از حنا برای رنگ کردن بدن استفاده می شود. حنا حاوی مانیتول، اسید تانیک،موسیلاژ و اسید گالیک می باشد اما مهمترین ماده تشکیل دهنده آن 2- هیدروکسی ناپتوکوینون یا لازون است که به عنوان یک عامل فعال زیستی شناخته شده است در طب سنتی از حنا برای رفع عفونت های قارچی بین انگشتان پا، زیرسینه و کشاله ران و همچنین رفع جوش های دهان استفاده شده و مطالعات جدیدی نیز اثرات ضدباکتریال، ضد انگلی وضدقارچی این گیاه را نشان داده است (15 و 16).با توجه به اینکه نتیجه ی یک آزمایش می تواند توسط فاکتور های مختلفی مانند روش استخراج اسانس از گیاه،محیط مورد استفاده برای رشد ,pH محیط،مدت زمان انکوباسیون و دمای انکوباسیون تحت تاثیر قرار گیرد.لذا مقایسه ی اطلاعات منتشر شده پیچیده و مشکل است.حداقل غلظت ممانعت کننده(Minimum Inhibitory Concentration)و حداقل غلظت کشنده(Minimum Fungicidal Concentration)توسط اکثر محققین به عنوان معیاری برای تعیین فعالیت ضدمیکروبی اسانس ها ذکر شده است.تعیین حداقل غلظت ممانعت کننده (MIC)و حداقل غلظت کشنده(MFC)در مقالات منتشر شده متفاوت است و این مسئله ازموانع دیگر مقایسه ی مطالعات می باشد.(18)

جعفری و همکارانش در سال 2014به مقایسه ی اثربخشی عصاره ی آبی حنا و هیپوکلریت سدیم جهت ضدعفونی قطعات آکریلی که به صورت تجربی به کاندیدا آلبیکنس آلوده شده اند،پرداخت.تفاوت معنی داری بین پلاک های رزین آکریلی ضدعفونی شده با عصاره ی آبی حنا و هیپوکلریت سدیم و نیستاتین مشاهده شد.هیپوکلریت سدیم 100درصد کاهش بیوفیلم داشت درحالی که عصاره ی آبی رقیق حنا بیش از 80 درصد کاهش بیوفیلم نشان داد و کمترین اثر کاهشی مربوط به آب مقطر استریل بود.نتیجه ی نهایی این مطالعه نشان داد که غوطه وری دست دندان در محلول رقیق حنا جهت کنترل بیوفیلم کاندیدا و جلوگیری از استوماتیت ناشی از دست دندان مصنوعی می تواند کارآمد باشد(3).

کامران و همکارانش در سال 2013خواص ضدعفونی کنندگی مایکروویو،هیپوکلریت سدیم و نیستاتین در قطعات رزین آکریلی آلوده به کاندیدا آلبیکنس را مقایسه کردند.در هر سه روش ،قطعات آلوده به کاندیدا آلبیکنس کاملاً ضدعفونی شده بودند و تفاوت آماری معنی داری بین سه روش مشاهده نشد(p=0.0001) .(18)

با توجه به این که حنا گیاهی ارزان و در دسترس است و باتوجه به این که هنوز عارضه‌ای در استفاده از آن گزارش نشده، هدف از انجام  مطالعه حاضر مقایسه‌ی اثربخشی  غلظت های مختلف عصاره‌ی حنا  بر روی  رزین آکریلی آلوده به کاندیدا آلبیکنس در شرایط آزمایشگاهی می باشد.

MICعصاره حنا بر کاندیدا آلبیکنس در نمونه های رزین آکریلیدر غلظت های مختلف چقدر است؟

MFCعصاره حنا بر کاندیدا آلبیکنس در نمونه های رزین آکریلی در غلظت های مختلف چقدر است؟

اثربخشی آزمایشگاهی غلظت های مختلف عصاره ی حنا  بر روی  رزین آکریلی آلوده به کاندیدا آلبیکنس به چه میزان است؟

اثر ضد قارچی عصاره آبی حنا  بر پلاک کاندیدایی موجود بر روی قطعات رزین آکریلی آلوده به کاندیدا آلبیکنس

تعیین MICعصاره حنا بر کاندیدا آلبیکنس بر نمونه های رزین آکریلی در غلظت های مختلف.

تعیین MFCعصاره حنا بر کاندیدا آلبیکنس  بر نمونه های رزین آکریلی در غلظت های مختلف.

مقایسه غلظت های مختلف عصاره ی حنا ونمونه کنترل(شاهد) بر روی پلاک رزین آکریلی آلوده به کاندیدا آلبیکنس.

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان- مرکز تحقیقات بیمارستان بوعلی

کﺎﻧﺪیﺪا آﻟﺒیکﺎﻧﺲ:  یک قارچ و مخمر دو دیپلوئیدی است و معمولاً عامل ایجاد عفونت‌های برفک دهان و واژینیت قارچی است.(1,3)

آکﺮیﻞ: آکریل آمید یک ترکیب شیمیایی با فرمول C₃H₅NO است. (1,3)

استوماتیت دندان مصنوعی:عبارت است از التهاب فراگیر دهان (شامل مخاط دهان، لب‌ها، زبان و کام‌) که دارای دو نوع اصلی است: استوماتیت هرپسی حاد و استوماتیت آفتی (زخم دهان) که شایع‌تر است.(1,3)

تجربی آزمایشگاهی

قطعات آکریل رزین ساخت کارخانه ی   MELIO DEN مورد استفاده در ساخت دست دندان

بر اساس مقاله ی جعفری و همکاران (3)تعداد نمونه ی به دست آمده 120 قطعه می باشد(3)،به این ترتیب  40 قطعه به عنوان گروه کنترل و 80 قطعه به عنوان  گروه آلوده به کاندیدا در نظر گرفته می شود.

نمونه های آکریل رزین به صورت تصادفی در هریک از گروه های مورد آزمون قرار می گیرند

در این مطالعه تجربی ابتداد تعداد 120قطعه مربعی شکل به ابعداد 10×10×1mmرزین آکریل ساخت کارخانه ی MELIO DENT تهیه و سپس برای تشکیل پلاک تجربی کاندیدایی با سوسپانسیون کاندیدا آلبیکنس آلوده می­شوند. 80 پلاک آلوده به چهار گروه تقسیم و هر گروه به صورت تصادفی ساده و قرعه کشی به ترتیب به مدت 8 ساعت (3) در عصاره آبی حنا و آب مقطر استریل با غلظت های 50،25،12.5،6.25 به صورت غوطه­وری بر روی شیکر در حرارت 37 درجه سانتیگراد قرار می­گیرند. میزان پایداری کاندیدا با کشت محلول شستشوی قطعات آکریل بر روی محیط سابورو و مقایسه میانگین کلنیهای کاندیدا باقیمانده بر روی قطعات با کمک آزمون­های کروسکال والیس و من ویتنی با نرم افزار آماری SPSS باهم مقایسه می­شوند.40 قطعه ی دیگر به دو گروه تقسیم میشوند.گروه اول  درون آب مقطر به عنوان گروه کنترل منفی و گروه دوم درون محلول سدیم هیپوکلریت 2%به عنوان کنترل مثبت به مدت 8 ساعت قرار می گیرند.

آزمایشات Broth microdilution(MIC)وMFC

کاندیدای مورد استفاده در مطالعه حاضر سویه استاندارد کاندیدا آلبیکنس (ATCC5982) می باشد  که از مرکز کلکسیون قارچ ها و باکتری های صنعتی و عفونی ایران (وابسته به سازمان پژوهش های علمی و صنعتی کشور) تهیه خواهد شد . کشت قارچ ها در محیط سابرو دکستروز آگار (SDA) Merk, Darmstadt, Germany) انجام می شود.

جهت تهیه سوسپانسیون قارچی با غلظت استاندارد، زنجیره های قارچی درون سرم فیزیولوژی غوطه­ور می شوند . جهت کسب سوسپانسیون قارچی با غلظت 5/0 مک فارلند که حاوی cell/ml 10⁸×5/1-1 است و غلظتی استاندارد جهت بررسی آثار ضدقارچی است؛ کدورت سوسپانسیون قارچی به نحوی تعیین می شود، که میزان جذب نوری در طول موج 530 نانومتری دستگاه اسپکتروفوتومتر، معادل 1/0-08/0 باشد.

طبق پروتکل، رقت های سریالی، در میکروپلیت های 96 خانه ای (تصویر 1) به حجم 100 میکرولیتر برای هر چاهک تهیه خواهد شد ، به عنوان کنترل مثبت (Growth control) از سوسپانسیون میکروبی درون محلول رقیق کننده بدون اضافه کردن اسانس و به عنوان کنترل منفی(Sterility Control) از 200 میکرولیتر محلول تلقیح نشده استفاده خواهد شد شد. در ادامه میکروپلیت ها در دمای 37 درجه سانتی  گراد به مدت 48 ساعت انکوبه شدند.

در این روش MIC یعنی پایین ترین غلظت دارویی که بعد از 48 ساعت انکوباسیون هیچ رشد قارچ قابل مشاهده ای در مقایسه با رشد قارچ حفره کنترل رشد (Growth control) در آن دیده نشد و کدورت آن معادل حفره کنترل منفی بود، تعیین گردید.

جهت تعیین حداقل غلظت کشندگی قارچ MFC) از محتویات چاهک های مختلف که حاوی غلظت های کمتر اسانس بوده و رشد کاندیدا در آن مشاهده نشده بود، 10 میکرولیتر به محیط SDA انتقال داده خواهد شد  و کمترین غلظتی از اسانس که رشد کمتر از 4 کلونی (نشانگر کشتن 99 درصد قارچ های اولیه) را نشان داد، به عنوان MFC در نظر گرفته می شود.(MFC:تعیین حداقل غلظت کشندگی –MIC:حداقل غلظت ممانعت کننده از رشد)

تحلیل داده به کمک نرم افزار آماری SPSS و با استفاده از آزمون­های کروسکال والیس و من ویتنی انجام می­شود.

ندارد

1.کمبود منابع علمی موجود که به طور مستقیم با این موضوع مرتبط باشند.

2.این تحقیق در شرایط آزمایشگاهی انجام شده است و برای تعمیم به بیماران باید مطالعات بیشتر صورت گیرد.

اﺳﺘﺌﻮﻣﺎﺗیﺖ دﻧﺪان ﻣﺼﻨﻮﻋی، کﺎﻧﺪیﺪا آﻟﺒیکﺎﻧﺲ، رزین آکریلی، ﺣﻨﺎ

 مراجع بر اساس رفرنس نویسی ونکوور...

1- Arendorf TM, Walker DM. Denture stomatitis: a review. J Oral Rehabil 1987; 14(3):217-27.

2- Salerno C, Pascale M, Contaldo M, Esposito V, et al. Candida-associated denture stomatitis. Med Oral Patol Oral Cir Bucal 2011;16 (2):139-43.

3 -Jafari AA, Falah-Tafti A, Lotfi-Kamran MH, Zahraeii A, Kazemi A. Vinegar as a Removing Agent of Candida albicans From Acrylic Resin Plates. Jundishapur J Microbiol 2012; 5(2):388-92

4- Pires FR, Santose EDB, Bonan PRF, Almeida OPD, Lopes MA. Denture stomatitis and salivary Candida in Brazilian edentulous patients. J Oral Rehabil 2002. 29(11):1115-19.

5- Blair Y, Bagg J, MacFarlane TW, Chestnutt I. Microbiological assessment of denture hygiene among patients in longstay and daycare community places. Community Dent Oral Epidemiol 1995;23(2):100-3.

6- Ramage G, Tomsett K, Wickes BL, Lopez-Ribot JL, Redding SW. Denture stomatitis: a role for Candida biofilms. Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology, Oral Radiology, and Endodontology 2004; 98(1):53-59.

7- Hibino K, Samaranayake LP, Hagg U, et al. The role of salivary factors in persistent oral carriage of Candida in humans. Arch Oral Biol 2009;54(7):678–83

8- Douglas LJ. Candida biofilms and their role in infection. Trends in microbiology 2003;(1)11:. 30-6.

9- Nikawa, H, Hamad T, Yamashiro H, Kumagai H. A review of in vitro and in vivo methods to evaluate the efficacy of denture cleansers. Int J Prosthodont 1999; 12(2):153-9

10- Jagger D , Harrison A. Denture cleansing--the best approach. British Dental Journal1995; 178(11):413-17.

11- Haselden CA, Hobkirk JA, Pearson GJ, Davies EH. A comparison between the wear resistance of three types of denture resin to three different dentifrices. J Oral Rehabil 1998; 25:335-9.

12- Mendonca, MJ. Weight loss and surface roughness of hard chairside reline resins after toothbrushing: influence of postpolymerization treatments. Int J Prosthodont 2006; 19(3):281-7

13- Shay K. Denture hygiene: a review and update. The journal of contemporary dental practice 2000; 1(2):     28-41

14- Arita M. Microbicidal efficacy of Ozonated water against Candida albicans adhering to acrylic denture plates. Oral Microbiol Immunol 2005;20(4):206-10.

15- Austin DF. Handbook of Medicinal Herbs. Economic Botany 2003; 5:(2):290.

16- Jeyathilakan N, Murali K, Anandaraj A, Abdul Basith S. In vitro evaluation of anthelmintic property of ethno-veterinary plant extracts against the liver fluke Fasciola gigantica. J Parasit Dis 2012;36(1):26-30.

17- Francesco B, Arnaldo LC, Deanna A. Comparative study of broth macrodilution and microdilution techniques for in vitro antifungal susceptibility testing of yeasts by using the national committee for clinical laboratory standards' proposed standard. J Clin Microbiol 1994; 32(10): 2494-500.

18.Lotfikamran M H, JafariNodoushan A A, Seylavi G. Comparison of Disinfection Properties between Microwave, Sodium Hypochlorite and Nystatin in Candida Albicans-infected Acrylic Resin Plates. YJDR. 2014; 2 (1) :72-81