بررسی تعداد ماست سل ها در بیماری پریودنتیت مهاجم

مراکز بهداشتی درمانی

پریودنتیت مهاجم بیماری مخرب و سریعا پیشرونده ای است که در مدت زمانی کوتاه باعث تخریب بافت های حمایت کننده دندانی، استخوان الوئولار و در نهایت از دست رفتن دندان میشود(1, 2).

Baer در سال 1971 پریودنتیت مهاجم را به عنوان یک بیماری لثه ای که در بالغین سالم رخ میدهد تعریف کرد که به سرعت باعث ازبین رفتن استخوان الوئولار بیش از یک دندان دائمی میشود(3, 4).

پریودنتیت مهاجم معمولا افراد کمتر از 30 سال را درگیر میکند اگرچه در سنین بالاتر از 30 هم دیده میشود(3, 4).ویژگی بارزی که اغلب در بیماران مبتلا به پریودنتیت مهاجم دیده میشود سلامت سیستمیک است(2, 3, 5).

پریودنتیت مهاجم بصورت موضعی و گسترده تقسیم بندی میشود(5).در نوع موضعی شروع بیماری از اولین مولر دائمی و انسیزورها میباشد که با افزایش سن بیمار و گذشت زمان میتواند دندانهای مجاور را درگیر کند.در نوع گسترده بیشتر یا همه دندانهای دائمی فرد درگیر هستند(3, 4).

علائم تشخیصی این بیماری شامل: سنین پایین، درگیری چند دندان دائمی همراه با مشاهده تخریب استخوان پریودنتال در رادیوگرافی و عدم وجود بیماری سیستمیک می باشد(4, 6). در بعضی از بیماران این بیماری قبل از بلوغ دیده میشود اما اغلب در دوران بلوغ و پس از ان مشاهده میشود(3). در ابتدا ضایعات پریودنتال بصورت یک الگوی تخریب خود را نشان میدهند نمای رادیوگرافی انها بصورت تخریب عمودی استخوان در نواحی پروگزیمال دندانهای قدامی و معمولا بصورت دو طرفه میباشد(4و6).

فاکتورهای متعددی در بروز این بیماری نقش دارد از جمله جرم زیر لثه ای، زمینه خانوادگی، نژاد، کشیدن سیگار، فاکتورهای محیطی و پاسخ های ایمنی میزبان(7).

دوشرط لازم برای شروع و گسترش پریودنتیت مهاجم وجود جرم زیرلثه ای و پاسخ ایمنی میزبان است(2, 8).وجود میکروارگانیسم های بنامAggregatibacter actinomycetemycomitans-JP2 و Actinobacillus actinomycetemcomitans و Porphyromonas gingivalis نقش مهمی را در گسترش این بیماری در بعضی جمعیت ها ایفا میکند(2, 6, 8).

ازمیان شرایط گفته شده تاثیر ژنتیک و پاسخ ایمنی میزبان بسیار مورد بحث هستند(7).وجود باکتری برای شروع این بیماری ضروری است ولی برای پیشبرد آن شرط لازم نیست بلکه پاسخ های ایمنی میزبان که به این میکروارگانیسم و مواد سمی آنها داده میشود باعث گسترش بیماری و تخریب بافت های اطراف میشود(2, 7, 9).

عوامل پاتوژنیک و محصولات آنها نظیر پروتئازها، توکسین باکتریایی و لیپو پلی ساکارید و ... باعث یکسری تغییرات در بافتهای مورد نظر شده و باعث تحریک شروع پاسخ ایمنی نظیر تولید سلولهای التهابی، سایتوکانها، پروستاگلاندین، اینترلوکین، فاکتور رشد و ... از طرف میزبان میشوند(10). اما به تنهایی قادر به پیشبرد و گسترش این بیماری نیستند.اینگونه بنظر میرسد که سیستم ایمنی میزبان نقش کلیدی در روند این بیماری ایفا میکند.سلولهای ایمنی متعددی در روند این بیماری دچار تغییر شده که یکی از این سلولهای مهم ماست سل میباشد(11, 12).

ماست سلها سلولهایی هستند که در عفونت باکتریال و واکنش های التهابی حضور پیدا کرده و نقش کلیدی در دفاع میزبان علیه عفونت ایفا میکنند.ماست سل ها وظیفه خود را با ترشح هیستامین، سایتوکاین ها، فاگوسیتوز و ارائه دهنده انتی ژن به سلولهای T و... در دفاع میزبان انجام میدهند(13-15).

Popovic و همکارانش در سال 2014 در رابطه با حضور ماست سل ها در بیماری پریودنتیت 39 نمونه جمع آوری کردند که از این تعداد 12 نمونه سالم و بقیه نمونه ها دارای پریودنتیت بودند پس از انجام مراحل آزمایش بر روی نمونه ها دریافتند که در نواحی با پریودنتیت با شدت پایین و متوسط افزایش ماست سل ها مشاهده شد و در بیماران با پریودنتیت شدید حضور ماست سل ها با اندکی کاهش دیده شد(14).

Huang و همکاران در سال 2012 با تحقیق بر روی 50 نمونه که 17 نمونه آن دارای پریودنتیت با شدت متوسط و 18 نمونه دارای پریودنتیت مهاجم پیشرفته و 15 نمونه ان از نواحی لثه سالم بودند. در هر دو گروه افزایش تعداد ماست سلها گزارش شد(16).

Zappa و همکاران با تحقیق بر روی دو ناحیه از لثه بیماران، تعداد سلولهای مختلف را بررسی کردند و آنها دو عدد بیوپسی از نواحی دارای پریودنتیت و یک بیوپسی از نواحی سالم تهیه کردند و در شمارش سلولی دریافتند که تعداد ماست سلها در نواحی دارای پریودنتیت بیشتر از نواحی سالم است(17).

Shelton و همکاران برای بررسی میزان ماست سل های موجود در بافت لثه و تغییرات آنها حین پریودنتیت تعداد 20 بیمار را مورد بررسی قرار دادند که 10 تای آنها لثه سالم و 10 تای دیگر پریودنتیت مهاجم داشتند.پس از بررسی مشخص شد که میزان ماست سل ها در پریودنتیت کاهش یافته که پس از درمان و فالو بیمار این میزان به حالت نرمال برگشت(18).

وهبی و همکاران در سال 1391 با تحقیق بر روی 19 نمونه دارای پریودنتیت مهاجم متوسط تا پیشرفته و 18 نمونه بافت با نواحی دارای ژنژیویت دریافتند که تعداد ماست سل ها در پریودنتیت مهاجم کمتر از نواحی دارای ژنژیویت است ولی اختلاف تعداد ماست سلها در این دو گروه معنادار نیست(19).

با توجه به کاستی هایی که در پژوهش های کارشده دیده میشود و گاها تناقضاتی که در نتایج به دست آمده وجود دارد بنظر میرسد نیاز به تحقیق بیشتری در این زمینه لازم است.

با تعیین درجه التهاب در ضایعه فوق راحت تر میتوان بیمار را جهت پیشگیری توجیه نمود.

مراکز آموزشی

۱-تعداد ماست سل ها در پریودنتیت مهاجم چگونه است؟

۲-تعداد ماست سل ها در افراد سالم چگونه است؟

۳-تعداد ماست سل ها در پریودنتیت مهاجم و افراد سالم متفاوت است.

تعیین تعداد ماست سل ها در بیماری پریودنتیت مهاجم 

۱-تعیین تعداد ماست سل ها در پریودنتیت مهاجم

۲-تعیین تعداد ماست سل ها در افراد سالم

۳-مقایسه تعداد ماست سل ها در پریودنتیت مهاجم و افراد سالم

با تعیین میزان التهاب در این ضایعه جهت توجیه بیماران میتوان دستورالعمل های پیشگیری ارایه داد.

دانشکده دندان پزشکی زاهدان

پریودنتیت مهاجم:بیماری سریعا پیشرونده ای که مرتبط با عفونت باکتریال است و میتواند در مدت زمان کم باعث تخریب ساختارهای حمایت کننده دندانی و در نهایت از دست رفتن دندان شود(1،2).

ماست سل:سلولهای تک هسته ای که منشاء آنها مغز استخوان است.این سلولها یکسری مواد بیولوژی فعال را تولید میکنند  که این مواد در فعال کردن سیستم ایمنی و شرکت در مراحل التهاب بیماری های پریودنتال نقش دارند(13).

توصیفی-تحلیلی

افراد دارای پریودنتیت مهاجم و گروه کنترل شامل افراد سالمی که جهت افزایش طول تاج کلینیکی به بخش پریودانتیکس دانشکده دندانپزشکی زاهدان در سال های ۹۶-۱۳۹۴ مراجعه کرده اند.

معیارهای ورود:

۱-عدم وجود بیماری سیستمیک زمینه ای.

۲-عدم وجود بیماری پریودنتال به غیر از بیماری های مد نظر

۳-عدم استعمال دخانیات

۴-عدم استفاده از داروهایی که منجر به ایجاد بیماری پریودنتال میشود

۵-عدم بارداری

۶-بلوکهای پارافینی که میزان کاملی از ضایعه به منظور رنگ آمیزی داشته باشند

معیارهای خروج:

انصراف بیمار از شرکت در مطالعه

بر طبق مطالعات مشابه(20) و تعداد افراد مراجعه کننده به بخش پریودانتیکس دانشکده دندانپزشکی ۱۵ مورد پریودنتیت مهاجم و ۱۵ مورد فرد سالم مورد مطالعه قرار خواهند گرفت.

نمونه گیری به صورت غیر احتمالی در دسترس از بین افراد مراجعه کننده به بخش پریودانتیکس دانشکده دندانپزشکی زاهدان انجام خواهد گرفت تا زمانی که تعداد نمونه ها تکمیل گردد.

فرم ثبت اطلاعات 

فرم ضمیمه شماره یک

(فرم اطلاعات مریض)

1-شماره پرونده:

2-سن:    سال

3-جنس: الف)مذکر        ب)مونث

4-بیماری سیستمیک:  الف)دارد(نوع آن):              ب)ندارد

5-گروه مورد مطالعه: الف)سالم    ب)پریودنتیت مهاجم

6-مکان برداشت ضایعه:

الف)نیمه راست فک بالا      ب)نیمه چپ فک بالا

ج)نیمه راست فک پایین       د)نیمه چپ فک پایین

تعداد ماست سل ها(درصد):

نمونه های بیوپسی افراد دارای بیماری پریودنتیت مهاجم که جهت جراحی ارجاع شده اندو افراد سالمی که جهت جراحی افزایش طول تاج کلینیکی به بخش پریودانتیکس دانشکده دندانپزشکی زاهدان در سال های 1394-96 مراجعه کرده اند،پس از کسب رضایت نامه آگانه(ضمیمه شماره ۲) به بخش پاتولوژی ارجاع داده شده و سپس بلوکهای پارافینی آنها تهیه میشود و اطلاعات بالینی موارد تایید شده نیز از پرونده بیماران استخراج خواهد شد.سپس یک برش با ضخامت ۵ میکرومتر از هر بلوک پارافینی تهیه میشود و جهت تعیین تعداد ماست سل ها با رنگ امیزی تولوییدن بلو ۱% رنگ امیزی خواهند شد.

جهت شمارش ماست سل ها:تعداد ماست سل ها در 10HPF(high power field) در جاییکه بیشترین تراکم سلول ها وجود دارد(hot spot)، زیر میکروسکوپ نوری(nikon-type4) با بزرگنمایی ۴۰۰ بررسی خواهد شد و در نهایت متوسط تعداد آنها در هر گروه در فرم ضمیمه شماره یک ثبت خواهد شد.قابل ذکر است که شمارش ماست سل ها توسط دانشجوی آموزش دیده و تحت نظارت یک پاتولوژیست صورت خواهد گرفت.

داده های بدست آمده از مطالعه وارد نرم افزار spss شده و سپس به صورت جداول توزیع فراوانی (مطلق و نسبی) و تعیین شاخصهای مرکزی و پراکندگی توصیف و با توجه به حجم کم نمونه ها که کمتر از ۳۰ عدد میباشد لذا از آزمون ناپارامتریک من ویتنی یو استفاده خواهیم کردو لازم به ذکر است که سطح اطمینان و توان آزمون به ترتیب ۹۵% و ۸۰% در نظر گرفته خواهد شد.

جدول 1-1:شمارش ماست سل ها در پریودنتیت مهاجم وافراد سالم

رعایت بندهای اخلاقی براساس کدهای 1-2-3-4-5-7-8-10-11-12-13-14-15-16--17-18-19-25-27-28-29-30-31 در راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران.

رعایت بندهای اخلاقی براساس کدهای 1-2-3-4-6-7-8-9-11 در راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران.

تعداد کم مراجعه کنندگان به بخش پریودانتیکس و اختضاص دادن مدت زمان بیشتر برای تکمیل نمونه ها و عدم همکاری بیمار که نیاز به تشویق به همکاری دارد.

mast cell ,aggresive periodontitis 

1.          Albandar JM. Aggressive and acute periodontal diseases. Periodontol 2000. 2014;65(1):7-12.

2.          Hajishengallis G. Immunomicrobial pathogenesis of periodontitis: keystones, pathobionts, and host response. Trends in immunology. 2014;35(1):3-11.

3.          Joshipura V, Yadalam U, Brahmavar B. Aggressive periodontitis: A review2015 January 1, 2015. 11-7 p.

4.          Albandar JM. Aggressive periodontitis: case definition and diagnostic criteria. Periodontology 2000. 2014;65(1):13-26.

5.          Parameter on Aggressive Periodontitis. Journal of Periodontology. 2000;71(5-s):867-9.

6.          Baker PJ. The role of immune responses in bone loss during periodontal disease. Microbes and Infection. 2000;2(10):1181-92.

7.          Page RC, Offenbacher S, Schroeder HE, Seymour GJ, Kornman KS. Advances in the pathogenesis of periodontitis: summary of developments, clinical implications and future directions. Periodontology 2000. 1997;14(1):216-48.

8.          Yucel-Lindberg T, Båge T. Inflammatory mediators in the pathogenesis of periodontitis. Expert Reviews in Molecular Medicine. 2013;15:e7 (22 pages).

9.          Nishihara T, Koseki T. Microbial etiology of periodontitis. Periodontology 2000. 2004;36(1):14-26.

10.          Kinane DF, Attström R, on behalf of the European Workshop in Periodontology group B. Advances in the pathogenesis of periodontitiss. Journal of Clinical Periodontology. 2005;32:130-1.

11.          Ford PJ, Gamonal J, Seymour GJ. Immunological differences and similarities between chronic periodontitis and aggressive periodontitis. Periodontology 2000. 2010;53(1):111-23.

12.          Gaddale R, Mudda JA, Karthikeyan I, Desai SR, Shinde H, Deshpande P. Changes in cellular and molecular components of peripheral blood in patients with generalized aggressive periodontitis. Journal of Investigative and Clinical Dentistry. 2016;7(1):59-64.

13.          Gemmell E, Carter CL, Seymour GJ. Mast cells in human periodontal disease. Journal of dental research. 2004;83(5):384-7.

14.          Popovici Ramona A, Raluca Amalia C, Anca Maria C, Talpos S, Marius R, Pusa Nela G. Mast cells as key players in periodontal disease. Archives of Biological Sciences. 2014;66(2):801-9.

15.          Steinsvoll S, Helgeland K, Schenck K. Mast cells – a role in periodontal diseases? Journal of Clinical Periodontology. 2004;31(6):413-9.

16.          Huang S, Lu F, Chen Y, Huang B, Liu M. Mast Cell Degranulation in Human Periodontitis. Journal of Periodontology. 2012;84(2):248-55.

17.          Zappa U, Reinking-Zappa M, Graf H, Case D. Cell Populations Associated With Active Probing Attachment Loss. Journal of Periodontology. 1992;63(9):748-52.

18.          Shelton LE, Hall WB. Human gingival mast cells. Journal of Periodontal Research. 1968;3(3):214-23.

19.          Vahabi S, Ebrahimi Movaghar S, Nazemi Salman B. Mast Cell Numbers in Aggressive Periodontitis. ZUMS Journal. 2012;20(80):76-83.

 پریودنتیت مهاجم بیماری است که در آن ساختمان های حمایت کننده دندان دچار تخریب میشوند و اگر درمانی صورت نگیرد باعث از دست رفتن دندان میشود.ماست سل ها سلولهای ایمنی هستند که در روند بیماری های لثه ای افزایش پیدا میکنند.هدف ما شمارش ماست سل هاست و اینکه تعیین کنیم تغیرات این سلولها در بیماری یاد شده چگونه است.

ندارد

تعیین نقش ماست سلها در روند دوبیماری است که مشخص شود سیستم ایمنی میزبان با دو بیماری مورد نظر چگونه برخورد میکند.

این پژوهش برای بیمار عوارض جانبی ندارد.

درصورت بروز عوارض جانبی، جبران این عوارض بر عهده مجریان طرح است.

هزینه های این پژوهش بر عهده مجریان طرح است و از بیمار هزینه ای دریافت نمیشود.

ندارد

کلیه اطلاعات این پژوهش محرمانه است و وتنها مجریان طرح به آن دسترسی دارند.

-

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

فرم ضمیمه شماره یک

(فرم اطلاعات مریض)

1-شماره پرونده:

2-سن:    سال

3-جنس: الف)مذکر        ب)مونث

4-بیماری سیستمیک:  الف)دارد(نوع آن):              ب)ندارد

5-گروه مورد مطالعه: الف)سالم    ب)پریودنتیت مهاجم

6-مکان برداشت ضایعه:

الف)نیمه راست فک بالا      ب)نیمه چپ فک بالا

ج)نیمه راست فک پایین       د)نیمه چپ فک پایین

تعداد ماست سل ها(درصد):