بر رسی شیوع سوتغذیه درکودکان زیر ۵سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرستان سراوان در 1395

سوءتغذیه ازمعمول ترین وبارزترین عوامل کاهش عمر،بقاءوسلامت کودکان است. علاوه براین کمبودهای تغذیه ای درکودکان باکاهش آموزش پذیری،افت توانمندی،کارآیی وعدم توانایی درکسب مهارتهاقابل تعمق است این مشکلات به طورغیرقابل جبرانی نسلهای آینده وتوسعه ملی،اجتماعی،اقتصادی وفرهنگی جامعه رادرمعرض خطرقرارمیدهد(1و2)

سو تغذیه کودکان یکی از مشکللات بهداشتی مهم در جهان به ویژه در کشورهای در حال توسعه می باشد  که عوارض نامطلوبی بر سلامت جسمی وذهنی کودکان دارد همچنین زمینه ساز عفونت ها وازعلل مهم مرگ ومیر کودکان میباشد(3) وارزیابی شاخص های تن سنجی قوی ترین ابزار بررسی ر،ند رشد ووضعیت تغذیه این کودکان است (4)

سوتغذیه همه گروههاراتحت تأثیرقرارمیدهدامابیشتردرکودکان اهمیت دارد به دلیل رشد خطی سریع ،رشد سریع مغز  ورشد سریع سیستم ایمنی .سو تغذیه درسالهای نخست زندگی باعث کندی رشد ،کوتاه قدی،کاهش تکامل ذهنی کودکان وابتلا به عفونتهای مکررومقاومت دربرابر درمان وباکاهش فعالیتهای فیزیکی همراه است(5)

عوامل مربوط به سو تغذیه مسیول 45% مرگ ومیر کودکان زیر5سال میباشد(6)شیوع سو تغذیه در کشورهای مختلف از %24تا40% متغییراست(7)

بیش از 200میلیون کودک زیر 5سال در کشورهای در حال توسعه به توانایی بالقوه رشد دست نمی یابند(8) وبررسی سو تغذیه این گروه می تواند منجر به اتخاذ تدابیری برای اجرای روشهای کنترل و پیش گیری از سوتغذیه شود(9)

خطرمرگ کودکان دراثرکمبودتغذیه،تنهابه کودکانی محدودنمیشودکه کمبودتغذیه شدیددارنددراین زمینه،طیفی ازخطروجوددارد،به طوریکه حتی کمبودتغذیه خفیف،کودک رادرمعرض خطرافزایش یافته،قرارمیدهدازآنجاکه کمبودتغذیه ای خفیف تامتوسط،شایعترازکمبودتغذیه ای شدیداست،اکثربارمرگ ومیرناشی ازکمبودتغذیه ای،به کمبودهایی نه چندان شدیدمربوط میشود،50تا70%درصدباربیماریهای اسهالی سرخک،مالاریاوعفونتهای دستگاه تنفسی تحتانی دردوره کودکی مربوط به کمبود تغذیه است ،همچنین کمبود مزمن تغذیه در2-3سال اول زندگی ممکن است به نقایص تکاملی ماندگار منجر شود(10) ویک سو م مرگ ومیر کودکان زیر 5سال در اثر سو تغذیه اتفاق می افتد وسوتغذیه کودکان را در معرض عفونتهای شایع دوران کودکی از جمله اسهال وعفونت تنفسی وادراری قرار میدهد(11) . درکشور ما حدود 30%از کودکان1تا3سال از درجات خفیف تا متوسط سوتغذیه رنج میبرند(12).

عفونتهای گوارشی مثل اسهال اثر منفی بر رشد ونمو کودک دارد وعامل مهم سو تغذیه است وهمزمان کودکان مبتلا به سوتغذیه اسهال شدید تری دارند واحتمال مقاومت به سویه های باکتری نیز بیشتر است ودر این صورت زمان بیشتری برای بهبودی لازم است ،وزمانی که سو تغذیه شدید میگردد درمان مشکل تر شده وامکان موفقیت درمان نیز کاهش می یابد(13)

در پژوهش منتظری فر وهمکاران 171نفر ازکودکان مورد مطالعه (4/16%)به بیماری های گونا گون مبتلا بودند که83نفر(9/7%)اسهال مزمن و67نفر(4/6)اسهال واستفراغ شایع تربود واز انجا که بیماری باعث کاهش اشتها میشود می توان ابتلا به بیماری را به عنوان یک فاکتور تاثیر گذار درربروز سو تغذیه در نظر گرفت(14)

هالست وهمکاران (2010)طی یک پژوهش در هلند به این نتیجه رسیدند:که کودکان در معرض سو تغذیه به طور قابل توجهی نمرات انحراف معیار استاندارد پایین تری در وزن برای قد وشیوع بالاتری از سو تغذیه حاد وبستری دربیمارستان  در مقایسه با کودکان بدون خطر سوتغذیه داشتند(15)

دمسی وورکو(2013)مینویسند:سو تغذیه علت مرگ6/2میلیون کودک در سال است  ویک سوم از کل مرگ ومیر جهانی(6/7میلیون)کودک است،کودکان در هرسال قبل تولد 5سالگی به علت کاهش مقاومت بدنشان در برابر بیماری روی میدهد،سو تغذیه یه قاتل خاموش است که موارد مبتلا به ان کم گزارش شده است(16)

معینی ،والس ودی (2012)به این نتیجه رسیدند:که کودکان دچار سوتغذیه شدید نسبت به کودکان با وضیعت تغذیه مناسب مدت زمان بیشتری در بیمارستان بستری بوده اند(17)

براساس گزارش ایسنا:اگرچه درسطح کشوریک کاهش قابل ملاحظه ای دروضعیت سوءتغذیه راشاهدهستیم اماشاخصهای کوتاه قدی وکم وزنی دربرخی استانهاومناطق محروم کشورتقریبادوبرابرمتوسط کشوری است. به عنوان مثال دراستان سیستان وبلوچستان کوتاه قدی حدود21درصدیعنی سه برابرمتوسط کشوری است(18)

در پژوهش علی اکبر صیادی وهمکاران سال1379با هدف بررسی شیوع سو تغذیه در کودکان زیر 5سال مناطق شهری وروستایی کشوربه این نتیجه رسیدند:4/15درصد کودکان زیر 5سال کشور دچار کوتاه قدی تغذیه ای متوسط تاشدید می باشند. لاغری براساس شاخص وزن برای قد در 9/4درصد کل کودکان وجود داردباتوجه به نتیجه این مطالع می توان گفت که سو تغذیه پروتیین انرژی کماکان به عنوان یک مشکل عمده کشور مطرح است(19)

در پژوهش فاطمه طاهری وهمکاران درسال1385در طالعه برروی کودکان بستری در بیمارستان ولی عصر بیرجند باهدف تعیین شیوع سو تغیه وعوامل موثر با ان انجام شدبه این نتیجه رسیدند:شیوع سو تغذیه براساس سه شاخص وزن به سن،قدبه سن و وزن به قدبه ترتیب68.6% ,58.6%و32.4%بودکه این سو تغذیه با عواملی مثل وزت تولد ،تحصیلات پدر ومادر ،مدت زمان تغذیه انحصاری با شیر مادرارتباط معنا داری داشت(20)

براساس مطالعه فرشته قلجایی وهمکاران درسال1388برروی  کودکان 1_36 ماه بخش اطفال بیمارستان امام علی زاهدان با هدف تعیین شیوع سو تغذیه انجام شد به این نتیجه رسیدند: شیوع سوتغذیه در جامعه مورد پژوهش براساس سه شاخص وزن به سن،قد به سن ووزن به قد به ترتیب68.6ددرصد،60.1%و38.4درصد تعیین شد(21)

براساس پژوهش زهرا فرج زاده وهمکاران درسال1389 در بیرجندبا هدف تعیین شیوع سو تغذیه در کودکان پیش دبستانی دریافتند:شیوع سو تغذیه براساس معیار کم وزنی ،لاغری وکوتاه قدی به ترتیب 42.8%,61%و19.2%بود وبین شیوع سوتغذیه با سن وجنس شغل وتحصیلات مادر ارتباط معناداری مشاهده شد(4)

در مطالعه اناهیتا هوشیار راد وهمکاران در سال 1379تا1381با هدف تعیین وضعیت کوتاه قدی،کم وزنی ،لاغری واضافه وزن در کودکان زیر 5سال ایرانی انجام شددر یافتند:شیوع کمبود قد برای سن در کودکان زیر 5سال13.1%وشیوع کم وزنی 7.6%به دست امد،شیوع کوتاه قدی وکم وزنی در مناطق روستایی بیش از دوبرابرشهر ها ودرپسران به تر تیب14.2و7.3%ودر دختران به ترتیب11.8و80% بود واز نظر اماری معنا دار نبود ،شیوع لاغری 4.5%وشیوع اضافه وزن وچاقی 5.2%به دست امد،شیوع اضافه وزن وچاقی در دختران بیش از پسران در مناطق شهری و روستایی مشابه بود ، میزان شیوع لاغری  در شهر دو برابر روستا بود(22)

براساس مطالعه غلامرضا شریف زاده وهمکاران در سال1385با هدف شیوع سو تغذیه در کودکان زیر 6سال انجام شد از 1807کودک مورد مطالعه از نظر کم وزنی 52.2%طبیعی،34.9% کم وزنی خفیف ،11.7%کم وزنی متوسط و1.2% کم وزنی شدید داشتند که شیوع کم وزنی با محل سکونت  ،شغل مادر وتحصیلات والدین ارتباط معنا داری نشان داد، از نظر شاخص کوتاهی قد55% طبیعی ،28.4% کوتاه قدی خفیف ،12.7%متوسط و3.9% کوتاه قدی شدید داشتند ،واز نظر شاخص لاغری 67.8% طبیعی ,24.7% لاغری خفیف ،5.9%متوسط و1.6% لاغری شدید داشتند که با جنس ومحل سکونت ارتباط معنا داری را نشان داد(3)

هچت وهمکاران(2015) دریک مطالع اینده نگر چند مرکزی اروپایی به این نتیجه رسیدند درمیان کشورهای اروپایی درصد ابتلا به سوتغذیه به 0.4%تا9.2%بودکه این شاخص توده بدن با مدت بستری در بیمارستان ،عوارض گوارشی و عفونی وکیفیت زندگی ارتباط دارد(23)

در مطالعه کپسی وهمکاران (2015) نتایج به دست امده بیانگر این است که شیوع سو تغذیه به طور محسوسی در کودکان بستری بالاست ،میزان شیوع سوتغذیه در بیماری های بدخیم ،گوارشی وعفونی به ترتیب60%، 59%و54.5%است(24)

کشتکار و همکاران در تحقیق بر روی کودکان 5-1 مهد کودکهای شهر زاهدان (1394)  نشان دادند که  شیوع کم وزنی خفیف ، متوسط و شدید  به ترتیب 23.6% ، 6%  و 1%  ،لاغری   به ترتیب  به ترتیب 18.2% ،5.2 %  و 1.%  و کوتاه قدی  به ترتیب   19.7% ، 10.1%  و 4.9 %  ، بود (25).

با توجه به اینکه  تاکنون تحقیقی در خصوص بررسی وضعیت تغذیه کودکان زیر 5 سال در شهرستان سراوان انجام نشده است ، در نظر است با انجام این مطالعه  و  اطلاعات بدست آمده ، بتوان انشاالله  با اطلاع رسانی به مسئولان و  والدین کودکان  ،برنامه ریزی   صحیحی جهت  بهبود وضعیت  تغذیه ای کودکان  انجام داد.

1. شیوع سوء تغذیه  در کودکان  زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرسراوان بر اساس کم وزنی چقدر است؟
2. شیوع سوء تغذیه  در کودکان  زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرسراوان بر اساس لاغری چقدر است؟
3. شیوع سوء تغذیه  در کودکان  زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرسراوان بر اساس کوتاه قدی چقدر است؟
4. شیوع سوء تغذیه (کم وزنی / لاغری/ کوتاه قدی) در کودکان  زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرسراوان بر اساس جنس چقدر است؟

5.شیوع سوء تغذیه (کم وزنی / لاغری/ کوتاه قدی) در کودکان  زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرسراوان بر اساس سن چقدر است

تعیین شیوع سوتغذیه در کودکان زیر 5سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرستان سراوان سال1395

1. تعیین شیوع سوء تغذیه  بر اساس کم وزنی  در کودکان  زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرسراوان
2. تعیین شیوع سوء تغذیه  بر اساس لاغری  در کودکان  زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرسراوان
3. تعیین شیوع سوء تغذیه  بر اساس کوتاه قدی  در کودکان  زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرسراوان
4. تعیین شیوع سوء تغذیه  (کم وزنی / لاغری/ کوتاه قدی)در کودکان  زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرسراوان بر اساس جنس
5. تعیین شیوع سوء تغذیه  (کم وزنی / لاغری/ کوتاه قدی)در کودکان  زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرسراوان بر اساس سن

مراکز بهداشتی درمانی

وزن برای سن   : کم وزنی                    وزن برای قد : لاغری                  قد برای سن : کوتاه قدی

                                                                                                                           Z ≤  -2 SD                       طبیعی و سوء تغذیه خفیف

  -2 SD   <  Z ≤  -3 SD                         سوءتغذیه متوسط

<  -3 SD                                           سوء تغذیه شدید (11)

توصیفی

کلیه کودکان زیر 5 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر سراوان

معیار خروج : کودکان  نارس   و SGA  ( Small  for Gestational Age)   از مطالعه خارج می شوند

با توجه به  نتایج  مطالعه کشتکار و همکارانش در زاهدان ( 25)   که شیوع کم وزنی خفیف را23.6%  ذکر کرده اند و در نظر گرفتن  d= 1/5p که برابر با03/0 می شود حجم نمونه برابر خواهد شد با

n=(z _1-a/2)²(p (1-p))/d²

n= (1.96*1.96)(0. 24 * 0.76)/(0.03.0*.0.03)=780→800

جهت نمونه گیری،  از 3 منطقه شهری سراوان ،  هر منطقه 1  مرکز بطور تصادفی انتخاب و سپس در هر مرکز با در نظر گرفتن تعداد کودکان زیر 5 سال تحت پوش ، کودکان به صورت تصادفی سیستماتیک انتخاب می شوند تا تعداد نمونه ها به  حجم مورد نظر برسد

استفاده از مندرجات در پرونده کودکان

پس ار تصویب طرح و هماهنگی بامراکز بهداشتی درمانی شهرستان سراوان ، از 3 منطقه شهری تعداد 3مرکزبهداشتی درمانی مشخص شده و با در نظر گرفتن تعداد کودکان زیر 5 سال تحت پوش هرمرکز ، کودکان به صورت تصادفی سیستماتیک انتخاب می شوند تا تعداد نمونه ها به  حجم مورد نظر برسد.

سپس  مشخصات دموگرافیک کودکان شامل سن   (بر حسب ماه) ، قد (سانتیمتر ) و و وزن  (بر حسب کیلوگرم) از  پرونده کودکان استخراج و در فرم اطلاعاتی ثبت می‌شود.

برای تعیین وضعیت  سوءتغذیه از شاخصهای وزن برای قد( شاخص لاغری) ، وزن برای سن (شاخص کم وزنی) و قد برای سن ( شاخص کوتاه قدی) } بر اساس   z-score    (با استفاده  از معیارهای رشد جدید WHO   استفاده می شود . z-score  کمتر از SD  3-    سوء تغذیه شدید ، بین SD 2- تا 3-  سوء تغذیه  متوسط  و بالاتر  از SD  2-   سوء تغذیه خفیف  و طبیعی در نظر گرفته می شود(11)

داده ها  بااستفاده از نرم افزار SPSS    انالیز شده ،  جهت توصیف داده ها از روش های آمار توصیفی (شاخص های پراکندکی ، مرکزی ( میانگین و انحراف معیار ) و فراوانی ( تعداد، درصد) و جداول و نمودارها استفاده می شود

کلیه  کدهای اخلاقی مرتبط با سلامت  کودکان  ( راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروههای آسیب پذیر در جمهوری اسلامی ایران )

فصل اول کلیات   (  کدهای اخلاقی  2، 3، 5)

2-  افراد  آیب پذیر باید در تمامی مراحل طزاحی و اجرا و گزارش پژوهش مورد حفاظت ویژه قرار بگیرند.

3-  طراحی و اجرای پژوهشی باید به گونه ای باشد که کرامت انسانی ، احترام و  تمامیت جسمانی و روانی  این رکت کنندگان رعایت و حفاظت شود.

1. در پژوهشهای غیر درمانی ، در صورتی باید از افراد آسیب پذیر استفاده شود که نتایج پژوهش برای خود شرکت کننده یا سایر افرادی که به  همان گروه آسیب پذیر تعلق دارند مفید باشد و خطر پژوهش برای هر شرکت کننده بیش از حد متعارف در زندگی روزمره نباشد.

    

    فصل دوم ، نوزادان و کودکان :

     کدهای اخلاقی 2 ،  7- 4  ،17 ، 18 ، 21 در خصوص کودکان رعایت می گردد .

   2- هدف از پژوهش باید پیشبرد دانش در رابطه با سلامت نوزادان و کودکان یا ارتقای سلامت و مراقبت از این گروه باشد.

   4- کودکان از نظر دارا بودن ظرفیت برای دادن رضایت به سه گروه سنی تقسیم میشوند:

   زیر 7 سال، 7 تا 15 سال، و بالای 15سال.

   4-1در کودکان زیر 7 سال: باید رضایت کتبی هم از پدر وهم از مادر نوزاد گرفته شود. در صورت عدم دسترسی به یکی از آنها یا فقدان ظرفیت تصمیمگیری درهریک از والدین، رضایت از یکی از آنها کفایت میکند. در صورت عدم دسترسی یا فقدان ظرفیت در هر دو والد، رضایت سرپرست قانونی واجد صلاحیت برای انجام پژوهشهای درمانی لازم است، اما در پژوهشهای غیردرمانی انجام پژوهشها در چنین شرایطی ممنوع است.

    4-2 در کودکان 7 تا 15 سال تمام، باید رضایت آگاهانه کتبی از سرپرست قانونی گرفته شود. همچنین، باید متناسب با سطح درک و شناخت کودک، موافقت  آگاهانهی وی نیز اخذ شود. کودک حق دارد که اطلاعات لازم را در حد توانایی فهم خود دریافت کند، نظر خود را بیان کند و تصمیم بگیرد. روشهای مورد استفاده برای ارائهی اطلاعات و اخذ رضایت، باید متناسب با سن و قدرت فهم کودک باشد

   5-در مورد کودکانی که بر طبق نظر مراجع قضایی حکم رشد گرفته اند، اخذ رضایت از خود فرد ضروری و کافی است.

   6- اگر سن سرپرست قانونی کمتر از 18 سال باشد، تنها در صورتی می تواند به نیابت از کودک رضایت دهد که ظرفیت تصمیمگیری در ایشان محرز شود.

   7- پژوهش بر نوزادان یا کودکان تنها در صورتی باید انجام گیرد که انجام آن پژوهش بر روی سنین بالاتر امکانپذیر نباشد یا توجیه اخلاقی برای انجام آن پژوهش بر روی کودکان وجود داشته باشد.

   17-   نباید هیچ گونه هزینه مالی برای شرکت کننده در پژوهش به کودکان یا سرپرست قانونی آنان پرداخت شود.

   18- سرپرستان کودک   این حق را دارند که در طی انجام پژوهش کودک خود را همراهی کنند.

21- اخذ رضایت آگاهانه از کودک و سرپرستان او ترجیحا باد توسط شخص یا اشخاصی انجام گیرد که در تیم درمای او مشارکت  ندارند

ندارد

وزن برای قد( شاخص لاغری)_وزن برای سن (شاخص کم وزنی)-_قد برای سن ( شاخص کوتاه قدی                              weight for height(Wasting )                     (

Weight for age(under weight)_height for age(stunting)

)مریدی گ ر،فتحی م ب.مروری بر وضعیت سوتغذیه کودکان زیر5سال در ایران .نشریه دانشکده پرستاری مامایی شهید بهشتی.۱۳۸۸؛۱۹(۶۴):۵۳-۴۷

2)سالم ز،شیخ فتح الهی م،اسماعیلی ع.شیوع سوتغذیه در کودکان 1-5سال شهر رفسنجان در سال 1380.مجله علمی دانشکاه علوم پزشکی رفسنجان .۹-۱۳۸۱؛۱(۴):۲۶۶-۲۶۰

3)شریف زاده غ ر،راغبی سوری ص،زراعتکار و اوهمکاران.شیوع سوتغذیه در کودکان زیر شش سال استان خراسان جنوبی درسال ۱۳۸۵.مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند. تابستان ۱۳۸۷؛۱۵(۲):۷۹-۷۳

4)فرج زاده ز،سعادت جو ع ر،حسینی س وهمکاران.شیوع سو تغذیه درکودکان پیش دبستانی شهر بیرجند(سال۱۳۸۹).مراقبت های نوین. ۱۳۹۱؛۹(۲):۱۲۸-۱۲۲

5)علوی نایینی،سیدمجتبی .بررسی شیوع سو تغذیه وبرخی عوامل موثربران در کودکان زیر پنج سال تحت پوشش خانه بهداشت های شهرستان بیرجند.مجله دانشکده پزشکی(۱). ۱۰۳-۹۹

(6- WHO. Infant and young child feeding: [On-line]. Available: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs342/en/. 2015

(7- Moeeni V, Walls T, Day AS. Assessment of nutritional status and nutritional risk in hospitalized Iranian children. Acta Paediatrica2012.;101,pp e446- e451.

(8- Engle PL et al. Strategies for reducing inequalities and improving developmental outcomes for young children in low-income and middle-income countries.Lancet september2011.;378 (9799): pp1339-1353. Available at۷

9)نوری سعید لو سکینه،بابایی بالدار فریبا،ایر ملوی پروین .بررسی ومقایسه شیوع سوتغذیه در کودکان زیر ۵سال ۳شهرستان سلماس ،روانسر،وسمیرم درسال۱۳۹۰.مجله علوم پزشکی رازی.۱۳۹۳؛(۱۲۴):۵۳-۴۷

10)کبیر،محمد جوادوهمکاران .شیوع سوتغذیه در کودکان کمتراز دوسال ورابطه ان با برخی عوامل زمینه ای در استان گلستان .مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی گرگان . ۱۳۸۵؛۸(۲):۳۹-۳۲

(11- WHO  Multicanter Growth Reference Study Group.WHO Child Growth  Standards.Lenght/Height – for- age , weight –for-age ,weight-for-length, weight-for-height and body mass index-for –age:methods and development. Genava: World Health Organization; 2006.

12)سیاری ع ا.۱۳۷۹،سیمای تغذیه درکودکان جمهوری اسلامی ایران .مجموع پنجمین کنگره تغذیه ایران .امنیت غذا وتغذیه.خانوار تهران.اذر۱۳۷۹؛۴۱-۴۸. ۲۶

13)مردانی مهناز وهمکاران.بررسی ارتباط بین وضع تغذیه کودکان زیر دوسال مبتلا به گاستروانتریت در طول مدت بستری ان ها در بیمارستان .فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی لرستان.۱۳۸۶؛ ۱۰(۲):۳۰-۲۱

14)منتظری فر ف،کرجی بانی م،قنبری م،موسوی گیلانی .بررسی عوامل موثر بر سو تغذیه در کودکان زیر5سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال۱۳۸۰.مجله علمی دانشگاهپعلوم پزشکی وخدمات بهداشتی درمانی زاهدان ۱۳۸۲؛۲(۱۰):۳۰-۲۱

       (15- Hulst J.M. et al. Dutch national survey to test the Strongkids nutritional risk screening tool in hospitalized children. Clinical Nutrition.2010.; 29,pp 106–111        

(16- Demissie S, Worku A. Magnitude and factors associated with malnutrition in children 659 months of age in pastoral community of Dollo Ado district, Somali region, Ethiopia. Science Journal of Public Health..2013; 1(4),pp 175-183.

(17- Moeeni V, Walls T, Day AS. Assessment of nutritional status and nutritional risk in hospitalized Iranian children. Acta Paediatrica2012.;101,pp e446- e451

http://www.isna.ir/news/93041307316 ه18)عبداللهی زهرا. ایسنا خبرگذاری دانشجویان ایران۱۳تیر۱۳۹۳.

19)سیادی ع ا،ریابه ش ا،عبداللهی زوهمکاران. بررسی شیوع انواع سوتغذیه در کودکان زیر۵سال مناطق شهری وروستایی کشور ابان ماه ۱۳۷۷. پژوهنده.زمستان۱۳۷۹؛۵(۴):۴۱۶-۴۰۹

20)طاهری ف،شریف زاده غ ر،نصیری ا. بررسی شیوع سو تغذیه کودکان۳۶-۱ ماهه بستری در بخش کودکان بیمارستان ولی عصر بیرجند.مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند.تابستان ۱۳۸۵؛۱۳(۲):۸۲-۷۷

21)قلجایی ف،نادریفر م،قلجه م.بررسی شیوع سوتغذیه کودکان ۳۶-۱ماهه بستری در بخش کودکان بیمارستان امام علی زاهدان در سال ۱۳۸۸.نشریه پرستاران ایران .شهریور۱۳۸۸؛۳۲(۵۲):۱۴-۸

22) هوشیار راد ا،درستی مطلق ا ر،کلانتری ن وهمکاران. وضعیت کوتاه قدی،کم وزنی واضافه وزن در کودکان زیر ۵سال ایران۱۳۸۱-۱۳۷۹. مجله علوم تغذیه وصنایع غذایی ایران .زمستان ۱۳۸۷؛۳(۴):۵۶-۴۹

23)- Hecht  C, etal. Disease associated malnutrition correlates with length of hospital stay in children. Clinical Nutrition..2015;34(1),pp 53-9. 

24)- Kapçı N, et al. The nutritional status of hospitalized children: Has this subject been overlooked.  Turkish Journal of Gastroenterology.2015; 26,pp 351-5

25- کشتکار س   ،  طالبیان  ز ، منتظری فر  ف ،  داشی پور ع ل  ،کرجی بانی  م. بررسی   فراوانی سوء تغذیه در کودکان 5-1 ساله مهدکودک شهر زاهدان  در سال 1394. پروژه تحقیقاتی ، معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ، تابستان 1395.

فرم اطلاعاتی

نام و نام خانوادگی                        شماره پرونده                           مرکز بهداشتی درمانی                                تاریخ                    

سن:........................ماه

جنس :                         دختر                                پسر

وزن: .......................کیلوگرم

قد:.......................سانتیمتر

بعد خانوار:..........................نفر

فرزند  چندم خانواده:               اول              دوم             سوم                 چهارم                      پنجم و بالاتر

میزان تحصیلات مادر :                  زیر دیپلم                           دیپلم و بالاتر

میزان تحصیلات مادر :                  زیر دیپلم                           دیپلم و بالاتر