مرکز مشاوره ویژه زنان آسیب پذیر، مرکزی می باشد که برای ارائه خدمات مختلف به منظور کنترل همه گیری HIV/AIDS[1] در بین زنان آسیب پذیر جامعه که از گروه های کلیدی در معرض خطر می باشند، دایر شده است. گروه های هدف اصلی این مرکز شامل همسران زندانیان، همسران مصرف کنندگان مواد، زنانی که مصر ف کننده مواد می باشند و زنانی که شرکای جنسی متعدد یا خارج از چارچوب خانواده دارند و یا به عبارتی در گیر تن فروشی هستند، می شود(1).تن فروشی را درگیر شدن در روابط جنسی در ازای پول یا سایر مزایا تعریف کرده اند(2)که نه تنها چالشی برای بهداشت عمومی و سیاست گذاران، بلکه به عنوان تهدیدی برای ارزش های اجتماعی و دینی جوامع محافظه کار دربرخی از کشورها محسوب می شود(3). بسیاری از زنان تن فروش چه قبل از آغاز به تن فروشی و چه بعد از آن اعتیاد را تجربه کرده اند. بنابراین اعتیاد و تن فروشی گام به گام و در رابطه ای تنگاتنگ با یکدیگر پیش می روند(4). میزان بالای مصرف کنندگان مواد در بین زنان تن فروش، نشان دهنده این رابطه است(5). مطالعه ای روی 190 زن تن فروش در شمال ایران نشان داد که 59% از آنها معتاد به مواد مخدر و(6) مطالعه ای دیگر روی 872 زن تن فروش ایرانی نشان داد که 8/73%  آن ها سابقه مصرف هر گونه مواد را دارا بودند(5).از سویی اعتیاد، به علت فقر و نیاز به تأمین مواد مخدر منجر به تن فروشی می شود و از سوی دیگر ممکن است تن فروشی به دو دلیل موجب اعتیاد شود: اول مصرف مواد برای مقابله با فشار های جسمی و روانی وارده به تن فروشان و دوم به دلیل فراهم آوردن مواد برای مشتریان جهت لذت جویی بیشتر آنها(4). در بیشتر موارد علت تن فروشی، رفع نیاز های مالی(6) و تأمین مواد مخدر(5) عنوان شده است(7, 8). این عمل زنان تن فروش، مشتریان، همسران و فرزندانشان را با خطرات بهداشتی مختلف از قبیل  ابتلا به HIV و سایر عفونت های مقاربتی [2] (STIs)نیز مواجه می کند(3). بر اساس تخمین های منتشر شده توسط دفتر ایدز سازمان ملل متحد(UNAIDS)، تا سال 2015 تعداد 73000 نفر در ایران آلوده به HIV اند که حدود 34 درصد آن ها را زنان 15 سال به بالا تشکیل می دهند(9). این در حالی ست که شواهد نشان دهنده تغییر الگوی انتقال HIV در ایران از گروه تزریق کنندگان مواد به نقل و انتقالات جنسی است(5, 10-12)، به طوری که انتقال جنسی HIV  از 9/13% در سال 1986 به 8/36% در سال 2014 رسیده است(10). سازمان جهانی بهداشت، زنان تن فروش را جزو یکی از چهار گروه در معرض بیشترین خطر ابتلا به HIV در بسیاری از کشورها می داند(13). شیوع HIV در بین زنان تن فروش در مقایسه با عموم جمعیت نسبتا بالاست(5, 14, 15) و در سرتاسر جهان بار بزرگ نامتناسبی از این عفونت بر دوش این افراد است (16-19) نتایج یک مطالعه مروری در مورد بار بیماری HIV در زنان تن فروش در کشورهای با در آمد کم و متوسط، نشان داد 7/30% زنان تن فروش مبتلا به HIV  بودند(16). افرادی که تن فروشی می کنند  به دلیل این که به احتمال زیاد درگیر روابط پر خطر جنسی شامل مقاربت جنسی بدون کاندوم و رابطه جنسی با افراد مختلف می شوند علاوه بر HIV در معرض خطر بالای ابتلا و یا انتقال سایر بیماری های مقاربتی (STIs) هم قرار می گیرند(20). در بین بیماری های واگیر STIs هنوز هم علت عمده ابتلا و مرگ و میر باقی مانده است(21). اپیدمی این بیماری ها تأثیر عمیقی بر سلامت و زندگی کودکان، نوجوانان و بزرگسالان در سراسر جهان دارد. به طور مثال سیفلیس در بارداری منجر به بیش از 300,000 مرگ ومیر جنین و نوزاد در هر سال می شود و یا عفونت ویروس پاپیلومای انسانی مسئول 530,000 مورد سرطان رحم و 264,000 مرگ در اثر سرطان دهانه رحم است(22). مطالعه ای در کرمان روی 177 زن تن فروش نشان داد شیوع سیفلیس 2/7% و هرپس تناسلی 18% بود و 36% از افراد در طول سال اخیر علامت های مرتبط با  STIs را داشتند(7).

از سویی اگر هدف پیشگیری از توسعه STIs و HIV در عموم جمعیت باشد، آغاز مؤثر یک اقدام متقابل برای این گروه پرخطر ضروری ست(14). برنامه ریزی صحیح برای این گروه، نیاز به آگاهی از تعداد این جمعیت دارد(23)امّا برآورد دقیقی از تعداد زنان تن فروش در دسترس نیست(24).اجرای برنامه های پیشگیری، مراقبت و درمان زمانی بسیار مفید است که برآورد خوبی از تعداد جمعیت در معرض خطر در دسترس باشد(13). محققین وسیاست گذاران از طریق بررسی های معمول و سرشماری، نمی توانند به اطلاعات دقیق در مورد تعداد این گروه پر خطر دسترسی پیدا کنند در حالی که ، به دانستن این تعداد جهت برنامه ریزی برای کنترل بیماری ها نیاز دارند. بر این اساس رویکردهای جایگزین باید به کار گرفته شود. روش صید باز صید نسبت به روش های کلاسیک راحت تر و ارزان تر، تعداد گروه های پرخطری چون زنان تن فروش را تخمین می زند(25). این روش برای برآورد تعداد زنان تن فروش در سایر مطالعات هم استفاده شده است(15, 24, 26, 27).

از سوی دیگر تن فروشی به ویژه در سال های اخیر توجه زیادی را به خود معطوف نموده و سازمان ها و نهاد های فرهنگی و اجتماعی را جهت مهار و کنترل به تکاپو واداشته است.تلاشی که تنها زمانی مثمره ثمر واقع می گردد که شناختی صحیح و عمیق از این آسیب اجتماعی حاصل شده باشد. اگر چه تلاش های زیادی جهت نائل شدن به این شناخت انجام شده اما این پدیده هم چنان دارای ریشه های ناشناخته ای ست که مانع از ثمر بخشی تلاش ها می گردد(28). درک دلایل آغاز رفتارهای پرخطر گروه هایی چون زنان تن فروش، جهت برنامه ریزی مؤثر برای علاج این مسأله بر مبنای عواملی که آغازگر این رفتارهاست، بسیار با اهمیت است(8). امّا در برخی از پدیده ها استفاده از هر یک از روش های کمّی یا کیفی به تنهایی برای پا سخ به سؤالات و بررسی آن پدیده قادر به توضیح نبوده و تقابل کمّی-کیفی مانع از دستیابی به درکی عمیق و صحیح از آن می شود(29). پس به کار بردن هر دو روش کمی و کیفی به طور همزمان، در کنار هم به فهم بهتر مسأله مورد تحقیق کمک می کند(30).

بنابراین با توجه به این که از طرفی داشتن آمارهای دقیق و قابل استناد در مورد  زنان تن فروش به جهت برنامه ریزی دقیق و جامع برای کاهش مشکلات و آسیب هایی که این زنان و به تبع آن جامعه را تهدید می کند لازم است (31) و از طرف دیگردرک عوامل مؤثر بر تن فروشی زن ایرانی جهت ارتقای بهداشت جنسی و نیز به سبب آگاه سازی ارائه دهندگان خدمات بهداشتی و سیاست گزاران ضروری ست(32)، ما این مطالعه را با هدف تخمین تعداد  زنان  تن فروش و معتاد با استفاده از روش صید-بازصید و تبیین عوامل مرتبط با تن فروشی و اعتیاد در زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر زاهدان با استفاده از روش پژوهش ترکیبی، طراحی نمودیم.

1. بررسی متون:

مطالعه ای با عنوان «تخمین تعداد جمعیت زنان تن فروش در تهران، ایران: کاربرد مستقیم روش صید-باز صید» توسط منوچهر کرمی و همکاران در سال 1395 انجام شد. در مرحله صید، پاتوق های زنان تن فروش به عنوان مکان ملاقات علامت گذاری شد. زنانی که قبول کردند در مطالعه شرکت کنند با یک بلوز علامت دار شدند. مرحله باز صید در همان مکان با علامت دار کردن افراد با یک دستبند آبی انجام شد. تعداد زنان تن فروش 690 نفر (با 95% فاصله اطمینان 747-633)تخمین زده شد. حدود 43/89% زنان تن فروش، اولین تجربه مقاربت جنسی را قبل از 20 سال تجربه کرده بودند. شیوع عفونت HIV بین آن ها 6/4% بود. تعداد زنان تخمین زده شده بیش از حد انتظار بود(24).

پژوهشی با عنوان «چگونه تن فروشی یک گزینه می شود؟تجارب زنان تن فروش در کرمان،ایران» توسط محمد کارآموزیان و همکاران انجام شد. در این مطالعه کیفی از روش نمونه گیری آسان به منظور مصاحبه با 24 نفر از مراجعه کنندگان به مراکز گذری کاهش آسیب کرمان استفاده شد. در این مصاحبه عمیق از شرکت کنندگان راجع به تجارب زندگی شخصی در بدو ورود به عرصه تن فروشی سؤال شد. جهت تحلیل یافته ها از روش گراندد تئوری (نظریه داده بنیاد) استفاده شد.نتایج حاکی از این بود که عوامل اصلی تأثیرگذار بر آغاز تن فروشی حول محور آسیب پذیری و فقر مزمن است. فرصت های محدود، وابستگی به مواد مخدر و نیاز های مالی عواملی بودند که شرکت کنندگان معتقد بودند به خاطر آن به تن فروشی ادامه داده اند(3).

پژوهشی با عنوان «وضعیت سوء مصرف زنان تن فروش معتاد در سال 1392» توسط سلمان قادری و همکاران انجام شد.دراین پژوهش پیمایشی از روش نمونه گیری در دسترس و سر شماری به منظور مصاحبه با زنان معتاد به تعداد 200 نفر استفاده شد. یافته های این تحقیق نشان داد که 23 درصد از زنان مصرف کننده سوء مصرف مواد زیر 25 سال داشتند که حاکی از جوان بودن آنها داشت. 54 درصد در منازل اجاره ای زندگی نموده و 12 درصد نیز کارتن خواب بودند. از نظر نوع مواد مصرفی نیز 51 درصد به مصرف مخدر هروئین و شیشه وابستگی داشته و 49 درصد از سایر انواع  مواد استفاده می نمودند. از نظر سن شروع مصرف نیز 48 درصد از زنان وابسته به مواد قبل از 17 سالگی مصرف مواد را شروع نموده که حاکی از کاهش سن شروع مصرف مواد در بین این گروه دارد.یافته های تحلیلی حاکی از ارتباط بین آزار و اذیت در دوران کودکی با شروع مصرف مواد دارد(33).

پژوهشی با عنوان «رابطه سوء مصرف دارو والکل و رفتارهای پرخطر در زنان تن فروش:استفاده از روش نمونه گیری پاسخگو محور» توسط مهران اسدی علی آبادی و همکاران انجام شد. این مطالعه مقطعی روی 184 زن تن فروش در یکی از شهرهای ساحلی ایران انجام شد. معیارهای ورود شامل سن حداقل 18 سال و داشتن حداقل یک بار رابطه جنسی نامشروع در طول سال گذشته بود. سه روش برای نمونه گیری استفاده شدند: روش نمونه گیری پاسخگو محور، نمونه گیری مکان-زمان و نمونه گیری آسان. نتایج حاصل از مطالعه نشان داد که میانگین سنی شرکت کنندگان 7±5/31 بود. درآمد اکثریت افراد 9/35% ، از طریق تن فروشی کسب می شد.بیشتر از یک پنجم ازآنها سابقه حبس در سال گذشته را دارا بودند. بیشتر از نیمی از افراد در آخرین تماس جنسی شان از کاندوم استفاده نکرده بودند. شرکت کنندگانی که محل درخواست از آنها خیابان و مراکز تفریحی عمومی بود، سابقه مصرف مواد را قبل از روابط نامشروع جنسی خود در طول یک سال گذشته گزارش کردند(1/75%) که اغلب آنها سابقه مصرف هروئین را در طول سال گذشته داشتند. رابطه بین تحصیلات سطح پایین و استفاده مواد در طول یک سال قبل از ارتباطات جنسی نامشروع معنی دار بود.بین سابقه تن فروشی بیشتر از یک سال و استفاده همزمان مواد و داشتن رابطه جنسی نامشروع ارتباط معنی دار بود.رابطه بین استفاده از الکل و عدم استفاده از کاندوم در آخرین تماس جنسی معنی دار بود. نتایج مطالعه ضرورت نیاز به برنامه ریزی برای راهکارهای اجرایی از قبیل آموزش و برنامه های کاهش آسیب را آشکار می سازد(34)

پژوهشی با عنوان «پیامدهای مصرف شیشه: مطالعه کیفی زنان معتاد در شهر کرمان» توسط الهام کرمی زاده و همکاران انجام شد. این پژوهش کیفی به دنبال شناسایی و بررسی پیامدهای اعتیاد به شیشه در میان زنان شهر کرمان و روش شناسی پژوهش گراندد تئوری بود. دوازده زن معتاد به عنوان مشارکت کننده در این پژوهش با روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری انتخاب شدند و تجربه ی زیسته آن ها مورد بررسی قرار گرفت. برای جمع آوری داده ها از مصاحبه عمیق استفاده بعمل آمد. بطور کلی تجزیه و تحلیل و کدگذاری داده ها منجر به خلق چهار مقوله و بیست زیرمقوله گردید . چهار مقوله عمده عبارت بودند از: چالش های اجتماعی، آسیب دیدگی فرزندان، بیماری های روحی و روانی و اِستهلاک بدن. برخی از زیرمقوله ها عبارتند از: اَنگ، طرد شدن، تن فروشی ، توهم ، اخراج از کار ، جدایی از فرزند ، وسواس، پرخاشگری و ساقی شدن(35)..

تحقیقی دیگر با عنوان «برآورد تعداد افراد تن فروش در جنوب آفریقا:برآورد سریع اندازه جمعیت» توسط Tracey L. Konstant و همکاران انجام شد. در این پژوهش یک سرشماری سریع از افراد تن فروش در 12 منطقه در سرتاسر کشور بر پایه نقشه برداری مشارکتی انجام شد.مناطق با طیف وسیعی از ویژگی ها با تمرکز بر سطوح شهرنشینی، حمل و نقل، معدن ها و مرزها انتخاب شدند.در هر مکان گروه های متمرکز تن فروشی، کانون ها، نقشه برداری شدند.مصاحبه با تن فروشان در کانون های شناسایی شده برای تخمین تعداد و جنسیت تن فروشان مشغول به کار، انجام شد. برآوردهای ارائه شده در متون با نتایج سرشماری جهت تعریف فرضیاتی که می توانستند برای یک برون یابی ملّی به کار گرفته شوند، ترکیب شدند. برآورد نهایی بین 131000 و 182000 فرد تن فروش در یا 0.76 تا 1% جمعیت زنان بزرگسال جامعه، در جنوب آفریقا محاسبه شد(36).

پژوهشی با عنوان «برآورد اندازه جمعیت زنان تن فروش در رواندا با استفاده از سه شیوه مختلف» توسط Mwumvaneza Mutagoma و همکاران انجام شد.در این پژوهش تعداد افراد جامعه زنان تن فروش با استفاده از سه روش مبتنی بر محل در تمام استان های رواندا برآورد شد. اندازه این جمعیت با استفاده از روش صید- باز صید، روش سرشماری و روش ضربی در کیگالی تخمین زده شد.یک پرسشنامه ساختاریافته نیز به عنوان مکمل استفاده شد.اندازه جمعیت زنان تن فروش  در کیگالی با استفاده از شیوه صید – باز صید 3250 نفر، با استفاده از روش سرشماری 3348 نفر و با استفاده از روش ضربی 2253 نفر برآورد شد.نتایج حاکی از آن بود که تقریبا 90% زنان تن فروش رواندا ساکن پایتخت،کیگالی، بودند(15).

پژوهشی با عنوان «صید – باز صید  برای تخمین اندازه جمعیت زنان تن فروش در سه شهر در ساحل عاج و کیسومو، غرب آفریقا» توسط Bea Vuylsteke و همکاران انجام شد.در این پژوهش برای محاسبه برآورد از روش صید - باز صید استفاده شد به این ترتیب که در مرحله نخست، اعضای جامعه هدف صیدو به وسیله دادن یک کارت به آنها، نشان دار شدند. 6 روز بعد در همان مکان ها و همان زمان یک نمونه ثانویه صید شد که شامل تعدادی از افرادی که بار اول صید شده بودند هم می شد. با محاسبه نسبت هم پوشانی دو صید، تعداد زنان تن فروش در یاموسکورو 1160 نفر، در بواکه 1202 نفر، در سن پدرو 1916 نفر و در کیسومو 1350 نفر برآورد شد.نتایج حاکی از این بود که روش صید - باز صید  به طور موفقیت آمیزی برای برآورد اندازه جمعیت زنان تن فروش به کار گرفته شد(26).

مطالعه ای با عنوان «تن فروشان در ویتنام:چه تعداد با چه خطراتی؟» توسط Truong, Tan Minh و همکاران انجام شد. دراین مطالعه مقطعی که در شهر نهاترانگ ویتنام انجام شد،با تن فروشان در خیابان ها، سواحل، کافه ها و رستوران ها ملاقات شد و با استفاده از روش صید-بازصید برای برآورد تعداد آنها استفاده شد.برآورد به دست آمده از تعداد این افراد شامل 444 زن تن فروش مستقیم در سواحل و خیابان ها و 486 زن تن فروش با واسطه در کافه ها یا رستوران ها و سایر مکان ها بود.تن فروشان در هر دو دسته در درجه اول برای حمایت خانواده درگیر تن فروشی می شدند.تن فروشان مستقیم مسن تر و بیشتر در معرض خطر HIV بودند. مشتریان بیشتری داشتند و کمتر استفاده از کاندوم را گزارش دادند(67% در مقابل 81%)و عفونت قبلی STI را بیشتر گزارش دادند(19% در مقابل 16%) و ظاهرا بیشتر، مشتریانشان معتادین تزریقی بودند(16% در مقابل 13%). این مطالع بیان نمود که این ارزیابی هابرای برنامه ریزی جهت کاهش تن فروشی و خطرات ناشی از آن ضروری ست(27).

:

تعداد زنان تن فروش در زاهدان که هم زمان یا جدا از تن فروشی، معتاد به مواد مخدر در سطحی هستند که منجر به از هم پاشیدگی خانواده، بازداشت، حبس  و یا وقوع هر نوع تبعات اجتماعی واضح برای این زنان شده، با استفاده از روش «صید – بازصید» چقدر است؟

:

1- توزیع فراوانی متغیرهای دموگرافیک شامل سن، سطح تحصیلات و وضعیت تاهل در زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر زاهدان چگونه است؟

2- توزیع فراوانی متغیرهای مربوط به روابط جنسی پرخطر شامل داشتن روابط جنسی پر خطر در حال حاضر، رفتارهای پرخطر جنسی در همسر یا شریک جنسی ثابت، ابتلا به اچ آی وی در همسر یا شریک جنسی ثابت، استفاده از کاندوم در تماس جنسی با غیر همسر، استفاده از الکل یا مواد قبل از تماس جنسی در زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر زاهدان چگونه است؟

3- توزیع فراوانی متغیرهای مربوط به مصرف مواد مخدر شامل مصرف مواد در حال حاضر، سابقه مصرف الکل، سن اولین بار مصرف مواد،  سابقه مصرف تزریقی مواد، نحوه مصرف مواد در حال حاضر، سابقه زندان در زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر زاهدان چگونه است؟

1-از دیدگاه زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر چه عوامل خطری، زنان را به سوی تن فروشی و اعتیاد سوق می دهد؟

2-از دیدگاه زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر چه عواملی باعث ادامه دادن به تن فروشی و اعتیاد می گردد؟

تخمین تعداد زنان تن فروش و معتاد شهر زاهدان و  تبیین عوامل مرتبط با تن فروشی و اعتیاد در زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر زاهدان سال 1396  

تخمین تعداد زنان تن فروش در زاهدان که هم زمان یا جدا از تن فروشی، معتاد به مواد مخدر در سطحی هستند که منجر به از هم پاشیدگی خانواده، بازداشت، حبس  و یا وقوع هر نوع تبعات اجتماعی واضح برای این زنان شده، با استفاده از روش «صید – بازصید»

/

1- تعیین توزیع فراوانی متغیرهای دموگرافیک شامل سن، سطح تحصیلات و وضعیت تاهل در زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر زاهدان.

2- تعیین توزیع فراوانی متغیرهای مربوط به روابط جنسی پرخطر شامل داشتن روابط جنسی پر خطر در حال حاضر، رفتارهای پرخطر جنسی در همسر یا شریک جنسی ثابت، ابتلا به اچ آی وی در همسر یا شریک جنسی ثابت، استفاده از کاندوم در تماس جنسی با غیر همسر، استفاده از الکل یا مواد قبل از تماس جنسی در زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر زاهدان.

3- تعیین توزیع فراوانی متغیرهای مربوط به مصرف مواد مخدر شامل مصرف مواد در حال حاضر، سابقه مصرف الکل، سن اولین بار مصرف مواد،  سابقه مصرف تزریقی مواد، نحوه مصرف مواد در حال حاضر، سابقه زندان در زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر زاهدان.

/

1-تبیین دیدگاه زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر در مورد عوامل خطر سوق دهنده زنان به سوی تن فروشی و اعتیاد.

2-تبیین دیدگاه زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر در مورد عواملی که باعث ادامه دادن به تن فروشی و اعتیاد می گردد.

.

تن فروش: فردی که مشغول به کار جنسی در ازای درآمد اقتصادی و یا سایر مطالبه های بیرونی است(37).

مصرف کننده مواد: فردی که از دارو و مواد جهت اثرات غیر درمانی و غیر پزشکی استفاده می کند.این دارو و مواد می تواند قانونی یا غیر قانونی باشد ولی استفاده از آنها اغلب موجب عواقب نامطلوب پزشکی، قانونی یا اجتماعی برای مصرف کنندگان می شود(38).

جدای از قسمت تخمین جمعیت که یک مطالعه مقطعی محسوب می شود، مطالعه به روش ترکیبی (Mix Method)از نوع طرح پژوهش طراحی موازی همگرا(Convergent Parallel Design)می باشد. در این نوع طرح هر دو روش کمی و کیفی به طور همزمان طراحی و اجرا می شوند.یافته های هر دو قسمت با هم، به فهم بهتر مسأله مورد تحقیق کمک می کند.منطق این شیوه مطالعه پوشاندن ضعف های هریک از روش های جمع آوری اطلاعات توسط دیگری و در نتیجه به دست آوردن نتیجه ای درست تر می باشد(30).

نوع مطالعه بخش کمی، مقطعی و بخش کیفی اکتشافی می باشد.

جهت برآورد جمعیت مطالعه:

زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر و مراکز گذری کاهش آسیب که به تایید مستندات پرونده شان سابقه تن فروشی یا اعتیاد به مواد مخدر در سطحی که منجر به از هم پاشیدگی خانواده، بازداشت، حبس  و یا وقوع هر نوع تبعات اجتماعی واضح برای این زنان شده را داشته باشند.

جهت بخش کمی مطالعه:

زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر.

بخش کیفی مطالعه:

مشارکت کنندگان در تحقیق، زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر تابان هستند. مشارکت کننده اختیار دارد در هر زمانی دیگر مصاحبه را ادامه ندهد و از مطالعه خارج شود.

معیارهای ورود شامل معتادینی که در طول ماه اخیر روابط جنسی با غیر از همسر داشته اند، خوب و روان فارسی صحبت می کنند، حال عمومی مناسبی برای شرکت در مصاحبه را دارند. رضایت به شرکت در مطالعه را دارند و مایل به در میان گذاشتن اطلاعات با محقق هستند.

معیار های خروج شامل افرادی که اجازه ضبط صدا به محقق را نمی دهند. زنان دارای اختلالات شناختی که از بیان وقایع زندگی خود ناتوان اند نیز کنار گذاشته می شوند.

جهت برآورد جمعیت:

در مطالعه های صید باز صید روش خاصی برای محاسبه حجم نمونه وجود ندارد اما به طور کلی زمانی که تعداد افراد مشترک در هر دو فهرست بیشتر از 7 فرد باشد، حجم نمونه کافی به نظر می رسد(39, 40).

بخش کمی مطالعه:

کلیه زنانی که در سال های  1394 و 1395 در مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر تابان، که تنها مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر در زاهدان است،  تشکیل پرونده داده اند و اطلاعات آنها ثبت پرونده شده است.

بخش کیفی مطالعه:

ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﮐﯿﻔﯽ ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺗﻌﺪاد ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن راﻫﻨﻤﺎی ﺧﺎﺻﯽ وﺟﻮد ﻧﺪارد،ﺿﻤﻦ اﯾﻨﮑﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ دﻗﯿﻖ آن ﻗﺒﻞ از ورود ﺑﻪ ﻋﺮﺻﻪ ﺗﺤﻘﯿﻖ و ﺟﻤﻊ آوری و ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ﻫﻤﺰﻣﺎن داده ﻫﺎ اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﻧﯿﺴﺖ و در ﻃﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﻣﺸﺨﺺ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ(41).اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻣﻌﻤﻮﻻ از ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎی ﮐﻮﭼﮏ و ﻏﯿﺮ ﺗﺼﺎدﻓﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ(42)و آﻧﻬﺎ را ﺑﻄﻮر ﻋﻤﯿﻖ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﻣﯽ دﻫﻨﺪ و ﻫﺮﯾﮏ از اﻓﺮاد ﺑﺨﺶ ﻋﻈﯿﻤﯽ از اﻃﻼﻋﺎت را ﻣﯽ ﺳﺎزﻧﺪ. در ﺗﺤﻘﯿﻖ ﮐﯿﻔﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺮ روی ﮐﯿﻔﯿﺖ اﻃﻼﻋﺎت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه از اﻓﺮاد ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﺷﻮد و در واﻗﻊ ﺣﺠﻢ ﻧﻤﻮﻧﻪ زﻣﺎﻧﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﺤﻘﯿﻖ ﺑﻪ اﺷﺒﺎع داده ﻫﺎ ﺑﺮﺳﯿﻢ.اشباع داده ها نقطه ای ست که هیچ طبقه یا تم جدیدی از داده ها پدید نیاید و تکرار داده ها اتفاق بیفتد.

استفاده از روش اشباع داده در پژوهش کیفی، به عنوان استاندارد طلایی پایان نمونه گیری در نظر گرفته می شود(43).

جهت برآورد جمعیت:

جهت برآرد جمعیت  زنان تن فروش در زاهدان که هم زمان یا جدا از تن فروشی، معتاد به مواد مخدر در سطحی هستند که منجر به از هم پاشیدگی خانواده، بازداشت، حبس  و یا وقوع هر نوع تبعات اجتماعی واضح برای این زنان می شود، از روش صید – بازصید استفاده خواهد شد. این روش برای برآورد جمعیت های گریز پا مثل معتادان، آوارگان و یا خیابان گردها کاربرد دارد.در استفاده این روش در آمار حیاتی (سرشماری) به جای صید در دو زمان متفاوت، از دو منبع اطلاعاتی مستقل از یکدیگر استفاده می شود که هر کدام از آنها قسمتی از جمعیت مورد نظر را در بر می گیرد. یعنی یکی از فهرست ها به عنوان صید و فهرست دیگر به عنوان باز صید در نظر گرفته می شود. در استفاده از این روش در اپیدمیولوژی لیست هایی که گروه خاصی از جمعیت را ثبت می کنند استفاده می شود و برچسب افراد مشخصات فردی شامل نام، نام خانوادگی، نام پدر و... می باشد.

بخش کمی مطالعه:

از طریق سرشماری کلیه پرونده های ثبت شده در مرکز زنان آسیب پذیر تابان، که تنها مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر در زاهدان است، در سال های 1394 و 1395 .

بخش کیفی مطالعه:

نمونه گیری مبتنی بر هدف و گلوله برفی.

با تشخیص مسئول مرکز افرادی را که ترجیحا علاوه بر سوء مصرف مواد دارای رفتار پرخطر جنسی هستند،غنی از اطلاعات اند، خوب صحبت می کنند و مایل به در میان گذاشتن اطلاعات با پژوهشگر می باشند شناسایی شده و برای شرکت در مطالعه از آن ها دعوت می شود.به این ترتیب نمونه گیری اولیه به صورت هدفمند انجام خواهد شد.در ادامه بر اساس نمونه گیری گلوله برفی از مصاحبه شونده خواسته می شود اگر فرد دیگری را می شناسد به محقق معرفی نماید و از وی بخواهد با محقق همکاری نماید.

جهت برآورد جمعیت:

ابزار مورد استفاده فرم ثبت جمعیت  شامل ستون های  نام،  نام خانوادگی،  نام پدر،  سن، سطح تحصیلات  و روش به کار گرفته صید باز صید است.

قسمت کمی مطالعه:

ابزار مورد استفاده فرم جمع آوری داده ها و روش به کار رفته، استفاده از اطلاعات ثبت شده در پرونده های موجود درمرکز مشاوره زنان آسیب پذیر تابان می باشد.

قسمت کیفی مطالعه:

ابزار مورد استفاده، راهنمای مصاحبه و روش جمع آوری داده ها مصاحبه می باشد.

ﭘﺲ از ﺗﺼﻮﯾﺐ ﻃﺮح ﭘﮋوﻫﺸﯽ و ﮐﺴﺐ ﻣﺠﻮز از معاونت بهداشتی دانشگاه، ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮ اﻗـﺪام ﺑـﻪ ﺟﻤـﻊ آوری و ﺗﺤﻠﯿﻞ داده ﻫﺎ ﺧﻮاﻫﺪ کرد.

جهت برآورد جمعیت:

در ابتدا باید برای مسئولین مراکز مد نظر توضیح داده شود که هدف از ثبت اطلاعات هویتی افراد چیست و به آن ها اطمینان داده شود که اخلاق در پژوهش کامل رعایت خواهد شد واین اطلاعات نزد محقق محرمانه خواهد ماند و بلافاصله بعد از تجزیه و تحلیل معدوم خواهند شد و نتایج به شکلی منتشر نخواهد شد که افراد قابل ردیابی به شخص یا اشخاص و یا محله خاصی باشد. سپس در بازه زمانی سال 1395 اطلاعات هویتی تمام افرادی را که به 1)مراکز گذری کاهش آسیب و 2)مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر مراجعه کرده اند شامل نام،نام خانوادگی،نام پدر،سن و سطح تحصیلات در فرمی که از پیش تهیه شده و شامل ستون هایی با همین عنوان هاست،ثبت خواهد شد. علت ثبت نام پدر، سن و سطح تحصیلات در کنار نام و نام خانوادگی این است که از آنجا که فرد ممکن است با نام های متفاوت وارد مراکز شود، به ناچار باید از سایر اطلاعات جهت  تطبیق افراد استفاده شود. لازم به توضیح است که به دلیل تفاوت هایی در خدمات ارائه شده در این دو نوع مرکز، هر کدام به عنوان فهرستی مجزا می توانند در نظر گرفته شوند. بدین ترتیب دو فهرست مجزا شامل 1- مراکز گذری کاهش آسیب 2-مرکز زنان آسیب پذیر  در دسترس محقق است.

بخش کمی مطالعه:         

این قسمت از مطالعه به صورت مقطعی در« مرکز مشاوره ویژه زنان آسیب پذیر» صورت خواهد گرفت. گروه های هدف اصلی این مرکز عبارتند از زنان آسیب پذیر شامل همسران زندانیان،  همسران مصرف کنندگان مواد، زنانی که مصر ف کننده مواد می باشند و زنانی که شرکای جنسی متعدد یا خارج از چارچوب خانواده دارند.مرکز «تابان» تنها مرکز مشاوره ویژه زنان در زاهدان می باشد که اسفند ماه 91 تأسیس شده است و تا پایان سال 95 توانسته حدود 800 پرونده تشکیل دهد. در حال حاضر این مرکز حدود 210 پرونده فعال دارد. پرونده فعال به پرونده ای گفته می شود که حداکثرهر سه ماه یک بار در جریان باشد.با توجه به محدودیت دسترسی به زنان گروه هدف و مشکلات جلب اعتماد عده کثیری از آنها در این مطالعه به وسیله سرشماری اطلاعات لازم از فرم های داخل پرونده استخراج خواهد شد. متغیرهای مورد بررسی شامل سن، سطح تحصیلات، وضعیت تأهل،  سابقه زندان، سابقه مصرف الکل، رفتارهای پرخطر جنسی در همسریا شریک جنسی ثابت، ابتلا به HIV در همسر یا شریک جنسی ثابت، سن اولین بار مصرف مواد، مصرف مواد در حال حاضر، سابقه مصرف تزریقی مواد، نحوه مصرف مواد در حال حاضر، داشتن روابط جنسی پرخطر ، استفاده از کاندوم در تماس جنسی با غیر همسر، استفاده از الکل یا مواد قبل از تماس جنسی می شود.

جهت رعایت موازین اخلاق در پژوهش اطلاعات فوق بدون نام ثبت خواهد شد.

بخش کیفی مطالعه:

ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮ در اﺑﺘﺪا هدف انجام مطالعه را برای  مسئول مرکز مشاوره زنان آسیب پذیر تابان توضیح خواهد داد تا بتواند همکاری وی را جلب نماید. ﺳﭙﺲ اولین نفر برای مصاحبه با تشخیص مسئول مرکز انتخاب و دعوت خواهد شد. شرکت کنندگان علاوه بر سوء مصرف مواد دارای رفتار پرخطر جنسی نیز هستند و مایل به در میان گذاشتن اطلاعات با پژوهشگر می باشند، غنی از اطلاعات اندو می توانند به خوبی صحبت کنند. به این ترتیب نمونه گیری اولیه به صورت هدفمند انجام خواهد شد.پژوهشگر با کمک مسئول مرکز برای فرد دعوت شده، در مورد مطالعه و هدف آن توضیح خواهد داد و نهایت سعی خود را در جهت جلب رضایت و اعتماد شرکت کنندگان برای همکاری صادقانه خواهد کرد. محقق در مورد ماهیت پژوهش برای وی توضیح، و تاکید خواهد کرد که اطلاعات کاملا محرمانه و بی نام خواهد بود و انتشار آن به گونه ای نخواهد بود که فرد مصاحبه شونده قابل شناسایی یا رد گیری باشد. پژوهشگر برای ضبط صدا اجازه می گیرد و در صورت عدم رضایت نمونه، از وی صرف نظر و به سراغ فرد دیگری خواهد رفت. با توجه به عده بالای مراجعین به این مرکز، در مورد  پیدا کردن فرد دیگری برای مصاحبه مشکلی پیش نخواهد آمد. در نهایت پژوهشگر، اقدام به گرفتن رضایت آگاهانه و  سپس انجام مصاحبه ی نیمه ساختار یافته خواهد نمود. مصاحبه ها در فضایی آرام در محل مرکز زنان آسیب پذیر تابان، حدود ساعت 10 صبح انجام خواهد شد. فضای در نظر گرفته شده، اتاقی حدودا 9 متری ست. مبلمان چیده شده در اتاق به نحوی هست که مصاحبه کننده بتواند رو به روی مصاحبه شونده در نزدیک ترین فاصله بنشیند. درب اتاق کامل بسته می شود تا فرد مصاحبه شونده احساس امنیت و آرامش بیشتری داشته باشد.  علاوه بر محقق به عنوان  مصاحبه گر و فرد مصاحبه شونده، یکی از کارکنان مرکز که مسلط به گویش های محلی ست نیز در اتاق مصاحبه حضور خواهد داشت. از آن جایی که با توجه به بررسی های اولیه محقق، کارکنان مرکز توانسته اند اعتماد مراجعان را تا حد بالایی کسب کنند، وجود معتمدترین آن ها در هنگام مصاحبه قابلیت اعتماد بیشتری به مصاحبه شونده خواهد داد هم چنین به مصاحبه شونده کمک خواهد شد که اگر برخی لغات و اصطلاحات را متوجه نشد، از معتمد مرکز کمک بخواهد. مصاحبه شونده با نوشیدنی، میوه و شیرینی پذیرایی خواهد شد. به تمام جزییات شامل فضای مصاحبه، زمان مصاحبه، آمادگی فرد برای مصاحبه و... دقت خواهد شد تا مصاحبه شونده احساس امنیت و آرامش و اعتماد کاملی را داشته باشد.مصاحبه بر اساس راهنمای مصاحبه پیش خواهد رفت. در صورت ایجاد وقفه در روند مصاحبه از روش های مختلف شرکت کنندگان تشویق به ادامه مصاحبه خواهند شد. در ﭘﺎﯾﺎن از فرد بابت شرکت در مطالعه ﺗﺸﮑﺮ و ﻗﺪرداﻧﯽ و هدیه ای به وی داده خواهد شد و در ﺧﺼﻮص اﺣﺘﻤﺎل اﻧﺠﺎم ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی ﻧﯿﺰ ﺻﺤﺒﺖ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. این هدیه شامل بسته ای حاوی مواد بهداشتی یا پوشاک و یا مواد غذایی خواهد بود. از مصاحبه شونده در خواست می شود تا اگر فرد دیگری را با همین مشخصات می شناسد، وی را به ما معرفی نماید. ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻗﺖ و ﺣﻮﺻﻠﻪ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪه،اﻃﻼﻋﺎت ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪه و ﺗﻤﺎﯾﻞ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ در ﯾﮏ ﯾﺎ ﭼﻨﺪ ﻧﻮﺑﺖ اﻧﺠﺎم ﺷﻮد. زﻣﺎن ﻫﺮ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ و ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﺷﺮاﯾﻂ و میزان همکاری ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪه، از سی دقیقه تا یک ساعت ﻣﺘﻔﺎوت خواهد بود.تجزیه و تحلیل هر مصاحبه در بلافاصله پس از اتمام مصاحبه آغاز خواهد شد.

جهت برآورد جمعیت:

با استفاده از برآورد گرهایی تعداد کل جامعه تخمین زده می شود.یکی از این برآوردگرها برآورد گر لینکن – پترسون است.

تخمین تعداد افراد جامعه به روش لینکن – پترسون:

در این جا هدف برآورد مقدار مشاهد نشده (X) است که به راحتی منجر به برآورد حجم جامعه یا همان N می شود.

بخش کمی مطالعه:

بخش کمی مطالعه فقط توصیفی ست و در نتیجه فقط از آمار توصیفی  شامل  فراوانیهای نسبی، جداول و نمودارهای آماری استفاده خواهد شد .

به طور مثال:

بخش کیفی مطالعه:

 ﺗﺠﺰﯾﻪ و ﺗﺤﻠﯿﻞ داده ﻫﺎ ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﺎ ﺟﻤﻊ آوری داده ﻫﺎ اﻧﺠﺎم ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. داده ها بر اساس آنالیز محتوای مرسوم (قراردادی) تحلیل می شود ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﯽ ﺑﺎ اﻧﺠﺎم اوﻟﯿﻦ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﮐﺎر ﺗﺤﻠﯿﻞ داده ﻫﺎ آﻏﺎز ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. ابتدا متن روی کاغذ پیاده و با نت برداری ها مقایسه خواهد شد. سپس متن مصاحبه ها چندین بار به دقت خوانده خواهد شد تا درک عمیقی از آن به دست آید وزیر بیانات مهم خط کشیده خواهد شد تا به کوچک ترین واحدهای معنایی (کد) شکسته شود. برای کدگذاری از کلمات خود مشارکت کنندگان و کدهای تلویحی استفاده خواهد شد. و هنگام تجزیه و تحلیل داده ها در صورت نیاز به رفع ابهامات بعضی از داده ها و هم چنین برای تکمیل اطلاعات، مصاحبه تکرار می شود. کدها از نظر شباهت ها و تفاوت ها مقایسه می شود و به صورت تعدادی زیر طبقه و طبقه دسته بندی می شود.

برای بررسی مقبولیت و قابلیت پذیرش دیدگاه مشارکت کنندگان متن مصاحبه به صورت تصادفی به تعدادی از نمونه ها داده می شود تا مشخص شود که تفسیر نتایج مشابه نظر آنان است.

ﺟﻬﺖ اﻃﻤیﻨﺎن از تأییدپذیری داده ها، متن ﻣﺼﺎﺣﺒﻪﻫﺎ، کﺪﻫﺎ و ﻃﺒﻘﺎت اﺳﺘﺨﺮاج ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ اساتید راهنما و مشاور ﻣﻮرد ﺑﺎزﻧﮕﺮی و ﺗﺎییﺪ ﻗﺮار خواهد گرفت. ﺗﺨﺼیﺺ زﻣﺎن کﺎﻓی ﺑﺮای ﺟﻤﻊآوری دادهﻫﺎ، ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﭘیﺎده کﺮدن ﻣﺼﺎﺣﺒﻪﻫﺎ و ﺗﺤﻠیﻞ ﻫﻢزﻣﺎن دادهﻫﺎ ﻣﻘﺒﻮﻟیﺖ دادهﻫﺎ را اﻣکﺎنﭘﺬیﺮ خواهد نمود.

جهت افزایش قابلیت انتقال داده ها سعی خواهد شد تا نمونه با حداکثر پراکندگی از نظر سنی انتخاب شود.

نظر به حساس بودن نتایج مطالعه از نظر ابعاد اجتماعی و اخلاقی، انتشار نتایج بطور کامل و انحصاری زیر نظر معاونت محترم بهداشتی و فقط با اجازه ایشان انجام خواهد شد.

  در این مطالعه بر اساس کدهای مصوب کمیته کشوری اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی کدهای شماره:

1- کسب رضایت آگاهانه درکلیه تحقیقاتی که برروی آزمودنی انسانی انجام می گیرد ضروری است در مورد تحقیقات مداخله ای ، کسب رضایت آگاهانه باید کتبی باشد.

 3- کسب رضایت آگاهانه بایستی فارغ ازهرگونه اجبار ، تهدید ، تطمیع و اغوا انجام گیرد ، درغیراینصورت رضایت اخذ شده باطل و هیچ اثر قانونی بر آن مترتب نیست و درصورت بروز هرگونه خسارت ، مسئولیت آن متوجه پژوهشگر خواهد بود.

5- درانجام تحقیقات علوم پزشکی اعم از درمانی و غیردرمانی ، محقق مکلف است اطلاعات مربوط به روش اجراء و هدف ازانجام تحقیق ، زیانهای احتمالی ،فواید ، ماهیت و مدت تحقیق را به میــزانی که با آزمودنی ارتباط دارد به وی مفهوم نموده و به سئوالات او پاسخ های قانع کننده دهد و مراتب مذکور را دررضایت نامه قید نماید.

7- نحوه ارائه گزارش یا اعلام نتیجه تحقیقات می باید متضمن رعایت حقوق مادی و معنوی عناصر ذیربط ( آزمودنی ، پژوهشگر، پژوهش و سازمان مربوطه) باشد.

8- محقق باید به آزمودنی اعلام نماید که می تواند در هر زمان که مایل باشد از شرکت در تحقیق منصرف شود. بدیهی است در صورت انصراف پژوهشگر مکلف است مواردی را که ترک تحقیق ، تبعات نامطلوبی نصیب آزمودنی می نماید به ایشان تفهیم نموده و او را حمایت کند.

10- مسئولیت تفهیم اطلاعات به آزمودنی به عهده محقق است در مواردی که فرد دیگری این اطلاعات را به آزمودنی بدهد از محقق سلب مسئولیت نمی گردد.

11- شرکت دادن آزمودنی در پژوهش بدون ارائه اطلاعات مربوط به پژوهش ممنوع است مگر اینکه آزمودنی ، آگاهانه از حق خود درکسب اطلاعات صرفنظر کرده باشد.

17-محقق موظف است که اطلاعات مربوط به آزمودنی را بعنوان راز تلقی و آن را افشاء ننموده و ضمناً شرایط عدم افشاء آن را نیز فراهم کند، مگر آنکه در این مسیر محدودیتی داشته باشد که در اینصورت باید قبلاً آزمودنی را مطلع نماید.

بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های دارای آزمودنی انسانی کد های شماره:

کد شماره(1)هدف اصلی هر پژوهش‌ باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد شماره(10) هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح نامه (پروپوزال) به انجام برسد....پیش از تصویب یا تأیید طرح نامه از سوی کمیته اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

کد شماره(11)کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

کد شماره(13)کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد شماره(14)اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

کد شماره(15)پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

کد شماره(16)پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

کد شماره(17)پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

کد شماره(19)عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

کد شماره(25)پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد شماره(26)هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.

کد شماره(28)پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد شماره(29)نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

کد شماره(30)گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد شماره(31)روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

رعایت خواهد شد. مشکل اخلاقی خاصی در این مطالعه وجود ندارد. شرکت افراد در مطالعه اختیاری است و اطلاعات کسب شده از بیماران به صورت محرمانه خواهد ماند.

  بر اساس راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروه های آسیب پذیر، فصل اول کلیات، کد های شماره:

کد شماره (1): در پژوهش های علوم پزشکی نباید از افراد آسیب پذیر به عنوان آزمودنی ترجیحی استفاده شود و تنها در صورتی باید از این افراد در پژوهش استفاده شود که دلیل موجهی برای آن وجود داشته باشد.

کد شماره (8): امتناع فرد از قبول یا ادامه شرکت در مطالعه را باید جدی گرفت و به آن احترام گذاشت.

بر اساس راهنمای اخلاقی کارآزمایی‌های بالینی، فصل اول ارزیابی سود و زیان، کد شماره:

کد شماره (7): تمامی اقدامات احتیاطی لازم جهت حفظ حریم خصوصی آزمودنی‌‌ها، محرمانه ماندن اطلاعات مربوط به ایشان و هم‌چنین کاهش تأثیر نامطلوب مطالعه بر سلامت جسمی و روانی آزمودنی‌ها باید به‌عمل آید.

عدم  همکاری زنان گروه هدف

راه حل: باید با توضیح در مورد اهداف اجرای مطالعه سعی در جلب اعتماد و مشارکت ایشان بنماییم. تجربیات در مطالعات قبلی نشان می دهد این افراد به دلیل اینکه رنج کشیده هستند، علی رغم حساسیت های فراوان که دارند، اگر بتوانند در مشارکت برای کمک به هم دردهای خودشان داوطلب می شوند. در صورت لزوم می توان از نفوذ کلام و اعتبار و اعتمادی که به اولیاء و گردانندگان مراکز محل اجرای طرح نیز وجود دارد، استفاده نمود.

شد.

عدم همکاری سیستم تاکسی بیسیم زاهدان ،1833، به منظور رفت و آمد به مراکز گذری و مرکز کاهش آسیب به دلیل ممنوعیت تردد این مجموعه در منطقه شیرآباد.

راه حل: با استفاده از سایر امکانات حمل ونقل نظیر استفاده از وسیله نقلیه شخصی این مشکل رفع خواهد شد.

تن فروش، معتاد، برآورد

1. sbmu.ac.ir [Internet]. Tehran:Shahid Beheshti University of Medical Science;[cited 2017 Jul 31]. Available from: http://sbmu.ac.ir/?siteid=22&pageid=6631.
2. ncbi.nlm.nih.gov [Internet].  U.S: National Center for Biotechnology Information;[cited 2017 Jul 31]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/mesh/?term=prostitution
3. Karamouzian M, Foroozanfar Z, Ahmadi A, Haghdoost AA, Vogel J, Zolala F. How sex work becomes an option: Experiences of female sex workers in Kerman, Iran. Culture, health & sexuality. 2016;18(1):58-70.
4. Karamouzian M, Foroozanfar Z, Ahmadi A, Haghdoost AA, Vogel J, Zolala F. How sex work becomes an option: Experiences of female sex workers in Kerman, Iran. Culture, health & sexuality. 2016;18(1):58-70.
5. عبدی سهیلا. 'مطالعه تن فروشی، اعتیاد و ایدز بر اساس تجربه زیسته زنان تن فروش در کرمانشاه'.  پایان نامه دوره کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی تهران، 1391.
6. Sajadi L, Mirzazadeh A, Navadeh S, Osooli M, Khajehkazemi R, Gouya MM, et al. HIV prevalence and related risk behaviours among female sex workers in Iran: results of the national biobehavioural survey, 2010. Sexually transmitted infections. 2013;89(Suppl 3):iii37-iii40.
7. Taghizadeh H, Taghizadeh F, Fathi M, Reihani P, Shirdel N, Rezaee SM. Drug Use and High-Risk Sexual Behaviors of Women at a Drop-In Center in Mazandaran Province, Iran, 2014. Iranian journal of psychiatry and behavioral sciences. 2015;9(2).
8. Roshanfekr P, Noori R, Dejman M, Geshnigani ZF, Rafiey H. Drug use and sex work among at-risk women: a qualitative study of initial factors. Iranian journal of psychiatry and behavioral sciences. 2015;9(2).
9. UNAIDS  [Internet]. UNAIDS ;[cited 2017 Jul 31]. Available from: www.unaids.org/en/regionscountries/countries/islamicrepublicofiran/.
10. National AIDS Committee Secretariat, Ministry of Health and Medical Education. March 2015.
11. Haghdoost AA, Mostafavi E, Mirzazadeh A, Navadeh S, Feizzadeh A, Fahimfar N, et al. Modelling of HIV/AIDS in Iran up to 2014. Journal of AIDS and HIV Research. 2011;3(12):231-9.
12. Leylabadlo HE, Baghi HB, Fallahi L, Kafil HS. From sharing needles to unprotected sex: a new wave of HIV infections in Iran? The Lancet HIV. 2016;3(10):e461-e2.
13. Organization WH. Guidelines on estimating the size of populations most at risk to HIV. 2010.
14. Moayedi-Nia S, Bayat Jozani Z, Esmaeeli Djavid G, Entekhabi F, Bayanolhagh S, Saatian M, et al. HIV, HCV, HBV, HSV, and syphilis prevalence among female sex workers in Tehran, Iran, by using respondent-driven sampling. AIDS care. 2016;28(4):487-90.
15. Mutagoma M, Kayitesi C, Gwiza A, Ruton H, Koleros A, Gupta N, et al. Estimation of the size of the female sex worker population in Rwanda using three different methods. International journal of STD & AIDS. 2014:0956462414555931.
16. Baral S, Beyrer C, Muessig K, Poteat T, Wirtz AL, Decker MR, et al. Burden of HIV among female sex workers in low-income and middle-income countries: a systematic review and meta-analysis. The Lancet infectious diseases. 2012;12(7):538-49.
17. Prüss-Ustün A, Wolf J, Driscoll T, Degenhardt L, Neira M, Calleja JMG. HIV due to female sex work: regional and global estimates. PLoS One. 2013;8(5):e63476.
18. Shannon K, Strathdee SA, Goldenberg SM, Duff P, Mwangi P, Rusakova M, et al. Global epidemiology of HIV among female sex workers: influence of structural determinants. The Lancet. 2015;385(9962):55-71.
19. Odek WO, Githuka GN, Avery L, Njoroge PK, Kasonde L, Gorgens M, et al. Estimating the size of the female sex worker population in Kenya to inform HIV prevention programming. PloS one. 2014;9(3):e89180.
20. Center for Disease Control and Prevention [Internet]. US: Center for Disease Control and Prevention;[updated 2016 Sep 26 ;cited 2017 Jul 31]. Available from:  https://www.cdc.gov/hiv/group/sexworkers.html.
21.  Organization WH. A tool for strengthening STI surveillance at the country level. Geneva, Switzerland: WHO Document Production Services. 2015.
22. Organization WH. Draft global health sector strategy on sexually transmitted infections, 2016–2021. 2015.
23. Kimani J, McKinnon LR, Wachihi C, Kusimba J, Gakii G, Birir S, et al. Enumeration of sex workers in the Central Business District of Nairobi, Kenya. PloS one. 2013;8(1):e54354.
24. Karami M, Khazaei S, Poorolajal J, Soltanian A, Sajadipoor M. Estimating the Population Size of Female Sex Worker Population in Tehran, Iran: Application of Direct Capture–Recapture Method. AIDS and Behavior. 2017:1-7.
25. aska EM. The use of capture-recapture methods in public health. Bulletin of the World Health Organization. 2002;80(11):845.
26. Vuylsteke B, Vandenhoudt H, Langat L, Semde G, Menten J, Odongo F, et al. Capture–recapture for estimating the size of the female sex worker population in three cities in Côte d’Ivoire and in Kisumu, western Kenya. Tropical Medicine & International Health. 2010;15(12):1537-43.
27. Truong TM, West GR, Durant TM. Sex workers in Vietnam: how many, how risky? AIDS Education and Prevention. 2004;16(5):389.
28. ربانی خوراسگانی ع، قانع عزآبادی ف. بررسی تجارب زیسته زنان روسپی (مورد مطالعه:شهرهای یزد و اصفهان). پژوهش های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی. سال چهارم(شماره 2) 1394: 68-49.
29. محمد پور ا، صادقی ر، رضایی م. روش های تحقیق ترکیبی به عنوان سومین جنبش روش شناختی. مبانی نظری و اصول علمی. جامعه شناسی کاربردی. 21(2) 1389:  100-77.
30. Creswell JW. Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research . Boston: Edwards Brothers. Inc; 2012
31. Azizi H, Saboory E, Ghaderi S. The Study of Prostitute Women's Knowledge about Ways of Hiv Transmission in Tehran in 1390. Journal of Nursing and Midwifery Urmia University of Medical Sciences. 2014;11(10):806-813.
32. Salehi A, Naghshvarian M, Marzban M, Lankarani KB. Prevalence of HIV, HCV, and High-Risk Behaviors for Substance Users in Drop in Centers in Southern Iran. Journal of addiction medicine. 2015;9(3):181-187.
33. قادری س، ناروقه ن، مصلایی س. وضعیت سوء مصرف زنان تن فروش معتاد در سال 1392. فصل نامه علمی- تخصصی دانش انتظامی پایتخت. 9(3) 1395: 88-77.
34. Asadi-Aliabadi M, Abolghasemi J, Rostami-Maskopaee F, Shokoohi M, Merghati-Khoei E, Majdzadeh R. Association of Drug & Alcohol Abuse And High-Risk Behavior in Female Sex Workers: Use of Respondent-Driven Sampling (RDS). addiction science congress; 2016; tehran;iran.
35. elham K, daryosh B. Consequences of Crystal (Methamphetamine) Consumption: qualitative Study of Addicted women in Kerman City. Motaleate zan va khanevade. 2017;5(1):1.
36. Konstant TL, Rangasami J, Stacey MJ, Stewart ML, Nogoduka C. Estimating the Number of Sex Workers in South Africa: Rapid Population Size Estimation. AIDS and Behavior. 2015;19(1):3-15.
37. ncbi.nlm.nih.gov [Internet].  U.S: National Center for Biotechnology Information;[cited 2017 Jul 31]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/mesh/?term= sex+worker
38. ncbi.nlm.nih.gov [Internet].  U.S: National Center for Biotechnology Information;[cited 2017 Jul 31]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/mesh/?term=drug+user.
39. Hassan Zadeh J, Nasehi M, Rajaeifard A, Roshani D, Ghaderi E. Introduction to Capture-Recapture Studies. Iranian Journal of Epidemiology. 2014;10(2):62-70.
40. k.Thompson S. sampling. Edition T, editor: wiley; 2012.
41. Polit DFaCTB. Nursing research (principles and methods). Seventh Edition ed 2003: Lippincot wiliams & wilkinz publication
42. اسکویی ف، پیروی ح. پژوهش کیفی در پرستاری. نشر دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایران، تهران 1384.
43. رنجبر ه، حق دوست ع، صلصالی م، خوشدل ع، سلیمانی م، بهرامی ن.نمونه گیری در پژوهش های کیفی:راهنمایی برای شروع. مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران. 10(3):1391. 250-238.

این مطالعه با هدف کشف عوامل موثر بر تن فروشی و اعتیاد در زنان طراحی شده است.

ندارد

امید است نتایج این مطالعه کمک شایانی به بهبود وضعیت زنان آسیب پذیر و به طور اخص جامعه زنان و در نهایت به کل جامعه نماید.

ندارد

ندارد

ندارد

ندارد

 نتایج مطالعه صرفاً جهت مقاصد پژوهش  ،بدون ذکر نام افراد و با محرمانه ماندن هویتشان ،به کار خواهد رفت.

ندارد

در نهایت شرکت شما  در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهید بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودید بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پرسنل مرکز مشاوره زنان و ارایه خدمات از سوی آنها ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوید.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

پرسشنامه

سن:                                                                

وضعیت ازدواج:      هرگز ازدواج نکرده است □    متاهل و درحال زندگی با همسر□  متاهل و زندگی جدا از همسر□   مطلقه□  بیوه□  ازدواج موقت□  سایر□

وضعیت تحصیلی: بی سواد□  در حد خواندن و نوشتن□   سیکل□  دیپلم□  تحصیلات دانشگاهی□

سابقه زندان: بله□  خیر□   عدم تمایل به پاسخ دهی□

سابقه مصرف مواد محرک یا الکل: بله□  خیر□   عدم تمایل به پاسخ دهی□

رفتارهای پرخطر در همسر یا شریک جنسی ثابت: بله□  خیر□     نمی دانم □  عدم تمایل به پاسخ دهی□

ابتلا به اچ آی وی در همسر یا شریک جنسی ثابت: بله□  خیر□     نمی دانم □  عدم تمایل به پاسخ دهی□

سن اولین بار مصرف مواد:

مصرف مواد در حال حاضر: بله□  خیر□   عدم تمایل به پاسخ دهی□

سابقه مصرف تزریقی مواد: بله□  خیر□   عدم تمایل به پاسخ دهی□

نحوه مصرف مواد در حال حاضر:تدخینی□  خوراکی□  تزریق□   ترکیبی□   عدم تمایل به پاسخ دهی□

داشتن روابط جنسی پر خطر در حال حاضر: بله □   خیر □  عدم تمایل به پاسخ دهی□

استفاده از کاندوم در تماس جنسی با غیر همسر: همیشه □   گاهی□  به ندرت □  اصلا□    عدم تمایل به پاسخ دهی□

استفاده از الکل یا مواد قبل از تماس جنسی: همیشه □   گاهی□  به ندرت □  اصلا□    عدم تمایل به پاسخ دهی□