مقایسه اثراندانسترون وگرانی سترون وریدی درپیشگیری از بروز هایپوتانسیون ناشی از بی حسی اسپاینال در مادران تحت سزارین

دردهه های اخیرمیزان زایمان به روش سزارین افزایش یافته است(1).

تکنیک بیهوشی انتخابی برای اغلب زایمانهای سزارین دردنیا بی حسی اسپاینال است(2).بی حسی اسپاینال آسان،قابل اعتمادوایمن است که اثرات دپرس کننده داروهای بیهوشی رانداردواجازه می دهدکه مادر حین وبلافاصله پس از زایمان بیدارباشد(3,)

علیرغم محبوبیت بی حسی اسپاینال هایپوتانسیون مادری یک عارضه بخوبی شناخته شده آن است که درمطالعات مختلف بروز آن بالا و80%تا 100%بوده است. همچنین همراه باسایرعوارض مثل برادیکاردی،تهوع و استفراغ نیز میباشد(,4,5,6).هایپوتانسیون مادری اگرشدیدباشدمنجربه عوارضی همچون تنگی نفس، کاهش سطح هوشیاری،اسپیراسیون وایست قلبی ومتعاقب آن آسیب به جنین میشود (7,8)

پاتوفیزیولوژی وقوع هیپوتانسیون کاهش مقاومت عروق واتساع آنها ناشی ازبلوک سمپاتیک است.برادیکاردی بدلیل غالب شدن سیستم پاراسمپاتیک است که خود ناشی از فعال شدن رسپتورهای دهلیزچپ بدلیل کاهش حجم بطن چپ وفعال شدن رفلکس بزولدجاریش است.مطالعات نشان داده اندکه سروتونین میتواندنقش مهمی درالقاءرفلکس بزولد جاریش داشته باشدواین اثررامیتوان بابلوک گیرنده های5هیدروکسی تریپتامین3 تعدیل کرد(9,10).اندانسترون که آنتاگونیست سروتونین است بصورت گسترده ای به عنوان ضدتهوع استفاده میشودرامیتوان به عنوان کاهش دهنده رفلکس بزولدجاریش استفاده کرد(11).

گرانی سترون به عنوان آنتاگونیست 5HT_3 درمقایسه با اندانسترون اختصاصیت رسپتوری بیشتروقدرت بالاتری داردودارای قدرت خوب و نیمه عمرطولانی تراست(12).

Wang وهمکارانش مطالعه ای دوسوکورمورد شاهدی درسال 2013  برروی 66بیماری که جهت سزارین تحت بی حسی اسپاینال قرارگرفتندانجام دادند که گروه مورد5دقیقه قبل از بی حسی اسپاینال 4میلی گرم اندانسترون دریافت کردند،یافته های مطالعه شامل افزایش PH جنینی به موازات کاهش بروز هایپوتانسیون و تهوع مادر در گروهی بود که بصورت پروفیلاکتیک  اندانسترون دریافت کرده بودند(6).

Sahoo وهمکارانش دریک مطالعه Randomized Control Trial نشان دادند که دادن 4میلی گرم اندانسترون وریدی قبل از بلوک ساب آراکنوئید در کاهش بروز هایپوتانسیون ناشی از بلوک اسپاینال در طی سزارین موثر است (11).

درمطالعه ای که توسط مرعشی و همکارانش درسال 2012انجام شده بود دو دوزمختلف اندانسترون وریدی با پلاسبو رابرروی 210بیمار20تا50ساله مقایسه کردند. گروه کنترل نرمال سالین و گروه مداخله ای 6و12میلی گرم اندانسترون پنج دقیقه قبل از بی حسی اسپاینال دریافت کردند. در گروه مداخله ای هایپوتانسیون وبرادی کاردی ولرز بطور معنی داری کمتراز گروه کنترل بود. اما پارامترهای همودینامیک و لرز در گروه مداخله ای اندانسترون با دو دوز مختلف تفاوت معنی داری نداشت(14).

نتایج مطالعه جری نشین و همکارانش دربندرعباس که برروی 151بیمار درسال 2014انجام شده بود نشان داد که تفاوت معنی داری بین متوسط ضربان قلب ,SBP,SPO2تهوع ،استفراغ و لرز بین دو گروهی که اندانسترون دریافت کرده بودند با گروه شاهد وجود نداشت اما MAP&DBP در گروه اندانسترون بالاتر بود.(17).

در مطالعه ایSavant و همکارانش در سال 2011و2012 انجام دادند فهمیدندکه 2میلی گرم گرانی سترون وریدی در مقایسه با 4میلی گرم اندانسترون برای پیشگیری از تهوع و استفراغ در بیمارانی که تحت جراحی ماگزیلوفاشیال قرارگرفته بودند ایمن تروموثرتربوده وبهترتحمل شده است(12).

در مطالعه Lamich haneکه درسال 2014و2015در نپال انجام شده بود،دیدند که گرانی سترون هایپوتانسیون ناشی از بی حسی اسپاینال را کاهش نداده است اما کاهش در نیاز به استفاده از وازوپرسور وجود داشت(13)

Shrestha وهمکارانش عنوان کردند 40mic/Kg گرانی سترون وریدی زمانی که پنج دقیقه قبل از بی حسی اسپاینال داده شود بروزهایپوتانسیون و برادیکاردی راکاهش نمیدهداما باعث کمترشدن کاهش در فشاردیاستولیک میشود(16).

باتوجه به مواردی که عنوان شد تاکنون مطالعه ای که اثرات پروفیلاکتیک دو داروی اندانسترون وگرانی سترون رابطورهمزمان بربروز هایپوتانسیون ناشی از بی حسی اسپاینال رابررسی نمایدانجام نشده است .به این دلایل برآن شدیم تا اثرات پروفیلاکتیک دو داروی اندانسترون و گرانی سترون را بر بروز هایپوتانسیون وهمودینامیک مادران بارداری که جهت عمل سزارین تحت بی حسی اسپاینال قرار می گیرند رابررسی کنیم.

زمانهای

1.تجویزپروفیلاکتیک وریدی اندانسترون وگرانی سترون برهایپوتانسیون ناشی از بی حسی اسپاینال در مادرانی که تحت سزارین قرار میگیرند درزمانهای مختلف متفاوت است.

2.تجویز پروفیلاکتیک وریدی اندانسترون وگرانی سترون برمیانگین تغییرات SBPوDBP وMAPناشی از بی حسی اسپاینال در مادرانی که تحت سزارین قرار میگیرند درزمانهای مختلف متفاوت است.

3.تجویز پروفیلاکتیک وریدی اندانسترون وگرانی سترون برمیانگین تغییرات HR ناشی از بی حسی اسپاینال در مادرانی که تحت سزارین قرار میگیرنددرزمانهای مختلف متفاوت است.

4.تجویز پروفیلاکتیک وریدی اندانسترون وگرانی سترون بر کاهش لرزناشی ازبی حسی اسپاینال در مادرانی که تحت سزارین قرار می گیرند درزمانهای مختلف متفاوت است.

5.تجویزپروفیلاکتیک وریدی اندانسترون وگرانی سترون بر کاهش تهوع و استفراغ ناشی از بی حسی اسپاینال در مادرانی که تحت سزارین قرارمیگیرند درزمانهای مختلف متفاوت است.

6.تجویز پروفیلاکتیک وریدی اندانسترون وگرانی سترون بر کاهش میزان استفاده از وازوپرسور در مادرانی که جهت سزارین تحت بی حسی اسپاینال قرار گرفته اند درزمانهای مختلف متفاوت است.

مقایسه اثراندانسترون وگرانی سترون وریدی در پیشگیری از هایپوتانسیون ناشی از بی حسی اسپاینال در مادران تحت سزارین 

1.مقایسه اثرپروفیلاکتیک وریدی اندانسترون و گرانی سترون برهایپوتانسیون ناشی از بی حسی اسپاینال در مادران تحت عمل سزارین درزمانهای مختلف

2. مقایسه اثر پروفیلاکتیک وریدی اندانسترون و گرانی سترون برمیانگین تغییرات SBPوDBP و MAPناشی از بی حسی اسپاینال در مادران تحت عمل سزارین درزمانهای مختلف

3.مقایسه اثرپروفیلاکتیک وریدی اندانسترون و گرانی سترون بر میانگین تغییرات HR ناشی از بی حسی اسپاینال در مادران تحت عمل سزارین درزمانهای مختلف

4.مقایسه اثر پروفیلاکتیک وریدی اندانسترون و گرانی سترون برکاهش لرز ناشی از بی حسی اسپاینال در مادران  تحت عمل سزارین درزمانهای مختلف

5.مقایسه اثر پروفیلاکتیک وریدی اندانسترون و گرانی سترون برکاهش تهوع و استفراغ ناشی از بی حسی اسپاینال در مادران  تحت عمل سزارین درزمانهای مختلف  

6.مقایسه اثر پروفیلاکتیک وریدی اندانسترون و گرانی سترون برکاهش میزان استفاده از وازوپرسور در مادرانی که جهت عمل سزارین تحت بی حسی اسپاینال قرارگرفته اند درزمانهای مختلف

کلیه مراکز بیمارستانی دارای اتاق عمل فعال که بی حسی اسپاینال جهت اعمال جراحی انجام می شود.

مطالعه دوسوکور کلنیکال ترایال

معیارهای ورودبه مطالعه:زنان باردار18تا45ساله با ASA class1,2 که جهت سزارین الکتیو تحت بی حسی اسپاینال قرار می گیرند.

اندیکاسیون سزارین شامل CPD،سزارین تکراری،پرزانتاسیونهای نامناسب جنین ،دوقلویی، انومالی های خاص جنینی می باشد که وارد مطالعه میشوند.

معیارهای خروج از مطالعه:اختلال انعقادی، همودینامیک مختل، تاریخچه حساسیت به داروهای بی حسی یا داروهای مورد مطالعه، مصرف SSRI وداروهای ضدمیگرن وداروهای ضد تشنج، بیماران با اختلالات هایپرتانسیو،هرگونه کنترااندیکاسیون جهت بی حسی اسپاینال، موفق نبودن بی حسی اسپاینال

باتوجه به اینکه مطالعه ای که همزمان اثر این دو دارو را بر جلوگیری از هایپوتانسیون ناشی از بی حسی اسپاینال بررسی کند را نیافتیم و با استفاده از فرمول حجم نمونه 153برای هرگروه ودر مجموع 459محاسبه شدوبا توجه به طولانی شدن زمان مطالعه جهت جمع آوری این تعداد از مطالعات مشابه کمک گرفتیم. حجم نمونه در مطالعات مشابه بین 33تا70بود(6,7,10,13,15,16,18) بنابراین تصمیم برآن شد که حجم نمونه را 70انتخاب کنیم.

نمونه گیری باروش تصادفی بلوک بندی شده براساس مراجعه تدریجی نمونه های واجدشرایط صورت خواهد گرفت.

روش جمع آوری داده هابااستفاده از فرم اطلاعاتی می باشد.

این مطالعه کارازمایی بالینی آینده نگرکه برروی 210 مادر باردار 18تا45ساله که جهت سزارین کاندید عمل بودند انجام میشود.بیماران از بین زنان باردار مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع)زاهدان که دارای ASA Class 1,2هستندانتخاب میشوند.

بیماران کاندیدسزارین اورژانس،عدم رضایت جهت بی حسی اسپاینال، دارای سابقه حساسیت به اندانسترون،گرانی سترون وبوپیواکایین، اختلالات قلبی عروقی یا هایپرتانسیو حاملگی،بیماران تحت درمان با مهارکننده های بازجذب سروتونین یا داروهای ضدمیگرن،بیماران با اختلال انعقادی ،ناپایداری همودینامیک ،بلوک ناکامل ویا نیاز به داروی مکمل از مطالعه خارج میشوند.

برای بیمارانی که معیارهای ورود به مطالعه را دارند کلیه مراحل انجام تحقیق توضیح داده میشودواز آنها رضایت آگاهانه اخذ میشود وکلیه کدهای اخلاقی مرتبط با مطالعه رعایت میگردد. کلیه بیماران مورد معاینه قرار میگیرند و اطلاعاتی از قبیل سابقه جراحی قبلی ، بیماریهای همراه،آلرژی واعتیاد ثبت میگردد. معاینه بالینی قلب و ریه و مالامپاتی انجام میشود.بیماران به صورت تصادفی به سه گروه ودر هر گروه به70نفر تقسیم میشوند. گروه Oچهار میلی گرم اندانسترون (18)Tehran Chemi Co.Tehran_Iran که با 10 سی سی نرمال سالین رقیق شده است دریافت خواهند کرد.گروهG سه میلیگرم گرانی سترون (16) Aburaihan Co. Tehran_Iran که با 10 سی سی نرمال سالین رقیق شده است دریافت خواهند کرد. گروه S ده سی سی نرمال سالین دریافت می کنند که این گروه به عنوان گروه کنترل خواهند بود. اعضا تیم جراحی و بیماران از تقسیم گروهها مطلع نمی باشند ویک تکنسین بیهوشی که در مطالعه دخالت ندارد داروها را در سرنگ آماده می نمایدوبراساس کد تصادفی سازی کددهی می نماید. پس از پذیرش در اتاق عمل همه بیماران دارای دو راه وریدی مطمئن خواهند بود. مانیتورینگ استاندارد شامل NIBP,ECG,HR,SPO2را خواهندداشت. قبل از شروع عمل جراحی کلیه بیماران 500سی سی سرم رینگر دریافت خواهند کرد.دارو تزریق می شودو علائم حیاتی اولیه ثبت خواهدشد. پس از حدود 5دقیقه متخصص بیهوشی بی حسی اسپاینال را در وضعیت نشسته در فضای L4_L5  با استفاده از سوزن کوینکه شماره 25 انجام خواهد داد. 2ونیم سی سی از بوپیواکایین هایپرباریک 0.5درصد درفضای ساب اراکنویید تزریق میشود . بیماران بلافاصله در وضعیت درازکش و 15درجه مایل به راست قرار میگیرند .SBP,DBP,MAP,HR هرسه دقیقه تا 20 دقیقه ثبت خواهد شد. کافی بودن سطح حسی تا T4توسط پنبه الکل بررسی میشود تا اجازه جراحی داده شود.شکایت تهوع،استفراغ،لرزواستفاده از وازوپرسور ثبت خواهد شد.

SBPکمتراز 90mmHgیا 20%افت در فشارخون اولیه هایپوتانسیون در نظر گرفته میشود که نیاز به تجویز افدرین (10میلیگرم) دارد . HRکمتراز50 برادیکاردی تعریف میشود که نیازبه تجویز اتروپین (نیم میلیگرم) خواهدداشت. لرز بیماران با 25 میلیگرم پتدین وریدی وتهوع و استفراغ با 10 میلی گرم متوکلوپرامید وریدی درمان خواهد شد.

برای توصیف داده های کمی ازشاخص های میانگین وانحراف معیار، حداقل و حداکثروداده های کیفی تعدادودرصداستفاده میشود. جهت بررسی همگن بودن گروهها ازلحاظ سن وگراوید و میانگین SBP,DBP,MAp وHRmازآنالیز واریانس یکطرفه وجهت مقایسه تغییرات SBP,DBP,MAP وHR دردرون هرگروه درزمانهای مختلف از آزمون آنالیز واریانس به روش تکرار تک متغیره وبین گروهها درزمانهای مختلف از آنالیزواریانس به روش تکرار دو متغیره وجهت مقایسه نسبت هایپوتانسیون بین گروهها از کای اسکور استفاده میشود و سطح معنی دار کمتر از 0/05 درنظرگرفته میشود.

طبق راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی 

1-   هدف اصلی هر پژوهشباید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-   در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3-   پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیهپذیر است که منافع بالقوهی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای  آن باشد. در پژوهشهای دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار میگیرد نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمرهی خود با آن مواجه میشوند. حصول اطمینان از این امر برعهدهی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایشکنندهی پژوهش از جمله کمیتهی اخلاق در پژوهش است.

4-   مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینهی پایینتر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-   قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنیها و تامین سلامت آنها انجام گیرد.

7-   اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنیها بیش از فواید بالقوهی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

12-  انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، بهنحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینهها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیضآمیز نباشد.

13-  کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیتهی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-  اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامهی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیتهی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامهی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15-  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهشهای پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده بهعنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیمگیری او مؤثر باشند، بهنحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است بهکار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروهمورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید دربارهی خطرات و زیانهای بالقوهی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغههای این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامهی آگاهانه منعکس شود.

25-  پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-  پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-  نحوهی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسهی حمایت کنندهی  پژوهش باشد.

طبق ایین نامه راهنمای اخلاقی کارآزمایی بالینی فصل اول ارزیابی سود و زیان

فصل اول: ارزیابی سود و زیان

1. کارآزمایی‌های بالینی باید کاملاً در چارچوب یک طرح‌نامه و دستورالعمل مکتوب طراحی و اجرا شوند. طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی بالینی باید دربردارنده‌ی بخش ملاحظات اخلاقی، هم‌چنین اطلاعات مربوط به بودجه‌ی پژوهش، حامیان پژوهش، وابستگی حرفه‌ای، بیان هرگونه تعارض منافع احتمالی و تمهیدات مورد نظر برای ترغیب مشارکت افراد در مطالعه باشد.
2. شروع اجرای کارآزمایی منوط به بررسی و تأیید طرح‌نامه و دستورالعمل آن توسط کمیته‌ی اخلاق در پژوهش است. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق پایش کارآزمایی‌های در حال اجرا را دارد. پژوهشگر موظف است که اطلاعات مورد نیاز برای پایش را در اختیار کمیته قرار دهد.
3. پژوهشگر موظف است که در طول اجرای پژوهش، هرگونه حادثه یا عارضه‌ی نامطلوب جدی قابل انتساب به پژوهش را در اولین زمان ممکن، به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط گزارش دهد.
4. کمیته‌ی اخلاق مسؤولیت دایمی نظارت بر اجرای اخلاقی پژوهش را بر عهده دارد، لذا پژوهشگر ارشد باید این کمیته را در مورد تمامی تغییرات دستورالعمل مطالعه و هر حادثه‌ی نامناسب جدی در طول مطالعه آگاه سازد. هم‌چنین، هر اطلاعات جدیدی که ممکن است امنیت آزمودنی یا اجرای مطالعه را تحت تأثیر قرار دهد را باید به اطلاع این کمیته برساند.
5. کارآزمایی بالینی باید تنها توسط افراد دارای مجوز حرفه‌ای مرتبط و ذی‌صلاح از نظر علمی انجام گیرد.
6. انجام کارآزمایی بالینی تنها زمانی قابل توجیه‌ است که جامعه‌ای که افراد تحت مطالعه به آن تعلق دارند بتوانند از نتایج آن پژوهش سود ببرند.
7. تمامی اقدامات احتیاطی لازم جهت حفظ حریم خصوصی آزمودنی‌‌ها، محرمانه ماندن اطلاعات مربوط به ایشان و هم‌چنین کاهش تأثیر نامطلوب مطالعه بر سلامت جسمی و روانی آزمودنی‌ها باید به‌عمل آید.
8. در مرحله‌ی طراحی مطالعه، باید نحوه‌ی پی‌گیری آزمودنی‌ها پس از اتمام مطالعه تعیین شود و در صورت لزوم، برای دسترسی آن‌ها به بهترین روش پیش‌گیری، تشخیص، درمان یا سایر مراقبت‌های مناسب، تمهیدات لازم درنظر گرفته شود. دسترسی لزوماً به معنی فراهم آوردن خدمات رایگان نیست.
9. در صورت وقوع عوارض یا حوادث نامطلوب قابل انتساب به پژوهش، در حین و پس از مطالعه، پژوهشگر باید اقدامات درمانی و مراقبتی مناسب را برای آزمودنی، بدون تحمیل هزینه به وی، فراهم آورد. تمهیدات مالی برای انجام این تعهد، نظیر بیمه کردن پژوهش، باید در هنگام طراحی مطالعه در نظر گرفته شده باشد.
10. اگر در حین یا بعد از انجام پژوهش، وجود بیماری یا وضعیت مرتبط با سلامت خاصی در آزمودنی تشخیص داده شد، پژوهشگر یا مؤسسه‌ی حامی باید در صورت آزمودنی، وی را از این موضوع آگاه کند.
11. پژوهشگرموظف است که در صورت رضایت آزمودنی، شرکت او در کارآزمایی را به اطلاع پزشک خانواده‌ی وی برساند.
12. کلیه‌ی اطلاعات کارآزمایی بالینی باید به‌گونه‌ای ثبت، به‌کارگیری و ذخیره شود که امکان شناسایی، گزارش و تفسیر دقیق آن‌ها فراهم باشد.
13. هرگونه پرداخت مالی به آزمودنی باید تنها در محدوده‌ی بازپرداخت هزینه‌های تحمیل‌شده به وی در اثر شرکت در پژوهش و قدردانی از او باشد. باید از هرگونه پرداخت غیرمتعارف - که احتمال داشته باشد که آزادی فرد برای قبول یا تداوم مشارکت در پژوهش را خدشه‌دار کند - خودداری شود.
14. مطالعات دوسوکور باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در صورت وقوع عارضه‌ای برای هرکدام از آزمودنی‌ها که شکستن کد را ایجاب کند، فردی که امکان شکستن کد را برای آن آزمودنی دارد و نحوه‌ی انجام این کار مشخص باشد. جزئیات این موضوع باید در دستورالعمل کارآزمایی آورده شود.
15. هیچ مداخله‌ای که هنوز بر اساس پزشکی مبتنی بر شواهد تأیید نشده است، نباید به دلایلی نظیر گیاهی یا سنتی بودن از طی تمامی مراحل استاندارد آزمون و کارآزمایی مستثنی شمرده شود.
16. چنان‌چه برای یک کارآزمایی بالینی فاز یک، آزمودنی زن مورد نیاز باشد، باید این افراد در سن باروری نباشند یا از روش‌های قطعی پیشگیری از بارداری استفاده کنند.

بالینی فصل دوم رضایت آگاهانه :

فصل دوم: رضایت آگاهانه

1. اخذ رضایت آگاهانه برای کارآزمایی بالینی باید همواره به‌صورت کتبی باشد. فرم رضایت‌نامه باید دربردارنده‌ی تمامی اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری فرد جهت شرکت یا عدم شرکت در پژوهش – شامل اطلاعاتی که در بندهای بعدی این راهنما ذکر شده اند – باشد.
2.  فرم رضایت آگاهانه باید توسط پژوهشگر ارشد - یا عضو دیگری از تیم پژوهشی که آگاهی و توانایی لازم را دارد، به‌عنوان نماینده‌ی پژوهشگر ارشد - و آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او امضا شود. این فرم باید حداقل در دو نسخه تهیه شود که یک نسخه‌ی آن به آزمودنی تحویل داده می‌شود و نسخه‌ی دیگر باید توسط پژوهشگر نگه‌داری شود.
3.  در مواردی که فرد به هر دلیلی قادر به خواندن فرم رضایت‌نامه‌ی مکتوب نباشد، باید فرد ثالثی که دارای تعارض منافع نباشد، مندرجات فرم را به زبان قابل فهم برای آزمودنی توضیح داده، به پرسش‌های او پاسخ دهد. در این حالت، فرم باید علاوه بر امضای پژوهشگر و امضا یا اثر انگشت آزمودنی، واجد امضای فرد ثالث پیش‌گفته نیز باشد
4.  هنگام ارسال طرح‌نامه برای بررسی توسط کمیته‌ی اخلاق، فرم رضایت‌نامه‌ای که قرار است به آزمودنی‌ها ارائه شود، باید به طرح‌نامه پیوست باشد. بررسی اخلاقی طرح‌نامه‌ی کارآزمایی بالینی بدون بررسی و ارزیابی فرم رضایت آگاهانه‌ی آن معتبر نخواهد بود.
5.  برای اخذ رضایت، اطلاعات باید به زبانی ارائه شود که برای آزمودنی قابل فهم باشد. آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید فرصت کافی برای پرس‌وجو در مورد جزییات کارآزمایی را داشته باشند. باید به‌طور مشخص اعلام شود که کارآزمایی یک فرایند پژوهشی است که مشارکت در آن داوطلبانه است و عدم قبول شرکت یا خارج شدن از کارآزمایی در هر زمانی، مراقبت از نمونه، حقوق و سلامت وی را تحت تأثیر قرار نخواهد داد.
6.  آزمودنی باید به اطلاعات در مورد بیمه و سایر تمهیدات برای جبران صدمات ناشی از مشارکت در کارآزمایی دسترسی داشته باشد. هم‌چنین، وی باید در مورد درمان‌هایی که در صورت بروز صدمه یا ناتوانی به دنبال شرکت در کارآزمایی، در اختیار وی قرار خواهد گرفت آگاه شود
7.  اخذ رضایت آگاهانه فرایندی است که از آغاز تا پایان ارتباط پژوهشگر-آزمودنی تداوم دارد. هر زمآن‌که اطلاعات جدیدی به‌دست آید که امکان داشته باشد که در تصمیم‌گیری آزمودنی‌ها جهت قبول یا تداوم شرکت در پژ. وهش تأثیرگذار باشد، این اطلاعات باید به‌صورت مکتوب در اختیار آزمودنی‌ها قرار گیرد.
8. در زمان اخذ رضایت، باید احتیاط شود که آزمودنی‌ها رضایت خود را تحت محذوریت و به‌علت وابستگی درمانی، اداری و. . . نداده باشند. در مواردی که این احتمال وجود دارد، رضایت‌آگاهانه باید توسط فرد دیگری که اطلاع کافی از مطالعه دارد و در عین حال چنین رابطه‌ای با آزمودنی ندارد، کسب شود.
9.  شروع و تداوم شرکت آزمودنی در پژوهش باید آزادانه باشد. از همین رو، هیچ‌‌یک از اعضای تیم پژوهش نباید آزمودنی‌ها را برای ادامه‌ی مشارکت در مطالعه مورد اجبار، تطمیع، اغوا، تهدید و/ یا تحت محذوریت قرار دهند.
10. از آن‌جا که تمامی عوارض و خسارات قابل انتساب به پژوهش برای آزمودنی‌ها باید جبران شود، اخذ برائت ذمه هیچ جایگاهی در کارآزمایی بالینی ندارد و نباید در فرم رضایت آگاهانه گنجانده شود. این امر رضایت آگاهانه‌ی پژوهشی را از رضایت‌نامه‌ی درمانی متمایز می‌کند.
11. فرم رضایت آگاهانه که برای اخذ رضایت به آزمودنی داده می‌شود، باید دربردارنده‌ی اطلاعات ذیل باشد:

11. عنوان کارآزمایی
11.  ماهیت پژوهشی کارآزمایی
11.  هدف کارآزمایی
11. درمان (یا مداخله) در کارآزمایی و احتمال تخصیص تصادفی به هر درمان یا مداخله 
11. روش‌های پی‌گیری شامل روش‌های تهاجمی و غیرتهاجمی
11. مسؤولیت آزمودنی‌ها
11. جنبه‌هایی از کارآزمایی که ماهیت پژوهشی دارد.
11. مخاطرات قابل پیش‌بینی کارآزمایی برای آزمودنی‌ها
11. منافع مورد انتظار برای شرکت‌کنندگان، چنان‌چه در یک کارآزمایی هیچ‌گونه منافعی پیش‌بینی نمی‌شود باید آزمودنی از آن آگاه باشد.
11. در صورت استفاده از دارونما، توضیح معنای آن، احتمال تخصیص به گروه دارونما، و ذکر خطرات و فواید احتمالی در صورت تخصیص به شاخه یا گروه دریافت کننده‌ی دارونما
11. روش‌های درمانی جایگزین که ممکن است در دسترس آزمودنی باشد به همراه منافع و خطرات بالقوه‌ی آن‌ها
11. عدم تحمیل هزینه به آزمودنی به‌واسطه‌ی مداخلات پژوهشی
11. غرامت و درمان صدماتی که در جریان کارآزمایی ممکن است برای فرد ایجاد شود.
11. در صورتی‌که وجهی در قبال مشارکت شرکت‌کنندگان در مطالعه پرداخت می‌شود، میزان و نحوه‌ی پرداخت آن ذکر شود.
11. بازپرداخت مخارجی که آزمودنی در اثر شرکت در مطالعه متحمل می‌شود.
11. داوطلبانه بودن مشارکت افراد در کارآزمایی و تصریح به این‌که آزمودنی‌ها در هر مرحله از کارآزمایی این حق را دارند که از مطالعه خارج شوند بدون این‌که لازم باشد جریمه یا خسارتی را پرداخت کنند یا درمان معمول ایشان تحت تأثیر قرار گیرد.
11. محرمانه‌بودن اطلاعات شخصی آزمودنی‌ها و تصریح به انتشار نتایج به‌صورت آماری و به‌نحوی که اطلاعات فردی فاش نشود.
11. اشخاصی که حق دسترسی به اطلاعات آزمودنی را خواهند داشت، از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش
11. تصریح به این‌که چنان‌چه اطلاعات جدیدی در مورد سلامت افراد یا تأثیرگذار بر تداوم مشارکت آن‌ها در دسترس قرار گیرد، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او در اولین فرصت در جریان قرار خواهند گرفت.
11. نام و شماره‌ی تماس شخص یا اشخاصی که آزمودنی می‌تواند در زمان وقوع عوارض ناخواسته یا برای کسب اطلاعات بیش‌تر با آن‌ها تماس بگیرد.
11. پیش‌‌بینی و توصیف شرایطی که در آن شرایط، شرکت فرد در مطالعه ممکن است خاتمه یابد.
11. مدت زمان مورد انتظار مشارکت افراد در کارآزمایی
11. تعارض منافع احتمالی پژوهشگران و وابستگی‌های حرفه‌ای ایشان

فصل چهارم: پرداخت غرامت:

1. هر گونه خسارت وارده به آزمودنی که ناشی از مشارکت او در کارآزمایی باشد، به‌نحوی که اگر فرد وارد مطالعه نمی‌شد چنین اتفاقی برای وی رخ نمی‌داد، باید به‌نحو مناسب جبران شود.
2. در دستورالعمل کارآزمایی و فرم رضایت آگاهانه باید مشخص شود که مسؤول پرداخت غرامت چه فرد یا سازمانی است. در صورت مشخص نشدن این مورد، مجری اصلی کارآزمایی مسؤول جبران خسارت وارده و پرداخت غرامت است.
3. جبران خسارت وارده به آزمودنی در کارآزمایی‌های بالینی در هر صورت باید جبران شود و مشروط به احراز تقصیر پژوهشگر نیست.
4.  موارد زیر مشمول پرداخت غرامت نمی‌شود:

1-4 - آسیب‌های جزیی مانند درد یا ناراحتی مختصر یا قابل درمان

2-4 - هنگامی که فرآورده یا داروی مورد مطالعه نتواند اثر مورد انتظار را داشته باشد.

3-4 - در حین مصرف دارونما، بیماری رو به وخامت گذارد.

4-4 - آسیبی که در اثر تقصیر خود بیمار رخ داده باشد.

5-4 - فاز ۴ کارآزمایی بالینی

 در مواردی که در مورد لزوم یا نحوه‌ی جبران خسارت، میان آزمودنی و پژوهشگر اختلاف نظر وجود داشته باشد، موضوع به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش تأییدکننده‌ی مطالعه ارجاع شده و در کمیته تصمیم‌گیری می‌شود.

طبق راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی 

1-   هدف اصلی هر پژوهشباید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-   در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3-   پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیهپذیر است که منافع بالقوهی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای  آن باشد. در پژوهشهای دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار میگیرد نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمرهی خود با آن مواجه میشوند. حصول اطمینان از این امر برعهدهی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایشکنندهی پژوهش از جمله کمیتهی اخلاق در پژوهش است.

4-   مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینهی پایینتر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-   قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنیها و تامین سلامت آنها انجام گیرد.

7-   اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنیها بیش از فواید بالقوهی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

12-  انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، بهنحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینهها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیضآمیز نباشد.

13-  کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیتهی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-  اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامهی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیتهی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامهی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15-  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهشهای پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده بهعنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیمگیری او مؤثر باشند، بهنحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است بهکار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروهمورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید دربارهی خطرات و زیانهای بالقوهی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغههای این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامهی آگاهانه منعکس شود.

25-  پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-  پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-  نحوهی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسهی حمایت کنندهی  پژوهش باشد.

طبق ایین نامه راهنمای اخلاقی کارآزمایی بالینی فصل اول ارزیابی سود و زیان

فصل اول: ارزیابی سود و زیان

1. کارآزمایی‌های بالینی باید کاملاً در چارچوب یک طرح‌نامه و دستورالعمل مکتوب طراحی و اجرا شوند. طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی بالینی باید دربردارنده‌ی بخش ملاحظات اخلاقی، هم‌چنین اطلاعات مربوط به بودجه‌ی پژوهش، حامیان پژوهش، وابستگی حرفه‌ای، بیان هرگونه تعارض منافع احتمالی و تمهیدات مورد نظر برای ترغیب مشارکت افراد در مطالعه باشد.
2. شروع اجرای کارآزمایی منوط به بررسی و تأیید طرح‌نامه و دستورالعمل آن توسط کمیته‌ی اخلاق در پژوهش است. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق پایش کارآزمایی‌های در حال اجرا را دارد. پژوهشگر موظف است که اطلاعات مورد نیاز برای پایش را در اختیار کمیته قرار دهد.
3. پژوهشگر موظف است که در طول اجرای پژوهش، هرگونه حادثه یا عارضه‌ی نامطلوب جدی قابل انتساب به پژوهش را در اولین زمان ممکن، به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط گزارش دهد.
4. کمیته‌ی اخلاق مسؤولیت دایمی نظارت بر اجرای اخلاقی پژوهش را بر عهده دارد، لذا پژوهشگر ارشد باید این کمیته را در مورد تمامی تغییرات دستورالعمل مطالعه و هر حادثه‌ی نامناسب جدی در طول مطالعه آگاه سازد. هم‌چنین، هر اطلاعات جدیدی که ممکن است امنیت آزمودنی یا اجرای مطالعه را تحت تأثیر قرار دهد را باید به اطلاع این کمیته برساند.
5. کارآزمایی بالینی باید تنها توسط افراد دارای مجوز حرفه‌ای مرتبط و ذی‌صلاح از نظر علمی انجام گیرد.
6. انجام کارآزمایی بالینی تنها زمانی قابل توجیه‌ است که جامعه‌ای که افراد تحت مطالعه به آن تعلق دارند بتوانند از نتایج آن پژوهش سود ببرند.
7. تمامی اقدامات احتیاطی لازم جهت حفظ حریم خصوصی آزمودنی‌‌ها، محرمانه ماندن اطلاعات مربوط به ایشان و هم‌چنین کاهش تأثیر نامطلوب مطالعه بر سلامت جسمی و روانی آزمودنی‌ها باید به‌عمل آید.
8. در مرحله‌ی طراحی مطالعه، باید نحوه‌ی پی‌گیری آزمودنی‌ها پس از اتمام مطالعه تعیین شود و در صورت لزوم، برای دسترسی آن‌ها به بهترین روش پیش‌گیری، تشخیص، درمان یا سایر مراقبت‌های مناسب، تمهیدات لازم درنظر گرفته شود. دسترسی لزوماً به معنی فراهم آوردن خدمات رایگان نیست.
9. در صورت وقوع عوارض یا حوادث نامطلوب قابل انتساب به پژوهش، در حین و پس از مطالعه، پژوهشگر باید اقدامات درمانی و مراقبتی مناسب را برای آزمودنی، بدون تحمیل هزینه به وی، فراهم آورد. تمهیدات مالی برای انجام این تعهد، نظیر بیمه کردن پژوهش، باید در هنگام طراحی مطالعه در نظر گرفته شده باشد.
10. اگر در حین یا بعد از انجام پژوهش، وجود بیماری یا وضعیت مرتبط با سلامت خاصی در آزمودنی تشخیص داده شد، پژوهشگر یا مؤسسه‌ی حامی باید در صورت آزمودنی، وی را از این موضوع آگاه کند.
11. پژوهشگرموظف است که در صورت رضایت آزمودنی، شرکت او در کارآزمایی را به اطلاع پزشک خانواده‌ی وی برساند.
12. کلیه‌ی اطلاعات کارآزمایی بالینی باید به‌گونه‌ای ثبت، به‌کارگیری و ذخیره شود که امکان شناسایی، گزارش و تفسیر دقیق آن‌ها فراهم باشد.
13. هرگونه پرداخت مالی به آزمودنی باید تنها در محدوده‌ی بازپرداخت هزینه‌های تحمیل‌شده به وی در اثر شرکت در پژوهش و قدردانی از او باشد. باید از هرگونه پرداخت غیرمتعارف - که احتمال داشته باشد که آزادی فرد برای قبول یا تداوم مشارکت در پژوهش را خدشه‌دار کند - خودداری شود.
14. مطالعات دوسوکور باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در صورت وقوع عارضه‌ای برای هرکدام از آزمودنی‌ها که شکستن کد را ایجاب کند، فردی که امکان شکستن کد را برای آن آزمودنی دارد و نحوه‌ی انجام این کار مشخص باشد. جزئیات این موضوع باید در دستورالعمل کارآزمایی آورده شود.
15. هیچ مداخله‌ای که هنوز بر اساس پزشکی مبتنی بر شواهد تأیید نشده است، نباید به دلایلی نظیر گیاهی یا سنتی بودن از طی تمامی مراحل استاندارد آزمون و کارآزمایی مستثنی شمرده شود.
16. چنان‌چه برای یک کارآزمایی بالینی فاز یک، آزمودنی زن مورد نیاز باشد، باید این افراد در سن باروری نباشند یا از روش‌های قطعی پیشگیری از بارداری استفاده کنند.

بالینی فصل دوم رضایت آگاهانه :

فصل دوم: رضایت آگاهانه

1. اخذ رضایت آگاهانه برای کارآزمایی بالینی باید همواره به‌صورت کتبی باشد. فرم رضایت‌نامه باید دربردارنده‌ی تمامی اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری فرد جهت شرکت یا عدم شرکت در پژوهش – شامل اطلاعاتی که در بندهای بعدی این راهنما ذکر شده اند – باشد.
2.  فرم رضایت آگاهانه باید توسط پژوهشگر ارشد - یا عضو دیگری از تیم پژوهشی که آگاهی و توانایی لازم را دارد، به‌عنوان نماینده‌ی پژوهشگر ارشد - و آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او امضا شود. این فرم باید حداقل در دو نسخه تهیه شود که یک نسخه‌ی آن به آزمودنی تحویل داده می‌شود و نسخه‌ی دیگر باید توسط پژوهشگر نگه‌داری شود.
3.  در مواردی که فرد به هر دلیلی قادر به خواندن فرم رضایت‌نامه‌ی مکتوب نباشد، باید فرد ثالثی که دارای تعارض منافع نباشد، مندرجات فرم را به زبان قابل فهم برای آزمودنی توضیح داده، به پرسش‌های او پاسخ دهد. در این حالت، فرم باید علاوه بر امضای پژوهشگر و امضا یا اثر انگشت آزمودنی، واجد امضای فرد ثالث پیش‌گفته نیز باشد
4.  هنگام ارسال طرح‌نامه برای بررسی توسط کمیته‌ی اخلاق، فرم رضایت‌نامه‌ای که قرار است به آزمودنی‌ها ارائه شود، باید به طرح‌نامه پیوست باشد. بررسی اخلاقی طرح‌نامه‌ی کارآزمایی بالینی بدون بررسی و ارزیابی فرم رضایت آگاهانه‌ی آن معتبر نخواهد بود.
5.  برای اخذ رضایت، اطلاعات باید به زبانی ارائه شود که برای آزمودنی قابل فهم باشد. آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید فرصت کافی برای پرس‌وجو در مورد جزییات کارآزمایی را داشته باشند. باید به‌طور مشخص اعلام شود که کارآزمایی یک فرایند پژوهشی است که مشارکت در آن داوطلبانه است و عدم قبول شرکت یا خارج شدن از کارآزمایی در هر زمانی، مراقبت از نمونه، حقوق و سلامت وی را تحت تأثیر قرار نخواهد داد.
6.  آزمودنی باید به اطلاعات در مورد بیمه و سایر تمهیدات برای جبران صدمات ناشی از مشارکت در کارآزمایی دسترسی داشته باشد. هم‌چنین، وی باید در مورد درمان‌هایی که در صورت بروز صدمه یا ناتوانی به دنبال شرکت در کارآزمایی، در اختیار وی قرار خواهد گرفت آگاه شود
7.  اخذ رضایت آگاهانه فرایندی است که از آغاز تا پایان ارتباط پژوهشگر-آزمودنی تداوم دارد. هر زمآن‌که اطلاعات جدیدی به‌دست آید که امکان داشته باشد که در تصمیم‌گیری آزمودنی‌ها جهت قبول یا تداوم شرکت در پژ. وهش تأثیرگذار باشد، این اطلاعات باید به‌صورت مکتوب در اختیار آزمودنی‌ها قرار گیرد.
8. در زمان اخذ رضایت، باید احتیاط شود که آزمودنی‌ها رضایت خود را تحت محذوریت و به‌علت وابستگی درمانی، اداری و. . . نداده باشند. در مواردی که این احتمال وجود دارد، رضایت‌آگاهانه باید توسط فرد دیگری که اطلاع کافی از مطالعه دارد و در عین حال چنین رابطه‌ای با آزمودنی ندارد، کسب شود.
9.  شروع و تداوم شرکت آزمودنی در پژوهش باید آزادانه باشد. از همین رو، هیچ‌‌یک از اعضای تیم پژوهش نباید آزمودنی‌ها را برای ادامه‌ی مشارکت در مطالعه مورد اجبار، تطمیع، اغوا، تهدید و/ یا تحت محذوریت قرار دهند.
10. از آن‌جا که تمامی عوارض و خسارات قابل انتساب به پژوهش برای آزمودنی‌ها باید جبران شود، اخذ برائت ذمه هیچ جایگاهی در کارآزمایی بالینی ندارد و نباید در فرم رضایت آگاهانه گنجانده شود. این امر رضایت آگاهانه‌ی پژوهشی را از رضایت‌نامه‌ی درمانی متمایز می‌کند.
11. فرم رضایت آگاهانه که برای اخذ رضایت به آزمودنی داده می‌شود، باید دربردارنده‌ی اطلاعات ذیل باشد:

11. عنوان کارآزمایی
11.  ماهیت پژوهشی کارآزمایی
11.  هدف کارآزمایی
11. درمان (یا مداخله) در کارآزمایی و احتمال تخصیص تصادفی به هر درمان یا مداخله 
11. روش‌های پی‌گیری شامل روش‌های تهاجمی و غیرتهاجمی
11. مسؤولیت آزمودنی‌ها
11. جنبه‌هایی از کارآزمایی که ماهیت پژوهشی دارد.
11. مخاطرات قابل پیش‌بینی کارآزمایی برای آزمودنی‌ها
11. منافع مورد انتظار برای شرکت‌کنندگان، چنان‌چه در یک کارآزمایی هیچ‌گونه منافعی پیش‌بینی نمی‌شود باید آزمودنی از آن آگاه باشد.
11. در صورت استفاده از دارونما، توضیح معنای آن، احتمال تخصیص به گروه دارونما، و ذکر خطرات و فواید احتمالی در صورت تخصیص به شاخه یا گروه دریافت کننده‌ی دارونما
11. روش‌های درمانی جایگزین که ممکن است در دسترس آزمودنی باشد به همراه منافع و خطرات بالقوه‌ی آن‌ها
11. عدم تحمیل هزینه به آزمودنی به‌واسطه‌ی مداخلات پژوهشی
11. غرامت و درمان صدماتی که در جریان کارآزمایی ممکن است برای فرد ایجاد شود.
11. در صورتی‌که وجهی در قبال مشارکت شرکت‌کنندگان در مطالعه پرداخت می‌شود، میزان و نحوه‌ی پرداخت آن ذکر شود.
11. بازپرداخت مخارجی که آزمودنی در اثر شرکت در مطالعه متحمل می‌شود.
11. داوطلبانه بودن مشارکت افراد در کارآزمایی و تصریح به این‌که آزمودنی‌ها در هر مرحله از کارآزمایی این حق را دارند که از مطالعه خارج شوند بدون این‌که لازم باشد جریمه یا خسارتی را پرداخت کنند یا درمان معمول ایشان تحت تأثیر قرار گیرد.
11. محرمانه‌بودن اطلاعات شخصی آزمودنی‌ها و تصریح به انتشار نتایج به‌صورت آماری و به‌نحوی که اطلاعات فردی فاش نشود.
11. اشخاصی که حق دسترسی به اطلاعات آزمودنی را خواهند داشت، از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش
11. تصریح به این‌که چنان‌چه اطلاعات جدیدی در مورد سلامت افراد یا تأثیرگذار بر تداوم مشارکت آن‌ها در دسترس قرار گیرد، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او در اولین فرصت در جریان قرار خواهند گرفت.
11. نام و شماره‌ی تماس شخص یا اشخاصی که آزمودنی می‌تواند در زمان وقوع عوارض ناخواسته یا برای کسب اطلاعات بیش‌تر با آن‌ها تماس بگیرد.
11. پیش‌‌بینی و توصیف شرایطی که در آن شرایط، شرکت فرد در مطالعه ممکن است خاتمه یابد.
11. مدت زمان مورد انتظار مشارکت افراد در کارآزمایی
11. تعارض منافع احتمالی پژوهشگران و وابستگی‌های حرفه‌ای ایشان

فصل چهارم: پرداخت غرامت:

1. هر گونه خسارت وارده به آزمودنی که ناشی از مشارکت او در کارآزمایی باشد، به‌نحوی که اگر فرد وارد مطالعه نمی‌شد چنین اتفاقی برای وی رخ نمی‌داد، باید به‌نحو مناسب جبران شود.
2. در دستورالعمل کارآزمایی و فرم رضایت آگاهانه باید مشخص شود که مسؤول پرداخت غرامت چه فرد یا سازمانی است. در صورت مشخص نشدن این مورد، مجری اصلی کارآزمایی مسؤول جبران خسارت وارده و پرداخت غرامت است.
3. جبران خسارت وارده به آزمودنی در کارآزمایی‌های بالینی در هر صورت باید جبران شود و مشروط به احراز تقصیر پژوهشگر نیست.
4.  موارد زیر مشمول پرداخت غرامت نمی‌شود:

1-4 - آسیب‌های جزیی مانند درد یا ناراحتی مختصر یا قابل درمان

2-4 - هنگامی که فرآورده یا داروی مورد مطالعه نتواند اثر مورد انتظار را داشته باشد.

3-4 - در حین مصرف دارونما، بیماری رو به وخامت گذارد.

4-4 - آسیبی که در اثر تقصیر خود بیمار رخ داده باشد.

5-4 - فاز ۴ کارآزمایی بالینی

 در مواردی که در مورد لزوم یا نحوه‌ی جبران خسارت، میان آزمودنی و پژوهشگر اختلاف نظر وجود داشته باشد، موضوع به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش تأییدکننده‌ی مطالعه ارجاع شده و در کمیته تصمیم‌گیری می‌شود.

حساسیت پیش بینی نشده به داروهای مورد مطالعه ،موفق بودن بی حسی اسپاینال.درصورت بروز هریک از اتفاقات فوق نمونه گیری تا تکمیل حجم نمونه ادامه می یابد.

اندانسترون،گرانی سترون،بی حسی اسپاینال، سزارین

1.Chestanut DH, Wong CA, Tsen LC, Negan-Knee WD, Beilin Y. Chestnut’s obstetric anesthesia: principles and practice.5^th ed.Philadelphia,Pa :Saunders;2014

2.Griffiths JD, Gyte GML, Paranyothy S, Brown HC, Broughton HK et al. Intervention for preventing nausea and vomiting in women undergoing regional anesthesia for cesarean sections. Cochrane Database Syst Res. 2012;(99):CD007579

3.Cyna AM, Andrew M, Emmett RS, Middleton P, Simmons SW. Techniques for preventing hypotension during spinal anesthesia for cesarean section.Cochrane Database Syst Rew. 2006;(4):CD002251

4.Rashad MM, Farmawy MS. Effect Of intravenous ondansetron and granisetron on hemodynamic changes and motor and sensory blockade induced  by  spinal anesthesia in parturients undergoing cesarean sections. Egyptian Journal of anesthesia. 2013;29(4):369-374

5.Hobbs ACR. Managing hypotension during anesthesia for cesarean section. Anesth Intense Care.2013;14(7):280-282

6.Wang Q, Zhu L, Shen M, Yu Y, Yu J, Wang M. Ondansetron preloading with crystalloid infusion reduces maternal hypotension during cesarean delivery. AMJ perinatal. 2014;31(101):913-922

7.Ortiz-Gomes JR, Palacio-Abizanda FJ, Morillas-Ramires F, Froned-Ruiz I, Lorenzo-Jimenez A, et al. The effect of intravenous ondansetron on maternal hemodynamics during elective cesarean delivery under spinal anesthesia: a double-blind randomized, placebo-controlled trial. International Journal of Obstetrics Anesthesia. 2014;23(2):138-143

8.Loubent C, Fluid and vasopressor management for cesarean delivery under spinal anesthesia: continuing professional development. Conj Anesth.2012;59(6):604-619

9.Yamano M, Kamat T, Nishida A, Serotonin (5-HT3) receptor antagonism of 4,5,6,7tetrahydro benzimidazol derivatives a against  5-HT3 induced bradycardia in anesthetized rats. Japanese Journal of pharmacology. 1994;65(3):241-248

10.Owczak R, Wenzki W, Twardowsk P, Dylczyk-Sommer A, Sawickaw, Wujtewicz MA et al.Ondansetron attenuates the decrease in blood pressures due to spinal anesthesia in the elderly:a double blind, placebo-controlled study. Minerva Anesthesial . 2015Jun;81(6):598-607

11.Sahoo T, Sen Dasyuptac C, Gowami A, Hazra A, Reduction in spinal-induced hypotension with ondansetron in parturients undergoing cesarean section: a double-blind, randomized, placebo-controlled study.Int J Obstet Anesth. 2012;21(1):24-28

12.Brogeat A, Ekatodramis G, Schenker CA,Post operative nausea and vomiting in regional anesthesia.Anesthesiology. 2003;98(2);530-547

13.Savant K, Khandeparker R, Berwal V, Khanderparker P, Jain H. Comparison of ondansetron and granisetron for antiemetic prophylaxis in maxillofacial surgery patients receiving general anesthesia: a double-blind study.J Korean Assoc Oral maxillofac surg. 2016;42:84-89

14.Corke BC, Datta S, Ostheimer GW, weiss JB, Alper MH. Spinal anesthesia for cesarean section.The influence of hypotension on neonatal outcome. Anesthesia 1982;37:658-62

15.Marashi SM, Soltani-omid S, Soltani Mohamadi S, Aghajani Y, Movafegh A. Comparing two different doses of intravenous ondansetron with placebo on attenuation of spinal-induced hypotension and shivering. Anesth Pain Med;2014;4(2):1-5

16.Lamichhane S, Koirala S, Narayan Singh S. Effect Of granisetron in attenuation of hypotension following spinal anesthesia in parturients undergoing elective cesarean section, a double-blind randomized controlled trial.Journal of Society of Anesthesiologist of Nepal. 2016;3(1):13-17

17.Shrestha BK, Acharya SP, Marhatta MN. Use of granisetron for prevention of hypotension and bradycardia due to spinal anesthesia: a double-blind randomized control trial. Journal of society of Anesthesiologist of Nepal.2016;3(1):13-17

18.Jarineshin H, Fekrat F, Kashani S. Effect Of ondansetron in prevention of spinal anesthesia –induced hypotension in pregnant women candidate for elective cesarean section. Journal of Current Research in science (JCRS).2016;4(1):57-

در این پژوهش مابرآنیم که اثردوداروی مختلف رابرکاهش عوارض ناشی از بی حسی نخاعی را بررسی کنیم،لذاقبل از بی حسی نخاعی یکی از این دوداروکه شماقطعا حساسیت شناخته شده ای به آن نداریدوهیچگونه عوارض جدی مادری و جنینی شناخته شده ای نداردبه شماتزریق میشودواثرات آنهادرکاهش عوارض بی حسی نخاعی در افراد مورد مطالعه ارزیابی میشود.

ندارد

درصورت ثابت شدن اثرات مفیداین داروها در کاهش عوارض ناشی از بی حسی نخاعی میتوان درآینده از آنها دردرمان پیشگیرانه از عوارض بی حسی نخاعی بهره گرفت.

این داروها عوارض کمی دارندو شایعترین عارضه آنها سردردوخستگی و بیحالی است که خودبخودبرطرف میشوند

جبران کلیه عوارض ناشی از بکارگیری این داروها برعهده مجری طرح میباشد.

کلیه هزینه ها به عهده مجری  طرح میباشدو بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد

 درحال حاضردرمان پیشگیرانه جهت جلوگیری ازعوارض بی حسی نخاعی انجام نمیگیردودرصورت وقوع عوارض علامتی درمان خواهدشد.

 نتایج روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

آدرس و شماره تلفن تماس مجری طرح تا شما در هر زمانی که مایل بودید بتوانید پرسشهای خود را در مورد روشهای به کار رفته جهت تشخیص یا درمان وی یا بروز عوارض احتمالی آن روشها مطرح و مشاوره دریافت نماید. مرضیه فدایی،شماره تماس:09153456616 ادرس:بیمارستان امام علی کرسی بیهوشی

شرکت شما در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهید بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودید بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری شما ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوید.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

فرم اطلاعاتی:

شماره:

گروه

321         400         885

سن               گراوید

تهوع:   دارد     ندارد               استفراغ: دارد         ندارد         لرز: دارد          ندارد       استفاده از وازوپرسور:  دارد      ندارد

استفاده ازداروی ضدتهوع :   دارد      ندارد