بررسی تاثیر ورزش های حرکتی – تعادلی بر سطح اضطراب و خستگی بیماران مولتیپل اسکلروزیس در شهر زاهدان سال 95

بررسی تاثیر ورزش های حرکتی – تعادلی بر سطح اضطراب و خستگی بیماران مولتیپل اسکلروزیس  در شهر زاهدان سال 95

مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری خودایمنی پیش رونده و مزمن سیستم اعصاب مرکزی که مغز و نخاع را درگیر می کند و به وسیله تخریب میلین سلول های عصبی و تشکیل جوشگاه مشخص و باعث ایجاد اختلال در هدایت جریان های عصبی و الکتریکی می شود . ( سلطانی و همکاران . 2008؛ ص 15-20 ) .در بیماری های مزمن ازجمله بیماری مولتیپل اسکلروزیس علاوه بر مشکلات جسمی اختلالات روحی روانی متعددی را نیز در بیمار ایجاد می کنند  ( اسماعیلی ؛ حسینی ؛ 2009 ص25-32 ). در این رابطه، افسردگی و اضطراب از عمده ترین اختلالات روانی در افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس  هستند. علت دقیق میزان بالای افسردگی واضطراب در این بیماران ناشناخته است و ترکیبی از فاکتورهای روانی اجتماعی، نورولوژیکی و مرتبط با بیماری احتمالا دخیل هستند ( چواسیتاک ؛ اهده ؛ 2007 ص 803- 817). بنابراین باتوجه به نتایج برخی مطالعات که بیان می دارند علائم استرس،اضطراب و افسردگی در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس باعود بیماری و کاهش کیفیت زندگی بیماران ارتباط تنگاتنگی دارد ( میت سونیس و همکاران ؛2008؛ص 497-504 –جانسون و همکاران ؛2007؛ص 207-213-اکرمن و همکاران ؛ 2008؛ ص 497-504 ). در سراسر دنیا حدود 3.5 میلیون نفر به این بیماری مبتلا می باشند . این بیماری تقریبا 1 نفر از هر 1000 نفر را مبتلا ساخته و میزان شیوع آن در حدود1/1میلیون نفر در جهان می باشد (میچل و همکاران ؛2005 ؛ ص556-566 ). این بیماری در ایران نیزشیوع  57 در 100 هزار نفر  براورد شده است . ( عابیدینی و همکاران . 2008 ؛ ص 82-86 )طبق گزارش انجمن مولتیپل اسکلروزیس ایران حدود40 هزار نفر بیمار در کشور وجود دارد که9000 نفرآنها ثبت شد ه اند (تقی زاد ؛عاصمی ؛محلوجی؛ 1385 ص 152 ). استرس به عنوان یک پدیده چند بعدی و چند علتی می تواند به عنوان عارضه ای از بیماری مولتیپل اسکلروزیس و همچنین عاملی در تشدید و یا عود علایم ناشی از بیماری باشد. ( میتوزیس و همکاران ؛ 2008 ص 497 – 504 ).  بیماری مولتیپل اسکلروزیس اثرات اجتماعی، روانی و فیزیکی برای بیمار و خانواده وی ایجاد می کند که گاهاً می تواند تهدید کننده زندگی بیماران باشد(1). از جمله این تهدیدات می توان به طلاق، از دست دادن شغل و تضادهای خانوادگی اشاره کرد. ( موهر ؛ پلیتر ؛ 2006 ص 27-34 ). از طرفی دیگرعمده ترین مشکلات جسمانی  مربوط به مولتیپل اسکلروزیس عبارتند از: خستگی ، انقباضات عضلانی، درد، مثانه تحریک پذیر و اختلالات جنسی . در واقع خستگی مرتبط با بیماری مولتیپل اسکلروزیس فقدان انرژی غیر طبیعی است که به طور قابل توجهی توانایی جسمی و ذهنی فرد را بدون توجه به سطح ناتوانی نورولوژیک محدود می کند، این خستگی بر توانایی حرکتی و  شناختی اثر می گذارد و می تواند به صورت کاهش  انرژی،احساس ناخوشی، ضعف حرکتی، مشکل در حفظ تمرکز ظاهر شود . ( بتاکس ؛2006 ص 355-360 )توام شدن خستگی و افسردگی در این بیماران سبب کاهش تحرک و تشدید انقباضات عضلانی و درد می شود (عسگری ؛2007 ص 24- 32). در مطالعه ای توسط تورنتن و همکاران(2011) میزان نگرانی دربیماران ام اس و ارتباط بین نگرانی با اضطراب و افسردگی در این بیماران به صورت شاهد- موردی بررسی گردید، که نشان داد نمره اضطراب و افسردگی در بیماران مبتلا به ام اس از گروه کنترل بالاتربوده و نگرانی بیماران ام اس، شامل دو بخش نگرانی بیماران ازتأثیر بیماری بر فعالیت فیزیکی و نگرانی آنها از تأثیر شدت بیماری بر فعل و انفعالات اجتماعی – ارتباط فامیلی و فعالیت روزانه درخانه یا محل کار می گردید . ( تورنتون و همکاران ؛ 2007 ص 803-817 )

مطالعه دیگری که توسط پوتاگاس و همکاران ( 2008 ) به منظور بررسی تأثیر اضطراب و وقایع استرس آمیز زندگی گزارش شده بر میزان عود ام اس در آتن انجام شد . بر اساس یافته ها ، سطح بالای اضطراب با تعداد و شدت وقایع استرس آمیز گزارش شده مرتبط شده بود. امتیاز مقیاس( همیلتون (برای سنجش اضطراب) بالای 18 با 2/4 بار میزان عود ام اس و سه مورد یا بیش تر وقایع استرس آمیزگزارش شده با 7/5 بار میزان عود بیماری ارتباط داشت( پوتگاس و همکران ؛2008 ص 1262-1268 ).

مطالعه ای نیز توسط بیسک و همکاران ( 2008 ) به منظور بررسی افسردگی واضطراب در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس روی 120 بیماردر نروژ صورت گرفت . بر اساس نتایج ،4/31 درصد بیماران علائم افسردگی و19.3 % بیماران علائم اضطراب را گزارش کردند . دراین مطالعه مشخص گردید که علائم افسردگی تقریبا دو بار وعلائم اضطراب تقریباً سه بار در بین بیماران مبتلا به ام اس درمقایسه با جمعیت معمولی نروژ بیش تر اتفاق می افتد. ( بیسکی و همکاران ؛2008 ص 239-245 ). لذا با توجه به موارد ذکر شده وشیوع بالای افسردگی، استرس و اضطراب بکارگیری تستهای تشخیصی و درمانهای روانی و اجتماعی غیر از درمانهای دارویی متداول جهت کاهش این علائم امری ضروری می باشد . (میچل و همکاران ؛2005 ؛ ص556-566).در این رابطه درمانهای دارویی متداول در تمام بیماران مولتیپل اسکلروزیس موثر نیست و از طرفی داروها دارای عوارض زیادی هستند مانند خستگی و عدم تعادلات روحی روانی که برای برطرف کردن این عوارض هیچ درمان شناخته شد های که کاملا موثر باشد وجود ندارد . ( هرناندز ؛1998 ؛ص 168-174)، لذا در سالهای اخیر روشهای غیردارویی، توجه کلیه بیماران از جمله مبتلایان به مولتیپل اسکلروزیس را به خود جلب نموده است که تحت عنوان درمانهای تکمیلی شناخته می شوند. درمانهای تکمیلی، درمانهایی با ماهیت جامع نگر هستند که برای افزایش آسایش جسمی و روانی بیمار استفاده می شوند . ( مالیک ؛1998) از جمله این روش ها، تمرینات ریلاکس کردن است که هماهنگی وکیفیت عضلات بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس را بهبود می بخشد و برای درمان سفتی عضلات در این بیماران یک روش همیشگی به صورت انقباض – نگهداشتن و شل کردن مفید است . ( سامی ؛1379 ؛ص 218)

دهه ی گذشته، نقش ورزش به دلیل اثرات سودمند آن در بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس اثبات شده است. اخیرا مشخص شده است که بدتر شدن تعداد و یا شدت  علایم حسی که در بیش از40 درصد بیماران بعد از ورزش دیده می شود، موقتی است و در نیم ساعت بعد از اتمام ورزش،  در 85 درصد بیماران به حالت طبیعی بازمیگردد ( دالگاس ؛ استن اگار ؛ انگمان . 2008 ؛ ص 35-53 ).

علی رغم پیشرفت های علم پزشکی در سالیان اخیر، در حال حاضر بیماری مولتیپل اسکلروزیس درمان قطعی و ریشه کن کننده ای نداشته و اغلب درمان های موجود، منجر به کاهش علایم یا کاهش سرعت پیشرفت بیماری می شوند، به همین علت شناسایی و تشخیص سریع بیماری و کنترل به موقع آن، از بروز عوارض شدید و پیش رفت غیرقابل کنترل آن تا حد زیادی پیشگیری می کند ( عابیدینی و همکاران . 2008 ؛ ص 82-86 )،  زمانی که بیماری مزمن درمان قطعی و نهایی ندارد می توان درمان های غیرداروئی مانندورزش درمانی به عنوان درمان مکمل در کنار درما ن های دارویی برای کاهش علایم بیماری استفاده کرد. ( ری ابرگ و همکاران . 2005 ). در گذشته، به افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس توصیه می شد که برای جلوگیری از بدتر شدنِ علائم آن، استراحت کنند. اما مطالعات جدیدتر نشان داده  اند که ورزش برای افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس بی خطر بوده و می تواند منجر به رفع خستگی شود. فرانسوا بتوکس، مرکز پژوهشی و درمانی ام اسِ ، کلیولند، ایالات اوهایو، ایالات متحده آمریکا کربندی و همکاران در پژوهشی به مقایسه تأثیر ورزش گروهی و انفرادی بر شدت خستگی این بیماران، پرداختند. نتایج نشان داد که میانگین شدت خستگی در پایان مداخله، در دو گروه ورزش گروهی و انفرادی، با هم تفاوت معنی دار نداشت. در مجموع تمرین گروهی تأثیر معنی داری بر خستگی بیماران داشت اما تمرین انفرادی تاثیر معنی دار نداشت ( کربندی و همکاران ؛ 2010 ص 24 -41 )

در زمینه تأثیر تمرینات ورزشی بر بیماران مذکور، تحقیقاتی صورت گرفته است. اثر فعالیت هوازی، تمرین مقاومتی (با استفاده از وزن بدن)و تمرین با وزنه بر توانایی راه رفتن، قدرت، خستگی، توانایی عملکردی وکیفیت زندگی شخصی افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس بررسی و نتایج هر پژوهش با توجه به ساختار و محتوای برنامة تمرینی منتخب، متفاوت گزارش شده است. با وجود این، بیشتر یافته ها نشان داده که فعالیتهای بدنی مناسب به نوعی موجب بهبود وضعیت این بیماران میشود(6-19) ویگینز[1]و همکاران ( 2007 ) اثر هشت هفته تمرین مقاومتی با 50 تا 70 درصد حداکثر یک تکرار بیشینه را بر قدرت، استقامت، تعادل و انعطاف پذیری یک بیمار بررسی و افزایش در آزمونهای عملکردی و بهبود در سلامت روانی و کیفیت زندگی را گزارش کردند .( 23)وایت [2] و همکاران  (2006) اثر تمرین مقاومتی را به مدت هشت هفته، دو بار در هفته و با شدت 60 تا 80 درصد حداکثر یک تکرار بیشینه، بر بیماران مولتیپل اسکلروزیس بررسی کردند. نتایج نشان داد قدرت عضلات بازکنندة زانو 7 درصد، طول گام 8 درصد و خستگی آنان 24 درصد بهبود یافت، اما زمان 10 متر راه رفتن بیماران تغییری نداشت (25)وان دن برگ[3] و همکاران ( 2006 ) اثر تمرین استقامتی را به مدت چهار هفته و با 85 درصد حداکثر ) ضربان قلب بر بیماران مولتیپل اسکلروزیس بررسی و در زمان 10 متر راه رفتن آنان 17 درصد بهبود مشاهده کردند، ولی در خستگی و مسافت دو دقیقه راه رفتن تغییر معنی داری گزارش نشد. ( 30)

علائم شایع بیماری مولتیپل اسکلروزیس شامل: کاهش توانایی راه رفتن و تعادل، افزایش ضعف عضلات اسکلتی و خستگی است که به کاهش تحرک منجر میشود ( 26 ). کاهش تحرک در این افراد به آتروفی تارهای عضلانی میانجامد که نتیجة آن کاهش تارهای نوع اول است ( 22 ). این مشکلات علاوه بر سلامت عمومی، در توانایی اجرای فعالیتهای روزمرة زندگی نیز نقش بسزایی دارند ( 26 ). یکی از مشکلات اصلی در بیماری مولتیپل اسکلروزیس ضعف و محدودیت در حرکت است که از طرفی به علت درگیری قسمتهای حرکتی در مغز و نخاع و از طرف دیگر به علت کم تحرکی بیمار است. از علل دیگر، محدود شدن حرکات، افسردگی، بیحوصلگی و ترس از افتادن یا ترس از حضور در فعالیت است. کمتحرکی، موجب کوتاه و ضعیفتر شدن عضلات، زخم بستر و یبوست میشود. بنابراین داشتن تحرک، ورزش و نرمش منطبق با نوع بیماری مولتیپل اسکلروزیس و انجام فعالیتهای روزانه و ورزشهای ویژه برای قسمتهای خاصی از بدن مشکلات حرکتی را بهبود میبخشد(12-13) هدف اولیة برنامه های تمرینی وتوانبخشی در این بیماری مزمن، حفظ و بهبود، عملکرد است(27) از طرفی درمانهای توانبخشی برای حفظ تواناییهای بیمار و جلوگیری از پیشرفت علائم و ممانعت از به وجود آمدن عوارضی مانند کوتاهی عضلات وخستگی و بیحرکت شدن مفاصل انجام می گیرد. فرد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس برای جلوگیری از تحلیل رفتن عضلات،افزایش قدرت و انعطافپذیری مفاصل و عضلات در بهبود وضعیت تعادل و راه رفتن باید به آموزش تمرینهای ورزشی فکر کند نه به فلج و زمینگیر شدن(25) در ضمن، افراد ساکن و بیتحرک در معرض بیماریهای گوناگونی هستند. علاوه برآن، سطح پایین فعالیت مشاهده شده در این بیماران نقش بسزایی در فعالیتهای معمولی زندگی روزانه، روابط اجتماعی و سلامت روانی و خوداتکایی این افراد دارد. اغلب مردم به دلیل ورزش نکردن، خستگی زیادی را گزارش میکنند. این شباهتها بین مردم غیرفعال و مبتلایان به مولتیپل اسکلروزیس موجب شده که محققان به این نتیجه برسند که تعدادی از مشکلات همراه شده با مولتیپل اسکلروزیس ممکن است در نتیجة بیتحرکی و عدم فعالیت باشد تا به سبب خود بیماری و افزایش فعالیت ممکن است به بهبود نسبی منجر شود. محققان دریافتند که مبتلایان به مولتیپل اسکلروزیس از ناتوانی کم تا متوسط میتوانند از برنامه های ورزشی سود ببرند(14).

پتاجان[4] و همکاران ( 1996 ) اثر برنامة استقامتی را به مدت 15 هفته و با 60 درصد حداکثر ضربان قلب بر46 بیمار مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس بررسی کردند. نتایج حاکی از آن بود که ورزش به کاهش خستگی، بهبود آمادگی هوازی، قدرت، تحرک و بهبود عملکرد مثانه و روده منجر شده است(14) نتایج، بهبود کیفیت زندگی را نیز نشان داد. نتایج این پژوهش و دیگر تحقیقات نشان میدهد مبتلایان به این بیماری باید به شرکت منظم در  فعالیتهای ورزشی زیر نظر پزشک تشویق شوند (15).در نهایت این سوال را در ذهن پژوهشگر ایجاد کرد که : آیا این تکنیک می تواند در کاهش علائم روانی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس نیز موثر واقع گردد و از بسیاری از مشکلات این بیماران که بدنبال اختلا لات روحی روانی بیماری بوجود می آید بکاهد؟ لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر ورزش های حرکتی – تعادلی بر سطح اضطراب و خستگی بیماران مولتیپل اسکلروزیس در سال 95 انجام گرفت .

بررسی متون :

انجام مروری بر متون و مطالعات موجود پیرامون موضوع مورد نظر به محقق در تشخیص و پی گیری روندتحولات مربوط به موضوع مورد علاقه اش کمک زیادی می کند. این مرورلازم است در حیطه های مختلف و از منظرروش شناسی [5]، نظری[6]  و تجربی مربوط به پدیده مورد بررسی انجام شود (42). هدف از مرور متون در مطالعات قرار دادن یافته های تحقیق در بستر اطلاعاتی است که از قبل در مورد پدیده وجود داشته است. در واقع پژوهشگر با این کار به خواننده نشان می دهد که چطور یافته های وی با دانسته های قبلی در مورد پدیده تناسب دارند.از این رو مرور انجام شده بر مطالعات داخلی و خارجی در زمینه پژوهش حاضر نشان می دهد که اغلب تحقیقات انجام شده در حیطه های بیماری های مختلف بوده و از این رو در مورد مبتلا به بیماری مولتیپل اسکلروزیس بسیار نادر می باشد. در این قسمت به ذکر برخی از مطالعات کمی انجام شده در زمینه پژوهش حاضر پرداخته شده است.

در مطالعه احمدی و همکاران در سال 2010 ؛ ام اس یک بیماری سیستم اعصاب مرکزی است که نتیجه ان شامل : محدودیت حرکتی ؛‌خستگی و افت کیفیت زندگی می شود . هدف از این مطالعه تعیین اثر مداخله یوگا بر تعادل ؛  سرعت و استقامت پیاده روی ؛ خستگی و کیفیت زندگی در بیمارمبتلا به ام اس بود .21 بیمار مبتلا به ام اس با مقیاس وضعیت گسترش ناتوانی (EDSS)1.0 تا 4.0؛ که به صورت تصادفی به گروه یوگا و کنترل تقسیم شدند . گروه یوگا در 3 دوره 60 تا 70 دقیقه در هفته ؛ به مدت 8 هفته تحت مداخلات یوگا قرارگرفته اند .تعادل ؛ سرعت و استقامت در پیاده روی ؛ خستگی ؛ و کیفیت زندگی به وسیله مقیاس تعادل قله ارزیابی شده است .

10 Mو 2 دقیقه فاصله راه رفتن ؛ مقیاس شدت خستگی ؛ و پرسشنامه کیفیت زندگی بیماران MS به ترتیب مورد ارزیابی قرار گرفت .مقایسه نتایج قبل و بعد مداخلات یوگا بهبود چشم گیری بر مقیاس تعادل ؛ استقامت پیاده روی ؛ FFS و بعضی مقیاس رتبه ای در MSQOLدر گروه یوگا را نشان داد . (P<0.05).تغییرات واضح در 10 M زمان در گروه یوگا وجود ندارد .این نتایج پیشنهاد می کند که مداخلات یوگا روی بیماران ام اس  موثر بوده است .

ارتکین و همکاران در سال 2011 در مقاله ای ' تعیین اثر برنامه ورزشی در خانه بر روی پذیرش ناتوانی ؛ کیفیت زندگی ؛ خستگی و تعادل در بیماران ام اس.'

40 بیمار ام اس در این مطالعه حضور یافتند . وضعیت دموگرافیک ؛ اجتماعی و اقتصادی و پزشکی انها ثبت شد .ناتوانی ( مقیاس وضعیت گسترش ناتوانی EDSS) ؛ تعادل عملکردی ( BBS ) ؛ سطح درک از تعادل اطمینان و اعتماد در امور روزمره ( مقیاس ABC ) ؛ خستگی ( مقیاس شدت خستگی ) و Qol ( پرسشنامه بین المللی  کیفیت زندگی ) برای مدت 3 ماه مورد ارزیابی قرار گرفت .

تمامی شرکت کنندگان برای 12 هفته برنامه HPL توسط فیزیوتراپیست حرفه ای دریافت کردند .در قسمت نتیجه تحقیق ؛ تفاوت اماری معنی داری در مقیاس EDSS قبل و بعد درمان دیده نمی شود ( P:0.41). تمامی بیماران بهبودی چشم گیری در BBS ؛ و در مقیاس ABC  و MUSIQolو همچنین در اجزا فیزیکی ؛ روانشناسی و اجتماعی در فرم FIS در مدت 3 ماه دیده شد . ( P:0.002 ؛P:0.001 ؛ P:0.002  به ترتیب ) نشان دادند .تفاوت اماری مهمی در مقیاس FIS کل دیده نشد . هم بستگی مثبت بین MUSiQolو مقیاس FISکل وجود دارد ( P<0.001) . این هم بستگی در خرده مقیاس روانشناسی (P:0.004) ؛ جسمی و اجتماعی ( P<0.001) نیز وجود دارد . همچنین بین مقیاس رتبه ای ABC  و Qol هم بستگی منفی وجود دارد . در قسمت بحث ؛ HPLمنجر به بهبود در Qol وخستگی و تعادل عملکردی در افراد ام اس شد . با بازتوانی نورولوژیکی حرفه ای ؛ توسط افراد حرفه ای ؛ فواید ورزش و فعالیت فیزیکی قابل ملاحظه ای در بیماران ام اس وجود دارد که باید مورد تشویق در جهت انجام این برنامه ها شود .

میانگین نمره اضطراب  در بیماران MS  قبل و بعد از مداخله چقدر می باشد ؟

میانگین نمره خستگی در بیماران MS  قبل و بعد از مداخله چقدر می باشد ؟

آیا بین میانگین نمره اضطراب بیماران MS قبل و بعد از مداخله ارتباط  وجود دارد ؟

آیا بین میانگین نمره خستگی بیماران MS قبل و بعد از مداخله ارتباط وجود دارد ؟

فرضیه پژوهش

بین میانگین نمره اضطراب بیماران MS قبل از مداخله با متغیر های دموگرافیک ارتباط وجود دارد .

بین میانگین نمره اضطراب بیماران MS بعد از مداخله با متغیر های دموگرافیک ارتباط وجود دارد .

بین میانگین نمره خستگی بیماران MS قبل از مداخله با متغیر های دموگرافیک ارتباط وجود دارد .

بین میانگین نمره خستگی بیماران MS بعد از مداخله با متغیر های دموگرافیک ارتباط وجود دارد .

تعیین تاثیر ورزش های حرکتی – تعادلی بر سطح اضطراب و خستگی بیماران ام اس  در شهر زاهدان سال 95

1. تعیین میانگین نمره اضطراب بیماران MS  قبل و بعد از مداخله در شهر زاهدان سال 95
2. مقایسه میانگین نمره اضطراب بیماران MS  قبل و بعد از مداخله در شهر زاهدان سال 95
3. تعیین میانگین نمره خستگی بیماران MS قبل و بعد از مداخله در شهر زاهدان سال 95
4. مقایسه میانگین نمره خستگی بیماران MS  قبل و بعد از مداخله در شهر زاهدان سال 95
5. تعیین ارتباط میانگین نمره اضطراب بیماران MS قبل و بعد از مداخله با متغیر های دموگرافیک در شهر زاهدان سال 95
6. تعیین ارتباط میانگین نمره خستگی بیماران MS قبل و بعد از مداخله با متغیر های دموگرافیک در شهر زاهدان سال 95

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

بیماری مولتیپل اسکلروزیس: به مجموعه نشانگانی که به دلیل تخریب میلین های سیستم عصبی مرکزی اتفاق می افتد می گویند(برونروسودارث2010).

اضطراب: به علائمی جسمانی و روانی که به دلیل وجود محرک درونی بروز می کند(کاپلان2009)

ورزش های تعادلی: شامل حرکات از پیش تنظیم شده ای که باعث مقاومت عضلات در برابر تنش ها بروز می کند.(فیزیولوژی ورزشی-حرکتی)

این مطالعه از نوع کارازمایی بالینی(نیمه تجربی ) در سال 1395-96بر روی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس زاهدان انجام خواهد گرفت.

کل بیماران مبتلا به بیماری مولتیپل اسکلروزیس

معیار ورود:

1. عدم ابتلا به بیماری قلبی – عروقی و عدم سابقه صرع

2- عدم ابتلا به اختلالات روانی و سابقه بستری ( افسردگی شدید، اضطراب و عقب ماندگی ذهنی) به دلیل اینکه  برای انجام تکنیک تعادلی مشکل خواهند داشت .

3- نوع ام اس و عود مجدد-خاموشی طبق نظر متخصص نورولوژی

معیارخروج:

1. عدم رضایت برای ادامه پژوهش
2. عوارض حسی – حرکتی حین انجام ورزش های تعادلی
3. عدم اجرای تکنیک تعادلی

       4. مبتلا بودن به بیماری های قلبی عروقی (انمی و...)

حجم نمونه با توجه به مطالعه کروپ)6) مبنی بر میزان خستگی دو گروه(افراد مبتلا به ام.اس و سالم که میزان خستگی P=0/88در افراد مبتلا وp=0/55در افراد سالم و ضریب اطمینان95درصد،34 بیماربرای هر گروه برآوردمی گردد، با توجه به پیش بینی ریزش نمونه ها به دلیل عدم انجام ورزش 30 نفر در هر گروه انتخاب می شوند.. همچنین  با توجه به مطالعات قبلی (  2013 ابراهیمی ) 60 نفر از بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس که در مرکز بیماران MS هستند به روش نمونه گیری تصادفی بلوکی و در بلوک های 2 تایی انتخاب خواهند شد.

به روش نمونه گیری تصادفی بلوکی و در بلوک های 2 تایی (به طوری که گروه A مداخله و گروه B شاهد باشد) انتخاب خواهند شد و در  دو گروه مداخله (30 نفر) و شاهد (30 نفر ) تقسیم خواهند شد .

- پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک

2- پرسشنامه اضطراب آشکار و پنهان اشپیل برگر[1]

3- مقیاس خستگی [2](BFI)

این مطالعه نوعی مطالعه ی کارآزمایی بالینی تصادفی شاهد دار  است که با توجه به مطالعات قبلی (  2013- ابراهیمی ) 60 نفر از بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس که در مرکز بیماران ام اس هستند به روش نمونه گیری تصادفی بلوکی و در بلوک های 2 تایی (به طوری که گروه A مداخله و گروه B شاهد باشد) انتخاب خواهند شد و در  دو گروه مداخله (30 نفر) و شاهد (30 نفر ) تقسیم خواهند شد . مداخله در این مطالعه ورزش های تعادلی خواهد بود که به مبتلایان مولتیپل اسکلروزیس در گروه مداخله آموزش داده و بر روی آنها اجرا خواهد شد . پرسشنامه های مورد نظر جهت بررسی اضطراب و خستگی قبل از مداخله و  بعد از 8 هفته پس از تمرینات تعادلی توسط گروه مداخله تکمیل خواهد شد.

در مرحله اول پژوهش یک جلسه گروهی با حضور افراد مورد مداخله انجام خواهد گرفت و کلیه اموزش های لازم در این پژوهش داده خواهد شد و بعد از آن مداخله اغاز خواهدشد. با توجه به این که تعدادی از نمونه ها به صورت تدریجی تصادفی وارد پژوهش خواهند شد، در نتیجه برای هر کدام یک جلسه فردی تشکیل شده و اهداف مطالعه به آنان گفته خواهد شد.

در این مطالعه نمونه کنترل که هیچگونه مداخله ای بر روی انها انجام نمی شود، نباید به بیماری های قلب عروقی ، انمی یا بیماری مزمن دیگری مبتلا باشد که بعنوان فاکتور مداخله گر حذف خواهند شد .

ابزار های مورد استفاده در این پژوهش شامل :

1- پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک

2- پرسشنامه اضطراب آشکار و پنهان اشپیل برگر[1]

3- مقیاس خستگی [2](BFI)

پرسشنامه اطلاعات فردی

فرم  جمع آوری اطلاعات  دموگرافیک با استفاده از مصاحبه ثبت می شود.

مشخصات فردی واحد های پژوهش شامل : سن ، وزن ، جنس، وضعیت تاهل ، تعداد فرزندان ، شغل ، تحصیلات و محل سکونت

پرسشنامه اضطراب آشکار و پنهان اشپیل برگر :

این پرسشنامه  ابزار استاندارد سنجش اضطراب می باشد . و توسط اشپیل برگر طراحی  و منتشر شده است .این تست دارای چهل عبارت است که این عبارات در دو مقیاس اضطراب آشکار و پنهان ، و هر کدام شامل بیست سوال ، چهار گزینه ای لیکرت می باشد و جهت تعیین میزان اضطراب آشکار و پنهان واحدهای پژوهش استفاده می شود و ویژگی اضطراب را به دو صورت حالت و صفت می سنجد. در پاسخگوئی به مقیاس اضطراب آشکار ، آزمودنی ها باید احساسات خودشان را در لحظه کنونی ( در زمان تکمیل فرم ) بیان نمایند. اما  در پاسخگوئی به مقیاس اضطراب پنهان آنها باید احساسات معمول خود  را که در اکثر اوقات دارند ، اشاره کنند.

مقیاس خلاصه خستگی (BFI) :

این پرسشنامه شامل 10 سوال است. سوال اول وجود یا عدم وجود خستگی غیر معمول را در هفته گذشته با جواب بله یا خیر مشخص می کند .در سوالات بعد میزان خستگی فعلی ، خستگی معمول در 24 ساعت گذشته ، بیشترین میزان خستگی بیماران در 24 ساعت گذشته، اثر خستگی 24 ساعت گذشته بر فعالیت کلی ، خلق، توانائی راه رفتن ،  ارتباط با سایر افرادو لذت بردن از زندگی را بررسی  و هر کدام با مقیاس 0 تا 10 مورد سنجش قرار می گیرد.نمره صفر عدم خستگی و نمره 10 بیش ترین حالت خستگی است. در نهایت شدت کل از جمع نمرات سوالات 10-2 (9 سوال) و تقسیم آن بر 9 بدست می آید. 

این مقیاس یک مقیاس استاندارد می باشد و در مطالعات  مختلفی از آن استفاده شده است. و مطالعات  زیادی در ایران و سایر کشور ها اعتبار این پرسشنامه را مورد تائید قرار داده است (r> 90% ) .

پروتکل تمرین ورزشی:

قبل از آغاز برنامة تمرینات ورزشی، هریک از آزمودنیها با توجه به وضعیت بدنی، در آزمونهای مربوط  ارزیابی خواهندشد. تجویز برنامة ورزشی به صورت انفرادی و براساس نتایج حاصل از آزمونهای ورزشی مشخص و چگونگی اجرای برنامة ورزشی، با توجه به اصل اضافه بار تعیین خواهد شد. هریک از آزمودنیهای گروه تجربی در برنامة  ورزشی 30 جلسهای )شش جلسه برای آمادگی اولیه(، سه جلسه در هفته شرکت می کنند. هر جلسه به مدت 60 الی 70 دقیقه و مطابق با سطح تحمل آنها تعیین خواهد شد و کل تمرینات تعادلی در کلینیک توانبخشی زیر نظر فیزیوتراپ و با ایمنی در محل انجمن ام اس شهر زاهدان کامل انجام خواهدگرفت (31-32).

برنامه های تمرینی تعادلی این پژوهش، براساس برنامه تمرینی یک بررسی گذشته که نشان داده بود تعادل و راه رفتن بهبود پیداکرده است، طراحی شده است(16). این برنامه های ورزشی 2بار در هفته و به مدت 8هفته انجام شدند. پژوهشگر و کارشناس فیزیوتراپ مقیم در انجمن ام اس زاهدان برنامه های تمرینی تعادلی و راه رفتن را هدایت خواهندکرد. برنامه های تمرینی تعادلی برای 40 دقیقه انجام خواهدشد. این برنامه ها شامل حرکت های گرم کردن و به دنبال آن برنامه تمرینی تعادلی می باشد )یعنی راه رفتن با پاشنه پا[3]، پشت سرهم ایستادن، راه رفتن از پهلو، عقب عقب راه رفتن با چشمان باز یا بسته(. توپ ها، فوم ها، بالن ها، باندها، عصاها و دستمال گردن ها در ارتباط با تمرین های پویا به کارگرفته شدند. افزون براین، فعالیت های عمومی پویا همچون رقصیدن، غلت دادن یک توپ، هل دادن، کشیدن، بلند کردن، گرفتن و پرتاب ک​ردن در هر جلسه انجام می شود.

حساسیت گرمایی نیز در این بیماران رایج و معمول است و بیشتر از 80 درصد بیماران به پیدایش افزایش علائم عصبی در نتیجة افزایش در دمای مرکزی بدن اشاره کرده اند. به تازگی نشان داده شده که زیاد شدن تعداد یا شدت علائم حسی که بیشتر از 40 درصد بیماران بعد ورزش آن را تجربه کرده اند، موقتی است و نیم ساعت بعد از توقف ورزش در 85 درصد بیماران به حالت طبیعی برمیگردد. بنابراین شرکت کننده ها هنگام ورزش باید لباس مناسب بپوشند و مقدار زیادی آب بنوشند و 20 تا 30 دقیقه قبل و بعد از ورزش دوش بگیرند. از وسایل خنک کننده نیز میتوان برای درمان حساسیت گرمایی استفاده کرد. اگر برخی افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس هنگام ورزش دچار بیحالی، لرزش و تاری دید شدند،  این علائم موقتی است و در عرض 30 دقیقه خودبه خود رفع میشود(31) هر آزمودنی برای تمام جلسات تمرین، قبل از اجرای تمرینات مقاومتی ذکرشده یک نوبت شامل پنج تکرار با 40 درصد 1RMخود انجام داد. براساس برنامة تمرین مقاومتی در طول هفتة اول، آزمودنیها یک نوبت با 6 تا 10 تکرار با 50 درصد و1RM در طول هفتة دوم یک نوبت با 10 تا 15 تکرار با 60 درصد1RMو از هفتة سوم تا هشتم یک نوبت با 10 تا 15 تکرار با 70 درصد1RMرا انجام خواهند دادند.

پس از جمع آوری پرسشنامه ها و کدگذاری آن، اطلاعات وارد رایانه گردیده و توسط نرم افزار SPSSنسخه 20مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت .سپس با استفاده از روش های آمار توصیفی و شاخص های مرکزی و پراکندگی داده ها توصیف می شود. همچنین از روش های آمار تحلیلی یعنی آزمون های تی مستقل(مقایسه میانگین های دو گروه)، آنالیزواریانس(مقایسه میانگین های سه گروه و بیشتر ) و ضریب همبستگی(همبستگی بین نمره کل پرسشنامه و وزن) استفاده خواهد شد.

- کسب مجوز از مسئولین محترم دانشگاه جهت انجام پژوهش.

2- توضیح هدف پژوهش برای مشارکت کنندگان.

3- اطمینان دادن به مشارکت کنندگان در مورد محرمانه ماندن اطلاعات آنها.

4- اطمینان دادن به مشارکت کنندگان در مورد اختیاری بودن شرکت در پژوهش و امکان اعلام انصراف در هر مرحله از مطالعه بدون تحت تاثیر قرار گرفتن روند کار انها .

5- توضیح هدف استفاده از دستگاه مورد استفاده به مشارکت کنندگان.

6- اطمینان دادن به مشارکت کنندگان جهت حذف فایل های مربوطه پس از اتمام روند تجزیه و تحلیل داده ها.

7- اخذ رضایت نامه کتبی از مشارکت کنندگان.

8- اطمینان دادن به مشارکت کنندگان که در بعد از اتمام طرح در صورت عدم رضایت انها مصاحبه ها از بین خواهد رفت.

9- خودداری از درج نام مشارکت کنندگان در کلیه مدارک مربوط به پژوهش و متن مصاحبه ها .

دفترچه3اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  -کد 1

دفترچه3اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  -کد۴

دفترچه3اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  -کد۵

دفترچه3-اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  کد۱۳

دفترچه3-اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  کد۱۵

دفترچه3-اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  کد۱۹

دفترچه3اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  -کد۲۵

دفترچهاخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  3-کد۲۷

دفترچه3اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  -کد۲۸

دفترچه3اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  -کد۲۹

دفترچه3اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  -کد۳۱

با توجه به اینکه خستگی جزء عوارض بسیار مقاوم نسبت به درمان های موجود قرار دارد و اینکه عوامل زیادی وجود دارد که می تواند بر روی خستگی اثر بگذارد، بررسی خستگی در این بیماران بسیار سخت ارزیابی می شود.

نکته بعدی دقت در پاسخ دادن به پرسشنامه ها می باشد. با توجه به این که این بیماران بسیار زیاد مورد ارزیابی کارهای تحقیقاتی قرار گرفته اند، زیاد تمایل به پاسخگوئی نداشتند اما با توجه به جذابت پرسشنامه و تکمیل کردن انها در زمان جلسات ورزشی تاحدودی همکاری بیماران را جلب نموده اند.

بیماران مولتیپل اسکلروزیس،ورزش های حرکتی-تعادلی، اضطراب، خستگی

1.    Abdi M,  Azimian J,Moradi M, Alipour Heidari M, yekeh Fallah l,Sheikhi  MR.The effect of foot massage on the level of consciousness in comatose patients with brain injury hospitalized in intensive care unit (icu): a randomized control trial. Journal of Knowledge &Health 2015;10(3):25-30.

2.   Paul E. Marik, Joseph Varon. Todd Trask. Management of head traumacritical care review-statistical data included.Chest Jurnal 2002; 122:699-711

3.   Iranian Legal Medicin 2012-2013.www.lmoor.[Persian].

4.   Fakhar HR , Moshiri E, Zand S . An investigation on quality of emergency care of head injury patients in emergency ward, Vali-e-Asr hospital, Arak 2005;10(4).1-12.

5.   Heydari Gorgi MA. Compration of ouditory stimulation with familiar and unfamiliar voice on the level of consciousness trauma patient admitted to the intensive care unit. Journal of Mazandaran university of medical sciences 2012; 22(97): 202-214

6.   Ehsaee MR, Bahadorkhan GH, Samini F, Etemadrezaei H. Rehabilitation of comatos patient wih traumatic brain injry uses sensory stimulation.  Medical Journal of Mashhad University of Medical Sciences 2004;47(85) :295 -299

7.   Ghaderi M , Maleki M, Ashketorab T, Jabari noghabi H, Zademohammadi A. effect of light music on physiological parameters of patient with traumatic brain injuries at intensive care unit. Ofogh-e-danesh GUMHS journal  2012;18(2):66-75

8.   Haji Hoseini F,Avaze A, Elahi N, Shareeati  et al. The effect of massage on comatos patients' vital signs, hospitalized in intensive care units; 2007. journal of arak university of medical sciences;9(3):1-10

9.   Imani E, Moshtagh eshge Z, Alihoseini T, Alavimajd SA, Abed Saeedi ZH . The effect of foot massage on the physiological parameters of patient with stroke admitted to the intensive care unit. University journal of medical science- yazd 2009;17(2): 209-215

10. Vahedian-Azimi A, Ebadi A, Asghari Jafarabadi M, Saadat S, Ahmadi F. Effect of Massage Therapy on Vital Signs and GCS Scores of ICU Patients: A Randomized Controlled Clinical Trial . Journal of Knowledge & Health 2015;10( 3): 1-7

11. Man-Hua Yang, Li-Chan Lin, Shiao-Chi Wu, Jen-Hwey Chiu, Pei-Ning Waand . Comparison of the efficacy of aroma-acupressure and aromatherapy for the treatment of dementia-associated agitation. BMC Complementary and Alternative Medicine 2015; 15(93):1-8

12. Harton JC . introduction to critical care nursing 2th edition, Philadelphia: WB saunders Co 1997: 271-322.

13. Chung LYF, Lee OKA, Chan MF, Chan WM. Music and its effect on the physiological responses and anxiety levels of patients receiving mechanical ventilation: a pilot study. J Clin Nurse 2005; 14(5): 609-620.

14. National Cancer Institute (NCI), National Institutes of Health. (2012). Aromatherapy and essential oils. Retrieved from http ://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/cam/aromatherapy/patient/page1

15. Ruth Lindquist etal, 'Complementary and alternative therapies in nursing'7th edition.323-338

16. Thagharrobi Z, Najafi Z, SHahriyari-Kale-Masihi M. Effect of aromatherapy with lavender on sleep quality among patient underdoing hemodialysis. Feyz 2014;18(2):145-50

17. Kiecolt-Glaser. Olfactory influences on mood and autonomic, endocrine, and immune function.Psychoneuroendocrinology 2008 ;5(33): 328–339

18. Jamie Lytle, Catherine Mwatha, Karen K. Davis. Effect of lavander aromatherapy on vital sign and perceived quality of sleep in the intermediate care unit: A pilot study, American journal of critical care 2014;23(1): 24-29

19. Najafi  Z, Thagharobi  Z, Thaghadosi M, Sharifi KH, Farrokhian A. The effect of in halation aromatherapy an anexiety in patient with myocardial infarction. Iran red crescent Med 2014;23(1(:85-90

20. Holt FE, Birks TPH, Thorgrimsen LM, Spector AE, Wiles A, Orrell M. Aroma therapy for dementia (Review). The Cochrane Library 2009; 3(5): 1-19

21. Kanani M. The effect of aromatherapy with essential oil of orange on anxiety of patients undergoing hemodialysis, journal of sabzevar university of medical science 2011; 19(3)

22. valipoo N, Kheyrkhah M, Neysani Samani L, Haghani H. compration of the effect of aromatherapy with essential oil of rose and hot tubs on anxiety of labor in nulliparous women. Journal –complementary medicin research 2011; 2(8).1-9

23. Kook –Hee RO, Keum-Soon Kim, SUN-Hee Han, Kook-Hee Rho. Effect of aromatherapy massage massageon anexiety and self-steem in korean  elderly woman :A pilot study. Intern. J. Neuroscience 2006 116(2):1447-1455

24. Su-Yong Eun. 'modalatory effect of aromatherapy massage intervention on electroencephalogram, psychological assessment, salivary cortisol and plasma brain-drived neurotrophic factor', Complementary Therapies in Medicine (2014); 22:456—462

25. Mackereth P, Gale E. Touch/massage workshops: a pilot study. Complement Ther Med. 1995;1(2):93-98.

26. Tisserand, R, Essential oil therapeutics. Paper presented at the Workshop for Plant Extracts International 2010 , Hopkins, MN

27. Williams, A., & Barry, B. Essential oils as novel skin penetration enhancers.International Journal of Pharmaceutics1989. 57(2), R7–R9.

28. Nielsen, J. Natural oils affect the human skin integrity and the percutaneous penetration of benzoic acid-dose dependency. Basic & Clinical Pharmacology  & Toxicology  2006;98(6), 575–581.

29. Mohsenifard M. The effect of Peppermint aromas on vital signs and cardiac dysrhythmias in patients with acute myocardial infarction, Journal –complementary medicin research 2014;1(3):876-890

30. Alankar SH, A review on peppermint oil. Asian journal of pharmaceutical and clinical research 2009; 2( 2):27-33

31. Adinevand M, Toulabi T, Khankeh  HR, Ebrahimzade F.Comparison Impact of Sensory Excitation Performed by Family Members and Nurses on the Level of Consciousness in Patients Who are Admitted to Intensive Care Unit.Evidence base care journal 2013; 2(5):57-67

32. Dunn Ch, Sleep J Callett D. Sensing an improvement: an experimental study to evaluate the use of aromatherapy, massage and periods of rest in an intensive care unit.Journal of Advanced Nursing 1995; 21( 1): 34–40.

33. Margo A. Halm   . Essential oils for management of symptoms in critically ill patients.American journal of critical care 2008;17(2):160-163

34. Ozgoli G, Aryamanesh Z, Mojab F, Alavi Majd H. A Study of Inhalation of Peppermint Aroma on the Pain and Anxiety of the First Stage of Labor in Nulliparous Women: A Randomized Clinical Trial.Qom Univ Med Sci J 2013;7(3):21-27. [Full Text in Persian]

35. Morgan, Reina. The Effects of Peppermint and Orange Aromas on Mood and Task Performance: A Research Study an PoesNaration 2015. Honors Senior Theses/ProjectsPaper 61

36. Woolfson A, Hewitt D. Intensive aromacare.International Journal Aromatherapy1992; 4(2):12-13

37. Potter P, Perry A. Fundamentals of Nursing. Mosby; 6th edition. 2008

38. Arefi nia M, Ghasemi B, Arefinia S, Moradi S. The effect of three methods of aromatherapy, massage and aromatherapy- massage on muscle pain athletes girls . sport medicine journal2013;10(5)55-68

39. Alankar SH. A Review on Peppermint oil .Asian Journal of Pharmaceutical and Clinical Research 2009; 2(2):221-225

40. Brunner and Suddarths Textbookof medical-Surgical Nursing; 13th edition .2014

در این قسمت تمام دوره طرح تحقیقاتی به زبان بسیار ساده و قابل فهم برای بیمار توضیح داده شده و تمام ابهامات برطرف می شود

ندارد

فواید شرکت در پژوهش از نظر تاثیر در دوره درمان و کیفیت زندگی  برای بیمار به زبان ساده و قابل فهم بیان می شود.

در این قسمت مضرات احتمالی روش انتخابی به زبان ساده و دقیق جهت تشخیص یا درمان بیماری  بیان می شود.

جبران عوارض احتمالی حرکات ورزشی به عهده مجری حرکات که همان کارشناس همکار می باشد و نحوه جبران خسارت نیز برای مددجو شرح داده شده که بر اساس جدول آسیب های فیزیکی توسط همکار فیزیوتراپ تعیین می گردد.

همه اقدامات و پروسه های انجام شده نظیر حرکات ورزشی و آموزش های لازم ، هزینه به عهده مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

ندارد

اطلاعات بیماران به صورت محرمانه نگه داشته می شود. و از آنها صرفا به خاطر پژوهش استفاده می شود

به تمامی سوالات آزمودنی ها پاسخ داده می شود 

بیمار در هر مرحله از طرح می تواند از آن خارج شود . بدون اینکه خللی در روند درمان وی حاصل گردد

از  بیماران به صورت کتبی رضایت گرفته می شود . 

نام و نام خانوادگی:                              تاریخ:                      سن:                              جنس:

یکسری از جملاتی را که مردم برای شرح و توصیف خودشان به کار می برند در ذیل آورده شده است که احساس کلی و عمومی شما را نشان می دهد. هر یک از جملات را بخوانید و سپس خانه مناسب را که احساس کلی شما را بهتر توصیف می کند علامت بزنید . (لطفاً مدت زمان زیادی روی هر جمله صرف نکنید.)

پرسشنامه خودسنجی مربوط به اضطراب وضعی

یکسری از جملاتی را که مردم برای شرح و توصیف خودشان به کار می برند در ذیل آورده شده است که احساس شما را در این لحظه نشان می دهد، هر یک از جملات را بخوانید و سپس خانه مناسب را که احساس فعلی شما را بهتر توصیف می کند علامت بزنید.