تاثیر ملاقات برنامه ریزی شده بر شادکامی و امید بیماران افسرده در بخش های روانپزشکی بیمارستان بهاران زاهدان

افسردگی یکی از شایع­ترین بیماری­های روانی در میان جوامع گوناگون می­باشد که تنش روحی روانی قابل توجهی را به افراد و جامعه وارد می­کند(1). درحال حاضر 350 میلیون نفر در سراسر جهان را تحت تاثیر قرار داده است(2) و پیش بینی می­شود که در سال 2020 به عنوان دومین بیماری شایع پس از بیماریهای قلبی عروقی قرار گیرد و 15 درصد کل بیماری ها را شامل شود(1).

براساس پیمایشی که برای بررسی سلامت روان جهانی در هفده کشور انجام شد، مشخص شده است که بطور متوسط یک نفر از هر بیست نفر دوره هایی از افسردگی را تجربه میکنند(2).

همچنین شیوع افسردگی در جمعیت های مختلف ایرانی از 69/5 تا 73 درصد متغیر میباشد.(3)

افسردگی اختلال روانی شایعی است که با خلق پایین، احساس غمگینی ، اعتماد به نفس پایین و کاهش علاقه مندی یا لذت بردن از همه یا تقریبا همه­ی فعالیت ها مشخص می­شود. علائم متفاوتی از قبیل احساس خستگی و دوری از انجام فعالیت های روزمره زندگی از قبیل خوردن، خوابیدن و احساس خوب بودن از جمله علائم افسردگی است(4).(5)

افسردگی می­تواند موجب بی علاقگی و ناامیدی شود و در نتیجه تعادل سلامتی انسان را به مخاطره می اندازد(6). ناامیدی یکی از اجزاء اصلی افسردگی است(7). افسردگی، ناامیدی و سایر اختلالات روانی اغلب به دلیل عدم توانایی فرد در شناسایی و تحقق معنایی با ارزش در زندگی به وجود می آیند(6).

امید به عنوان آرزو و خواسته ایی که انتظار داریم دست یافتنی باشد تعریف شده است برخی محققان امید را خلاصه و ترکیبی از انتظار رسیدن به هدف و میزان دست یابی به هدف در نظر گرفته اند(8).

امید به دلیل کمک به فرد برای تعیین اهداف مهم، ایجاد انگیزه و به تبع آن ایجاد علاقه به فعالیت های زندگی در فرد و طراحی مسیرهایی برای رسیدن به این اهداف می­تواند موجب کاهش میزان افسردگی شود(9).

افسردگی با عدم تحقق اهدافی که برای فرد اهمیت زیادی دارند مرتبط است بنابراین تحقیقات نشان داده اند که علائم افسردگی در افراد امیدوار کمتر گزارش می­شود(10). علاوه برآن پژوهش های انجام شده در این زمینه نشان می­دهند که امید با ایجاد ارتباط رضایت بخش با دیگران(11) سلامت روانی(12) و سطوح افسردگی(3) رابطه دارد. همچنین این موضوع یک عامل مهم برای دستیابی به سلامتی در زمینه بیماری های مزمن نیز می­باشد (13). علاوه براین انسانهای امیدوارتر حتی در زمان افزایش فشارهای روانی نیز نشانه های افسردگی کمتری را تجربه می­کنند(14). در واقع امید به عنوان یک عامل محافظ در مقابل عوامل تهدیدکننده و استرس زا عمل می­کند(7). همچنین قرار گرفتن در معرض این عوامل می­تواند احساس شادکامی را نیز کاهش دهد، یعنی هرچه فرد فشارروانی بیشتری را تجربه کند از میزان شادکامی او کاسته می­شود و سلامت روانی او مورد تهدید قرار می­گیرد(15).

در شادکامی، ارزشیابی افراد از خود و زندگی شان می­تواند هم جنبه های شناختی مانند قضاوت در مورد خوشنودی از زندگی و هم جنبه های هیجانی مانند خلق یا عواطف در واکنش به رویدادهای زندگی را در برگیرد(6).

درواقع شادی احساسی است که همه خواهان آن هستند اما تعداد کمی به آن دست می­یابند و مشخصه آن قدردانی، احساس درونی شاد بودن، احساس رضایت و علاقه به خود و دیگران است(16). که داشتن روابط مثبت و سازنده با دیگران، هدفمند بودن زندگی، دوست داشتن دیگران و زندگی از مولفه های شادکامی هستند(17).

محققان افزایش شادمانی را در ارتباط مستقیم با افزایش وضعیت کلی سلامتی، سلامت خانوادگی و درنهایت سلامت روان می­داند(18). و معتقدند احساس شادکامی وابسته به ارزیابی شناختی از رضایتمندی در حوزه های گوناگون زندگی همچون خانواده، شرایط کاری و تجارب ناشی از ارتباط با دیگران است و این موضوع می­تواند به نمادی از بهداشت روانی فرد بدل گردد(15).

بنابراین با توجه به اهمیت این دو متغیر انجام مداخلاتی جهت ارتقای آنها در بیماران افسرده حائز اهمیت می­باشد.

 نظریه پردازان یکی از راههای رسیدن به امید و شادکامی را توجه به نیازهای اساسی انسان می­دانند(19) که ملاقات یکی از این نیازهای اساسی بیماران و خانواده ها در مدت زمان بستری است(20).

در جامعه ایران خانواده نقش حمایتی و حیاتی در درمان بیماری دارد به عبارتی میتوان گفت که جزء اصلی تیم درمان به حساب می آید و بیشتر بیماران بیش از انکه از سوی مراکز بهداشتی مورد حمایت قرار بگیرند با خانواده در تماس هستند(21). در رابطه با بیماران افسرده نیز خانواده ها اصلی ترین و مهمترین منابع حمایتی میباشند(21) و مطالعات نیز نشان داده اند که مدیریت مراقبت مشارکتی در درمان افسردگی با کاهش علائم افسردگی موثر بوده است(22). یافته ها نشان داده است در این بیماران تعداد ملاقات کننده های بعد از تشخیص نسبت به قبل از آن، تاثیر قابل توجهی بر شدت افسردگی بیماران دارد(23).

   در واقع خانواده­ها اغلب به عنوان سیستم مراقبت بهداشتی پنهان در امتداد نظام سلامت روان قرار گرفته­ و به موسسه ای بدل شده­اند که بیمار روانی در آن زندگی می­کند(24). بنابراین لازم است تا از نیاز بیماران به ملاقات و تاثیرات مثبت و منفی ملاقات بر آنها آگاهی یابیم(25).

    دسترسی محدود به اعضای خانواده ممکن است واکنش های روانشناختی منفی جدی در بیمارانی که نیاز به بستری دارند را تحمیل کند. به این  ترتیب، ملاقات یک مسئله بسیار مهم است (26). علاوه برآن  بیمار و خانواده احساسات بهتری دارند  اگر تعاملات بین انها بصورت عادی امکانپذیر باشد(27).

اما بیماران افسرده با توجه به ماهیت بیماری علاقه ای به برقراری ارتباط با دیگران ندارند و تصور کادر درمان و افراد جامعه نیز همین است و از طرف دیگر بیماران افسرده در رفتارهای اجتماعی دچار مشکل هستند که نه تنها برروی بیمار بلکه بر روی خانواده نیز تاثیر میگذارد و آنان را منزوی میکند(28) و میتواند بر میزان علاقه و تمایل به ملاقات از بیمار در بیمارستان تاثیر داشته باشد.

    مطالعات انجام شده در این زمینه محدود به بیماران بستری در بخشهای جسمی و ویژه و بیشتر برروی علائم همودینامیک آنها می­باشد(12) و با توجه به اهمیت توجه به علائم روانشناختی بیماران مبتلا به اختلالات روانپزشکی و با توجه به اینکه با مرور متون مطالعه ای که تاثیر ملاقات با افراد مورد علاقه بیمار را بر علائم خاص اختلال افسردگی نشان دهد یافت نشد، بر آن شدیم تا در این مطالعه با جلب همکاری بیمار و خانواده ها در داشتن ملاقات های برنامه ریزی شده با توجه به نقش خانواده به عنوان سیستم مراقبت بهداشتی پنهان تاثیر ملاقات برنامه ریزی شده بر شادکامی و امید بیماران افسرده بستری در بخش های روانپزشکی را بررسی نماییم  زیرا در حال حاضر ملاقات بیماران به شکل ازاد در ساعت مشخص و هرروز انجام میشود اما برنامه ریزی و ضرورتی جهت ملاقات و اینکه چه کسی با هر بیمار ملاقات نماید، وجود ندارد و در صورت موثر بودن مطالعه از اطلاعات به دست آمده جهت نشان دادن اهمیت حضور و حمایت خانواده  از بیماران استفاده نماییم.

2- مروری بر مطالعات

در  مطالعه  حاضر جستجو در پایگاه های اطلاعاتی انگلیسی ، Pubmed  ،  Scholar Google و با استفاده  از کلید واژه های  hope , scheduled visit , happiness  و جستجو در پایگاه های اطلاعاتی فارسی Magiran  SID, و با استفاده  ازکلیدواژه های  ملاقات، امید و شادکامی انجام شد.

مطالعه ای توسط Matthew و همکاران در سال 2014 با عنوان بررسی نشانه های بهبودی به دنبال ملاقات های سرپایی بر روی 1377 بیمار افسرده تحت درمان با مراقبت های مشارکتی و مراقبت معمول انجام شده و نتایج نشان داد که در بیمارانی که در طول بستری و درمان با مراقبت های مشارکتی بیشتر از هشت بار ملاقات داشته اند در طول شش ماه بعد از تشخیص بهبودی بالینی مشاهده شده است(23).

مطالعه ای کیفی با عنوان تجربیات بیمار و خانواده هایشان از ملاقات در بخش های ویژه توسط Thomas Eriksson و همکاران در سال 2011 انجام شده است که شامل 12 مصاحبه با 7 بیمار و 5 ملاقات کننده در ICU بوده است یافته ها نشان داد که ملاثات به عنوان فرآیندی بیان شده که تفکرات غیرواقعی و غیر ملموس بیمار و خانواده را به شکل واقعی تبدیل میکند و به دنبال ملاقات حس حمایت از بیمار توسط خانواده ها افزایش یافته است(27).

مطالعه خدایاری و همکاران در سال 84 با عنوان خانواده درمانی مبتنی بر رویکرد شناختی – رفتاری در اختلال افسردگی نوجوانی انجام شده است که نتایج مبین تاثیر نقش خانواده با تاکید بر رویکرد شناختی- رفتاری در درمان افسردگی میباشد(29).

مطالعه ای با عنوان خانواده ، اصلی ترین مامن بیمار افسرده توسط رادفر و همکاران در سال  در سال 91 انجام شده و نتایج اهمیت نقش خانواده و تیم درمانی را بطور مستمر و پویا، جهت ارائه خدمات بیان میکند(21).

مطالعه کیفی پدیدار شناسی توسط Hellemans و همکاران در سال 2011 با عنوان تبیین فرآیندهای درمانی در  شرکت کردند و 8 عامل را در محدوده زمانی معین به عنوان عوامل موثر در درمان گزارش کرده اند از جمله حضور دیگران، انسجام و تفاهم، خود افشایی، بینش، بیان تجربیات، هدایت شدن توسط درمانگر و توانایی بحث کردن بنابراین حضور و نقش خانواده به عنوان یک عامل در  درمان بیمار افسرده گزارش شده است(30).

مطالعه بصیری مقدم و همکاران در سال 1394 با عنوان تاثیر ملاقات حمایتی منظم مراقبین خانوادگی بر شاخص های فیزیولوژیک بیماران مبتلا به سکته مغزی بستری در بخش های ICU که بر روی 68 بیمار بصورت تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل انجام شد ه و نتایج نشان داد که ملاقات حمایتی منظم باعث تعدیل شاخص های فیزیولوژیک بیماران میشود(28).

مطالعه ای با عنوان تاثیر ملاقات با خانواده و دوستان بر اضطراب، شاخص های فیزیولوژیک و سلامت بیماران مبتلا به انفارکتوس حاد میوکارد در بخش مراقبت ویژه قلب در سال 1392 توسط عظیمی و همکاران انجام شده است که نشان داد علائم همودینامیک و اشباع اکسیژن خون شریانی بیمار در طول 10 دقیقه مدت ملاقات و همچنین 10 و 30 دقیقه بعد از ملاقات به حالت نرمال رسیده و همچنین بعد از ملاقات بیمار احساس تندرستی و کاهش اضطراب را نیز بیان میکند(31).

مطالعات انجام شده اهمیت نقش خانواده را در رابطه با بیماران افسرده بیان میکند و همچنین مطالعات متعدد تاثیر ملاقات خانواده را در بهبود علائم بیماران جسمی نشان داده و از سویی دیگر مطالعه ای که تاثیر ملاقات با خانواده را بر روی متغیرهای روانشناختی بیماران افسرده در بخش های روانپزشکی بررسی نماید یافت نشد،  بنابراین انجام مطالعه ای به منظور آزمودن اثر ملاقات برنامه ریزی شده بر شادکامی و امید بیماران افسرده بستری حائز اهمیت میباشد.

فرضیات تحقیق:

1. میانگین تغییرات نمره شادکامی بیماران افسرده قبل و بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.
2. میانگین تغییرات نمره امید بیماران افسرده قبل و بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

تعیین تاثیر ملاقات برنامه ریزی شده بر شادکامی و امید بیماران افسرده  در بخش های روانپزشکی بیمارستان بهاران زاهدان

اهداف اختصاصی:

1. تعیین و مقایسه میانگین تغییرات نمره شادکامی بیماران افسرده قبل و بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل.
2. تعیین و مقایسه میانگین تغییرات نمره امید بیماران افسرده قبل و بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل.

ملاقات برنامه ریزی شده

تعریف نظری: روبروشدن و دیدن فرد مورد نظر در یک بازه زمانی مشخص و گذراندن زمانی کوتاه با وی(32).

تعریف عملی: در این مطالعه منظور از ملاقات برنامه ریزی شده فرآهم کردن زمان ملاقات براساس خواست و تمایل بیمار میباشد که درصورت تمایل، بین بیمار و ملاقات کننده منتخب وی طی 2 هفته و حداکثر 6 جلسه به مدت نیم ساعت در محیط بیمارستان و در زمان از قبل تعیین شده انجام میشود.

شادکامی

تعریف نظری: شادی احساسی است که همه خواهان آن هستند اما تعداد کمی به آن دست میابند مشخصه شادی قدردانی، احساس درونی شاد بودن ،احساس رضایت و علاقه به خود و دیگران است. به عبارت دیگر شادکامی به این معنا ست که فرد چقدر زندگی خود را دوست دارد(16).

تعریف عملی: منظور از شادکامی در این پژوهش نمره ای است که بیمار از پاسخ به 29 عبارت پرسشنامه شادکامی که میزان شادکامی فردی را می­سنجد، کسب می کند و دامنه نمره ای بین 0 تا 87 خواهد داشت.

امید

تعریف نظری: امید آرزو و خواسته ایی است که انتظار داریم دست یافتنی باشد، برخی محققان امید را خلاصه و ترکیبی از انتظار رسیدن به هدف و میزان دست یابی به هدف در نظر گرفته اند(7).

تعریف عملی: منظور از امید در این پژوهش نمره ای است که بیمار از پاسخ به 12 عبارت پرسشنامه امید اشنایدر کسب می کند و دامنه نمره ای بین 12 تا 60 خواهد داشت.

مطالعه حاضر از نوع  نیمه تجربی  است.

کلیه بیماران افسرده بستری در مرکز آموزشی درمانی بهاران زاهدان که معیارهای ورود به مطالعه را دارند.

معیارهای ورود به مطالعه:

1-تشخیص افسردگی بر اساس نظر متخصص و ثبت شده در پرونده بیمار.

2- داشتن هوشیاری و آگاهی جهت مشارکت در برنامه ریزی ملاقات.

3- نداشتن ممنوعیت جهت داشتن ملاقاتی طبق نظر پزشک.

4- توانایی انتخاب فرد ملاقات کننده از وابستگان درجه یک و دردسترس.

معیار های خروج از مطالعه:

1-انصراف از ادامه شرکت در مطالعه به هر دلیل

2- ترخیص زودتر از موعد بیمار

3- عدم انجام بیش از یک جلسه از ملاقات های برنامه ریزی شده

حجم  نمونه با در نظر گرفتن حدود اطمینان 95 درصد وتوان آزمون 90درصد  و   با استفاده   از فرمول مقایسه میانگین در دو جامعه با بررسی مطالعات مختلف جهت دستیابی به بالاترین حجم نمونه و بر اساس نتایج  مطالعه فلاح و همکاران (17) در هر گروه 11 نفر بدست آمد که جهت اطمینان بیشترحدود20 نفر در هرگروه و مجموعا 40 نفر تعیین شد.

 = 1/96             =99/1                             =29/92

 = 1/28              = 3/54                         = 25/80

نمونه ها از بین بیماران مبتلا به افسردگی واجد شرایط ورود به مطالعه که در کلیه بخش های بیمارستان آموزشی-درمانی بهاران زاهدان بستری هستند انتخاب شده و بصورت تصادفی ساده و با استفاده از جدول اعداد تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص می یابند.

ابزار جمع آوری اطلاعات در این مطالعه پرسشنامه ای متشکل از سه بخش خواهد بود. بخش اول شامل اطلاعات فردی و اطلاعات مربوط به بیماری مانند سن، جنس، تحصیلات، طول مدت بیماری خواهد بود. بخش دوم را پرسشنامه شادکامی با 29 عبارت و بخش سوم را پرسشنامه امید با 12 عبارت تشکیل خواهد داد.

جهت ارزیابی میزان شادکامی از پرسشنامه استاندارد شادکامی آکسفورد استفاده خواهد شد. این پرسشنامه شامل 29 آیتم  چهار جمله ای است پاسخگو هر چهار جمله در هر آیتم را خوانده و سپس یک جمله از هر آیتم که به بهترین وجه احساس او را در هفته گذشته نشان میدهد را مشخص میکند و در پاسخنامه مناسبترین پاسخ را در ستون حروف الف، ب، ج، د علامت میزند. نمره گذاری هر ستون بصورت الف:0 ،  ب:1 ، ج:2 ،  د:3 میباشد.

بدین ترتیب بالاترین نمره ای که آزمودنی می تواند در این مقیاس کسب کند،87است که بیانگر بالاترین حد شادکامی بوده وکمترین نمره این مقیاس0است که موید کمترین میزان شادکامی میباشد. . نمره بهنجار این آزمون بین 40 تا 42است. روایی و پایایی این پرسشنامه در ایران توسط علی پور و همکاران تعیین و مورد استفاده قرار گرفته است. که ضریب همسانی درونی برای گروه مردان وزنان به ترتیب برابر 0.94و0.9واعتبار باز آزمایی پس از7هفته 0.78 وضریب پایایی باز آزمایی با فاصله زمانی سه هفته در یک نمونه 25 نفری 0.79به دست آمده است (33).پایایی این ابزار در پژوهش حاضر نیز به روش آلفای کرونباخ بررسی خواهد شد.

امید بوسیله پرسشنامه امید اشنایدر مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.  این پرسشنامه شامل 12 عبارت است که دامنه پاسخگویی به هر عبارت بصورت کاملا مخالفم ، مخالفم ، نظری ندارم ، موافقم، کاملا موافقم میباشد و نمره گذاری آن براساس طیف لیکرت 5 گزینه ای بین 1 تا 5 است که برای عبارتهای 3، 7 و 11 معکوس میباشد . دامنه نمره بین 12 تا 60 است و امتیازات بالاتر ، نشان دهنده امید بیشتر و امتیازات پایین تر نشاندهنده امید کمتر در فرد پاسخ دهنده خواهد بود .

روایی و پایایی این پرسشنامه در ایران نیز مورد بررسی قرار گرفته است که ضریب اعتبار این مقیاس با استفاده از فرمول آلفای کرونباخ 0.86و از طریق باز آزمایی 0.81به دست آمد(34). پایایی این ابزار در پژوهش حاضر نیز به روش آلفای کرونباخ بررسی خواهد شد.

پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه تجربی است که پس از اخذ معرفی نامه از معاونت تحقیقات وفناوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و هماهنگی با مسئولان مرکز آموزشی- درمانی بهاران انجام خواهد گرفت.

ابتدا پژوهشگر به بیماران افسرده بستری که حائز شرایط براساس معیارهای ورود و خواستار شرکت در مطالعه هستند، اطلاعاتی در مورد مطالعه داده و آنها را از داوطلبانه بودن شرکت در مطالعه آگاه خواهند نمود. سپس از انها رضایت نامه آگاهانه اخذ میشود. بعد از انتخاب افراد براساس معیارهای ورود، تخصیص به گروههای مداخله و کنترل به روش تصادفی ساده انجام میشود.

ابتدا به کمک پرسشنامه استاندارد امید و شادکامی پیش آزمون به عمل خواهد آمد. در گروه مداخله پژوهشگر پس از آشنایی با بیمار، توضیح روش پژوهش و اهمیت نقش خانواده از آنان درخواست میکند که تمایل خود را برای داشتن ملاقات طی دوران بستری اعلام نمایند در صورت تمایل  نام و شماره تلفن دو نفر از بستگان درجه یک خود را که با آنها احساس راحتی بیشتری دارد و تمایل به حضور آنان در زمان ملاقات دارد را بیان نماید. یک کلاس آموزشی توجیهی قبل از شروع ملاقات، جهت ملاقات کننده ها در محل کلاس آموزشی بخش به مدت 15تا 30 دقیقه برگزار نموده و در رابطه با زمان و ساعت انجام ملاقات، اهمیت نقش خانواده در بهبود وضعیت بیمار، اینکه براعصاب خود مسلط باشند، با چهره ای شاد بیمار را ملاقات کنند و با وی از مسائل ناراحت کننده صحبت نکنند برگزار خواهد شد. در روز ملاقات برای جلب حمایت و مشارکت بیمار و ملاقات کننده، پذیرایی مختصری توسط پژوهشگر جهت آنان از قبل در اختیار ملاقات کننده قرار خواهد گرفت تعداد جلسات ملاقات براساس تمایل و خواست بیمار حداکثر 6 جلسه و در مدت زمان دو هفته میباشد که به مدت نیم ساعت بین ساعت 5 تا 5/5 عصر در محوطه بیمارستان بهاران خواهد بود. بعد از گذشت دو هفته ( مدت زمان معمول بستری بیمار افسرده در بخش بین 4 تا 5 هفته میباشد) مجددا پرسشنامه های پژوهش به عنوان پس آزمون تکمیل میشود و برای گروه کنترل در طی این مدت ملاقات ها بصورت معمول، بدون برنامه ریزی و بدون ضرورت در رابطه با ملاقات از بیمار و  همچنین عدم اهمیت اینکه جه کسی از بیمار ملاقات میکند، خواهد بود و در همان فاصله زمانی گروه مداخله پس آزمون در مورد آنان نیز انجام میشود چناچه بیماری به هر دلیل از مطالعه خارج شود، بیمار دیگری جایگزین خواهد شد.

داده ها پس از جمع آوری و کد گذاری توسط نرم افزار 20-spss مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. ابتدا فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر به کمک آمار توصیفی تعیین شده و جهت بررسی نرمال بودن از آزمون کولموگروف اسمیرونوف و در ادامه برای مقایسه میانگین های  دو گروه مداخله و کنترل از آزمون تی مستقل، مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه  از آزمون تی زوجی و در صورت نرمال نبودن از معادل ناپارامتری آزمون ها مانند یومن ویتنی و ویلکاکسون و جهت مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه از آزمون کای دو و برای تعیین اثربخشی ملاقات برنامه ریزی شده با کنترل همزمان برخی متغیرهای مخدوش کننده از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده خواهد شد. سطح معناداری در این مطالعه 05/0 میباشد.

جدول .... : مقایسه میانگین و انحراف معیار نمره شادکامی قبل و بعد از مداخله در گروه های مداخله و کنترل

براساس 'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392' کدهای اخلاقی به شماره های مندرج در ذیل رعایت خواهند شد.

کدهای شماره 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 7 – 8 -  10 – 11 – 12 – 13 – 14 – 15 – 16 – 17 – 19 – 25 – 26 – 27 – 28 – 29 – 30 و 31

1-  هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-      در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3-      پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیهپذیر است که منافع بالقوهی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای  آن باشد. در پژوهشهای دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار میگیرد نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمرهی خود با آن مواجه میشوند. حصول اطمینان از این امر برعهدهی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایشکنندهی پژوهش از جمله کمیتهی اخلاق در پژوهش است.

4-      مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینهی پایینتر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-      قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنیها و تامین سلامت آنها انجام گیرد.

7- اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنیها بیش از فواید بالقوهی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8-طراحی و اجرای پژوهشهایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهشهای قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

10-هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزماییهای بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کنندهها، وابستگیهای سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوهی دیگر، مشوقهای شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامهی آگاهانه بهصورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیتهی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11-کمیتهی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیتهی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

12-انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، بهنحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینهها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیضآمیز نباشد.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیتهی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامهی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیتهی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامهی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهشهای پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده بهعنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیمگیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید دربارهی خطرات و زیانهای بالقوهی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغههای این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامهی آگاهانه منعکس شود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا بهدلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاعرسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19-عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه میشود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26-هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوهی تحقق این امر ترجیحاً به صورت پوشش بیمه ای نامشروط باشد.

27-در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسهی حمایت کنندهی  پژوهش باشد.

30-گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد

عدم حضور و همکاری برخی ملاقات کننده ها و ترخیص زود هنگام قبل از دو هفته، از جمله مشکلات احتمالی است که در صورت وقوع با جایگزین کردن بیمار واجد شرایط دیگری مشکل رفع خواهد شد. ناتوانی احتمالی در تکمیل پرسشنامه ها  که در این صورت پرسشنامه ها از طریق مصاحبه تکمیل خواهد شد.د.

ملاقات ، امید، شادکامی

visit, hope, happiness

1.         Barron LW, University N. Effect of Religious Coping Skills Training with Group Cognitive-behavioral Therapy for Treatment of Depression: Northcentral University; 2007.

2.         Sixty-fifth world health assembly 2012. Available from: www.who.int/mediacentre/events/2012/wha65/journal/en/index4.html Accessed 16.6.20120.

3.         MONTAZERI A, MOUSAVI SJ, OMIDVARI S, TAVOUSI M, HASHEMI A, ROSTAMI T. Depression in Iran: a systematic review of the literature (2000-2010). 2013.

4.         Allison KR, Adlaf EM, Irving HM, Hatch JL, Smith TF, Dwyer JJ, et al. Relationship of vigorous physical activity to psychologic distress among adolescents. Journal of Adolescent Health. 2005;37(2):164-6.

5.         Rahmani J, Khosravani F. Effects of Group Exercise (Sports Team) on Hospitalized Depressed Patients. Procedia-Social and Behavioral Sciences. 2015;185:104-8.

6.         Valois RF, Zullig KJ, Huebner ES, Drane JW. Physical activity behaviors and perceived life satisfaction among public high school adolescents. Journal of school health. 2004;74(2):59-65.

7.         Geiger KA, Kwon P. Rumination and depressive symptoms: Evidence for the moderating role of hope. Personality and Individual Differences. 2010;49(5):391-5.

8.         Stotland E. The psychology of hope: San Francisco: Jossey-Bass Incorporated; 2009.

9.         Manoochehri M, Golzari M, Nikozade EK. The Effectiveness of Hope Therapy on Reducing Depressive in Women That Have Addict Husband. Psychological methods and models. 2015;5(18):25-38.

10.       Snyder CR, Lopez SJ. Positive psychology the scientific and

practical, explorations of human strengths

sage publications, Inc2007.

11.       PAbdolsaleh. Study of relation between hope welfare with motivation of progress in high school male students. Tehran: Allame Tababayee University; 2009.

12.       BASIRI MM, JANI MR, RAZM AMR, HAMZEI A, MOHSENI ZSM, SARVARI MH. THE EFFECT OF REGULAR FAMILY CAREGIVERS’SUPPORTIVE MEETING ON PHYSIOLOGIC PARAMETERS IN CVA PATIENTS IN INTENSIVE CARE UNIT. 2015.

13.       Venning A, Eliott J, Wilson A, Kettler L. Understanding young peoples' experience of chronic illness: a systematic review. International Journal of Evidence‐Based Healthcare. 2008;6(3):321-36.

14.       Arnau RC, Rosen DH, Finch JF, Rhudy JL, Fortunato VJ. Longitudinal effects of hope on depression and anxiety: A latent variable analysis. Journal of personality. 2007;75(1):43-64.

15.       Alberktsen G. Happiness and related factors in pregnant women. Bangkok: Chulalongkorn University. 2003.

16.       P A. The relation of religious orientation with hardiness and happiness of student of Shahid

Beheshti University: Shahid Beheshti University; 2003.

17.       Fallah r, Golzari m, Dastani m, Zahiridin a, mahdi M, Akbari me. Effectivness Of Spiritual Intervention on Increasing Hope and Mental Health of Women Suffering From Breast Cancer. Thought & Behavior in Clinical Psychology. 2011;5(19).

18.       Kawamoto R, Yamada A, Okayama M, Tsuruoka K, Satho M, Kajii E. [Happiness and background factors in community-dwelling older persons]. Nihon Ronen Igakkai zasshi Japanese journal of geriatrics. 1999;36(12):861-7.

19.       Maltby J, Day L. Depressive symptoms and religious orientation: Examining the relationship between religiosity and depression within the context of other correlates of depression. Personality and Individual Differences. 2000;28(2):383-93.

20.       Molter NC. Needs of relatives of critically ill patients: a descriptive study. Heart & lung: the journal of critical care. 1978;8(2):332-9.

21.       Radfar M, Ahmadi F. Family: The Main Shelter of Depression Patients. Journal of Rehabilitation. 2013;14(1):108-19.

22.       Gilbody S, Bower P, Fletcher J, Richards D, Sutton AJ. Collaborative care for depression: a cumulative meta-analysis and review of longer-term outcomes. Archives of internal medicine. 2006;166(21):2314-21.

23.       Meunier MR, Angstman KB, MacLaughlin KL, Oberhelman SS, Rohrer JE, Katzelnick DJ, et al. Impact of symptom remission on outpatient visits in depressed primary care patients treated with collaborative care management and usual care. Population health management. 2014;17(3):180-4.

24.       Roick C, Heider D, Toumi M, Angermeyer M. The impact of caregivers’ characteristics, patients’ conditions and regional differences on family burden in schizophrenia: a longitudinal analysis. Acta Psychiatrica Scandinavica. 2006;114(5):363-74.

25.       Gonzalez CE, Carroll DL, Elliott JS, Fitzgerald PA, Vallent HJ. Visiting preferences of patients in the intensive care unit and in a complex care medical unit. American journal of critical care. 2004;13(3):194-8.

26.       F K, M SJ, G AS, J E, H AM, E H. Comparison of physiological parameters of patients before, during and after the meeting in the Imam Khomeini hospital cardiac intensive care Ardebil. J Fac Nurs Midwifery Shahid Beheshti Univ Med Sci. 2010;20:18-22. Persian.

27.       Eriksson T, Bergbom I, Lindahl B. The experiences of patients and their families of visiting whilst in an intensive care unit–a hermeneutic interview study. Intensive and Critical Care Nursing. 2011;27(2):60-6.

28.       A BA. Training Life Skills For Decreasing Depression. Iranian Psuchologists. 2009;5(20).

29.       Khodayarifar M, Parand A. Family therapy based on Cognitive-Behavioral approach for depressed adolescent: A case study. Scientific Information Database. 2006:17-8.

30.       Hellemans S, De Mol J, Buysse A, Eisler I, Demyttenaere K, Lemmens G. Therapeutic processes in multi-family groups for major depression: Results of an interpretative phenomenological study. Journal of affective disorders. 2011;134(1):226-34.

31.       Lolaty HA, Bagheri-Nesami M, Shorofi SA, Golzarodi T, Charati JY. The effects of family-friend visits on anxiety, physiological indices and well-being of MI patients admitted to a coronary care unit. Complementary therapies in clinical practice. 2014;20(3):147-51.

32.       Alipoor A, Noorbala AA. A Preliminary Evaluation of the Validity and Reliability of the Oxford Happiness Questionnaire in Students in the Universities of Tehran. Iraninan Psychiatry and Clinical Psychology.5(1):55-66.

33.       Kermani Z, KHodapanahi Mk, Heydari M. Psychometrics features of the snyder hope scale. Journal of Applied Psychology. 2011;5(3(19)):7-23.

تاثیر ملاقات منظم برنامه ریزی شده بر شادکامی و امید بیماران افسرده بستری

ندارد

  این پژوهش قدمی کوچک در ارتقای سلامت عمومی است.

ندارد

ندارد

هزینه ای ندارد

کلیه اطلاعات بصورت محرمانه باقی میماند.

- پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک:

1- سن .....................سال

2- جنس                   زن                     مرد

2- وضعیت تاهل           مجرد                 متاهل                   مطلقه                بیوه

3- تحصیلات              بیسواد                ابتدایی                  دیپلم                 لیسانس           بالاتر از لیسانس

4- شغل                  بیکار                     آزاد                       کارمند

5- سابقه بیماری 00000000 سال

2- پرسشنامه شادکامی آکسفورد:

باسلام

در زیر جملاتی درباره شادکامی شخصی وجودارد .لطفا هر 4عبارت در هر گروه رابخوانید وسپس یک جمله از هر گروه که به بهترین وجه احساس شما در هفته گذشته و امروزنشان می دهد را مشخص کنید ودر پاسخنامه مناسبترین پاسخ را در ستون حروف الف ب ج یا د  علامت بزنید

1.الف-احساس شادی نمی کنم

ب-نسبتا احساس شادی می کنم.

ج-خیلی شاد هستم.

د-بیش از حد شاد هستم.

2الف-نسبت به آینده خوش بین نیستم.

ب- نسبت به آینده خوشبین هستم.

ج- احساس میکنم آینده ای نوید بخش در انتظار من است.

د-احساس میکنم زندگی سرشار از امید پیش رو دارم.

3.الف-در حقیقت از هیچ جنبه ی زندگی ام راضی نیستم.

ب-از بعضی از جنبه های زندگی ام راضی هستم.

ج-از بسیاری از جنبه های زندگی ام رضایت دارم.

د-از همه جنبه های زندگی ام کاملا راضی هستم

4.الف-احساس می کنم کنترل چندانی بر زندگی ام ندارم.

ب-احساس می کنم تا اندازه ای بر زندگی ام کنترل دارم.

ج-احساس می کنم بیشتر اوقات بر زندگی ام کنترل دارم.

د-احساس می کنم بر تمام جنبه های زندگی ام کنترل دارم.

5.الف-احساس می کنم زندگی ام چندان رضایت بخش نیست

ب- احساس می کنم زندگی رضایت بخش است.

ج-احساس می کنم زندگی بسیار رضایت بخش است

د-احساس میکنم زندگی بی نهایت رضایت بخش است.

6.الف-از خودم چندان راضی نیستم.

ب-از آنچه هستم احساس رضایت می کنم.

ج-از آنچه هستم خیلی احساس رضایت می کنم.

د-از آنچه هستم شدیدا احساس رضایت می کنم.

7.الف-هرگز بر رویدادهای زندگی اثر خوبی نمی گذارم.

ب-به ندرت بر رویدادهای زندگی اثر خوبی می گذارم.

ج-معمولا بر رویدادهای زندگی اثر خوبی می گذارم.

د-همیشه بر رویدادهای زندگی اثر خوبی می گذارم.

8.الف-با زندگی کنار می آیم.

ب- از نظر من زندگی خوب است.

ج- از نظر من زندگی خیلی خوب است.

د-من عاشق زندگی هستم

9.الف-در واقع به دیگران علاقه ای ندارم.

ب- کم وبیش به دیگران علاقه دارم.

ج-خیلی به دیگران علاقه دارم

د-شدیدا به دیگران علاقه دارم.

10.الف-تصمیم گیری برایم مشکل است.

ب-تصمیم گیری برایم نسبتا آسان است.

ج-در بیشتر موارد،تصمیم گیری برایم آسان است.

د-به راحتی می توانم،هر نوع تصمیمی بگیرم.

11.الف-شروع هر کاری برایم مشکل است

ب-شروع کارها برایم نسبتا آسان است.

ج-شروع کارها برایم آسان است.

د-احساس می کنم می توانم هر کاری را به عهده بگیرم.

12.الف-هنگام بیدار شدن از خواب به ندرت احساس رفع خستگی میکنم.

ب-گه گاه وقتی از خواب بیدار میشوم احساس رفع خستگی می کنم.

ج-معمولا وقتی از خواب بیدار می شوم احساس رفع خستگی می کنم

د-همیشه وقتی از خواب بیدار می شوم احساس رفع خستگی می کنم.

13.الف-احساس میکنم به هیچ وجه توان ونیرویی ندارم.

ب-احساس می کنم تا اندازه ای توان ونیرو دارم

ج-احساس میکنم سرشار از توان ونیرو هستم.

د-احساس می کنم بی اندازه توان ونیرو دارم.

14-الف.احساس میکنم  چیز زیبا و قشنگی در دنیا وجود ندارد.

ب-بعضی چیزهای دنیا را زیبا می بینم.

ج-بسیاری از چیزهای دنیا را زیبا می بینم.

د-همه دنیا برایم زیبا وقشنگ جلوه می کند.

15.الف-احساس می کنم ذهنم هشیار نیست.

ب-احساس می کنم از لحاظ ذهنی هشیارم

ج-احساس می کنم از لحاظ ذهنی بسیار هشیارم.

د-احساس می کنم از لحاظ ذهنی  کاملا هشیارم.

16.الف-احساس سلامتی وتندرستی نمی کنم.

ب-کم وبیش احساس سلامتی وتندرستی می کنم.

ج-بسیار احساس سلامتی وتندرستی می کنم.

د-کاملا احساس سلامتی وتندرستی می کنم.

17.الف-نسبت به دیگران چندان احساس صمیمیت نمی کنم.

ب-نسبت به دیگران تا حدودی احساس صمیمیت می کنم.

ج-نسبت به دیگران خیلی احساس صمیمیت می کنم.

د-به همه انسان ها عشق می ورزم.

18الف-از گذشته خاطره های خوش زیادی ندارم.

ب-از گذشته چند خاطره خوش دارم

ج-بیشتر خاطره های گذشته من خوش هستند.

د-تمام خاطره های گذشته من خوش هستند

19الف-هرگز حالت شور وشوق ندارم.

ب-بعضی وقتها دارای شور وشوق هستم.

ج-بیشتر وقتها شور وشوق دارم.

د-همیشه دارای شور وشوق هستم.

20.الف-بین آنچه دوست داشتم انجام بدهم وآنچه انجام داده ام، فاصله ای هست.

ب-بعضی از چیزهایی را که می خواستم انجام داده ام.

ج-بسیاری از چیزهایی که می خواستم انجام داده ام.

د-همه چیزهایی که می خواستم انجام داده ام.

21.الف-نمی توانم وقتم را خیلی خوب تنظیم کنم.

ب-تا اندازه ای می توانم وقتم را خوب تنظیم کنم

ج-می توانم وقتم را خیلی خوب تنظیم کنم.

د-می توانم وقتم را برای هر کاری که می خواهم اختصاص دهم.

22.الف-از بودن با دیگران لذت نمی برم.

ب-گاهی از بودن با دیگران لذت می برم.

ج-معمولا از بودن با دیگران لذت می برم.

د-همیشه از بودن با دیگران لذت می برم.

23.الف-اثر خوبی بر دیگران نمی گذارم.

ب-گاهی اثر خوبی بر دیگران می گذارم

ج-معمولا اثر خوبی بر دیگران می گذارم.

د-همیشه اثر خوبی بر دیگران می گذارم.

24.الف-در زندگی هدف خاصی ندارم.

ب-زندگی ام تا اندازه ای معنا دارو هدفدمند است .

ج-زندگی ام پر از معنا وهدف است.

د-کل زندگی من معنادار وهدفمند است.

25.الف-من احساس تعهد وفعالیت چندانی نمی کنم.

ب-گاهی احساس تعهد وفعالیت می کنم.

ج-غالبا احساس تعهد وفعالیت می کنم.

د-من همیشه احساس تعهد وفعالیت می کنم.

26.الف-فکر می کنم دنیا جای خوبی نیست.

ب-فکر می کنم دنیا کم وبیش جای خوبی است.

ج-فکر می کنم دنیا جای خیلی خوبی است.

د-فکر میکنم دنیا جای عالی است.

27.الف-به ندرت می خندم

ب- کم وبیش میخندم.

ج-زیاد می خندم.

د-همیشه در حال خندیدن هستم.

28-الف-آدم جذابی نیستم.

ب-نسبتا جذاب هستم.

ج-جذاب هستم.

د-بی اندازه جذاب هستم.

29.الف-به نظر من هیچ چیز جالب وجود ندارد.

ب-بعضی چیزها را جالب می بینم.

ج-بیشتر چیزها را جالب می بینم.

د-به نظر من همه چیزها جالبند.

3- پرسشنامه امید اشنایدر

با سلام

پرسشنامه زیر جهت بررسی میزان امید میباشد لطفا هر عبارت را خوانده و با توجه به نظرتان درر ستون های روبرو علامت بزنید.