بررسی تاثیر آموزش شناختی- هیجانی بر استرس و رشد پس از سانحه در زنان مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به بخش شیمی درمانی بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان سال 1396

حدود 65 % جمعیت جهان حداقل یک حادثه آسیب زا در طول زندگی خود تجربه کرده اند (1) .حادثه را می توان به عنوان یک رویداد ناگهانی ، غیر منتظره ، تکان دهنده و خارج از یک تجربه معمولی توصیف کرد(2). انواع مختلفی از حوادث وجود دارند که می توانند باعث مرگ و یا آسیب جدی شوند(3).یکی از این حوادث ابتلای به سرطان هاست.

ماهیت بالقوه ترومایی سرطان در یک دهه اخیر بسیار قابل توجه بوده است(4).واژه سرطان به رشد کنترل نشده سلول که می تواند به شیوه های مختلف به بدن آسیب برساند اشاره دارد(5).سرطان به عنوان یک تجربه ترومایی و استرس زا رو به افزایش است (6) و بر بسیاری از جنبه های زندگی افراد تاثیر می گذارد(7).طبق آمار موسسه ملی سرطان هر ساله حدود 1/5 میلیون سرطان جدید تشخیص داده می شود(8). بیش از نیمی از سرطان ها و 60 % مرگ و میر ها در کشور های کمتر توسعه یافته رخ میدهد(9). در این میان سرطان پستان شایعترین سرطان در میان زنان هم در کشور های توسعه یافته و هم در کشورهای در حال توسعه می باشد که در سال 2012 حدود 1.67 میلیون مورد جدید تشخیص داده شده است(10).در ایران سرطان پستان 22/26 درصد از موارد سرطان ها را تشکیل می دهد و بررسی ها نشان می دهد که در ایران مبتلایان به سرطان پستان از کشورهای اروپایی، 10 سال جوان تر هستند(11).

تشخیص سرطان یک تنش زای عمده زندگی است که با بروز علایم و پیامدهای منفی مانند اضطراب و افسردگی، ترس از عود مجدد سرطان و حمله آن به سایر اعضای بدن، ترس از آینده، خستگی، درد، محدودیت های جسمانی و احتمال انزوای اجتماعی بر وضعیت روانی اجتماعی و کیفیت زندگی بیماران تاثیر منفی می گذارد(12).بیماری های انکولوژی از جمله مخرب ترین و تروماتیک ترین بیماری ها هستند و اثرات منفی بر وضعیت جسمانی، روانی ، اجتماعی و معنوی زندگی بیماران دارند. در کتابچه تشخیصی و آماری اختلالات روانی سرطان از جمله استرس هایی تعریف شده است که می تواند باعث اختلال استرس پس از سانحه شود. این اختلال معمولا پس از سانحه ای شدیدا استرس آور و هیجانی رخ می دهد که ورای تجربه معمول زندگی بوده و برای اغلب مردم تروماتیک و غیر قابل تحمل باشد(13, 14).

سازگاری روانی اجتماعی با سرطان را می توان یک فرآیند روانی اجتماعی تصور کرد که در طی زمان و همچنان که  شخص با تغییرات متعدد ناشی از بیماری و درمان های مربوطه مواجهه می شود، ر خ می دهد. از این منظر بجای این که سرطان را به عنوان یک تنش زای عمده قلمداد کنیم، باید تشخیص سرطان را به عنوان عامل تسهیل کننده ای برای تغییرات زندگی دانست که هم پیامدهای مثبت و هم پیامدهای منفی دارد(15). پیامدهای منفی ناشی از سرطان از جمله علایم استرس پس از سانحه مدت هاست که شناخته شده و مورد بررسی قرار گرفته اند. در واقع سرطان فرد را در یک موقعیت تهیدید کننده زندگی قرار می دهد که رنج و ترس از مرگ را در فرد زنده می کند و می تواند تاثیر مخربی بر عملکرد جسمانی و روانشناختی بیمار داشته باشد(16). برخی از این پیامدهای منفی شناسایی و دسته بندی شده و در قالب اختلال استرس پس از سانحه تشخیص گذاری شده اند(14).

گرچه تشخیص سرطان با علایم استرس پس از سانحه مرتبط است و می تواند حس ترس، تخریب و عدم کنترل را فراخوانی کند، ولی بر عکس تشخیص سرطان می تواند فرصتی برای رشد و سازگاری هم فراهم کند(17).انسان ها پس از تجربه تروما دو دسته واکنش های متضاد نشان می دهند. یکی واکنش منفی و علایم استرس پس از سانحه و دیگری واکنش های مثبت که به رشد پس از سانحه معروف اند(18). سازه رشد پس از سانحه اولین بار توسط Tedeschi and Calhoun  پیشنهاد گردید و به تغییرات روانشناختی مثبت ناشی از سر و کار داشتن و تعامل با شرایط چالش برانگیز زندگی و حادثه تروماتیک اطلاق می شود. تغییراتی که صرفا ناشی از خود تروما باشد(19). رشد ضرورتا به معنای پایان درد و آشفتگی نبوده و به معنای نگرش و نگاه مطلوب و مورد علاقه به بحران، فقدان یا تروما نیز نمی باشد(20). رشد پس از سانحه با قدر زندگی را بهتر دانستن، ارتباطات بین فردی بهتر، تغییر در اولویت های زندگی و قدرت شخصی، شناسایی گزینه های احتمالی مقابله ای جدید و تکامل معنوی مشخص می شود(17).

چندین مدل مفهومی برای تغییرات مثبت، رشد، پیشرفت و تاب آوری متعاقب تروما طراحی شده است. نزدیک به دو دهه است که Tedeschi and Calhoun  جامع ترین مدل پس از تروما را با تاکید بر عوامل معنوی ارائه کرده اند. آنها معتقدند که رشد پس از سانحه تغییر در سه حیطه ادراک، دانش و مهارت را در بر می گیرد. این تغییرات فرد را قادر می سازد تا تغییرات مثبت در روابط بین فردی ، ادراک خود و فلسفه زندگی را بشناسد(20). احساس قوی تر شدن، اطمینان به خود بیشتر، باتجربه تر شدن و قدرت رویارویی با چالش های آینده زندگی از جمله تغییرات ادراک شده در خویشتن است. گره خوردن با دیگران، مشارکت با دیگران و افزایش ابراز هیجانی و احساسات فردی مربوط به تغییر در ارتباطات بین فردی است و تغییر در ارزش ها و تغییر در اولویت های زندگی نیز از جمله تغییرات در بعد معنویت و فلسفه زندگی است. (14)علاقه فزاینده به اثرات مثبت یک حادثه بد با نهضت روانشناسی مثبت نگر رابطه نزدیکی دارد. سلیگمن و همکاران(2005) معتقدند که شادکامی تا حدی به توانایی شما در درک شرایط بد و ناگوار به عنوان شرایط خوب و احساس خوشبختی بستگی دارد(21).

طی 20 سال گذشته علاقه علمی زیادی به مطالعه نه فقط اثرات منفی حوادث تروماتیک بلکه برای تحقیق بر روی تغییرات مثبتی که پس از دست و پنجه نرم کردن با تروما رخ می دهد، معطوف شده است (13). تاکنون رشد پس از سانحه در انواع مختلفی از جمعیت پزشکی مانند سرطان ها ، آسیب های نخاعی ، صدمات مغزی و سکته مغزی ، حوادث قلبی ، بیماری های تیروییدی ، مولتیپل اسکلروز ، لوپوس ، ایدز و HIV مورد بررسی قرار گرفته است (22, 23). بیش از 83% از کسانی که از بیماری های خطرناک ، بلاهای طبیعی و حوادث جان سالم بدر برده اند حداقل یک تغییر مثبت را گزارش کرده اند(18).مطالعات رشد پس از سانحه را در زنان با تشخیص سرطان پستان تا 5 سال از گذشت تشخیص سرطان گزارش کرده اند(24). در کنار استرس های ناشی از تشخیص سرطان، بیماران و هم مراقبان آنان تغییرات مثبت یا رشدی را در زندگی تجربه می کنند(15). بیماران مبتلا به سرطان سفری را آغاز می کنند که از لحظه تشخیص آغاز شده و با فعال شدن طرح واره های ناشناخته زندگی، تعامل با پرسنل بهداشتی درمانی، رژیم های درمانی و تنش زاهای جسمانی و روانی مشخص می گردد. هرچند که به همراه این دیسترس ها، رویکردی مثبت به ارزیابی جهان و مردم نیز ظاهر می شود(12).

تجربه دیسترس شدید پس از تشخیص سرطان پستان ممکن است به جستجوی حمایت اجتماعی برای افشاسازی دیسترس نیازمند باشد. بنابراین افشاسازی هیجانی در رابطه با استرس های مربوط به بیماری در بستر روابط اجتماعی می تواند بر بازسازی جهان مفروض و ارزیابی مجدد شناختی تاثیر گذاشته و این به نوبه خود می تواند نشخوار ذهنی آگاهانه در مورد تجربه سرطان را به عنوان عامل مهم در شکل گیری رشد پس از سانحه بویژه در زنان با سرطان پستان تسهیل کند(24).گرچه مداخله های روانی اجتماعی متعددی مانند مطالعه Floyd و همکاران (2010)، Classen و همکاران (2001)،  Butler و همکاران (2009)، Antoni و همکاران (2006) رفاه روانشناختی بیماران مبتلا به سرطان پستان را مورد بررسی قرار داده است ولی کمتر به رشد پس از سانحه توجه کرده اند(25 ,26 ,27 ,28).

رشد پس از سانحه را می توان با مداخله های مناسب ارتقا بخشید. مطالعه فراتحلیل Roepke و همکاران (2014) نشان داد که مداخله های گروهی می تواند رشد پس از سانحه را تقویت کند. در گروه ها فرصتی برای بحث گروهی، تجربیات شخصی، مرور طرح واره های شناختی، ارتقای بازسازی شناختی در باورهای هسته ای فراهم می شود که از شاخص های پیش بینی کننده رشد پس از سانحه محسوب می شوند(24, 29، 30).مطالعه Crawfond و همکاران بر روی 621 خانم مبتلا به سرطان دستگاه تناسلی نشان داد در گروه هایی که ورزش های هوازی بیشتری انجام می دادند، رشد پس از سانحه بیشتر بود(31). همچنین مطالعه Ramos و همکاران (2016)  نشان داد که مداخله گروهی می تواند رشد پس از سانحه به دنبال تشخیص سرطان پستان را تسهیل کند(24).همچنین مطالعه Wagner و همکاران (2007) نیز نشان داد که  مداخله اینترنتی می تواند رشد پس از سانحه و خوشبینی را در افراد مبتلا به سوگ پیچیده را افزایش دهد(32). این در حالی است که مطالعات متعددی به منظور کاهش علایم استرس پس از سانحه به طور کلی و نه خاص بر روی بیماران مبتلا به سرطان پستان انجام شده است که از ان جمله می توان به مطالعه Bottche و همکاران (2016) و Rosenbaum و همکاران (2015) اشاره کرد(33 ,34).

یافته های مطالعاتی ارتباط بین رشد پس از سانحه و استرس پس از سانحه را متناقض گزارش کرده اند.برخی رابطه معکوس بین این دو، برخی رخداد همزمان و مستقل این دو متغیر و تعدادی نشان دادند که هیچ ارتباطی بین این دو وجود ندارد(35). مرور مطالعات انجام شده نشان داد هیچ مطالعه ای که این دو متغیر را به طور همزمان در بیماران مبتلا به سرطان پستان مورد بررسی قرار دهد، یافت نشد. از طرفی مداخله های مورد استفاده به صورت موردی از عوامل درمانی استفاده کرده اند و کمتر مداخله های چند بعدی را مورد توجه قرار داده اند.

امروزه شیوع سرطان رشد زیادی دارد ولی با توجه به پیشرفت هایی که در غربالگری، تشخیص و درمان آن صورت گرفته، مرگ و میر آن رو به کاهش است. بنابراین بسیاری از مردم با این بیماری زندگی می کنند.در مطالعات گذشته بر ابعاد منفی ناشی از سرطان بیشتر تاکید می شده است و برخی مداخلات طراحی شده کاهش پیامدهای منفی ناشی از آن مانند افسردگی، استرس، اضطراب، کاهش کیفیت زندگی  را هدف قرار داده اند. با توجه به این که مفهوم رشد پس از سرطان اخیرا در بسیاری از بحران ها و بیماری های صعب العلاج برای بیماران و خانواده های آنان مورد توجه قرار گرفته است و تا کنون مطالعات و مداخلات اندکی برای تسهیل رشد پس از سانحه بخصوص در ایران یافت شده است، بنابراین مطالعه حاضر تلاش دارد تا تاثیر برنامه مداخله ای چند بعدی را بر علایم استرس پس از سانحه و بویژه بر رشد پس از سانحه در گروه زنان مبتلا به سرطان پستان را با توجه به این که میزان ادامه زندگی پس از ابتلای به سرطان پستان بالاست،  مورد بررسی قرار دهد. شاید تاثیر مداخله های طراحی شده چند بعدی شامل تخلیه هیجانی و افشاسازی، پردازش شناختی، آموزش مثبت اندیشی، آموزش مسئله مدار، بازسازی شناختی و افزایش فعالیت های فیزیکی بتواند ضمن کاهش پیامدهای منفی ناشی از زندگی با سرطان، باعث افزایش رشد پس از سانحه و در نهایت ارتقای کیفیت زندگی بیماران شود. ارتقای رشد پس از سانحه به عنوان یک پیامد مثبت سلامتی ممکن است که به مدیریت بیماری های مزمن کمک کند.

با استفاده از کلید واژهای فارسی رشد پس از سانحه ، استرس پس از سانحه ، سرطان پستان ، آموزش و کلید واژه های لاتین Education ، post traumatic growth ، post traumatic stress ، breast cancer در پایگاه های اطلاعاتی مگ ایران ، pro Quest ، Elsevier ، Springer ، Pab Med، گوگل اسکولار در محدوده سال های 2003 تا 2016 جستجو و بررسی متون انجام شد.

مروری بر مطالعات سایر کشورها :

< >مطالعه ای توسط Ramos و همکاران (2016) با عنوان مداخله روان درمانی گروهی برای تسهیل رشد پس از سانحه در بیماران مبتلا به سرطان پستان غیر متاستاز دهنده بر روی 205 نفر با هدف تعیین اثربخشی مداخله روان درمانی گروهی بر رشد پس از سانحه انجام شد.افراد گروه مداخله 8 جلسه مداخله دریافت کردند و گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد و پس از 6 ماه مورد ارزیابی قرار گرفتند.نتایج نشان داد که مداخله روانی به طور معنی دار رشد پس از سانحه به دنبال تشخیص سرطان پستان را تسهیل می  کند(24).مطالعه Wagner و همکاران (2007) با هدف تعیین اثربخشی درمان شناختی-رفتاری مبتنی بر اینترنت بر رشد پس از سانحه و خوش بینی در افراد مبتلا به سوگ پیچیده انجام شد.بیماران در دو گروه 25 نفره کنترل و مداخله قرار گرفتند.مداخله مبتنی بر اینترنت شامل در معرض نشانه های سوگ قرار گرفتن، ارزیابی مجدد شناختی و ترمیم و یکپارچه سازی بود. نتایج نشان داد که  مداخله اینترنتی می تواند رشد پس از سانحه و خوشبینی را در افراد مبتلا به سوگ پیچیده را افزایش دهد(32).مطالعه Luszczynska و همکاران (2012) با هدف تعیین تاثیر یادآوری مرگ و میر بر رشد پس از سانحه در بیماران مبتلا به بیماری تهدید کننده زندگی و مراقبین آنها انجام شده است که شامل سه مطالعه بر روی 80 بیمار مبتلا به ایدز ، 164 نفر مراقبین افراد مبتلا به سرطان پستان و 50 خانواده بیماران مبتلا به هانتینگتون می باشد.افراد به تصادف در معرض تجربه مرگ قرار گرفتند نتایج نشان داد یادآوری مرگ و میر در افرادی که به تازگی تشخیص بیماری دریافت کرده اند منجر به کاهش رشد پس از سانحه می شود در حالی که با گذشت زمان و یافتن مزایا در بیماری و تغییر در عملکردها و باورها این نتایج بهبود می یابد(36).مطالعه Knaevelsrud و همکاران (2010) با عنوان تاثیر مداخله شناختی رفتاری بر علایم استرس پس از سانحه با هدف تعیین اثربخشی مداخله شناختی رفتاری مبتنی بر اینترنت بر رشد پس از سانحه و خوش بینی بر روی 96 شرکت کننده مبتلا به اختلال استرس پی از سانحه انجام شد که نتایج تجزیه و تحلیل داده ها نشان دهنده کاهش علایم استرس پس از سانحه می باشد و همچنین رشد پس از سانحه به طور قابل توجهی پس از مداخله افزایش یافته است(37).مطالعه فرا تحلیلی با هدف تعیین اثربخشی مداخله مبتنی بر اینترنت بر استرس پس از سانحه به صورت کارآزمایی تصادفی شاهدار توسط Annika و همکاران (2016) انجام شد.مداخله مبتنی بر اینترنت مورد ارزیابی در این مطالعه شامل درمان شناختی رفتاری و بیان نوشتاری بودند. در این فرا تحلیل 20 کارآزمایی بالینی مورد بررسی قرار گرفته است.نتایج نشان داد که مداخله شناختی رفتاری مبتنی بر اینترنت و نوشتن تاثیر نسبتا' زیادی بر کاهش علایم استرس پس از سانحه داشته است(38). و همکاران (2003) مطالعه ای با عنوان تاثیر معنویت در درمان اختلال استرس پس از سانحه انجام دادند.در این برنامه سه کشیش برای کاهش علایم استرس پس از سانحه در بیماران در یک مرکز تروما به مدت 12 جلسه به بحث پرداختند نتایج نشان داد که حضور روحانیت در کاهش علایم استرس پس از سانحه مربوط به تروما مفید می باشد هر چند که نیاز به ارزیابی های بیشتر تاثیر معنویت در بیماران مبتلا به PTSD وجود دارد(39).مطالعه ای با عنوان مقایسه تمرینات ورزشی و مداخلات معمول در بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه توسط Rosenbaum و همکاران (2015) بر روی 81 شرکت کننده با تشخیص اولیه اختلال استرس پس از سانحه انجام شد.هر دو گروه مراقبت های معمول شامل روان درمانی ، مداخلات دارویی و گروه درمانی را دریافت می کردند گروه مداخله علاوه بر مداخله معمول 3 جلسه 30 دقیقه ای در هفته تمرینات مقاومتی و راه رفتن آرام به مدت 12 جلسه دریافت کردند.مقایسه نمرات استرس پس از سانحه در دو گروه مداخله وکنترل قبل و بعد از مداخله نشان داد که علایم استرس پس از سانحه در گروه مداخله به طور قابل توجه و معنی داری پس از مداخله کاهش یافته است(34).

مروری بر مطالعات داخلی :

مطالعه ای توسط محمودی و همکاران (2006) با عنوان اثر رفتار درمانی گروهی بر نشانه های اختلال استرس پس از سانحه زلزله بم در کودکان بر روی 100 نفر از کودکان 6 تا 11 ساله در دانشگاه تهران در سال 1385 با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. مداخلات گروهی شامل یک جلسه بازگوئی روانشناختی و 3 جلسه درمان رفتاری بود.نتایج نشان داد که تفاوت میانگین قبل و بعد فقط در مورد نشانه های یادآوری در گروه مداخله در جهت کاهش معنی دار بود و در مورد نشانه های اجتناب، برانگیختگی و مجموع نشانه های اختلال استرس پس از سانحه این تفاوت به لحاظ آماری معنی دار نبود(40). 

بر اساس مرور مطالعات و پیشینه تحقیقی که ذکر شد نشان می دهد که شیوع سرطان رو به افزایش است و پیامدهای منفی جسمی و روان شناختی بسیاری برای بیماران ایجاد میکند و تا کنون مطالعات اندکی برای تسهیل رشد پس از سانحه به خصوص در ایران یافت شده است همچنین مرور مطالعات نشان داد هیچ مطالعه ای که رشد و استرس پس از سانحه را به طور همزمان در بیماران مبتلا به سرطان پستان مورد بررسی قرار دهد، یافت نشد.از طرفی مداخله های مورد استفاده به صورت موردی از عوامل درمانی استفاده کرده اند و کمتر مداخله های چند بعدی را مورد توجه قرار داده اند.بنابراین انجام مطالعه ای در ایران به منظور تعیین اثربخشی برنامه آموزش شناختی هیجانی بر علایم رشد و استرس پس از سانحه در بیماران مبتلا به سرطان پستان با توجه به شیوع آن ضروری به نظر می رسد.

1. میانگین نمره علایم رشد پس از سانحه در زنان مبتلا به سرطان پستان در گروه مداخله و کنترل بعد از برنامه آموزش شناختی- هیجانی  متفاوت است.
2. میانگین نمره استرس پس از سانحه در زنان مبتلا به سرطان پستان در گروه مداخله و کنترل بعد از برنامه آموزش شناختی- هیجانی  متفاوت است.

تعیین تاثیر آموزش شناختی- هیجانی  بر استرس و رشد پس از سانحه در زنان مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به بخش شیمی درمانی بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان سال 1396

1. تعیین و مقایسه میانگین نمره علایم رشد پس از سانحه در زنان مبتلا به سرطان پستان در گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از برنامه آموزش شناختی- هیجانی  .
2. تعیین و مقایسه میانگین نمره استرس پس از سانحه در زنان مبتلا به سرطان پستان در گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از برنامه آموزش شناختی- هیجانی  .

تعریف نظری آموزش

آموزش تجربه‌ای است مبتنی بر یادگیری و به‌منظور ایجاد تغییرات نسبتا پایدار در فرد، تا او را قادر به انجام کار و بهبود بخشی توانایی‌ها، تغییر مهارت‌ها، دانش، نگرش و رفتار اجتماعی نماید. (Ostlund و همکاران، 2015، ص114)

تعریف عملی آموزش  

منظور از آموزش یک برنامه برنامه آموزش شناختی- هیجانی  5 جلسه ای، به طور متوسط 90 دقیقه ای است که برای بیماران به صورت دو روز در هفته اجرا خواهد شد.

تعریف نظری رشد پس از سانحه

رشد پس از سانحه به تغییرات روانشناختی مثبت ناشی از سر و کار داشتن و تعامل با شرایط چالش برانگیز زندگی و حادثه تروماتیک اطلاق می شود.(14)

تعریف عملی رشد پس از سانحه

منظور از رشد پس از سانحه در این مطالعه نمره ای است که آزمودنی از پاسخ به 21 سوال پرسشنامه رشد پس از سانحه به دست می آورند و دامنه نمراه ای بین 0 تا 105 خواهد داشت.این پرسشنامه 5 خرده مقیاس  1)رابطه با دیگران 2)امکانات جدید 3)قدرت فردی 4)تغییرات روانی و  5)ارزش زندگی را می سنجد.

تعریف نظری استرس پس از سانحه

استرس پس از سانحه به دنبال مواجهه با رویداد پر استرس یا سانحه مثل تصادف ، جنگ ، بلایای طبیعی یا ابتلا به یک بیماری تهدید کننده حیات ایجاد می شود که فرد در قبال این تجربیات به صورت ترس یا درماندگی واکنش نشان می دهد، مدام رویداد را مجددا تجربه می کند و تلاش می کند از یادآوری آن اجتناب کند، رویداد مزبور ممکن است در رویا و یا افکار بیماری فرد مجددا تجربه شود.(کاپلان، 2015، ص 783)

تعریف عملی استرس پس از سانحه

منظور از استرس پس از سانحه در این مطالعه نمره ای است که آزمودنی از پاسخ به 17 سوال پرسشنامه اختلال استرس پس از سانحه به دست می آورند و دامنه نمره ای بین 17 تا 85 خواهد داشت. این پرسشنامه سه خرده مقیاس 1-  نشانه های تجربه مجدد حادثه آسیب زا تروماتیک2-  علائم و نشانه های کرختی عاطفی و 3- اجتناب و علائم و نشانه های برانگیختگی شدید را می سنجد.

:  طرح پژوهش از نوع نیمه‌تجربی (Quasi Exprimental) با پیش‌ آزمون و پس‌ آزمون و گروه کنترل خواهد بود.

(معیارهای ورود و خروج ذکر شود)

کلیه بیماران مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به بخش شیمی درمانی سرپایی یا بستری بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان در سال 1396 ، جامعه پژوهش را تشکیل خواهند داد.

معیارهای ورود:

حداقل 20 سال سن داشته باشند.

دارای حداقل سواد خواندن و نوشتن باشند.

حداقل 6 ماه از تشخیص بیماری آنها گذشته باشد.

طبق پرونده، بیماری متاستاز نداده باشد.

بیش از 5 سال از تشخیص بیماری نگذشته باشد

عدم وجود آسیب های شناختی و اختلالات روانی.

فقدان تجربه بحران های اخیر در زندگی جز ابتلا به سرطان

همزمان تحت برنامه آموزشی خاصی قرار نگرفته باشد.

معیارهای خروج:

عدم شرکت یا غیبت بیش از یک جلسه در برنامه آموزشی

شدت یافتن و بحرانی شدن وضعیت بیمار حین اجرای مداخله

حجم نمونه بر اساس میانگین و انحراف معیار نمره رشد پس از سانحه در مطالعه Knaevelsrud و همکاران (2010) و با حدود اطمینان 95/0 % و توان آزمون آماری 90/0 % و بر اساس فرمول زیر در هر گروه تعداد 39 نفر برآورد گردید.برای افزایش اعتبار مطالعه و امکان تعمیم بخشی نسبی بیشتر و ریزش احتمالی ، در این مطالعه در هر گروه 45 نفر و در مجموع 90 نفر حجم نمونه تعیین شد.

ابتدا از بین زنان مبتلا به سرطان پستان واجد شرایط مراجعه کننده به بخش شیمی درمانی بیمارستان علی ابن ابطالب زاهدان نمونه ها به شیوه در دسترس انتخاب و سپس به صورت تصادفی ساده به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص خواهند یافت .

جمع آوری اطلاعات در این مطالعه پرسشنامه ای متشکل از سه بخش خواهد بود که پس از تعیین روایی و پایایی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. بخش اول شامل اطلاعات فردی و اطلاعات مربوط به بیماری می باشد. بخش دوم پرسشنامه 21 سوالی رشد پس از سانحه و بخش سوم را پرسشنامه 17 سوالی استرس پس از سانحه تشکیل خواهد داد.

   پرسشنامه رشد پس از سانحه(PTGI) posttraumatic growth Inventory  : یک ابزار خودسنجی شامل 21 ماده است و برای اندازه گیری رشد پس از سانحه طراحی شده است.فرد باید جواب های خود را در یک مقیاس لیکرت شش نقطه ای (0= هیچ تغییری را تجربه نکردم تا 5= تغییر خیلی زیادی را تجربه کردم)قرار دهد.رنج نمرات بین 0 تا 105 می باشد نمرات پایین تر نشان دهنده رشد کمتر و نمرات بالاتر نشان دهنده رشد بیشترافراد می باشد.فرم اصلی این پرسشنامه از 5 خرده مقیاس تشکیل شده است که عبارت از 1)رابطه با دیگران 2)امکانات جدید 3)قدرت فردی 4)تغییرات روحی 5)ارزش زندگی می باشد.در مطالعه تدسچی و کالهون (1996)ضریب آلفای کلی پرسشنامه 90/0 بود.دامنه آلفای کرونباخ برای هر یک از خرده مقیاس ها بین 0/67 – 0/85 برآورده شده است.نتایج مطالعه تدسچی و کالهون نشان داد که افراد مواجه شده با ضربه روانی در مقایسه با افراد عادی نمره بیشتری گرفتند.روایی واگرا و همگرا و پایایی این ابزار در ایران توسط سیدمحمودی و همکاران بررسی شده است و شاخص آلفای کرونباخ برای کل پرسشنامه 0/92 برآورد شده است(4142,). همچنین  در مطالعه حاضر نیز پایایی ابزار به شیوه آلفای کرونباخ و به شیوه بازآزمایی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

پرسشنامه فهرست اختلال استرس پس از ضربه the posttraumatic stress disorder :(PCL)checklistفهرست اختلال استرس پس ازضربه، یک مقیاس خود گزارش دهی است، که برای ارزیابی میزان اختلال و غربال کردن این بیماران از افراد عادی و سایر بیماران به عنوان یک ابزار کمک تشخیصی به کار می رود.شامل سه بعد علائم و نشانه های تجربه مجدد حادثه آسیب زا تروماتیک (5 سوال)، علائم و نشانه های کرختی عاطفی(7 سوال) واجتناب و علائم و نشانه های برانگیختگی شدید(5 سوال) می باشد.جواب ها در یک مقیاس لیکرت 5 گزینه ای (1=اصلا ، 5=خیلی زیاد)نمره دهی می شوند که رنج نمرات بین 17 تا 85 دارد که نمرات پایین تر نشان دهنده استرس ادراک شده کمتر و نمرات بالاتر نشان دهنده استرس ادراک شده بیشتر می باشد. ودرز و همکاران (1993) دو مطالعه روی این فهرست انجام داده اند. در مطالعه اول که 123 نفر مرد شرکت کننده در جنگ ویتنام را مورد مطالعه قرار داده بودند، ضرایب همسانی درونی 97 ٪ و 96 ٪  برای کل مقیاس می باشد. اعتبار و روایی این فهرست در ایران بوسیله گودرزی (1382) در دانشگاه شیراز با استفاده از داده های به دست آمده از اجرای این فهرست بر روی 117 نفر از آزمودنی ها، ضریب آلفای کرونباخ این مقیاس محاسبه شد. این ضریب برابر 0/93بود و حاکی از اعتبار فهرست است.همچنین ضریب اعتبار این فهرست با استفاده از ضریب تنصیف 0/87 بود که حاکی از اعتبار فهرست است.به منظور ارائه شاخص برای روایی این مقیاس،همبستگی آن با فهرست وقایع زندگی محاسبه شد.ضریب همبستگی مذکور برابر(P=0/0001 ، n=117 ، r=0/37)بود که حاکی از روایی همزمان مقیاس است(44,43). همچنین  در مطالعه حاضر نیز پایایی ابزار به شیوه آلفای کرونباخ و به شیوه بازآزمایی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

مطالعه حاضر از نوع مداخله ای و نیمه تجربی خواهد بود که بعداز دریافت معرفی نامه رسمی از معاونت بهداشتی به بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان مراجعه خواهد شد و با مسئولین مربوطه برای همکاری در اجرای مطالعه هماهنگی لازم بعمل خواهد آمد. ابتدا افراد دارای ویژگی های مورد نظر از جمعیت هدف یعنی بیماران مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به بخش شیمی درمانی سرپایی بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان در سال 1396 انتخاب و از آنان رضایت آگاهانه برای شرکت در مطالعه اخذ می شود.سپس نمونه ها به صورت تصادفی ساده به دو گروه مداخله و کنترل اختصاص خواهند یافت به این صورت که ابتدا به تعداد کل افراد مورد مطالعه پاکت حاوی گروه های مطالعه (A   مداخله  و B کنترل)تهیه و  به طور تصادفی مرتب خواهند شد. بتدریج و با تعیین فرد واجد شرایط یکی از پاکت ها به ترتیب به افراد منتخب اختصاص خواهد یافت. از هر دو گروه پیش آزمون از طریق تکمیل پرسشنامه های رشد پس از سانحه و استرس پس از سانحه بعمل خواهد آمد.گروه مداخله 5 جلسه برنامه آموزش شناختی هیجانی را طی دو جلسه در هفته به صورت گروه های 4 تا 8 نفره و بر اساس محتوای تعیین شده دریافت خواهند کرد.کلاس ها بر اساس توافق با بیماران و امکانات در بیمارستان ، درمانگاه یا مکان دانشکده پرستاری-مامایی زاهدان تشکیل خواهند شد.  پس از گذشت 12 هفته مجددا' پرسشنامه های پژوهش به عنوان پس آزمون با مراجعه به منزل یا قرار در بخش توسط همکار طرح تکمیل خواهد شد.گروه کنترل در این مدت برنامه ای جز برنامه درمان معمول دریافت نمی کنند و در همان فاصله زمانی گروه مداخله پس آزمون در مورد آنان نیز انجام می شود ( البته پس از پایان تحقیق در صورت تمایل کلاس ها برای گروه کنترل هم تشکیل خواهد شد).چنانچه فردی به هر دلیل از مطالعه خارج شوند فرد دیگری جایگرین او خواهد شد.لازم به ذکر است که برخی عوامل مخدوش کننده احتمالی مانند طول مدت بیماری از طریق آزمون های کوواریانس کنترل خواهد شد و برخی دیگر مانند درجه بیماری همسان سازی خواهد شد. در پایان طرح 5 عدد پمفلت آموزشی به اعضای گروه مداخله داده می شود.

ساختار جلسات و محتوای برنامه آموزش شناختی هیجانی

داده ها پس از جمع آوری و کد گذاری توسط نرم افزار 21-spss مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهدگرفت. ابتدا فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر به کمک آمار توصیفی تعیین می شود و در ادامه برای مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه از آزمون تی زوجی، مقایسه میانگین های  دو گروه مداخله و کنترل از آزمون تی مستقل، مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه از آزمون کای دو و برای تعیین اثربخشی برنامه آمزش روانی با کنترل همزمان برخی متغیرهای مخدوش کننده از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده خواهد شد. سطح معناداری در این مطالعه 05/0 مد نظر است.

جدول .... : مقایسه میانگین و انحراف معیار نمره رشد پس از سانحه قبل و بعد از اجرای برنامه آموزش شناختی هیجانی در گروه های مداخله و کنترل

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های دارای آزمودنی انسانی 92

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.

عدم حضور و همکاری برخی بیماران در همه جلسات آموزشی، بدشدن حال عمومی بیمار یا مرگ احتمالی از جمله مشکلات احتمالی است که در صورت وقوع با جایگزین کردن بیماران واجد شرایط در قالب یک گروه دیگر مشکل رفع خواهد شد. یا به دلیل عدم امکان هماهنگی برای زمان مداخله بین بیماران، تعداد اعضای گروه متغیر خواهد شد.

آموزش _ رشد بعد از سانحه _ استرس بعد از سانحه _ سرطان سینه

1.            Kuester A, Niemeyer H, Knaevelsrud C. Internet-based interventions for posttraumatic stress: A meta-analysis of randomized controlled trials. Clinical Psychology Review. 2016;43:1-16.

2.            Marcus JR. Ethnic Identity, Perceived Social Support, and Posttraumatic Growth Following Loss: Quantitative and Qualitative Findings from a University Sample. 2015.

3.            Wiley R. ' Who am I Now?' Distress and Growth after Trauma: Arizona State University; 2013.

4.            Cordova MJ, Giese-Davis J, Golant M, Kronenwetter C, Chang V, Spiegel D. Breast cancer as trauma: Posttraumatic stress and posttraumatic growth. Journal of Clinical Psychology in Medical Settings. 2007;14(4):308-19.

5.            Jemal A, Siegel R, Xu J, Ward E. Cancer statistics, 2010. CA: a cancer journal for clinicians. 2010;60(5):277-300.

6.            Buxton A. Posttraumatic Growth in Survivors of Breast Cancer: The Role of Dispositional Optimism, Coping Strategies, and Psychosocial Interventions: University of Toronto; 2011.

7.            Horner M, Ries L, Krapcho M, Neyman N, Aminou R, Howlader N, et al. SEER Cancer Statistics Review, 1975-2006, National Cancer Institute. Bethesda, MD. 2009.

8.            Howlader N, Noone A, Krapcho M, Neyman N, Aminou R, Waldron W, et al. SEER Cancer Statistics Review, 1975–2008. Bethesda, MD: National Cancer Institute; 2011. Also available online Last accessed December. 2011;1.

9.            Ozmen V, Fidaner C, Aksaz E, Bayol Ü, Dede İ, Goker E. Organizing earlydiagnosis and screening programs for breast cancer in Turkey “The report of breast cancer early detection and screening sub-committee, National Cancer Advisory Board, The Ministry of Health of Turkey”. J Breast Health. 2009;5:125-34.

10.         Kabacaoglu M, Oral B, Balci E, Gunay O. Breast and cervical cancer related practices of female doctors and nurses working at a university hospital in Turkey. Asian Pac J Cancer Prev. 2015;16:5869-73.

11.        Bakhtiari M, Eslami M,Fesharaki M, Kosha S. Effect of self-care education on mental health of breast cancer women undergoing chemotherapy in cancer Institute of Tehran.Iranian Journal of Breast Diseases 2011;4(1,2):42-47.

12.         Morris BA, Chambers SK, Campbell M, Dwyer M, Dunn J. Motorcycles and breast cancer: the influence of peer support and challenge on distress and posttraumatic growth. Supportive care in cancer : official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer. 2012;20(8):1849-58.

13.         Banik G, Gajdosova B. Positive changes following cancer: posttraumatic growth in the context of other factors in patients with cancer. Supportive care in cancer : official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer. 2014;22(8):2023-9.

14.         Sumalla EC, Ochoa C, Blanco I. Posttraumatic growth in cancer: reality or illusion? Clin Psychol Rev. 2009;29(1):24-33.

15.         Morris BA, Shakespeare-Finch J, Scott JL. Posttraumatic growth after cancer: the importance of health-related benefits and newfound compassion for others. Supportive care in cancer : official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer. 2012;20(4):749-56.

16.         Cormio C, Muzzatti B, Romito F, Mattioli V, Annunziata MA. Posttraumatic growth and cancer: a study 5 years after treatment end. Supportive care in cancer : official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer. 2017;25(4):1087-96.

17.         Crawford JJ, Vallance JK, Holt NL, Courneya KS. Associations between exercise and posttraumatic growth in gynecologic cancer survivors. Supportive care in cancer : official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer. 2015;23(3):705-14.

18.         Yonemoto T, Kamibeppu K, Ishii T, Iwata S, Tatezaki S. Posttraumatic stress symptom (PTSS) and posttraumatic growth (PTG) in parents of childhood, adolescent and young adult patients with high-grade osteosarcoma. Int J Clin Oncol. 2012;17(3):272-5.

19.         Tedeschi RG, Calhoun LG. Trauma and transformation: Growing in the aftermath of suffering: Sage Publications; 1995.

20.         Brooks KN. The lived experience of posttraumatic growth and the influence of spirituality: ARGOSY UNIVERSITY/SARASOTA; 2012.

21.         Seligman ME, Steen TA, Park N, Peterson C. Positive psychology progress: empirical validation of interventions. The American psychologist. 2005;60(5):410-21.

22.         Gannon C. The Effects Of Community Support On Posttraumatic Growth Outcomes For Parents Of Children With Chronic Illness. 2014.

23.         Morrill EF. Posttraumatic Stress, Quality of Life, Depression, and Physical Health in Cancer Survivors: The Buffering Effect of Posttraumatic Growth: THE UNIVERSITY OF NORTH CAROLINA AT CHAPEL HILL; 2011.

24.         Ramos C, Leal I, Tedeschi RG. Protocol for the psychotherapeutic group intervention for facilitating posttraumatic growth in nonmetastatic breast cancer patients. BMC women's health. 2016;16(1):1.

       .25Floyd A, Moyer A. Group versus individual exercise interventions for women

with breast cancer: A meta-analysis. Heal Psyhcol Rev. 2010;4(1):22–41.

       .26Classen C, Butler LD, Koopman C, et al. Supportive-expressive group therapy

and distress in patients with metastatic breast cancer. Arch Gen Psychiatry.

2001;58(May):494–501.

       .27Butler LD, Koopman C, Neri E, et al. Effects of supportive-expressive group

therapy on pain in women with metastatic breast cancer. Health Psychol.

2009;28(5):579–87.

       .28Antoni MH, Lechner SC, Kazi A, et al. How stress management improves

quality of life after treatment for breast cancer. J Consult Clin Psychol. 2006;

74(6):1143–52.

29.         Smith MY, Redd W, DuHamel K, Vickberg SJ, Ricketts P. Validation of the PTSD checklist–civilian version in survivors of bone marrow transplantation. Journal of traumatic stress. 1999;12(3):485-99.

30.         Roepke AM. Psychosocial interventions and posttraumatic growth: a meta-analysis. J Consult Clin Psychol. 2015;83(1):129-42.

31.         Crawford JJ, Vallance JK, Holt NL, Courneya KS. Associations between exercise and posttraumatic growth in gynecologic cancer survivors. Supportive Care in Cancer. 2015;23(3):705-14.

      .32Wagner B, Knaevelsrud C, Maercker A. Post-traumatic growth and optimism as outcomes of an internet-based intervention for complicated grief. Cognitive behaviour therapy. 2007;36(3):156-61.

stress disorder in older adults.

       .33Böttche M, Kuwert P, Pietrzak RH, Knaevelsrud C. Predictors of outcome of an Internet-based cognitive-behavioural therapy for post-traumatic stress disorder in older adults. Psychol Psychother. 2016;89(1):82-96.

34.         Rosenbaum S, Sherrington C, Tiedemann A. Exercise augmentation compared with usual care for post-traumatic stress disorder: a randomized controlled trial. Acta psychiatrica Scandinavica. 2015;131(5):350-9.

35.         Wu KK, Leung PW, Cho VW, Law LS. Posttraumatic Growth After Motor Vehicle Crashes. Journal of clinical psychology in medical settings. 2016;23(2):181-91.

36.         Luszczynska A, Durawa AB, Dudzinska M, Kwiatkowska M, Knysz B, Knoll N. The effects of mortality reminders on posttraumatic growth and finding benefits among patients with life-threatening illness and their caregivers. Psychol Health. 2012;27(10):1227-43.

37.         Knaevelsrud C, Liedl A, Maercker A. Posttraumatic growth, optimism and openness as outcomes of a cognitive-behavioural intervention for posttraumatic stress reactions. Journal of health psychology. 2010;15(7):1030-8.

38.         Kuester A, Niemeyer H, Knaevelsrud C. Internet-based interventions for posttraumatic stress: A meta-analysis of randomized controlled trials. Clin Psychol Rev. 2016;43:1-16.

39.         Sigmund JA. Spirituality and trauma: The role of clergy in the treatment of posttraumatic stress disorder. Journal of Religion and Health. 2003;42(3):221-9.

40.         Mahmoudi-Gharaei J, Mohammadi M, Bina M, Yasami M, Fakour Y, Naderi F. Behavioral group therapy effect on Bam earthquake related PTSD symptoms in children: a randomized clinical trial. 2007.

.41         Seyed- Mahmood SJ , Rahimi Ch, Mohammad- Jaber  N. The psychometric properties of the questionnaire post-traumatic growth.2014;3(12):93-108.

42.      Tedeschi, R. & Calhoun, L. (1996). The posttraumatic growth inventory: Measuring the positive legacy of trauma. Journal of Traumatic Stress, 9, 455-471.

43.      Weathers FW, Litz BT, Herman DS, Huska JA, Keane TM, editors. The PTSD Checklist (PCL): Reliability, validity, and diagnostic utility. annual convention of the international society for traumatic stress studies, San Antonio, TX; 1993: San Antonio, TX.

44.     Goudarzi, M.A. Based on the reliability and validity of the scale of post-traumatic stress. Journal of Psychology.2003;7(2).

بررسی تاثیر آموزش شناختی- هیجانی  بر استرس و رشد پس از سانحه در زنان مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به بخش شیمی درمانی بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان سال 1396

مطالعه حاضر تلاش دارد تا تاثیر برنامه مداخله ای چند بعدی را بر علایم استرس پس از سانحه و بویژه بر رشد پس از سانحه در گروه زنان مبتلا به سرطان پستان را با توجه به این که میزان ادامه زندگی پس از ابتلای به سرطان پستان بالاست،  مورد بررسی قرار دهد. شاید تاثیر مداخله های طراحی شده چند بعدی شامل تخلیه هیجانی و افشاسازی، پردازش شناختی، آموزش مثبت اندیشی، آموزش مسئله مدار، بازسازی شناختی و افزایش فعالیت های فیزیکی بتواند ضمن کاهش پیامدهای منفی ناشی از زندگی با سرطان، باعث افزایش رشد پس از سانحه و در نهایت ارتقای کیفیت زندگی بیماران شود. ارتقای رشد پس از سانحه به عنوان یک پیامد مثبت سلامتی ممکن است که به مدیریت بیماری های مزمن کمک کند.

-

-

چنانچه در طرح تحقیقاتی اقدام تشخیصی یا درمانی انجام شود، هزینه به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

-

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

پرسشنامه فهرست اختلال استرس پس از ضربه ((PCL

پاسخگوی گرامی: با سلام و عرض ادب، از قبول زحمت تکمیل پرسشنامه از شما بسیار سپاسگزارم لطفا پاسخ مدنظر خود را با

علامت ü یا r مشخص کنید خواهشمند است هر یک از جملات زیر را به دقت بخوانید و اگر هریک از آنها در ماه گذشته برای

شما پیش آمده است، میزان شدت آن را در قسمت مربوطه علامت بزنید.

پرسشنامه رشد پس از سانحه

پرسشنامه ویژگی های جمعیت شناختی و بالینی

بیمار گرامی خواهشمند است در مورد هر یکاز عبارات زیر گزینه ای را که بیشتر در مورد شما صدق می کند انتخاب نمایید.

باتشکر

الف) مشخصات بیمار

سن :           (سال)

قومیت : فارس             بلوچ           سایر 

وضعیت تاهل: مجرد                متاهل                 بدون همسر

سطح تحصیلات:ابتدایی              دیپلم                 لیسانس            بالاتر از لیسانس

شغل: آزاد             کارمند           خانه دار           بازنشسته              بی کار             سایر موارد

محل سکونت:شهر            روستا 

مدت تشخیص سرطان : 1 سال            2سال          3سال        4سال           5سال         بیش از 5سال

سابقه سرطان پستان در خانواده: دارد          ندارد

زمان ابتلا به سرطان پستان در خانواده: قبل یائسگی                   بعد یائسگی 

درجه بیماری:    1         2         3          4