انتظارات دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زاهدان از برنامه های اموزش عالی در سال 96

دانشگاه یکی از نهادهایی است که جامعه برای پیشرفت و توسعه در اختیار دارد. دانشگاه ها از یک سو حافظ و انتقال دهنده ی میراث فرهنگی و ارزش های حاکم بر جامعه و از سوی دیگر، پاسخ گوی نیازهای اجتماعی برای کسب، اشاعه و توسعه ی دانش و فن آوری است ( 1). این نظام زمانی از عهده وظایف و اهداف خود برمی آید که از نظر کیفیت آموزشی مطلوب باشد (2)مهمترین مسئله در مورد نظام آموزش عالی، مبحث کیفیت است. موفق ترین دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی، مؤسساتی هستند که  در دستیابی به اهداف و انتظارات آموزشی، مستلزم توجه و بررسی و نیز بهبود و تضمین کیفیت آموزش است. کیفیت در آموزش عالی، تطابق وضعیت موجود هر یک از عوامل و ارکان نظام آموزش شامل فرآیند درون داد و برون داد با استانداردها، اهداف و انتظارات کلی و جزیی آموزش تعریف شده است. این امر از طریق استقرار یک نظام کارآمد ارزشیابی آموزشی در هر یک از نظام های دانشگاهی تحقق می یابد (3-4) مشکل کیفیت خدمات بیشتر در سازمانهایی به وجود میآید که بر شناختن و برآوردن نیازها و انتظارات مشتریان تمرکز نمیکنند(5)اموزش علوم پزشکی نیز بخشی از نظام اموزش عالی است که با حیات انسان سر و کار دارد و سلامت جامعه در گرو کیفیت اموزش این دانشگاه ها می باشد . در این بین پرستاری و مامایی که در جهت ارتقاع سلامتی بیماران در جنبه های مختلف جسمی ،روحی ،روانی  و اجتماعی تاثیر دارد و در صورت وجود برنامه های نامناسب و  یا بی کیفیت اموزشی ،خسارات جبران ناپذیری بر سلامت جامعه ،اعتبار علمی دانشگاه و دانش اموختگان وارد می کند در همین راستا دست اندر کاران اموزش پرستاری و مامایی باید عواملی که بر ارتقاع کمی و کیفی اموزش تاثیر دارد را شناسایی نمایند.(6) رو شهای متفاوتی برای اندازه گیری کیفیت در آموزش عالی استفاده می شود. برخی پژوهشگران دانشگاهی کیفیت خدمات را با استفاده از مقیاس های تک بعدی اندازه گیری می کردند، در حالی که مقیاس های تک بعدی برای اندازه گیری یک مفهوم چند بعدی مانند کیفیت مناسب نیست (7)نظام آموزش عالی  دارای دو بعد کمی و کیفی است. توسعه  این نظام مستلزم رشد موزون، متناسب و متعادل هر دو بعد کمی و کیفی به موازات یکدیگر است. گسترش کمی نظام آموزش عالی به تنهایی و بدون توجه به توسعه کیفیت، پیامدهایی همچون افت تحصیلی، وابستگی علمی، فرار مغزها، عدم کارآفرینی و ضعف تولید دانش را به همراه خواهد داشت(8) از نظر سازمان یونسکو کیفیت در آموزش عالی مفهومی چند بعدی دارد که به میزان زیادی به وضعیت محیطی )زمینه( نظام دانشگاهی، مأموریت یا شرایط و استانداردهای رشته دانشگاهی بستگی دارد(9)بررسی تاریخچه ی ارزشیابی، مبین آن است که الگوهای متعددی در تمامی زمینه ها به ویژه ارزشیابی آموزشی، ظهور کرده است. الگوی CIPP  یکی از اثرگذارترین الگوهای نظام مند است و در دهه ی 1970 توسط Stufflebeam در مرکز مطالعات و ارزشیابی دانشگاه اوهایو امریکا مطرح گردیده است. این الگو در ارتباط با مفاهیمی است که ریشه در هدف ها، آزمون ها و طر حهای تجربی دارد و فرآیند تعیین کردن، به دست آوردن » در آن ارزشیابی عبارت از فراهم ساختن اطلاعات توصیفی و قضایی در مورد ارزش و مطلوبیت هدف ها، طرح، اجرا و نتایج؛ به منظور هدایت تصمیم گیری، خدمت به نیازهای پاسخ گویی و درک بیشتر است. « ویژگی بارز این پدیده های مورد بررسی این الگو، خدمت به تصمیم گیری های منطقی و ارزیابی همه ی مراحل ایجاد برنامه است (10) پاراسورمن (Parasurman) و همکاران، یک مقیاس چند بعدی بهمنظور اندازهگیری کیفیت خدمات ساختند که SERVQUAL نامیده میشود. این ابزار، ادراک مشتریان را در پنج بعد خدمت اندازهگیری مینماید. این ابعاد شامل: بعد ملموس )شرایط و فضای فیزیکی محیط ارائه خدمت از جمله تسهیلات، تجهیزات، کارکنان و کانالهای ارتباطی( بعد اطمینان )توانایی انجام خدمت به شکل مطمئن و قابل اعتماد( بعد پاسخگویی )تمایل به همکاری و کمک به مشتری( بعد تضمین )شایستگی و توانایی کارکنان برای القای حس اعتماد و اطمینان به مشتری( و بعد همدلی )برخورد ویژه با هر یک از مشتریان با توجه به روحیات آنها بهطوری که مشتریان قانع شوند سازمان آنها را درک کرده است( پاراسورمن و همکاران، کیفیت را تفاوت بین انتظارات مشتریان از وضع مطلوب و ادراکات آنها از وضع موجود ارائه خدمات، تعریف نموده اند(11) ارزیابی کیفیت خدمات  از این نظر حائض اهمیت است که از جمله گام های اساسی در تدوین برنامه های ارتقاع کیفیت محسوب می شود(12) بنابراین امروزه کیفیت را خواسته مشتری یا دریافت کننده خدمات تعریف می کنند و ادراکات و انتظارات انها را اصلی ترین عامل تعیین کننده کیفیت می دانند(13) با وجود تلاش بسیار نظام اموزشی عالی در رفع نیاز های مشتریان خود مطالعات نشان می دهند بین انتظارات و ادراکات دانشجویان از کیفیت خدمات آموزشی شکاف منفی وجود دارد و مراکز آموزش عالی نتوانسته اند انتظارات دانشجویان را برآورده نمایند که این امر موجب کاهش انگیزه و نارضایتی دانشجویان می گردد(14-15) بنابراین تصمیم بر ان شد که مطالعه ای با هدف برسی انتظارات  دانشجویان از اموزش عالی انجام شود.

بین رشته و  میزان انتظارات دانشجویان از برنامه های اموزش عالی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ارتباط وجود دارد

بین جنس و  میزان انتظارات دانشجویان از برنامه های اموزش عالی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ارتباط وجود دارد

بین مقطع تحصیلی و  میزان انتظارات دانشجویان از برنامه های اموزش عالی در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ارتباط وجود دارد

بررسی انتظارات  دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زاهدان از برنامه های اموزش عالی

تعیین ارتباط نمره ی  انتظارات دانشجویان از برنامه های اموزش عالی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بر اساس رشته

تعیین میزان انتظارات دانشجویان از برنامه های اموزش عالی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بر اساس جنس

تعیین میزان انتظارات دانشجویان از برنامه های اموزش عالی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بر اساس مقطع تحصیلی

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

توصیفی -  تحلیلی

دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

با توجه به مطالعه ی انجام شده جعفری و همکاران(16)حجم نمونه براساس فرمول زیر محاسبه شده است

Z = 1/96

  = 0/96                                               

d = 0/095

یعنی حداقل حجم نمونه 350  براورد شده است .

طبقه ای (به طوری که هر دانشکده را یک طبقه فرض میکنیم و از هر طبقه متناسب به جمعیت ان نمونه انتخاب میکنیم)

جهت جمع آوری اطلاعات از یک پرسشنامه ی دو بخشی انتظارات دانشجویان از دکتر سید محمد مقیمی بدون تغییر استفاده خواهد شد

بخش اول مربوط به مشخصات دموگرافیک که شامل آیتم های (سن ،جنس،ترم تحصیلی ،مطالعه ی روزانه، حضور روزانه در کتابخانه ،محل سکونت، تعداد کتب دانشگاهی شخصی مرتبط با رشته  ، خوابگاهی و غیر خوابگاهی ، )

و بخش دوم مربوط به پرسش نامه انتظارات دانشجویان از برنامه ی اموزش عالی که  شامل 20 گویه می باشد که در 5 سطح ( بسیار مهم (5) ،مهم(4) ، تاحدودی مهم(3) ، کم اهمیت (2) و بی اهمیت(1)) سنجیده خواهد شد. نمرات بین 20 - 100 می باشد و هرچقدر میزان نمرات بیشتر باشد نشان دهنده این می باشد که میزان براورده شدن انتظارات دانشجویان از خدمات ارائه دانشگاه بیشتر می باشد.

پس از تصویب طرح به آماد سازی و تدوین پرسش نامه میپردازیم. پرسش نامه مذکور دارای دو بخش می باشد که بخش اول مربوط( مشخصات دموگرافیک، ترم تحصیلی ، رشته، مطالعه ی روزانه ، حضور روزانه در کتاب خانه ،محل سکونت ، تعداد کتاب دانشگاهی شخصی مرتبط با رشته) و بخش دوم شامل 20 سوال می باشد.پس از آن جهت هماهنگی  واحدهای  مربوطه اقدام نموده و دانشجویانی که در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان البته دانشجویانی که بیش از یک سال در این دانشگاه مشغول به تحصیل بوده اند، و پس از ان پژوهشگر ابتدا در مورد اهداف طرح توضیحی داده و پس از اخذ رضایت شفاهی از افراد برای شرکت در مطالعه ، نحوه تکمیل پرسش نامه برای هر فرد توضیح داده می شود و پرسش نامه در بین آنها توزیع میگردد.در صورتی که فرد وقت کافی جهت تکمیل پرسش نامه نداشته باشد، پرسش نامه دست فرد می ماند و در ساعات بعد توسط پژوهشگر تحویل گرفته خواهد شد. همچنین در ابتدای پرسش نامه نیز جمله ای بدین صورت ' ضمنا همکاری شما در این امر به معنای رضایت آگاهانه شما برای مشارکت در این پژوهش تلقی می¬گردد. همچنین اطلاعات این پرسشنامه محرمانه بوده و هیچ خطری متوجه شما نمیگردد' نوشته خواهد شد. پس از تکمیل پرسش نامه، پرسش نامه توسط پژوهشگر تحویل گرفته خواهد شد و بصورت کامل بازنگری می شود که در صورت ناقص بودن بخشی از پرسش نامه، بار دیگر به فرد بازگرداننده خواهد شد و از او تقاضا می شود با دقت بیشتری پرسش نامه را تکمیل کند. در نهایت اطلاعات جمع آوری شده توسط نرم افزار SPSS ورژن 19 تجزیه و تحلیل خواهد شد.

با توجه به امار توصیفی (جدول توضیع فراوانی ، رسم نمودار ، تغییر شاخص های فردی و پراکندگی ) و امار استنباطی (t  مستقل  و انالیز واریانس یکطرفه یا معادل ناپرامتریک انها)داده ها در سطح اطمینان 95% توسط نرم افزار spss  تجزیه تحلیل خواهند شد

 1-هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

3- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

4- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

5- عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

6-در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود

عدم دقت کافی در تکمیل پرسشنامه

انتظارات  - دانشجویان- اموزش عالی

1. Fitzpatrick JL, Sanders JR, Worthen BR. Program evaluation: Alternative approaches and practical guidelines. 2004.
2. Pakarian S. Barresi avamel afzayesh keafiat amoozeshi dar daneshgah Esfahan va pishnahadati baraie behbood aan. [Dissertation]. Isfahan University. Faculty of Educational Sciences: 1990. [In Persian]
3. Mohammad Zadeh Z. Developing indicators of training programs graduate courses (MSc-PhD) based on input patterns, processes and outputs of the Department of Health [MSc Thesis]. Isfahan: Research Assistant Medical Education Research Center, Isfahan University of Medical Sciences. 2003.
4. Yarmohammadian M. Quality in Higher Education, Encyclopedia of Higher Education, Ministry of Science. Research, and Technology, Tehran, Iran. 2004.
5. Ghobadian A, Speller S, Jones M. Service quality: concepts and models. International journal of quality & reliability management. 1994;11(9):43-66.
6. Parto S. Chehrzad M M, Asgari F, Kazemnezhad leili E .[Educational status and related factors ofstudents of Shahid Beheshti Nursing and Midwifery School [dissertation]. Shahid BeheshtiNursing and Midwifery School;2012. [Persian]
7. Aghamolaei T, Zare S, Abedini S. The quality gap of educational services from the point of view of students in Hormozgan University of Medical Sciences. Strides in development of medical education. 2013
8. بزرگ، رجبی علی اکبر. رویکردی نوین به تضمین کیفیت در آموزش عالی. مجموعه مقالات پنجاه و یکمین نشست رؤسای دانشگاهها و مراکز علمی و تحقیقاتی. تهران 1384:1-27
9. علی. ارزشیابی آموزشی (مفاهیم، الگوها و فرآیند عملیاتی). تهران، نشر سمت، 1380:68.
10. Eseryel D. Approaches to evaluation of training: Theory & practice. Educational Technology & Society. 2002;5(2):93-8.
11. Eseryel D. Approaches to evaluation of training: Theory & practice. Educational Technology & Society. 2002;5(2):93-8.
12. Ghalavandi H, Beheshtirad R, Ghale’ei A. Investigating the quality of educational services in the University of Urmia through SERVQUAL model. Quarterly Journal of Management and Development Process. 2012;25(3):49-66
13. Kebriaei A, Roudbari M, RAKHSHANI NM, Mirlotfi P. Assessing quality of educational services at Zahedan University of Medical Sciences. 2005.
14. Vaz A, Mansori S. Malaysian private education quality: Application of SERVQUAL model. International Education Studies. 2013;6(4):164.
15. Emanuel R, Adams J. Assessing college student perceptions of instructor customer service via the Quality of Instructor Service to Students (QISS) Questionnaire. Assessment & Evaluation in Higher Education. 2006;31(5):535-49.
16. Jafari Asl M, Chehrzed M, Ghanbari A. Quality of Educational Services from ViewPoint's of Nursing and Midwifery Students of Guilan University Based on Servqual Model. Research in Medical Education. 2014;6(1):50-8
17. Terziovski M, Samson D. The link between total quality management practice and organisational performance. International Journal of Quality & Reliability Management. 1999;16(3):226-37

'

 سن:           جنسیت: مذکر              مونث                   ترم تحصیلی:               رشته:                 مطالعه روزانه: یک ساعت            2- 3 ساعت             کمتر از نیم ساعت                 حضور روزانه در کتابخانه:  کمتر از یکساعت               بین 1-3 ساعت                   بیش از 3ساعت           سکونت: خوابگاه دانشجویی           منزل شخصی             تعداد کتاب دانشگاهی شخصی مرتبط با رشته: کمتر از 5 جلد                بین 6-12  جلد              بیش از 15 جلد