ارتباط نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی با دانسیته انرژی رژیم غذایی در کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان

نوع تغذیه در دوران کودکی یکی از تعیین کننده های مهم سلامت افراد در دوران بزرگسالی است. نتایج حاصل از مطالعات آینده نگر نشان داده اند که هم عوامل مرتبط با خانواده از جمله وضعیت اجتماعی - اقتصادی خانواده و نوع تغذیه کودک و عواملی نظیر وضعیت سلامت روان کودک می توانند خطر ابتلای وی را به اختلالات قلبی و عروقی و چاقی تحت تاثیر قرار دهند(2،1). به علاوه، در دهه های اخیر توجه زیادی به نقش رژیم غذایی به عنوان یک فاکتور محیطی اصلاح پذیر، در سال های اولیه زندگی و اثرات آن در طولانی مدت شده است.علاوه بر نقش ژنتیک، آگاهی، نگرش و عملکرد والدین در زمینه ی رفتار های تغذیه ای می تواند به مقدار قابل توجهی در شکل گیری الگوهای غذایی نوزادان و کودکان نقش داشته باشد، که این الگو ها حتی ممکن است تا دوران بزرگسالی ادامه یابند(3، 4). نشان داده شده است که تبعیت از الگوهای غذایی سالم در دوران کودکی با پروفایل متابولیکی مطلوب تر و کاهش بروز عوارض قلبی و عروقی در بزرگسالی همراه است(5، 6). بنابراین پایه ریزی رفتار های تغذیه ای سالم در کودکی وشناسایی عوامل تعیین کننده آن، جهت دست یابی به رژیم غذایی با کیفیت بالا و به دنبال آن، کاهش خطر بیماری های مزمن دوران بزرگسالی باید جزو اولویت های مهم سیستم بهداشتی جامعه در نظر گرفته شود.

 تغذیه با شیر مادر که به عنوان روش تغذیه ای مطلوب برای شش ماه اول زندگی نوزاد پیشنهاد شده است، با کاهش ریسک بروز اضافه وزن و چاقی و بعضی از بیماری های مزمن دوران بزرگسالی در ارتباط است. یافته های حاصل از مطالعات اخیر نشان میدهد که تغذیه با شیر مادر، ممکن است بر انتخاب های غذایی دوران کودکی اثر داشته باشد. بطوریکه بعضی مطالعات ارتباط مثبتی بین طول دوره تغذیه انحصاری با شیر مادر با مصرف میوه جات وسبزیجات و ارتباط معکوسی با مصرف نوشیدنی های شیرین شده در کودکان گزارش کرده اند(7، 8). تغذیه انحصاری با شیر مادر، نوزاد را در معرض مواجهه با طعم های مختلف در شیر مادر که منعکس کننده ترکیب مواد غذایی مصرفی مادر است، قرار می دهد. طعم های غذایی نقش مهمی در شکل گیری انتخاب های غذایی کودکان دارند، به طوری که نوزادان و کودکان بطور غریزی تمایل به طعم شیرینی وشوری دارند که این عامل، می تواند دلیلی بر پذیرش بیشتر مواد غذایی شیرین و شور در مقایسه با سایر مواد غذایی از جمله سبزیجات که فاقد طعم های فوق هستند، باشد. به نظر میرسد مواجهه مکرر نوزاد با طعم های مختلف از طریق شیر مادر منجر به آشنایی وی با طعم هایی علاوه بر طعم شیرینی و شوری شده و نهایتا ممکن است سبب پذیرش بیشتر غذاهای مختلف از جمله میوه جات و سبزیجات در دوره از شیرگیری و شروع تغذیه تکمیلی با غذاهای جامد شود. بدین طریق شیر مادر ممکن است در شکل گیری انتخاب های غذایی دوران کودکی و حتی تداوم الگوهای غذایی در دوره بزرگسالی نقش داشته باشد(4، 9، 10). با این حال بعضی مطالعات ارتباط معناداری بین تغذیه با شیر مادر با الگوهای غذایی و یا مصرف میوه جات و سبزیجات مشاهده نکردند (11).

مطالعات قبلی نشان داده اند که کودکان طعم های مربوط به غذاهای با دانسیته انرژی بالا نظیر نوشیدنی های شیرین شده و مواد غذایی پرچرب، را به طعم های مواد غذایی با دانسیته انرژی کم ترجیح می دهند. دانسیته انرژی رژیم غذایی که بصورت میزان انرژی دریافتی نسبت به گرم ماده غذایی مصرفی بیان می شود، وابسته به انتخاب های غذایی فرد است(4). شواهد قوی در ارتباط با نقش رژیم های با دانسیته انرژی بالا با بروز اضافه وزن و چاقی و همچنین اختلالات متابولیک وجود دارد(12). به نظر می رسد تغذیه با شیر مادر از طریق مواجهه با طعم های مختلف، می تواند بر پذیرش غذاهای با دانسیته انرژی پایین از جمله میوه جات و سبزیجات اثر بگذارد. همچنین پذیرش غذاهای مختلف تحت تاثیر شیر مادر، ممکن است منجر به افزایش تنوع رژیم غذایی کودک و به دنبال ان باعث افزایش کفایت مواد مغذی رژیم غذایی وی شود(10،4).

بر اساس جستجوی ما، تاکنون یک مطالعه به بررسی ارتباط تغذیه با شیر مادر با شاخص های کیفیت رژیم غذایی پرداخته است. در این مطالعه طول مدت تغذیه با شیر مادر با امتیاز تنوع غذایی بیشتر، بصورت مصرف تعداد اقلام غذایی بیشتر در روز بر اساس معیار های تعریف شده توسط راهنمای 'تغذیه سالم استرالیا' در کودکان دو ساله همراه بود(10). ولی تاکنون این ارتباط با سایر شاخص های کیفیت رژیمی نظیر دانسیته انرژی رژیم غذایی و کفایت مواد مغذی رژیم غذایی مورد مطالعه قرار نگرفته است. باید توجه شود که عمده مطالعات انجام شده در این زمینه در کشور های توسعه یافته بوده است و تاکنون مطالعه ای به بررسی این ارتباط در جوامع در حال توسعه بویژه منطقه خاورمیانه نپرداخته است. منطقه خاورمیانه به دلیل تغییر چشمگیر در وضعیت اجتماعی و اقتصادی، هم چنین تسریع شهرنشینی و مدرنیزه شدن در طی دهه های اخیر، تغییرات وسیعی را در زمینه الگوهای غذایی شاهد بوده است. بطوریکه بررسی الگوهای غذایی جمعیت نوجوانان کشور های منطقه از جمله ایران، نشان دهنده کیفیت پایین رژیم غذایی جمعیت مورد نظر بصورت دریافت مقادیر بالای شکر، گوشت ها، نوشیدنی های شیرین شده و غلات تصفیه شده و هم چنین دریافت کم ماهی، میوه جات، سبزیجات و غلات کامل است، که می تواند دلیلی بر افزایش نرخ شیوع بیماری های مزمن مرتبط با تغذیه در منطقه در طی دهه های اخیر باشد(13، 14)

با توجه به محدود بودن شواهد در زمینه ارتباط تغذیه با شیر مادر و رژیم غذایی کودکی و همچنین وجود نتایج متناقض گزارش شده توسط برخی مطالعات، مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط نوع تغذیه در دوران شیر خوارگی با دانسیته انرژی رژیم غذایی در گروهی از کودکان 7 تا 9 ساله شهر زاهدان انجام می شود.

سوالات:

 1)نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی در کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان چگونه است؟

2)میانگین دانسیته انرژی رژیم غذایی در کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان چقدر است؟

3)توزیع نمایه توده بدنی در کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان چقدر است؟

4)میانگین کل کالری دریافتی ، درشت مغذی ها و ریز مغذی ها در کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان چقدر است؟

فرضیات:

 1) نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی  با دانسیته انرژی رژیم غذایی کودکان 9_7 ساله شهر زاهدان ارتباط دارد .

2)دانسیته انرژی رژیم غذایی با نمایه توده بدنی در کودکان 9_7 ساله شهر زاهدان ارتباط دارد.

3)دانسیته انرژی رژیم غذایی با در یافت درشت مغذی ها وریز مغذی ها در کودکان 9_7 ساله شهر زاهدان ارتباط دارد.

تعیین ارتباط نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی با دانسیته انرژی رژیم غذایی در کودکان 9-7 شهر زاهدان

اهداف توصیفی:

1) تعیین نوع تغذیه در دوران شیر خوارگی در کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان.

2) تعیین میانگین دانسیته انرژی رژیم غذایی در کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان.

3)تعیین توزیع نمایه توده بدنی در کودکان 9-7 ساله شهرزاهدان. 

4)تعیین میانگین کل کالری دریافتی ، دریافت درشت مغذی ها و ریز مغذی ها در کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان.

 اهداف تحلیلی:

1)  تعیین ارتباط نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی  با دانسیته انرژی رژیم غذایی کودکان 9_7 ساله شهر زاهدان.

2)تعیین ارتباط دانسیته انرژی رژیم غذایی با نمایه توده بدنی در کودکان 9_7 ساله شهر زاهدان.

3)تعیین ارتباط دانسیته انرژی رژیم غذایی با در یافت درشت مغذی ها و ریز مغذی ها در کودکان 9_7 ساله شهر زاهدان.

----

تغذیه انحصاری با شیر مادر(Exclusive Breast Feeding) : بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت(WHO) به صورت تغذیه فقط با شیرمادر و نه دیگر غذا ها و نوشیدنی ها برای 6 ماه تعریف میشود. اما اجازه دریافت ORS و قطره وشربت  به نوزاد داده میشود(مواد معدنی و دارو ها) (16).

دانسیته انرژی (Energy Density): مقدار انرژی به ازای گرم ماده غذایی(17).

نمایه توده بدنی(BMI): بصورت نسبت وزن بدن(Kg)به مجذور قد(m2) محاسبه می شودو در کودکان بصورت Z-score نمایش داده می شود. منظور از مقادیر Z-score برای BMI در کودکان ، همان اندازه وزن تعدیل شده برای سن و جنسیت آن ها می باشد ( نام دیگر آن شاخص BMI برای سن می باشد) (18).

مقطعی ( از نوع توصیفی_  تحلیلی)

گروهی از کودکان 9-7 ساله مدارس ابتدایی شهر زاهدان که دارای معیار های ورود به مطالعه هستند.

الف) معیارهای ورود:

1. دارا بودن محدوده سنی بین 7 تا 9 سال
2. تمایل به همکاری در مطالعه و امضای رضایت نامه به وسیله والدین
3. عدم پیروی از رژیم غذایی خاص طی 6 ماه گذشته
4. دارا بودن پرونده بهداشتی کودک

ب) معیار خروج از مطالعه:

1- عدم تمایل به ادامه همکاری

2- ابتلا به بیماری های مزمن شامل( دیابت، کلیوی، گوارشی، ریوی ، سرطان، قلبی، اتوایمیون) همچنین بیماری هایی که نیاز به رعایت رژیم های ویژه دارند نظیر بیماری سلیاک

 با توجه به اینکه مطالعه ای در این خصوص پیدا نکردیم و در نظر گرفتن محدودیت های تحقیق شامل زمان، پرسنل و هزینه ها حجم نمونه 250 نفر برآورد می شود.

 نمونه گیری به روش چند مرحله ای شامل نمونه گیری طبقاتی(منطقه 1 و2 آموزش و پرورش شهر زاهدان) و در داخل طبقات به صورت تصادفی خوشه ای با توجه به جمعیت مدارس و مقطع ابتدایی انجام خواهد شد.

1) اطلاعات زمینه ای مربوط به مادر و کودک و اطلاعات مربوط به تغذیه با شیر مادر و وزن بدو تولد از طریق پرسشنامه اطلاعات عمومی و همچنین بررسی پرونده بهداشتی مادر  و کودک جمع آوری می شود.

2) جهت جمع آوری دریافت های غذایی کودکان ، از 3 پرسشنامه یادآمد 24 ساعته ( 2 روز عادی و 1 روز تعطیل در هفته) استفاده می شود 

3) جهت اندازه گیری وزن از ترازوی سکا  با دقت   100 grاستفاده می شود.

4)  قد بوسیله ی قدسنج با دقت 0.5 cm اندازه گیری می شود

این مطالعه مقطعی  روی (n=400) کودکان  7 تا 9 ساله مشغول به تحصیل در دبستان های شهر زاهدان  در سال 1396 که شرایط لازم را برای شرکت در مطالعه دارند انجام می شود. پس از انجام هماهنگی های لازم و دریافت مجوز از اداره آموزش و پرورش با مدیریت مدارس در نواحی مختلف شهر زاهدان  تماس گرفته می شود و پس از موافقت اولیه مدارس با حضور در مدارس از والدین دارای شرایط جهت شرکت در مطالعه دعوت به عمل می آید. همچنین از والدین جهت شرکت در جلسه توجیهی دعوت می شود. و اهداف طرح و روش اجرای مطالعه برای هریک از آنان توضیح داده خواهدشد. در صورت تمایل جهت شرکت در طرح رضایت نامه آگاهانه کتبی از آنان اخذ خواهدشد. همچنین شماره تماس آنان ثبت و جهت مراجعه و جمع آوری اطلاعات در فهرست برنامه زمان بندی قرار می گیرد.

جمع آوری اطلاعات زمینه ای:

اطلاعات مربوط به ( توزیع ویژگی های دموگرافیک و سلامتی مرتبط با کودک شامل سن، جنسیت، پایه تحصیلی، سن شروع تغذیه تکمیلی (به ماه)، میزان فعالیت بدنی و توزیع ویژگی های دموگرافیک و سلامتی مرتبط با والدین کودک شامل سن مادر، سطح تحصیلات مادر، نمایه توده بدنی مادر، استعمال دخانیات توسط والدین) با استفاده از پرسشنامه اطلاعات عمومی  و همچنین بررسی پرونده بهداشتی مادر وکودک جمع آوری می گردد.

ارزیابی نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی و  وزن هنگام تولد:

نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی و وزن هنگام تولد از طریق مصاحبه با مادر و  با استقاده از ازپرسشنامه اطلاعات عمومی جمع آوری وهمچنین بررسی پرونده بهداشتی کودک انجام می شود. در این مطالعه نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی به صورت مقابل دسته بندی می شود: 1. ، تغذیه انحصاری با شیر مادر(حداقل 6 ماه)  2. عدم تغذیه انحصاری با شیر مادر(تغذیه با فرمولا) 3. تغذیه مخلوط(شیر مادر+ فرمولا).

همچنین وزن هنگام تولد بصورت مقابل دسته بندی می شود: 1. کم وزن LBW)) کمتر از 2500 گرم ، 2. وزن نرمال  NBW) ) بین 2500 تا 4000 گرم و 3. وزن بالا (HBW): 4000 گرم و بالاتر.

ارزیابی دریافت های غذایی و دانسیته انرژی رژیم غذایی:

دریافت های غذایی کودکان طی 24 ساعت گذشته با تکمیل 3 پرسشنامه یادآمد 24 ساعته ( 2 روز عادی و 1 روز تعطیل در هفته) توسط یک کارشناس تغذیه از طریق مصاحبه حضوری با مادر کودک و کودک ارزیابی خواهد شد. در تکمیل این فرم ها از مادران  کودکان خواسته می شود تا تمام غذا ها و آشامیدنی هایی که فرزندشان در طول 24 ساعت مصرف کرده است را ذکر کنند. جهت کمک به افراد برای یادآوری دقیق تر مقادیر مواد غذایی خورده شده از ظروف و پیمانه های خانگی استفاده خواهد شد. میزان  کل کالری دریافتی روزانه و درشت مغذی ها و ریز مغذی های دریافتی با استفاده از نرم افزار Nutritionist 4   برای هر یک از پرسشنامه های یادآمد 24 ساعته بطور جداگانه محاسبه و نهایتا میانگین حاصل از 3 پرسشنامه یادآمد 24 ساعته در آنالیز آماری وارد خواهد شد.

تعیین دانسیته انرژی رژیم غذایی :

دانسیته انرژی رژیم غذایی هر فرد از تقسیم میزان انرژی دریافتی روزانه او(بر حسب کیلوکالری در روز) بر گرم غذای مصرف شده (به جز نوشیدنی ها)توسط وی در همان روز محاسبه می شود(19) .برای محاسبه گرم غذای مصرف شده در روز، از مجموع وزن غذاهای  به دست آمده  شامل غذاهای جامد و نیمه مایع (مثل ماست، سوپ)  استفاده می شود. در این  مطالعه وزن نوشیدنیها  محاسبه نخواهد شد.  زیرا بر اساس  مطالعات قبلی نوشیدنی ها درتعیین دانسیته انرژی مؤثر نیست (20). همچنین براساس مطالعات اپیدمیولوژیک  قبلی در نظرگرفتن دانسیته انرژی نوشیدنی ها ممکن است  موجب  بروز خطا    (Bias ) و  ضعیف شدن  ارتباط  دانسیته انرژی رژیم غذایی با متغیرهای مورد بررسی شده  و مشاهده ارتباط واقعی را دچار اشکال کند.علاوه بر این،  طبق یافته های یک مطالعه مروری، استفاده نکردن از وزن نوشیدنی ها موجب کمتر شدن اختلافها  در یافته ها شده و تفسیر نتایج را نیز تسهیل می کند)21). در این مطالعه میانگین دانسیته انرژی حاصل از 3 پرسشنامه یادآمد 24 ساعته جهت آنالیز آماری مورد استفاده قرار می گیرد.

ارزیابی فعالیت بدنی و اندازه های  تن سنجی:

پرسشنامه بین المللی فعالیت فیزیکی-فرم کوتاه (IPAQ-SF)  (International Physical Activity Questioner)جهت ارزیابی فعالیت فیزیکی درطول 7 روز گذشته استفاده می شودبرای هرنوع فعالیتی ،تناوب فعالیت (تعداد روزهای انجام شده درطول هفته) و مدت زمان انجام فعالیت (برحسب دقیقه یا ساعت) بطور تقریبی محاسبه شده و سپس در معادل متابولیک فعالیت مورد نظر ضرب می شود.معادل های متابولیک برای پیاده روی، فعالیت های متوسط،فعالیت های شدید به ترتیب 3/3 ،4 و 8 در نظرگرفته می شود.سپس میزان فعالیت فیزیکی برحسب Total MET بصورت معادل متابولیک مجموع تمام فعالیت های فیزیکی به ازای دقیقه در طول هفته  محاسبه می شود.

وزن با استفاده از ترازوی سکا با دقت  gr100  با حداقل لباس و بدون کفش اندازه گیری می شود. اندازه گیری قد با استفاده از قدسنج با دقت  cm0.5  بدون کفش انجام می شود.  برای محاسبه BMI مقدار وزن بر حسب کیلوگرم به مجذور قد بر حسب متر تقسیم میشود. BMI  کودکان به تفکیک سن و جنسیت و براساس معیارهای سازمان بهداشت جهانی (WHO) به صورتZ-score   تعریف می شود:

1. لاغر:

Z-score < -2

2.نرمال:

-2< Z-score < +1

3.اضافه وزن :

Z-score> +1

4.چاق :

Z-score > +2

جهت توصیف داده های کمی از میانگین و انحراف معیار، جهت توصیف داده های کیفی از فراوانی و درصد، جهت مقایسه میانگین ها (دانسیته انرژی) با نوع تغذیه در شیرخوارگی از آنالیز واریانس استفاده می شود.

براساس دفترچه

راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروه‌های آسیب‌پذیر

در جمهوری اسلامی ایران

فصل اول: کلیات

1- در پژوهش‌های علوم پزشکی نباید از افراد آسیب‌پذیر به‌عنوان آزمودنی ترجیحی استفاده شود و تنها در صورتی باید از این افراد در پژوهش استفاده شود که دلیل موجهی برای آن وجود داشته باشد.

2- افراد آسیب‌پذیر باید در تمامی مراحل طراحی و اجرا و گزارش پژوهش مورد حفاظت ویژه قرار بگیرند.

3- طراحی و اجرای پژوهش باید به‌گونه‌ای باشد که کرامت انسانی، احترام و تمامیت جسمانی و روانی این شرکت کنندگان رعایت و حفاظت شود.

4- در صورت ضرورتِ استفاده از افراد آسیب‌پذیر در پژوهش، باید تا حد ممکن افرادی به‌عنوان آزمودنی انتخاب شوند که درجات کم‌تری از آسیب‌پذیری را دارا باشند.

5- در پژوهش‌های غیر درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیب‌پذیر استفاده شود که نتایج پژوهش برای خود شرکت‌کننده یا سایر افرادی که به همان گروه آسیب‌پذیر تعلق دارند مفید باشد و خطر پژوهش برای هر شرکت‌کننده بیش از حد متعارف در زندگی روزمره نباشد.

6- در پژوهش‌های درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیب‌پذیر استفاده شود که نسبت فایده به زیان مورد انتظار برای خود آزمودنی به‌گونه‌ای باشد که انجام پژوهش را مبتنی بر منافع شخص آزمودنی توجیه کند.

7- داشتن تصمیم‌گیرنده‌ی جایگزین، ضرورت اخذ رضایت‌آگاهانه از خود آزمودنی را مرتفع نمی‌کند. در مورد افرادی که تصمیم‌گیرنده‌ی جایگزین (اعم از سرپرست قانونی) دارند، باید تا حد ممکن از خود فرد هم رضایت آگاهانه و آزادانه اخذ شود.

8- امتناع فرد از قبول یا ادامه‌ی شرکت در مطالعه را باید جدی گرفت و به آن احترام گذاشت.

فصل دوم: نوزادان و کودکان

2- هدف از پژوهش باید پیشبرد دانش در رابطه با سلامت نوزادان و کودکان یا ارتقای سلامت و مراقبت از این گروه باشد.

4- کودکان از نظر دارا بودن ظرفیت برای دادن رضایت به سه گروه سنی تقسیم می‌شوند:

زیر 7 سال، 7 تا 15 سال، و بالای 15سال.

2-4- در کودکان 7 تا 15 سال تمام، باید رضایت آگاهانه‌ی کتبی از سرپرست قانونی گرفته شود. هم‌چنین، باید متناسب با سطح درک و شناخت کودک، موافقت آگاهانه‌ی وی نیز اخذ شود. کودک حق دارد که اطلاعات لازم را در حد توانایی فهم خود دریافت کند، نظر خود را بیان کند و تصمیم بگیرد. روش‌های مورد استفاده برای ارائه‌ی اطلاعات و اخذ رضایت، باید متناسب با سن و قدرت فهم کودک باشد

5- در مورد کودکانی که بر طبق نظر مراجع قضایی حکم رشد گرفته‌اند، اخذ رضایت از خود فرد ضروری و کافی است.

6- اگر سن سرپرست قانونی کم‌تر از 18 سال باشد، تنها در صورتی می تواند به نیابت از کودک رضایت دهد که ظرفیت تصمیم‌گیری در ایشان محرز شود.

7- پژوهش بر نوزادان یا کودکان تنها در صورتی باید انجام گیرد که انجام آن پژوهش بر روی سنین بالاتر امکان‌پذیر نباشد یا توجیه اخلاقی برای انجام آن پژوهش بر روی کودکان وجود داشته باشد.

11- پژوهش‌هایی که مستقیماً سودی به کودکان و نوزادان شرکت‌کننده نرساند، در صورتی که باعث ایجاد منافع برای گروه کودکان و نوزادان شود اخلاقی محسوب می‌شود. البته با این شرط که ضرری را متوجه آزمودنی‌ها نکند.

13- ارزیابی خطر باید توسط تمامی افراد درگیر در پژوهش صورت گیرد که شامل سرپرستان قانونی، محققان، متخصصین درگیر، کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و خود کودک (در صورت امکان) می‌شود.

16- در پژوهش‌هایی که شامل پرسشگری - اعم از مصاحبه یا تکمیل پرسشنامه - اند، باید توجه داشت که احساس گناه، بدبینی یا نگرانی نامناسب در والدینی که مورد پرسشگری قرار می‌گیرند ایجاد نشود. برای این منظور، باید توضیحات لازم در ضمن اخذ رضایت آگاهانه ارائه شود.

17- نباید هیچ‌گونه هزینه‌ی مالی برای شرکت در پژوهش به کودکان یا سرپرست قانونی آنان پرداخت شود ولی هزینه‌هایی که در نتیجه‌ی شرکت در پژوهش متحمل شده‌اند باید پرداخت شود. دادن هدیه‌های کوچک و فاقد ارزش مالی بالا (مانند بسته کوچک مدادرنگی یا کاغذ رنگی یا میان وعده‌های ساده) به کودکان شرکت کننده در پژوهش از نظر اخلاقی ایرادی ندارد و تشویق می‌شود.

18- سرپرستان کودک این حق را دارند که در طی انجام پژوهش کودک خود را همراهی کنند.

19- سرپرستان کودک، در صورت تمایل، باید از فرصت کافی برای مشورت با بستگان، مراقبان بهداشتی و مشاورین مستقل در رابطه با شرکت در پژوهش، برخوردار شوند.

20- باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های سرپرستان کودک در طی پژوهش پاسخ مناسب داده شود.

21- اخذ رضایت آگاهانه از کودک و سرپرستان او ترجیحاً باید توسط شخص یا اشخاصی انجام گیرد که در تیم درمانی او مشارکت ندارند.

تغذیه انحصاری با شیر مادر، دانسیته انرژی رژیم غذایی،کودکان9-7 سال

1. Gonzalez A, Boyle MH, Georgiades K, Duncan L, Atkinson LR, MacMillan HL. Childhood and family influences on body mass index in early adulthood: findings from the Ontario Child Health Study. BMC Public Health 2012;12:755.

2. Laitinen TT, Pahkala K, Venn A, Woo JG, Oikonen M, Dwyer T, et al. Childhood lifestyle and clinical determinant of Adult ideal cardiovascular health : the Cardiovascular Risk in young  Finns Study, the Childhood Determinants of Adult Health Study, the Princeton Follow_Up study. Int J Cardiol. 2013;169(2):126-32

3. Mikkilä V, Räsänen L, Raitakari O, Pietinen P, Viikari J. Longitudinal changes in diet from childhood into adulthood with respect to risk of cardiovascular diseases: The Cardiovascular Risk in Young Finns Study. European journal of clinical nutrition. 2004;58(7):1038-45.

4. Scaglioni S, Arrizza C, Vecchi F, Tedeschi S. Determinants of children’s eating behavior. Am J Clin Nutr.2011;94(6):2006-11.

5. Jääskeläinen P, Magnussen CG, Pahkala K, Mikkilä V, Kähönen M, Sabin MA, et al. Childhood nutrition in predicting metabolic syndrome in adults. Diabetes Care. 2012;35(9):1937-43.

6. van de Laar  RJ , Stehouwer CD, van Bussel  BC, Prins MH, Twisk JW, Ferreira I. Adherence to a Mediterranean dietary pattern in early life is associated with lower arterial stiffness in adulthood : the  Amsterdam Growth and Health  Longitudinal Study. J Intern Med 2013 ; 237(1):79-93.

7. de Lauzon-Guillain B, Jones L,Oliveria A, Moschonis  G, Betoko A, Lopes C, et al. The influence of  early feeding practices on fruit and vegetable intake among preschool children in 4 European birth cohorts. Am J Clin Nutr 2013;98(3):804-12.

8. Perrine CG, Galuska DA, Thompson FE, Scanlon KS. Breastfeeding duration is associated with child diet at 6 years. Pediatrics 2014 ;134(1):50-5.

9. Grieger JA , Scott J, Cobiac L. Dietary patterns and breast-feeding in Australian children. Public Health Nutr 2011;14(11):1939-47.

10. Scott  JA , Chih TY, Oddy WH. Food variety at 2 years of age is related  to duration of  breastfeeding. Nutrients 2012;4(10):1464-74.

11. Soldateli B, Vigo  A, Giugliani  ER, Effect of pattern and Duration of Breastfeeding on the Consumption of fruits and vegetables among Preschool Children. PLoS One. 2016;11(2):e0148357.

12. Esmaillzade A, Boroujeni HK, Azadbakht L. Consumption of energy-dense diets in relation to cardiometabolic abnormalities among Iranian women. Public Health Nutr .2012 ;15(5):868-75.

13. Afshin A, Micha R, khatibzadeh S, Fahimi S, Shi P, Powles J, et al. the impact  of dietary habits and metabolic risk factors on cardiovascular and diabetes mortality in countries of the Middle East and North Africa in 2010: a comparative risk assessment analysis. BmJ Open . 2015 ;5(5):e006385.

14. Aljefree N, Ahmed F. Association between dietary pattern and risk of  cardiovascular disease among adults in the Middle East and North Africa region:  a   systematic review. Food Nutr Res 2015;59:27486.

15. Robinson S, Ntani G, Simmonds S, Syddall H, Dennison E, Sayer AA, et al. Type of milk feeding in infancy and health behaviours in adult life: findings from the Hertfordshire Cohort Study. British Journal of Nutrition. 2013;109(06):1114-22.

16. The optimal duration of exclusive breastfeeding. Report of an expert consultation.Geneva, WHO (document WHO/NHD/01.09, WHO/FCH/CAH/01.24) March 2001

17. Ledikwe JH, Blanck HM, Kettel Khan L, Serdula MK, Seymour JD, Tohill BC, Rolls BJ. Dietary energy density is associated with energy intake and weight status in US adults. Am J Clin Nutr. 2006 Jun;83(6):1362-8..   

18. Must A, Anderson SE. Body mass index in children and adolescents: considerations for population-based applications. Int J Obes (Lond). 2006 Apr;30(4):590-4.

19. Kant AK, Graubard BI. Energy density of diets reported by American adults: association with food group intake, nutrient intake, and body weight. Int J Obes 2005; 29: 950-6.

20. Ledikwe JH, Blanck HM, Khan LK,et al. Dietary energy density determined by eight calculation methods in a nationally representative United States population. J Nutr 2005; 135: 273-278.

21. Johnson L, Wilks DC, Lindroos AK, Jebb SA. Reflections from a systematic review of dietary energy density and weight gain: is the inclusion of drinks valid? Obes Rev 2009 ;10(6):681-92

پیوست(1)

پرسشنامه یادآمد خوراک 24 ساعته

عنوان طرح:  ارتباط نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی با دانسیته انرژی رژیم غذایی در کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان

نام و نام خانوادگی:.....                کد :.....                     تاریخ تکمیل فرم:....

پیوست(2):

پرسشنامه  بین المللی فعالیت فیزیکی

عنوان طرح:  ارتباط نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی با دانسیته انرژی رژیم غذایی کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان

ما قصد داریم درباره انواع فعالیت های بدنی که مردم به عنوان بخشی  از زندگی روزمره شان انجام می دهند، اطلاعات کسب کنیم. سؤالها در مورد زمان هایی خواهد بود که شما در طول 7 روز گذشته از نظر بدنی  فعال بوده اید. لطفاً به تک تک سؤال ها پاسخ دهید حتی اگر خود را فرد پر حرکت و فعالی به حساب نمی آورید. لطفاً فعالیت هایی را که در محل  کار، به عنوان بخشی از کار در منزل و ساختمان ، رفتن از جایی به جای دیگر، فعالیت هایی که به عنوان سرگرمی در اوقات فراغت و تمرین ورزشی انجام می دهید، همه را در نظر بگیرید . تمام فعالیت های شدید و متوسطی را که در طول 7 روز اخیر انجام داده اید، مدنظر قرار دهید.

فعالیت های شدید به فعالیت هایی گفته می شود که قدرت بدنی زیاد می خواهد و باعث می شود بسیار سریع تر از حالت عادی نفس بکشید. فعالیت های متوسط به فعالیت هایی گفته می شود که قدرت بدنی متوسطی  می خواهد و باعث می شود شما کمی تندتر از حالت عادی نفس بکشید. تنها آن فعالیت های بدنی که حداقل به مدت 10  دقیقه به صورت پیوسته طول کشیده اند، مدنظر قرار دهید.

1. در طول 7 روز اخیر چند روز آن فعالیت بدنی شدید مانند بلند  کردن اجسام سنگین، تمرینات ایروبیک (ورزش هوازی)، دویدن، شنای سریع  یا بالا رفتن از پله ها به عنوان بخشی از کارتان داشته اید؟

.............  روز در هفته

           فعالیت فیزیکی شدید وابسته به کار نداشته ام (مراجعه به سوال 3)

1. معمولا  چه مدت زمانی در چنین روزهایی برای انجام  این فعالیت های  بدنی شدید به عنوان بخشی از کار خود صرف کرده اید؟

................ ساعت در روز

................. دقیقه در روز

           نمی دانم/ مطمئن نیستم

1. در طول 7 روز اخیر چند روز آن فعالیت های بدنی متوسط مانند حمل بارهای سبک،جارو کردن، تمیز کردن شیشه های پنجره  به عنوان بخشی از کار خود انجام داده اید؟ لطفاً راه رفتن (پیاده روی) را به حساب نیاورید.

.............. روز در هفته

           فعالیت فیزیکی متوسط وابسته به کار نداشته ام (مراجعه به سوال 5)

1. معمولا چه مدت زمانی در چنین روزهایی برای انجام این فعالیت های بدنی متوسط به عنوان بخشی از کار خود صرف کرده اید؟

................ ساعت در روز

................. دقیقه در روز

            نمی دانم/ مطمئن نیستم

1. در طول 7 روز اخیر چند روز ، حداقل به مدت 10 دقیقه به صورت پیوسته پیاده روی داشته اید. این قسمت پیاده روی در محل کار، در خانه، برای رفتن از محلی به محل دیگر و هر نوع پیاده روی دیگر که  شما به عنوان تفریح، ورزش، تمرینات جسمانی یا در اوقات فراغت انجام  داده اید را شامل می شود.

.............. روز در هفته

             پیاده روی نداشته ام (مراجعه به سوال 7)

1. معمولا چه مدت زمانی در چنین روزهایی برای پیاده ‌روی صرف کرده اید؟

................ ساعت در روز

................. دقیقه در روز

            نمی دانم/ مطمئن نیستم

پیوست(3):

فرم رضایتنامه

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

دانشکده پزشکی

گروه علوم تغذیه

فرم رضایت آگاهانه

طرح پژوهشی :  ارتباط نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی با دانسیته انرژی رژیم غذایی کودکان 9-7 شهر زاهدان

 اینجانب تأیید می نمایم که پس از مطالعه برگه راهنمای طرح پژوهشی از اهداف و روش اجرای طرح و نحوه شرکت در آن آگاهی پیدا کرده ام و فرصت کافی برای پرسیدن سوال و دریافت پاسخ داشته ام.

اینجانب مطلع هستم که شرکت من در این مطالعه داوطلبانه است و در هر زمان که مایل باشم بدون ارائه هیچ دلیلی می توانم از مطالعه خارج شوم. مسلما  این موضوع تاثیری روی حقوق قانونی من نخواهد داشت.

اینجانب می  پذیرم که در مطالعه فوق الذکر شرکت نمایم.

نام و نام خانوادگی شرکت کننده:  ................................

   تاریخ:......................................................

     امضا .......................................................

نام و نام خانوادگی مجری طرح............................

تاریخ:......................................................................

پیوست (4):

پرسشنامه اطلاعات عمومی

عنوان طرح: ارتباط نوع تغذیه در دوران شیرخوارگی با دانسیته انرژی رژیم غذایی در کودکان 9-7 ساله شهر زاهدان

نام و نام خانوادگی: ............................................................                     کد:  ...................................

 جنسیت:   1) دختر           2) پسر                                        سن:  .........

پایه تحصیلی :   1) پایه اول            2) پایه دوم              3) پایه سوم

وزن کودک:  ...........(کیلو گرم)                                                 قد کودک:  ..............(سانتی متر)

نمایه توده بدنی کودک: ..........

1) لاغر   2)نرمال   3)اضافه وزن    4)چاق

سن معرفی غذای تکمیلی: ............                       سن مادر: ..............                             

سطح تحصیلات مادر: 1) کمتر از دیپلم                      2) دیپلم و بالاتر از دیپلم

وزن مادر: ...............(کیلو گرم)

قد مادر:  ...............(سانتی متر)

نمایه توده بدنی مادر: .......................

نوع تغذیه در دوران شیر خوارگی:

1. تغذیه انحصاری با شیر مادر (حداقل 6 ماه)
2. عدم تغذیه انحصاری با شیر مادر(تغذیه با فرمولا)
3.  تغذیه مخلوط(شیر مادر + فرمولا)

وزن هنگام تولد در کودک:  ................(کیلو گرم)

1)کمتر از 2500 گرم          2) بین 2500 تا 4000 گرم            3)بیشتر از 4000 گرم

استعمال دخانیات توسط والدین: 1)بله                    2)خیر

دریافت درشت مغذی ها            

دریافت ریز مغذی ها