بررسی اختلال عملکرد ریه در بیماران بالغ مبتلا به تالاسمی ماژور در بیمارستان علی اصغر زاهدان در سال 1396

بتا تالاسمی شایعترین کم خونی ارثی در دنیا و در منطقه ما می­باشد. که این بیماری یک اختلال ژنتیکی در تولید زنجیره­های بتا هموگلوبین است و منجر به عدم تعادل در ساختمان هموگلوبین حاصله و تخریب زودرس گلبولهای قرمز می­شود[1].

بیماران مبتلا به بتا تالاسمی از نظر شدت علائم بالینی به چهار گروه ناقل خاموش ( Silent Carrier)، ناقل (Carrier)، نوع بینابینی (Intermedia) و فرم شدید ( Major) تقسیم می­شوند[2].

بیماران مبتلا به تالاسمی با علائم کم­خونی شدید در سالهای اول تولد تظاهر می­یابند و نیاز به اقدامات درمانی سریع دارند. درمان این بیماران تزریق خون منظم است که باعث برطرف شدن کم­خونی شدید می­گردد ]3[؛ تزریق خون اگرچه برای بیماران تالاسمیک حیات­بخش محسوب می­شود اما خود دارای عوارض اجتناب ناپذیری است که مهمترین آنها افزایش بار آهن می­باشد[4]. از آنجاییکه که درمان تزریق خون تا آخر عمر برای این بیماران نیاز است، لذا اضافه بار آهن به مرور زمان در ارگانهای حیاتی مانند کبد، قلب، غدد آندوکرین و ریه رسوب نموده و باعث ایجاد عوارضی مثل سیروز، نارسایی قلبی و اختلال آندوکرین بصورت هایپو تیرویدیسم، هایپو گونادیسم و هایپو پاراتیروییدیسم می­شود[5,6].

اتیولوژی دقیق اختلال عملکرد ریوی در بیماران تالاسمی ماژور ناشناخته است؛ چندین مکانیسم پاتولوژی برای اختلال عملکرد ریه در این بیماران بررسی شده که شامل افزایش بار آهن، آلرژی و ارتباط با ترانسفوزیون می­باشد، اما هیچ کدام از آنها توصیف دقیقی از علت اختلال کارکرد ریوی ندارد [7-9]. نمای Restrictive در PFT، بعنوان پترن غالب در اکثر گزارش­ها بیان شده است [10-15].

در مطالعه بورلی و همکاران بر روی 52 بیمار تالاسمی ماژور در سال 2012، پترن غالب درگیری ریوی نمای Restrictive بود که این پترن در افراد مسن­تر و کوتاه قد شایع­تر بوده و در این گروه سطح سرمی فریتین در مقایسه با افرادی که عملکرد ریوی نرمال داشتند بالاتر بود[16].

در مطالعه Ozyoruk و همکارش، 49 بیمار تالاسمی ماژور که بصورت منظم خون دریافت می­کردند و هیچ سابقه­ای از بیماریهای مزمن ریوی نداشتند، ارتباط بین PFT و سن و BMI و هموگلوبین قبل از ترانسفوزیون و سطح سرمی فریتین ارزیابی شد. در افراد با سطح فریتین بیشتر از 2500 در مقایسه با افرادی که فریتین کمتر از 2500 داشتند، FVC و FEV1 کاهش یافته بود؛ و پارامترهایPEF با سن و BMI وابستگی منفی داشت[17].

در مطالعه دیگری که توسط Bora gulhan وهمکارانش در ترکیه انجام شده است26 بیمار تالاسمی ماژورکه تحت ترانسفوزیون مکرر خون قرار داشتند تحت PFT قرار گرفتند. پترن غالب نمای انسدادی بود و جنس مرد بعنوان یک ریسک فاکتور برای اختلال فانکشن ریه بیان گردید. بیماران تالاسمی ماژور این تحقیق علیرغم وجود تغییرات مهم در PFT ، اغلب فاقد علائم بالینی بودند. اختلال عملکرد ریوی با سطح  IL-8 , TGF- مرتبط بوده و ارتباط سایتوکانهای مختلف با پارامترهای مختلف PFT تاثیر سیستم ایمنی را بر اختلالات عملکرد ریوی نشان می­دهد[7].

در مطالعه ایی که در ایران در سال 1388 که توسط آذرکیوان وهمکارانش انجام شده است 139بیمار مبتلا به بتاتالاسمی بررسی شد.پس از معاینه بالینی و انجام رادیوگرافی قفسه سینه وABG   مورد PFT  قرار گرفتند. از 139 بیمار 85 بیمار مذکر و54 بیمار مونث بودند.104 بیمار تالاسمی ماژور و35بیمار تالاسمی اینترمدیا داشتند، متوسط سن آنها 21 سال بود و در شرح حال 128 بیمار هیچ شکایتی از نظر مشکلات تنفسی نداشتند. گرافی ریه در 112 بیمار گرفته شد که در 100 بیمار  طبیعی بود و در 12 بیمار گرافی ریه نمای غیر طبیعی داشت. در آزمایش گازهای خون شریانی میانگین اشباع اکسیژن 6/90 بود. متوسط میزان فریتین  1800 بود.در مورد نتایج تست PFT ، 101 بیمار الگوی محدودیتی  (Restrictive Pattern)  و 35 بیمار الگوی طبیعی و تنها 3 بیمار الگوی ( Combined Pattern) را نشان دادند. نتایج مطالعات فوق با طول مدت تزریق خون ارتباط معنی داری داشت ولی با میزان فریتین ارتباط معنی داری نداشت]3[.

در مطالعه ای که در ایران توسط Alyasin   و همکارانش در سال 2011  انجام شد، 50 بیمار مبتلا به تالاسمی ماژور انتخاب شده که 33 بیمار پسر و 17 بیمار دختر با میانگین سنی 48/12 سال بودند. متوسط زمان شروع ترنسفیوژن خون آنها 1/1 سال  و سطح فریتین آنها بین  1024  تا 6795  بود. این بیماران تحت PFT قرار گرفته و بین آنها 15 بیمار، PFT نرمال داشتند. 35  بیمار اختلال PFT ، بصورت Isolated یا Combined  داشتند؛ و ارتباط مستقیمی بین FEV1 و PEF با BMI  وجود داشت. پترن­ PFT متفاوتی در بیماران مشاهده شد که 6 بیمار (12%) نمای Restrictive  که 5 نفر از آنها FEV1  بین %70 تا 79% و یک نفر دیگرFEV1 بین 60% تا 69%  داشتند که هیچ کدام نوع شدید نبودند. 4 بیمار (%8) نمای obstructive  که 3 نفر از آنها FEV1  بین %60 تا 69% و یک نفر FEV1 کمتر از 60% داشتند. این بیماران از نظر بالینی بدون علامت بودند. 25 بیمار (50% ) بیماری راههای هوایی کوچک با پترن PFT مشابه داشتند؛ و هیچ کدام از 50 بیمار معیارهای تشخیصی آسم را نداشتند. در این تحقیق هیچ ارتباطی بین PFT و سن و جنس بیماران یافت نشد. از 35 بیمار با PFT غیر طبیعی 18 بیمار سطح سرمی فریتین بالای  3000 داشتند ولی رابطه مثبتی بین اختلال عملکرد ریه و سطح فریتین وجود نداشت. و همچنین ارتباط مشخصی بین سطح فریتین و پترنهای مختلف ریوی وجود نداشت[18] .

نظر به محدودیت اطلاعات شیوع اختلالات عملکرد ریوی در بیماران تالاسمی ماژور و تناقض نتایج برخی از آنها با یکدیگر  و با توجه به شیوع بالای این بیماری در استان سیستان و بلوچستان و در دست داشتن حجم نمونه کافی  در این مطالعه سعی می­گردد تا عملکرد ریوی را در این بیماران بررسی کنیم. نتایج این تحقیق در شناسایی بیماران تالاسمی فاقد علائم بالینی ریوی مفید خواهد بود که با تشخیص زودرس می­توان درمان مناسب را برای بیمار شروع کرده و از بروز عوارض شدید بالینی در بیمار جلوگیری کرد.

1. حجم با فشار بازدمی  ( FEV1) ثانیه اول دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند ، متفاوت است.
2. میانگین ظرفیت حیاتی با فشار ( FVC ) دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند، متفاوت است.
3. میانگین ظرفیت حیاتی  ( VC ) دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند، متفاوت است.
4. نسبت FEV1/FVC   دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند، متفاوت است.
5. حداکثر جریان بازدمی (PEF) دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند،  متفاوت است.
6. جریان بازدمی اجباری (FEF)  25%-75% دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند متفاوت است.
7. آیا بین سطح فریتین و نمای انسدادی در تست عملکرد ریوی ارتباطی وجود دارد؟
8. آیا بین سطح فریتین و نمای تحدیدی در تست عملکرد ریوی ارتباطی وجود دارد؟

تعیین  اختلال عملکرد ریوی در بیماران بالغ مبتلا به تالاسمی ماژور در بیمارستان علی اصغر زاهدان در سال 1396  

1. تعیین و مقایسه میانگین حجم با فشار بازدمی( FEV1) ثانیه اول دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند.
2. تعیین و مقایسه میانگین ظرفیت حیاتی با فشار ( FVC ) دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند.
3. تعیین و مقایسه میانگین ظرفیت حیاتی  ( VC ) دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند.
4. تعیین و مقایسه میانگین نسبت FEV1/FVC   دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند.
5. تعیین و مقایسه میانگین حداکثر جریان بازدمی (PEF) دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند.
6. تعیین و مقایسه میانگین جریان بازدمی اجباری (FEF)  25%-75% دربیماران تالاسمی ماژورکه سطح فریتین بیشتر وکمتر از 2500دارند.
7. تعیین ارتباط بین سطح فریتین و نمای انسدادی در تست عملکرد ریوی
8. تعیین ارتباط سطح فریتین و نمای تحدیدی در تست عملکرد ریوی

• دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
• کلیه مراکز درمانی ارائه دهنده خدماتدرمانی به بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور

تالاسمی ماژور:

تالاسمی ماژور یک اختلال در سنتز هموگلوبین بوده که باعث اختلال رهایی اکسیژن در بافت­ها می­شود و در نهایت منجر به خونسازی غیر موثر و تجمع آهن در سراسر بدن می­گردد. بیماران مبتلا معمولاً برای نگهداری هموگلوبین در سطح قابل قبول مجبور به استفاده از محصولات خونی بصورت تزریق­های مکرر خون می­باشند که این خود منجر به تجمع آهن در سراسر بدن خواهد شد.

عملکرد ریوی:

بررسی عملکرد ریوی توسط دستگاه Spirometry  انجام می شود . این بررسی به منظور تعیین بیماریهای انسدادی  ریه مانند آسم ، COPD و برونشکتازی مورد استفاده قرار می گیرد.

اندازه های گزارش شده در این بررسی عبارتند از :

• ظرفیت حیاتی VC (Vital Capacity) :

حداکثر حجم هوایی است که می توان پس از یک دم عمیق به بیرون فرستاد.

• ظرفیت حیاتی اجباری و پر فشار FVC (Forced Vital Capacity) :

حجم هوایی است که بعد از یک دم عمیق می توان با شدت هر چه بیشتر و با حداکثر توان از ریه ها خارج کرد.

• حجم زمانهای بازدمی اجباری FEV (Expiratory Volume Forced) :

عبارت است از حداکثر حجم هوایی که ممکن است در یک زمان خاص حین بازدم از ریه ها خارج شود.

•  (Expiratory Volume in First Second Forced) :

مقدار گازی است که طی اولین ثانیه بازدم اجباری و پر فشار که از TLCشروع می شود از ریه ها خارج می گردد.

•  FVC / FEVı:

عبارت است از کسری از ظرفیت حیاتی که می توان آن را در ثانیه اول در طی بازدم از ریه خارج کرد.

•  (Maximum Ventilatory Volume) : 

به حداکثر تنفس ارادی به صورت سریع و عمیق در یک زمان مشخص اطلاق می شود. گاهاً به این وضعیت حداکثر ظرفیت تنفسی (MBC) گفته می شود. زمان انجام این تست بیش از 12 ثانیه و کمتر از 15 ثانیه بوده و به صورت لیتر بر دقیقه گزارش می شود.

• ( Peak Expiratory Flow) :  

حداکثر سرعت بازدم هر شخص که بوسیله peak flow meter اندازه گیری می­شود

• FEF 25-75% (Forced Expiratory Flow) :    

      سرعت جریان هوای خروجی از ریه در وسط یک بازدم اجباری

توصیفی تحلیلی ( مقطعی)

بیماران بالغ مبتلا به تالاسمی ماژور که جهت دریافت خون به بخش تالاسمی بیمارستان علی اصغر در سال 1396 مراجعه می کنند.

معیار ورود:

ابتلا به تالاسمی ماژور

سن بالای 17 سال

دریافت ترانسفوزیون منظم و مکرر خون

رضایت به انجام PFT

معیار خروج:

در صورتی که هر کدام از موارد زیر بیماران انتخابی مبتلا به تالاسمی ماژور وجود داشته باشد این بیماران وارد مطالعه نخواهند شد و از مطالعه حذف می گردند.

1. وزن کمتر از 30 کیلوگرم: اگر وزن بیمار کمتر از 30 کیلوگرم باشد از مطالعه خارج میشود.
2. سابقه بیماریهای زمینه ای ریوی شناخته شده مثل آسم و COPD ، سل و ..
3. عدم رضایت به انجام PFT
4. ابتلا به اختلالات نورو ماسکولار: این اختلالات ممکن است باعث درگیری ریوی و کاهش ظرفیت ریوی شده و مستقل از تاثیر فریتین در ریه باعث اختلال در پارامترهای PFT شود و در مطالعه خطا ایجاد ماید.
5. سابقه قبلی جراحی قفسه سینه یا شکم: این اختلالات ممکن است باعث درگیری ریوی و کاهش ظرفیت ریوی شده و مستقل از تاثیر فریتین در ریه باعث اختلال در پارامترهای PFT شود و در مطالعه خطا ایجاد ماید.
6. ابتلا به عفونت ریوی حاد: این اختلالات ممکن است باعث درگیری ریوی و کاهش ظرفیت ریوی شده و مستقل از تاثیر فریتین در ریه باعث اختلال در پارامترهای PFT شود و در مطالعه خطا ایجاد ماید.

جهت مقایسه میانگین متغییر FEV1  در هر دو گروه، سطح فریتین ( 2500<   یا   2500>  ) ، بر اساس رابطه زیر]20[و بر اساس مطالعات قبلی  [19]،  حجم نمونه برابر 38 نفر برای هر گروه برآورد می­گردد.

بیماران بر اساس معیارهای ورود و خروج بصورت در دسترس انتخاب خواهند شد.

فرم اطلاعاتی( شامل مشخصات دموگرافیک بیماران و نتیجه آزمونهای عملکرد ریوی)

بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور که تحت ترانسفوزیون منظم خون قرار دارند جهت بررسی عملکرد ریوی مورد ارزیابی قرار می­گیریند.

پس از تصویب طرح و هماهنگی با بخش تالاسمی بیمارستان علی اصغر جمع آوری نمونه ها  و اندازه گیریها به شرح زیر انجام خواهد گردید:

 بیماران بر اساس معیارهای ورود (ابتلا به تالاسمی ماژورسن بالای 17 سال ، ترانسفوزیون منظم خون، توانایی انجام  PFT  رضایت بخش و سطح فریتین ( 2500<   یا   2500>  )) و معیارهای خروج ) سابقه بیماریهای زمینه ای ریوی شناخته شده مثل آسم و COPD ، سل و ..، ابتلا به بیماری کاردیو واسکولار ، ابتلا به اختلالات  نورو ماسکولار، سابقه قبلی جراحی قفسه سینه  یا شکم) بصورت در دسترس تا تکمیل حجم نمونه  وارد مطالعه خواهند شد.

پس از توضیحات لازم در مورد اهداف و روش پژوهش و کسب رضایت آگانه ، مشخصات دموگرافیک بیماران در فرم اطلاعاتی ثبت شده و  سپس شرح حال و معاینه فیزیکی، اندازه­گیری فریتین سرم و گرافی قفسه سینه انجام می­شود. بیماران بر اساس میزان فریتین به دو گروه 30 نفره تقسیم می­شوند( سطح فریتین بیشتر از2500   و کمتر از  2500) که هر دو گروه  تحت اسپیرومتری قرار  خواهند گرفت. نتایج اسپیرومتری در فرم اطلاعاتی ثبت می گردد و به نرم افزار  SPSS   نسخه 20 منتقل شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت..

مشخصات دستگاه اسپیرومتری مورد استفاده عبارتست از :..................؟.................... و پارامترهای مورد اندازه گیری شامل FEV1,FVC,VC  ،  نسبت FEV1/FVC  ، PEF و FEF 25%-75% خواهد بود.

بخش توصیفی نتایج از طریق جداول توزیع فراوانی ، میانگین، انحراف معیار،  درصد ، دامنه اطمینان 95%  بیان خواهد شد و برای تحلیل نتایج از آزمون Student- T Test   استفاده خواهد شد. سطح معنی داری آزمونها 0.05  در نظر گرفته می شود.

کدهای اخلاقی زیر   مربوط به در پژوهشهای علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران  ، رعایت خواهند شد:

1. هدف اصلی هر پژوهش ‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
7. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
8. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.
9. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد.
10. ‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
11. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
12. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
13. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
14. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
15. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
16. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
17. در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.
18. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
19. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.
20. برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.
21. از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.
22. در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.
23. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
24. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
25. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
26. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
27. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
28. ‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
29. ‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
30. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری بعضی از بیماران که سعی خواهد شد با توضیح در مورد روش مطالعه و جزئیات اسپیرومتری ، مشارکت بیماران افزایش یابد.

Thalassemia Major, Pulmonary Function Tests, Ferritin

تالاسمی ماژور، تستهای عملکرد ریوی، فریتین

1. Rund, D. & Rachmilewitz, E. (2005) b-thalassemia. New England Journal of Medicine, 353, 1135–1146.
2. Beatrix wonke. Clinical management of Beta thalassemia Major. Semin Hemato 2001; 38: 350-9.
3. آزیتا، بسته جامع خدمات درمانی در بیماران تالاسمی :وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی ، چاپ اول، تهران، انتشارات  آرویچ، 1385، 17-7.
4. Rabbani A, Azarkeivan A, Farhadi LM, Korosdari Gh. Clinical Evaluation of 413 Thalassemic patients. The Journal of Tehran Faculty of Medicine 2000; 3(58): 35-41.
5. Galanello, R. & Origa, R. (2010) Beta-thalassemia. Orphanet Journal of Rare Diseases, 5 BioMed Central, 11.
6. McDonagh KT, Nienhuis WA. The thalassemias. In: Nathan DG, Oski FA, editors. Hematology of Infancy and Childhood, Vol. 1. Philadelphia, PA, W.B. Saunders, 1993: 838–9.
7. Gulhan B, Yalcin E, Unal S, et al.. Effects of blood transfusion on cytokine profile and pulmonary function in patients with thalassemia major. Clin Respir J. 2014. [Epub ahead of print].
8.  Keens TG, O’Neal MH, Ortega JA, et al.. Pulmonary function abnormalities in thalassemia patients on a hypertransfusion program. Pediatrics. 1980;65:1013–1017.
9.  Li AM, Chan D, Li CK, et al.. Respiratory function in patients with thalassaemia major: relation with iron overload. Arch Dis Child. 2002;87:328–330.
10. Carnelli V, D’Angelo E, Pecchiari M, et al.. Pulmonary dysfunction in transfusion-dependent patients with thalassemia major. Am J Respir Crit Care Med. 2003;168:180– 184.
11. Piatti G, Allegra L, Ambrosetti U, et al.. Beta-thalassemia and pulmonary function. Haematologica. 1999;84:804-808.
12. Abu-Ekteish FM, Al-Rimawi HS, Al-Ali MK, et al.. Pulmonary function tests in children with beta-thalassemia major. Chron Respir Dis. 2007;4:19–22.
13.  Kanj N, Shamseddine A, Gharzeddine W, et al.. Relation of ferritin levels to pulmonary function in patients with thalassemia major and the acute effects of transfusion. Eur J Haematol. 2000;64:396–400
14. Parakh A, Dubey AP, Chowdhury V, et al.. Study of pulmonary function tests in thalassemic children. J Pediatr Hematol Oncol. 2007;29:151–155.
15. Tai DY, Wang YT, Lou J, et al..  Lungs in thalassaemia major patients receiving regular transfusion. Eur Respir J. 1996;9:1389–1394
16. Evangelia Bourli, Meropi Dimitriadou, Marina Economou, Efthimia Vlachaki, Athanasios Christoforidis, Eleni Maratou, Ioannis Stanopoulos, Paraskevi Argyropoulou, and Victor Aivazis. Restrictive Pulmonary Dysfunction and Its Predictors in Young Patients With b-Thalassaemia Major. Pediatric Pulmonology. 2012. 47:801–807
17. Ozyoruk, Derya ; Misirlioglu, Emine D. Pulmonary Functions in Children With Thalassemia Major. Journal of Pediatric Hematology/Oncology. 2015. 37(8). 605–610
18. Alyasin S, Moghtaderi M, Amin R, et al.. Pulmonary function test in transfusion-dependent beta-thalassemia major patients: a pilot study. Pediatr Hematol Oncol. 2011;28:329–333.
19. Guidotti F, Piatti G, et al.. Pulmonary dysfunction in thalassaemia major: is there any relationship with body iron stores?. British Journal of Haematology. 2016: 309–314
20. شهاب جهانلو، علیرضا، راهنمای گام به گام در تحقیقات علوم پزشکی و بهداشت، چاپ اول، تهران، انتشارات دریا، 1389، 40-50

نظر به محدودیت اطلاعات شیوع اختلالات عملکرد ریوی در بیماران تالاسمی ماژور و تناقض نتایج برخی از آنها با یکدیگر  و با توجه به شیوع بالای این بیماری در استان سیستان و بلوچستان و در دست داشتن حجم نمونه کافی  در این مطالعه سعی می­گردد تا عملکرد ریوی را در این بیماران بررسی کنیم. نتایج این تحقیق در شناسایی بیماران تالاسمی فاقد علائم بالینی ریوی مفید خواهد بود که با تشخیص زودرس می­توان درمان مناسب را برای بیمار شروع کرده و از بروز عوارض شدید بالینی در بیمار جلوگیری کرد.

جهت انجام آزمایش فریتین نیاز به خون گیری دارد.

تشخیص زودهنگام اختلالات ریوی در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور و درمان آنها

آزمون این طرح هیچ گونه عوارضی ندارد

ندارد

هزینه  کمتر ازسقف مجاز دانشکده پزشکی است. از بیمار هیچ گونه هزینه ای اخذ نمیگردد.

ندارد

اطلاعات محرمانه بوده و فقط در اختیار خود بیمار قرار میگیرد.

در صورت سوال با شماره  33295607 بیمارستان علی ابن ابیطالب، کرسی داخلی یا با شماره همراه 09129372456 تماس حاصل فرمایید.

بیمار حق نپذیرفتن یا انصراف دارد و می تواند از شرکت در آزمون امتناع نماید.

رضایت نامه از بیمار اخذ میگردد.

فرم اطلاعاتی بیماران به پیوست می باشد.