بررسی غلظت فلزات سنگین(کادمیوم- سرب- کروم) در شبکه آب آشامیدنی شهر زاهدان در سال 1396

دسترسی به آب آشامیدنی سالم یکی از شاخص‌های بهداشتی تعیین شده توسط سازمان بهداشت جهانی است و به عنوان مهم‌ترین منبع حیاتی محسوب می‌شود و اهمیت به سزایی در زندگی انسان‌ها دارد(1, 2). امروزه علاوه برآلودگی میکروبی، آلودگی شیمیایی نیز یکی از مسائل مهم در بحث بهداشت آب می باشد در این میان فلزات سنگین نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند(1, 3). جدول تناوبی فلزات گروه 3 تا 16 ازتناوب  4به بعد را فلزات سنگین می‌گویند. این فلزات ترکیبات معدنی با دانسیته بالا و مسمومیت در غلظت کم هستند که وزن مخصوص آنها 4تا5 برابر آب میباشد(4). آلودگی منابع آب به فلزات سنگین از آنجایی که این فلزات در محیط زیست پایدارند و برای موجودات زنده سمی می باشند و تمایل دارند در بافت های گیاهی و جانوری تجمع یابندیکی از مشکلات محیطی جدی در چند دهه ی اخیر می باشد(5)، فلزات سنگین از راه های مصنوعی مثل فاضلاب کشاورزی و کارخانجات، استخراج معادن و آب های  جمع آوری شده سطحی و... وراه های طبیعی مثل بارندگی و حل شده نمک های محلول وارد مخازن آب می شوند(1, 4, 6). خوردگی لوله ها نیز یکی از عوامل مهم مربوط به افزایش غلظت فلزات سنگین در لوله های شبکه توزیع می باشد(7). به طور طبیعی بعضی فلزات سنگین به مقدار ناچیز برای سلامتی انسان مفید است و در رژیم‌های غذایی وجود دارد اما اگر غلظت آنها بیشتر از حد طبیعی شود پس از ورود به زنجیره غذایی و نهایتا بدن انسان ها باعث ایجاد اثرات سمی وخطرناکی خواهد شد(8). انسان‌ها ممکن است از طریق خوردن ویا استنشاق در معرض این فلزات قرار بگیرند(9). فلزات سنگین اثرات مختلفی روی انسان میگذارند ازجمله موجب اختلال در وظایف ارگان‌های بدن به ویژه اختلالات عصبی، اثرات نامطلوب بهداشتی و فیریولوژیکی متعدد، سرطانزایی، اختلالات ژنتیکی و عوارض ناقص الخلقه زایی، کاهش رشد، افزایش مرگ و میر و فشارخون بالا و... می گردند(10, 11). فلزات سنگینی که نسبت به سایر فلزات خطرناک تر هستند شامل آرسنیک، سلنیوم، نقره، جیوه، سرب، کروم و کادمیوم می‌باشد(1, 9). که از بین این فلزات سنگین، فلزات سرب، کادمیوم، کروم  به دلیل فراوانی در منابع آب و خوردگی از جدار لوله‌های آب از اهمیت ویژه ای برخوردار می‌باشند. درمطالعه‌ای که تحت عنوان بررسی غلظت فلزات سنگین(کروم,کادمیوم, سرب) درآب آشامیدنی شهر مشهد درسال 1390 توسط علیدادی وهمکارانش انجام شد نتایج نشان داد در برخی مناطق غلظت سرب به میزان اندک از استاندارد بالاتر ومیزان غلظت فلزات کروم وکادمیوم درحداستاندارد میباشد(1).  

کادمیوم: در مواقعی که آب آشامیدنی خیلی سبک باشد در اثر خوردگی لوله ها مقداری کادمیوم وارد آب می شود، ظروف سرامیکی و یا فلزی نیز می توانند مقداری کادمیوم وارد آب کنند، از جمله عوارض کوتاه مدت مصرف کادمیوم، تهوع، استفراغ، اسهال و انقباض عضلات، اختلال حواس و تشنج و شوک است و آثار طولانی مدت مصرف کادمیوم صدمه دیدن کلیه ها و کبد و استخوان و خون می باشد(12).

کروم:ترکیبات کروم اثرات مخربی روی بافت های بدن انسان دارد که از جمله آثار سوء آن در کوتاه مدت التهاب و سوزش دهان، بینی، ریه ها و التهاب پوست و ایجاد مشکلات در هضم غذا و آسیب دیدن کلیه ها و کبد می باشد. استنشاق این فلز در دراز مدت می تواند باعث ایجاد سرطان شود(12, 13).

سرب:10تا20درصد آلودگی های سربی در اثرآب آشامیدنی می باشد.  سرب باعث آسیب جدی مغزی مثل عقب ماندگی، اختلالات رفتاری، مشکلات حافظه، تغییرات خلقی می‌شود. اثر مهم سرب اختلال درنمو عصبی کودکان می باشد. درافراد بزرگسال نیز می تواند فشارخون را افزایش دهد. انتقال سرب ازمناطق دور دست یکی از راه های مواجهه با سرب است(14).

همچنین مطالعه‌ای که با عنوان بررسی میزان آلودگی فلزات سنگین (مس, سرب, روی, کادمیوم, آهن, منگنز) در منابع تامین‌کننده‌ی آب شرب شهر نورآباد لرستان توسط خرم آبادی وهمکارانش درسال1395 انجام شد نتایج حاکی ازآن بود که بعضی ازفلزات درشبکه توزیع بیشتراز حداستاندارد بوده ولی درمنابع آب غلظت این فلزات پایین تر از استاندارد می باشد(2).

بنابراین این مطالعه با هدف تعیین غلظت فلزات سنگین(کادمیوم- سرب- کروم) در شبکه آب آشامیدنی شهر زاهدان در سال 1396 انجام خواهد گرفت.

1. آیا میزان فلز کروم در شبکه آب آشامیدنی شهر زاهدان در حد استاندارد می باشد؟
2. آیا میزان فلزکادمیوم در شبکه آب آشامیدنی شهر زاهدان در حد استاندارد می باشد؟
3. آیا میزان فلز سرب در شبکه آب آشامیدنی شهر زاهدان در حد استاندارد می باشد؟

تعیین غلظت فلزات سنگین(کادمیوم- سرب- کروم) در شبکه آب آشامیدنی شهر زاهدان در سال 1396

1. تعیین میزان غلظت فلز کروم در آب آشامیدنی شهر زاهدان در سال 1396 و مقایسه آن با استاندارد های موجود
2. تعیین میزان غلظت فلز کادمیوم در آب آشامیدنی شهر زاهدان در سال 1396 و مقایسه آن با استاندارد های موجود
3. تعیین میزان غلظت فلز سرب در آب آشامیدنی شهر زاهدان در سال 1396و مقایسه آن با استاندارد های موجود

تصفیه خانه شهر زاهدان- سازمان محیط زیست-شرکت آب و فاضلاب

ندارد

توصیفی- مقطعی

آبهای موجود در شبکه توزیع آب آشامیدنی شهر زاهدان

شبکه توزیع شهر زاهدان براساس منابع تامین کننده آب به سه منطقه تقسیم می شود و از هر منطقه  پنج نمونه برداشته می شود به طوری که تمام سطح شهر را پوشش دهد.

تصادفی ساده

 پس از جمع آوری نمونه ها غلظت فلزات سنگین با استفاده از دستگاه جذب اتمی تعیین خواهد شد.

این مطالعه توصیفی-مقطعی می باشد که نمونه برداری در فصل تابستان از شبکه توزیع آب آشامیدنی شهر زاهدان در طول روزهای مختلف انجام می شود نمونه برداری به صورت تصادفی از نقاط مختلف منطقه های تعیین شده توسط ظروف پلی اتیلن اسیدی شده انجام می شود به طوری که در قسمت بالایی بطری ها هیچ گونه هوایی وجود نداشته باشد. pH نمونه های آب در محل نمونه برداری توسط pHمتر اندازه گیری می شود و سپس نمونه ها به آزمایشگاه شیمی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان انتقال می یابد. روش نمونه برداری و نگهداری نمونه ها طبق روش های استاندارد صورت می گیرد. جهت آماده سازی نمونه ها ابتدا با استفاده از اسید نیتریک pH به زیر 2 رسانده می شود  و پس از آن نمونه در حمام بن ماری در دمای زیر نقطه جوش حرارت داده می شود تا به حجم مورد نظر(25 میلی لیتر) برسد سپس بعد از سرد شدن نمونه ها از فیلتر عبور داده می شود و در دستگاه تزریق می گردد. میزان فلزات سنگین موردنظر کروم،کادمیوم و سرب با استفاده از دستگاه جذب اتمی  سنجیده می شود به منظور قرائت نمونه ها، باید برای هر فلز محلول استاندارد و سپس منحنی استاندارد تهیه شود.

پس از تعیین غلظت فلزات با استفاده از نرم افزار آماری spss داده ها تجزیه و تحلیل می شود و نتایج به دست آمده با معیارها و استانداردهای ملی و بین المللی آب شرب استانداردEPA ، استانداردWHO  و استاندارد ایران مقایسه خواهد شد.

ندارد

هزینه بالای اندازه گیری غلظت فلزات سنگین، راه حل: کاهش هزینه و تخفیف برای دانشجویان و اساتید

دردسترس نبودن نقشه شبکه آبرسانی، راه حل: حمایت مسئولین از طرح و همکاری بیشتر شرکت آب و فاضلاب

فلزات سنگین- کادمیوم-سرب- کروم-شبکه آب آشامیدنی-شهرزاهدان

1.     Alidadi H, Peiravi R, Dehghan AA, Vahedian M, Haghighi HM, Amini A. Survey of heavy metals concentration in Mashhad drinking water in 2011. Razi Journal of Medical Sciences. 2013;20(116):27-34.

2.     Khoramabadi GS, Dargahi A, Tabandeh L, Goodini H, Mostafaei P. The study of pollution of heavy metals (copper, lead, zinc, cadmium, iron, and manganese) in resources Lorestan Nurabad drinking water supply in 1392. Lorestan University of Medical Sciences Journal. 1395;18(2):13-22.

3.     Hou D, He J, Lü C, Ren L, Fan Q, Wang J, et al. Distribution characteristics and potential ecological risk assessment of heavy metals (Cu, Pb, Zn, Cd) in water and sediments from Lake Dalinouer, China. Ecotoxicology and environmental safety. 2013;93:135-44.

4.     Miranzadeh.M.B, Mahmoodzadeh.A.A, Hasanzadeh.M, Bigdeli.M. Concentrations of Heavy Metals in Kashan Water Distribution Network in 2010. journal of health and hygiene. 2011;2(3):56-66.

5.     Saçmaci Ş, Kartal Ş, Sacmaci M. Determination of Cr (III), Fe (III), Ni (II), Pb (II) and Zn (II) ions by FAAS in environmental samples after separation and preconcentration by solvent extraction using a triketone reagent. Fresenius Environ Bull. 2012;21(6):1563-70.

6.     Buragohain M, Bhuyan B, Sarma HP. Seasonal variations of lead, arsenic, cadmium and aluminium contamination of groundwater in Dhemaji district, Assam, India. Environmental monitoring and assessment. 2010;170(1-4):345-51.

7.     Ebrahimi A, Kamarehie B, Asgari G, Mohammadi AS, Roshanaei G. Drinking Water Corrosivity and Sediment in the Distribution Network of Kuhdasht, Iran. journal of health research. 2012;8(3):480-6.

8.     Fini AA, Razmand N, Zamani A. Evaluation of heavy metal concentrations (Zn, Cd, Pb) in drinking water wells

in the rural areas of Bandar Abbas, Iran. Hormozgan University of Medical Sciences. 2013;18(3):239- 45.

9.     ParahamG, AminMM, EhteshamiM, SadatAM, EbrahimiA, EhteshamiMG, et al. Determination of distribution pattern of

the heavy metal concentrations in the potable network of Gachsaran by Geographical Information System (GIS). Armaghane Journal. 2013;18(9):746-56.

10.   Biglari H, Dhshyby A. Spatial distribution of heavy metals arsenic, cadmium, chromium and lead in groundwater city

Zahedan. Tabriz University of Medical Sciences. 2013.

11.   ShokrzadehM, RokniMA, Galstvan. Lead, Cadmium, and Chromium Concentrations in Irrigation Supply of/and Tarom Rice in Central Cities of Mazandaran Province-Iran. J Mazandaran Univ Med Sci. 2013;23(98):234-42.

12.   Nahid P, Moslehi P. Heavy Metals Concentrations on Drinking Water in Different Aeras of Tehran as ppb and Methods of Remal Them. Iranian Journal of Nutrition Sciences & Food Technology. 2008;5(1):29-35.

13.   Shahryari T, Moashery BN, Sharifzadeh GR. Concentrations of chromium and copper in the ground water and drinking water distribution network of Birjand, 2009-2010. Journal of Birjand University of Medical Sciences. 2011;17(4):62-7.

14.   Malakootian M, Khashi Z. Heavy metals contamination of drinking water supplies in southeastern villages of Rafsanjan plain: survey of arsenic, cadmium, lead and copper. journal of health in the field. 2014;2(1):1-9.

ندارد