بررسی اختلالات خواب در کارکنان شیفت کار شاغل در بیمارستان های شهر زاهدان

خواب نیازی است که در زندگی انسان از اهمیت بسزایی برخوردار است. بدون خواب کافی توانایی تمرکز حواس، قضاوت و انجام فعالیت های روزمره کاهش و تحریک پذیری افزایش می یابد. (1) خواب یکی از مهم ترین سیکل های شبانه روزی و یک الگوی پیچیده ی زیست شناختی است. خواب برای حفظ تعادل و توازن جسمانی و روانی انسان لازم است و اختلال خواب اغلب نشانه ی اولیه یک بیماری روانی است. (2) خواب یکی از عوامل مهم مؤثر بر سلامتی است. خواب آلودگی یکی از مشکلات شایع در بین شاغلین نوبت کار می باشد که به عنوان نشانه ای از اختلال خواب است و به نوبه ی خود به سلامت عمومی شاغلین را نیز تحت تأثیر خود قرار می دهد (3).

بی خوابی از جمله شایع ترین اختلالات خواب می باشد که به صورت اشکال در شروع یا دوام خواب یا فقدان خوابی که نیروبخش و خستگی زداست مطرح می شود. عوامل مختلفی می توانند در ایجاد بی خوابی نقش داشته باشند، از جمله وجود یک تجربه اضطراب انگیز یا انتظار تجربه ای مضطرب کننده، سوگ و فقدان یا هرگونه تغییر عمده در زندگی و گاهی دوره های شدید بیماری روانی و افسردگی شدید و همچنین بیماری های جسمی؛ می توانند با بی خوابی همراه شوند. (4)

کارگرانی که از بی خوابی رنج می برند به طور معناداری، دارای غیبت های بیشتری از کار می باشند و باعث افزایش تحمیل هزینه به کارفرما و جامعه می گردند. (5و6)

همچنین نشان داده شده است که این افراد در محیط های کاری دارای اعتماد به نفس و رضایت شغلی کمتر وهمچنین بازدهی کمتری می باشند. (7)

شایع ترین عارضه نوبت کاران خصوصا کسانی که در شیفت های چرخشی و یا شب کاری فعالیت می کنند، ابتلا به اختلالات خواب می باشد. بررسی های مختلف بروز انواع اختلالات خواب را در بیش از 60 درصد نوبت کاران نشان داده است. (8)

اختلال در خواب می تواند تأثیر منفی روی حیطه های مختلف زندگی از جمله روابط اجتماعی، حیطه شغلی و وضعیت سلامتی داشته باشد و محرومیت از آن باعث افسردگی، کاهش عملکرد سیستم ایمنی افراد و بیماری های قلبی می گردد. (9)

بسیاری از اختلالات خواب به طور غیرمستقیم تهدید کننده زندگی محسوب می شوند وبخش قابل توجهی از تصادفات و سوانح رانندگی از اختلالات خواب ناشی می شود.(10و11)

گزارش شده است که بسیاری از حوادث صنعتی نیز ناشی از اختلالات خواب بوده است. (12) با این توصیف، اختلالات خواب با سلامتی و مرگ و میر مرتبط می باشند. نتایج یک مطالعه نشان میدهد میزان مرگ و میر در افرادی که بیش از 8:30 ساعت و کمتر از 3:30 ساعت در شب می خوابند 15 درصد بیشتر از کسانی است که به طور متوسط 7 ساعت در شب می خوابند. (13)

خسارات غیرمستقیم ناشی از اختلالات خواب در آمریکا سالانه در حدود 43 تا 56 بیلیون دلار برآورد شده است. (14 و 15)

یکی از هر پنج کارگر در کشورهای توسعه یافته در شب کار می کند وبه خوبی اثبات شده است که شیفت کاری و کار در شب اثر شدیدتری در اختلال خواب و خواب آلودگی دارد. (16) از سوی دیگر بسیاری از شرایط پزشکی ، روحی و روانی متفاوت ممکن است خواب را مختل کنند و عوامل محیطی مختلف مانند سروصدا، نور و غیره در محیط های صنعتی نقش عمده ای در این اختلال دارند. (17) بیماری های قلبی و عروقی، شکایت دستگاه گوارش، مشکلات خواب، مشکلات روحی – روانی، خستگی، نارضایتی شغلی، حوادث در حین کار و کاهش هوشیاری از اثرات منفی شیفت کاری بر سلامت عمومی و ایمنی کارگران در صنایع می باشد. (18و19)

کارگران شیفت کار اغلب در مورد تحریک پذیری، عصبانیت و اضطراب در رابطه با شرایط استرس زا و مشکلات بیشتر در خانواده و زندگی اجتماعی، شکایت دارند. اختلال مداوم در چرخه ی سیرکادین بدن به علت شیفت کاری و کمبود خواب ممکن است منجر به خستگی مزمن، اختلالات خلق و خوی، روان و نیز به اضطراب مزمن و یا افسردگی می شود. (20)

مشکل کارگران شیفت کار زمانی تشدید می شود که در نتیجه عدم جبران کمبود خواب و تجمع خستگی، به مرور دچار کمبود خواب مزمن می شوند. که باعث خواب آلودگی دائم، کاهش هوشیاری و کارایی، افزایش خستگی، خطا و حادثه در بین این قشر نسبت به سایر شاغلین می گردد که در نهایت نه تنها سطح سلامت عمومی و آرامش افراد نوبت کار را به خطر می اندازد، بلکه خانواده و جامعه را نیز با مشکلات روانی، اجتماعی و اقتصادی مواجه می سازد. (21).

لذا در این پژوهش بر آن شده ایم تا به بررسی اختلالات خواب در کارکنان شیفت کار شاغل در بیمارستان های شهر زاهدان بپردازیم.

مروری بر مطالعات گذشته:

Escriba و همکارانش نیز نشان دادند که اختلالات خواب و کاهش طول مدت خواب در شب کاران نسبت به روزکاران بیشتر است. (22)

نتایج مطالعه سلیمانی و همکاران نیز نشان داد که بین کیفیت خواب کارکنان شیفت کار و در گردش اختلاف معناداری وجود دارد. (23)

رزمپا و همکارانش در مطالعه روی پرستاران نیز نشان دادند که اختلال خواب در افراد غیر صبح کار شایع تر از افراد صبح کار است. (24)

در مطالعه ای که توسط محمدی و همکاران در میان نگهبانان شیفت شب بیمارستان ها انجام شد نشان داده شد که افراد متأهل به طور معناداری وضعیت خواب بهتری نسبت به سایر افراد داشتند، همچنین این یافته ها با مطالعه Koslowsky و همکاران همخوانی دارد. اما مطالعه مکرمی و همکارانش و همچنین مطالعه حجتی و همکارانش بین وضعیت تأهل و کیفیت خواب ارتباط معناداری را نشان نداد. (25 و 28)

Suzuki K و همکارانش در ژاپن نشان داد که رابطه معناداری بین شیوع حوادث شغلی و خواب آلودگی بیش از حد در طول شیفت کاری وجود دارد. (29)

برزقیل نشان داد که بیش از 50 درصد کارگران از اختلال خواب مزمن رنج می برند ولی توجه کافی به این اختلالات نداشتند. (30)

یونگ و همکاران نشان دادند که پرستاران نوبت کار دچار کاهش طول زمان کلی خواب و تأخیر طولانی برای شروع خواب شده بودند. ضمنا پرستاران نوبت کار دچار عوارض نورولوژیک، غیبت از کار و خطاهای مرتبط با خواب آلودگی بیشتری بودند. (31)

ناکاتا و همکاران نشان دادند که بی خوابی شایعترین اختلال در نوبت کاران است و حمایت اجتماعی پایین به طور قابل توجهی با ریسک بی خوابی نسبت به کسانی که ( حمایت اجتماعی بالاتری دارند، مرتبط است (32).

در مطالعه درک و همکاران نشان داده شد که اختلال دخواب شامل بی خوابی و خواب آلودگی روزانه در نوبت های کار چرخشی شایعتر است(33).

در مطالعه ابیبی و همکاران نشان داده شد که بیش از نیمی از کارگران کارخانه دچار اختلال خواب هستند که به طور قابل ملاحظه ای با نوبت کاری چرخشی و سروصدای بیرون ارتباط دارد(34).

پروکیس و همکاران نشان دادند که عوارضی مثل اختلال خواب، افزایش مصرف الکل، کاهش توجه و تمرکز حین کار، سوءهاضمه و تغییر در زندگی اجتماعی در نوبت کاران شایعتراست(35)

طی مطالعه ی تحلیلی – مقطعی که توسط حجتی و همکاران تحت عنوان بررسی کیفیت خواب رانندگان اتوبوس شاغل در پایانه مسافربری شهر گرگان و ارتباط آن با سلامت عمومی در سال 1387 انجام شد، در این مطالعه تمامی رانندگان مشغول به کار در پایانه مسافربری گرگان با استفاده از پرسشنامه استاندارد سلامت عمومی 28 سوالی و پرسشنامه 19 سوالی خواب پیترز بورگ مورد بررسی قرار گرفت، نشان داده شد که بین کیفیت خواب و سلامت عمومی رانندگان رابطه مستقیم و معنادار آماری وجود دارد (r=0.7 , p < 0.001 ).(36)

در مطالعه توصیفی – تحلیلی که توسط عباسی نیا و همکارانش با موضوع بررسی و مقایسه ی اختلالات خواب در کارگران شیفت کار شاغل در یک صنعت خودرو سازی بر روی 120 نفر از کارگران صورت گرفت که در این مطالعه تعداد نمونه ها به صورت ساده انتخاب شدند. با توجه به نتایج نشان داد که شاخص شدت بی خوابی در مجردها نسبت به متاهلین بیشتر می باشد (p = 0.001).(37)

در مطالعه ی قاسم خانی و همکاران با موضوع ارزیابی خستگی و ارتباط آن با شاخص شدت بی خوابی در کارگران یک شرکت نورد و تولید قطعات فولادی نشان داده شد که سطح خستگی و شدت بی خوابی در پرسنل این شرکت بالا است و از آنجایی که وقوع حوادث و کاهش بهره وری با خستگی و بی خوابی ارتباط دارد، با استفاده از تمهیداتی مانند کاهش ساعات کاری، استراحت و نرمش در حین کار، توجه کافی به نیازهای انسانی کارگران و بهبود نظام کاری می توان بی خوابی را کاهش داد.(38)

در مطالعه ای که توسط کلاگری و همکارانش بر روی 751 پرستار 20-45 ساله با موضوع انواع اختلالات خواب در پرستاران صورت گرفت، نتایج حاصل از این پژوهش توصیفی بعد از جمع آوری اطلاعات از طریق پرسشنامه نشان داد که : اختلال در تداومم خواب با (4/72) درصد، اختلال در شروع خواب با (8/55) درصد، بیدار شدن زودرس(7/52) خواب آلودگی مفرط (5/64) درصد و ناهنجاری خواب(9/36) درصد بود.(39)

آیا میزان اختلالات خواب در بین کارکنان شیفت کار بیشتر از کارکنان روز کار می باشد؟

آیاکیفیت خواب به وضعیت شیفت کارکارکنان بستگی دارد؟

بین میزان اختلالات خواب با اطلاعات دموگرافیک(سن،جنس،سابقه ی کار) رابطه وجود دارد.

بین کیفیت خواب با جنسیت رابطه وجوددارد.

بین کیفیت خواب وسن کارکنان رابطه وجوددارد.

تعیین اختلالات خواب در کارگران شیفت کار شاغل در بیمارستان های شهرستان زاهدان

تعیین اختلالات خواب و تعیین رابطه آن با سن کارکنان

تعیین اختلالات خواب و تعیین رابطه آن با جنس

تعیین اختلالات خواب و تعیین رابطه آن با سمت کارکنان

تعیین اختلالات خواب و تعیین رابطه آن با وضعیت شیفت کاری (نوبت کاری)

تعیین اختلالات خواب و تعیین رابطه آن با وضعیت تأهل

تعیین اختلالات خواب وتعیین رابطه آن باسابقه ی کار

تعیین ارتباط بین وضعیت شیفت کاری و کیفیت خواب

تعیین ارتباط بین کیفیت خواب و جنس

تعیین ارتباط بین کیفیت خواب و سن کارکنان

.

.

تحلیلی - مقطعی

کارکنان بیمارستان های زاهدان

384

این مطالعه مقطعی با هدف بررسی اختلالات خواب در کارکنان بیمارستان های زاهدان انجام خواهد شد. که حدودا 384 نفر می باشند، روش انتخاب نمونه بصورت تصادفی ساده است.

ابزار گرد آوری اطلاعات پرسشنامه ی کیفیت خواب پیترزبورگ می باشد. پرسشنامه ها از طریق مصاحبه تکمیل خواهد شد و سپس اطلاعات به دست آمده توسط نرم افزار spss و آزمون های مربوطه تجزیه و تحلیل و میزان اختلالات خواب در کارکنان شیفت کار تعیین خواهد شد.

این مطالعه مقطعی با هدف بررسی اختلالات خواب در کارکنان بیمارستان های زاهدان انجام خواهد شد. جامعه آماری را کارکنان بیمارستان های زاهدان می باشند، تشکیل خواهند داد. روش انتخاب نمونه بصورت تصادفی ساده است.

داده ها پس از جمع آوری با استفاده از نرم افزار spss که نسخه آن 16 از آمار توصیفی و استنباطی با در نظر گرفتن آلفای 05/0 مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت . برحسب نرمال بودن متغیر وابسته ممکن است از آزمون ها ی پارامتری یا غیر پارامتری استفاده شود.

موارد عنوان شده در ذیل از دفترچه ی  'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران' صادرشده در سال 1392متناسب با نوع پژوهش ونیاز آن ذکرمی گردد.

کد1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

کد10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

کد11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

کد12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

کد13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

کد15. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

کد16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

کد17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

کد 25.پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

عدم همکاری پرسنل بیمارستان با دادن توضیحات لازم سعی در راضی کردن آنان می نماییم

اختلال خواب ، کارمنان شیفت کار ، زاهدان

1-hoseinabadi R, Nourozi K, Pouresmail Z, Karimlu M, Maddah Sadat SB, Cheraghi MA. The effect of acupressure on quality of sleep in Iranian elderly nursing home residents. Complement Ther Clin Pract. 2010 May; 16(2): 81-5.

2. Williams S. Health psychiatric nursing. St.Louise: Philadelphia: Mosby; 1993.

3. Åkerstedt T, Kecklund G, Gillberg M, Sleep and sleepiness in relation to stress and displaced work hours. Physiology & behavior, 2007;92(1-2):250-5.

4. Sadock BJ, Kaplan HI, Sadock VA. Kaplan & Sadock’s synopsis of psychiatry: behavioral sciences/clinical psychiatry. 10th ed. Philadelphia : Wolter Kluwer/Lippincott Williams & Wilkins; 2007.

5. Godet-Cayre V, Pelletier-Fleury N, Le Vaillant M, Dinet J, Massuel MA, Leger D (2006) Insomnia 29, 179-84. and absenteeism at work. Who pays the cost? Slee

6. Metlaine A, Leger D, Choudat D (2005) socioeconomic impact of insomnia in working populations. Ind Health 43, 9-11

7. Leger D, Massuel MA, Metlaine A, SYSYPHE Group (2006) Professional correlates of insomnia. Sleep 29, 171–8.

8. Sadegh niat Kh. [Cross sectional effect of sleep abnormality and occupational activity]. Holistic third congress of sleep abnormality 2005; 27.

9. Taffinder N, McManus I, Gul Y, Russell R, Darzi A. Effect of sleep deprivation on surgeons' dexterity on laparoscopy simulator, The lancet, 1998;352(9135):1191

10. Kingshott RN, Cowan JO, Jones DR, Flannery EM, Smith AD, Herbison GP, et al. The role of sleepdisordered breathing, daytime sleepiness, and impaired performance in motor vehicle crashes-a case control study. sleep breath 2004; 8(2): 61-72.

11.Liu GF, Han S, Liang DH, Wang FZ, Shi XZ, Yu J, et al. A case control study on the risk factors for road injury. Zhonghua Liu Xing Bing Xue Za Zhi 2003; 24(6): 480-3.

12.Melamed S, Oksenberg A. Excessive Daytime Sleepiness and Risk of Occupational Injuries in Non-Shift Daytime Workers. sleep 2002; 25(3): 315-22.

13. Ghoreishi A, Aghjani AH. Sleep quality in Zanjan university medical students. Tehran University Medical Journal 2008; 66(1): 61-7. [in persian]

14.Amagai Y, Ishikawa S, Gotoh T, Doi Y, Kayaba K, Nakamura Y, et al. Sleep duration and mortality in Japan: the Jichi Medical School Cohort Study. J Epidemiol 2004; 14(4): 124-8.

15.Leger D. The cost of sleep-related accidents: a report for the National Commission on Sleep Disorders Research. sleep 1994; 17(1): 84-93.

16. Åkerstedt T, Kecklund G, Gillberg M, Sleep and sleepiness in relation to stress and displaced work hours. Physiology & behavior, 2007;92(1-2):250-5.

17. Leger D, Bayon V, Elbaz M, Philip P, Choudat to insomnia and sleepiness:: A cross-sectional study of 13 296 workers of one transportation company,

18. Muecke S, Effects of rotating night shifts: literature review, Journal of Advanced Nursing, 2005;50(4):433-9.

19. McVicar A, Workplace stress in nursing: a literature review, Journal of Advanced Nursing. 2003;44(6):633-42.

20. Cole R, Loving R, Kripke D, Psychiatric aspects of shiftwork. Occupational medicine (Philadelphia, Pa),1990;5(2):301.

21. Karwowski W. International encyclopedia of ergonomics and human factors: CRC; 2001.

22. Escriba V, Pereza-hoyos S, Shiftwork: its nurses of the Valencian region in Spain. Int Arch Occup Environ Health. Volume 64, Number 2 (1992), 125-129.

23. Soleimany MA, Masoodi R, Sadeghi T, Bahrami N, Ghorbani M, Hassanpoor Dehkordi A. General health and its association with sleep quality in two groups of nurses with and without shift working in educational centers of Iran University of Medical Sciences (IUMS). Shahrekord University of Medical Sciences Journal 2008; 10(3): 70-75.

24. Razmpa E, Ghaffarpour M, Sadeghniiat Haghighi Kh, Ghelichnia H, Ghobaei M, Rezaei N, Davari Kh, Assadi A. Sleep disorders and it,s risk factors in nurses. Occupational Medicine 2010; 1(1): 20-23.

25. Mokarami. H, Kakooei. H, Dehdashti .A, Jahani .Y, Ebrahimi. H. Comparison of general health status and sleeping quality of shift workers in a car industry workshop 2008. Behbood, the Scientific Quarterly 2010; 14(3): 237-243.

26. Hojjati H, Taheri N, Heidari B, Taheri F. Sleep-quality investigation of bus drivers working in the Gorgan's passenger terminal and its relation with the public health in 2008-2009. Iran Occupational Health 2010; 7(2): 20-24.

27. Koslowsky M, Babkoff H. Meta-analysis of the relationship between total sleep deprivation and performance. Chronobiology Int 1992; 9(2): 132-136.

28. Rahimpour F, Mohammadi S, Aghilinejad M, Attarchi M, Malek, Dehghan N. Comparison of Sleep Disorders among Nightshift guard men in Iran University Hospitals Using ESS and PSQI questionnairesin 2009. Occupational Medicine, 2011(Issue1).

29. Suzuki K, Ohida T. Daytime sleepiness, sleep habits and occupational accidents among hospital nursesJ Adv Nurs. 2005 Nov; 52(4):445-53

30. Moore-Ede MC. Richardson GS. Medical Implications of Shift Work. Ann Rev Med. 36:607-17 1985

31. Kim H, Kim L, Suh KY. Sleep patterns, daytime sleepiness and personality factors in rotating shiftworkers. Sleep Med Psychophysiol 1998; 5:71–79.

32. Nakata A, Haratani T. Takahashi M. Job stress, social support at work, and Insomnia in Japanese shift workers. Occup Med Journal, 2001; 30(1-2): 203-9.

33. Drake CL, Roehrs T. Richardson G. Shift work sleep disorder: Prevalence and consequences beyond that of symptomatic day workers. Sleep J 2005; 28(19 ):9- 11.

34. Abebe Y. Fantahum M. Shift work and sleep disorder among textile mill workers in-Bahir Dar, North west Ethiopia. East Afr Med Journal 1999; 76(7): 407-10.

35. Perruccis CJ, Evans GR. Effect of a change in shift work on Health. Occup Med Jornal 1993; 43(3): 167-8.

36- حجتی ح ف طاهری ن ، حیدری ب ، طاهری ف، بررسی کیفیت خواب رانندگان اتوبوس شاغل در پایانه مسافربری شهر گرگان و ارتباط آن با سلامت عمومی در سال 1387ف فصلنامه سلامت کار ایران. 1389:7 (2).

37- عباسی نیا م،منظم م، قاسم خانی م، صادق نیت حقیقی خ، آقایی ح، اصغری م. بررسی و مقایسه ی اختلالات خواب در کارگران شیفت کار شاغل در یک صنعت خودرو سازی. فصلنامه سلامت کار در ایران . مرداد و شهریور1392:10(3).

38- قاسم خانی م،منظم م، عباسی نیا م، محمود خانی س، آقایی ح، اصغری م. ارزیابی خستگی و ارتباط آن با شاخص شدت بی خوابی در کارگران یک شرکت نورد و تولید قطعات فولادی. فصلنامه سلامت کار ایران . خرداد و تیر 1392: 100 (2).

39- کلاگری ش، افشار مقدم ف، آذر م. انواع اختلالات خواب در پرستاران. مجله علمی دانشگه علوم پزشکی گرگان. بهار و تابستان 1380: 3 (7) : 50-46

40. Central Michigan University. College student sleep patterns could be determined. Science Daily 13, 2008.

41. Nojomi M, GhaleBandi MF, Kaffashi S. Sleep pattern in medical students. Arch Iran Med 2009; 12: 542-49.

42. Ng EP, Ng DK, Chan CH. Sleep duration, wake/ sleep symptoms and academic performance in Hong Kong secondary school children. Sleep Breath 2009; 13: 357-67.

43.Moonk T, Folkard S , translation by: choobineh AR,Shiftwork,problems and solutions.shiraz university of medical sciences publication, third edition, 1384:1-4

  اینجانب رضایت خود را از تکمیل فرم پرسشنامه اعلام می نمایم .

امضاء

سوالات زیر در مورد عادات معمول خواب شما در طول ماه گذشته می­باشد. صحیح­ترین پاسخی را که بهتر وضعیت خواب شما را در طول روز­ها و شب­ها­ی ماه گذشته نشان می­دهد مشخص نمائید. اگر در مورد جواب سوالات مطمئن نبودید، لطفا نزدیک­ترین جواب ممکن را انتخاب نمایید. و سعی کنید به همه سوالات پاسخ دهید.

اطلاعات دموگرافیک

1.سن:...

2.جنس:....

3.سطح تحصیلات:....

4.سمت:.....

5.سابقه کار:.....

6.وضعیت تاهل:.....

7.شیفت کاری:....

1. معمولاً شب­ها چه ساعتی می­خوابید؟ ..................

2. از زمانی که به رختخواب می­روید، چند دقیقه طول می­کشد تا خوابتان ببرد؟ ..................

3. معمولاً صبح­ها چه ساعتی از خواب بیدار می­شوید؟ ..................

4. میزان خواب واقعی شما در شب چند ساعت است؟ ..................