چاپ صفحه |  صفحه نخست سامانه |  مجری و همکاران |  اطلاعات تفضیلی |  دانلود | علوم پزشکی زاهدان |
| کد طرح | 8322 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی مقایسه ای آرام سازی عضلانی و تجسم هدایت شده بر شادمانی و ترس اززایمان در زنان نخست زا مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1396 |
| عنوان لاتین طرح | Comparison of musclar relaxation and guided imagery on the happiness and the fear of childbirth in primiparous women referred to health centers in Zahedan in 2017 |
| نوع طرح | کاربردی |
| محل اجرای طرح | دانشگاه علوم پزشکی زاهدان |
| رسته مطالعاتی | مطالعه تجربی (Experimental)(مطالعه کمی) |
| دانشکده/مرکز | دانشکده پرستاری ومامایی زاهدان |
| زمان اجرا -روز | 365 |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح | نوع همکاری | درجهتحصیلی | پست الکترونیک |
|---|---|---|---|---|
| طاهره بریری | مجری | تدوین طرح | کارشناسی ارشد | boryri_tahereh@yahoo.com |
| علی نویدیان | استاد راهنمای دوم پایان نامه دانشجویی | مشاور تخصصی | دکترای تخصصی | alinavidian@gmail.com |
| نسیمه مرغزاری | دانشجو | جمع آوری نمونه ها | کارشناسی ارشد | marghzarii@gmail.com |
| خیرالنسا مجاهد | همکار | گرفتن شرح حال | کارشناسی ارشد | nesamojahed@gmail.com |
| عنوان | متن | ||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| خلاصه طرح به فارسی | بررسی مقایسه ای آرام سازی عضلانی و تجسم هدایت شده بر شادمانی و ترس اززایمان در زنان نخست زا مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1396 | ||||||||||||||||||||||
| خلاصه طرح به لاتین | Comparison of musclar relaxation and guided imagery on the happiness and the fear of childbirth in primiparous women referred to health centers in Zahedan in 2017 | ||||||||||||||||||||||
| محل اول بکارگیری نتایج تحقیق | |||||||||||||||||||||||
| بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش | بارداری دوره ای از زندگی است؛ که طی آن، تغییـرات هورمـونی عمده ای مانند افزایش سطح استروژن، پروژسترون و کـورتیزول در آن رخ می دهد. این تغییرات هورمونی سبب ایجاد تغییرات فیزیولوژیک جسمی و روانی در مادر می شود (1) تغییرات هورمونی می تواند احساسات و عواطف فرد را تغییر دهد. برخی عوامل عاطفی نیز مانند احساس نگرانـی در مـورد نحـوه زایمان و تولد نوزاد، سلامت نوزاد، کابوس های شـبانه، تـرس ازروبه رو شدن با تجربه های نو و پذیرش نقـش جدیـد، مـی توانـدسبب استرس وترس در مادر بشود(2) از این رو، توجه به بهداشت روانی مـادرباردار به عنوان یک سیاست پیشرو تبدیل شده است(3) بقراط معتقد است که آرام سازی به شـکل چشـمگیری فعالیـت سیستم اعصاب خودکار را تغییر می دهد. در نتیجـه ، بـر واکـنش فیزیولوژیک بیمار نسبت بـه تـنش اثـر مـی کنـد(4)آرام سازی، تاثیر مثبتی بر وضعیت روحی زنان باردار دارد و باعث بهبود نتایج حاملگی میشود که از جمله مزایای این تکنیک می توان به کاهش نیاز به پذیرش در بیمارستان، کاهش مشکلات و عوارض بارداری، طولانیتر شدن سن حاملگی، کاهش میزان عمل سزارین و کاهش مشکلات پس از زایمان اشاره کرد(5و6) روش آرام سازی عضلانی (MR) [1]در سال 1934 توسط پزشکی به نام ادموند جکوبسون مطرح شد(7). این روش نوعی از تن آرامی است که شخص تأثیر آرام سازی پیشرونده عضلانی رابا انجام حرکات انقباضی و برگشت آنها به حالت شل و منبسط طی 10-5 ثانیه به طور ارادی انجام داده که باعث افزایش جریان خون و بهبود عملکرد خونرسانی اعضاء می شود. (8). آرام سازی عضلانی، انرژی سلولی و اطمینان افراد را از طریق تسکین اضطراب آنها افزایش می دهد. روش های تن آرامی در بسیاری از موقعیت ها مانند درد، تولد نوزاد، اضطراب و بی خوابی در بارداری نیز مؤثر شناخت شده و باعث می شود شخص، قدرت کنترل احساسات و رفتارهایش را به دست آورد(9). همچنین تمرین های ارام سازی تاثیرات مثبتی بر تاخیر رشد داخل رحمی جنین (IUGR)[2] و زایمان زودرس دارند. تمرینات ریلکسیشن می تواند باعث افزایش دوپامین، کاهش کورتیزول و نوراپی نفرین شود(7). در داخل کشور، مطالعه ای به منظور تاثیر این روش در کاهش ترس از زایمان یا ایجاد شادمانی برای زنان باردار انجام نشده است، ولی به بررسی تاثیر آن بر متغیرهایی مانند کیفیت زندگی در بیماریهایی مانند بیماری قلبی، همودیالیزی و... پرداخته اند، و به این نتیجه رسیده اند که آرام سازی عضلانی باعث بهبود عملکرد و کیفیت زندگی آنها می شود(10). در کشورهای دیگر مطالعاتی مختلفی تاثیر روش آرام سازی عضلانی را بر درد، فشارخون، استرس و کیفیت زایمان بررسی کرده اند و به این نتیجه رسیده اند که باعث کاهش درد و افزایش کیفیت به طور معناداری خواهد شد(7و11) تکنیک آرام سازی عضلانی به علت راحتی انجام فرایند، و کم هزینه بودن آن در فرایندهای مختلف متابولیکی به منظور تغییر عملکرد مورد نظر انجام میگیرد(12)، همچنین این تکنیک به علت اینکه با هزینه پایین میتواند برون داده هایی را ایجاد نماید که هزینه فرصت[3] آنها خیلی زیاد است، امروزه این روش به علت سهولت و تاثیر روانی و سلامتی آن خیلی مورد توجه قرار گرفته است) (13) مطالعات مختلف نشان میدهد که تمرکز بر روی تجسم وتصور مثبت نیز می تواند باعث شادی و تعادل خلقی شود و افکار افراد رنجور را به دوراز محرک ناخوشایند جهت دهی کنند، همچنین تکنیک تجسم هدایت شده، می تواند باعث کاهش ترس و اضطراب در زایمان نیز بشود(14) . بنابراین ، یکی دیگر از تکنیک هایی که میتواند باعث افزایش شادی و کاهش محرک های ناخوشایند وترس از زایمان تاثیرداشته باشد؛ تکنیک تجسم هدایت شده[4] است. تجسم هدایت شده به عنوان یک تکنیک ذهن – بدن بر این پایه استوار است که ذهن و بدن با هم مرتبط هستند و میتوانند در درمان بیماری و ایجادسلامتی بر هم اثر بگذارند و یکدیگر را تقویت کنند. در تصمیم همان ناحیه مغز فعال شده که در زمان تجربه اتفاق، فعال می شود؛ یعنی فرد دقیقاً در خود یک جریان فکری ایجاد می کند که در آن قادر به دیدن، شنیدن، احساس کردن یا بوییدن آن چیزی باشد که خود تمایل دارد در آن زمان احساس کند و بتواند آن را در تصور خود مجسم سازد(15) علاوه بر این تجسم هدایت شده یک استراتژی است که با تاکید بر تمرکز و استفاده از تصاویر، مناظر، صداها، موسیقی و لغات، احساس قدرت و آرامیدگی را ایجاد می کند(16)در تجسم افراد تشویق می شوند تنفس عمیق شکمی و دیافراگمی و سپس رهاسازی عضلانی را انجام دهند و مناظری مثل جنگل، ساحل دریا و مکانی زیارتی تصور کنند و به صداهای اطراف بوها توجه نشان دهند. مطالعات مختلف نشان داده است که تمرکز روی تجسم با ایجاد تمرکز رقابتی سبب کاهش حس درد، تنش، اضطراب و افسردگی شده و احساس سلامتی را افزایش می دهد(17) بنابراین استفاده از روش تجسم هدایت شده نیاز به تجهیزات خاص و آموزش گسترده ندارد برای بیمار نیز به آسانی قابل آموزش بوده و بیمار آن را به راحتی می پذیرد(18). تکنیک تجسم هدایت شده، عوارض جانی روشهای دارویی را نداشته، غیر تهاجمی بوده ومقرون به صرفه است و نیز استفاده از این تکنیک سبب بالارفتن اعتماد به نفس و افزایش خودکارآمدی می شود که این امر مقابله با استرس و اضطراب را راحتتر کرده و بر پیشرفت درمان تاثیر مثبت می گذارد. تحقیقات نشان داده که تجسم به عنوان یک تکنیک کنترل درد برای درمان دردهای ارتریت، فیبرومیالزی، سرطان، سردرد، دردهای حاد و مزمن و سایر شرایط پزشکی شناخته شده است(19). تجسم هدایت شده و آرام سازی عضلانی می توانند تاثیرات زیادی بر جوانب مختلف زایمان از لحاظ روحی روانی و فیزیکی داشته باشند که عواملی مانند افزایش شادمانی و کاهش ترس نیز از اثرات این تکنیک ها می باشند(20) شادمانی، یکی از معیارهای سلامت روان انسان ها و جزء شش هیجان اساسی انسان است، به نظر آرجیل و همکاران شادمانی سه جزء دارد که شامل: هیجان مثبت، رضایت از زندگی و نبود هیجانات منفی از جمله افسردگی و اضطراب است. جامع ترین تعریف شادمانی به قضاوت فرد از میزان مطلوبیت کیفیت کل زندگی اطلاق می شود(21). به عبارت دیگر شادمانی به این معناست که فرد چقدر زندگی خود را دوست دارد(22). هیلز و همکار (2002) در بیان این کارکردها به مواردی از جمله احساس اتصال با معبودی بسیار قدرتمند و مقدس، عشق، برابری و احساس در جمع بودن اشاره می کنند. همچنین سرمایه اجتماعی بیش از سرمایه انسانی )سطح تحصیلات،درآمد، موقعیت اجتماعی فرد و ....( بر میزان شادمانی افراد جامعه تأثیر می گذارد، فعالیت های اوقات فراغت مانند موسیقی، ورزش و تفریح، منبع بسیار خوبی برای ایجاد شادمانی هستند(21). در مطالعه جیسوستی و همکار (2005) در تایلند در مورد عوامل مرتبط با شادمانی در بارداری، 57% مادران دارای سطح شادمانی زیاد و بقیه آنان دارای سطح شادمانی متوسط بودند و هیچ مادر سطح شادمانی پایین نداشت(23) مطالعات مختلف نشان داده اند کهتکنیکهایی مانند یوگا و آرامسازی عضلانی میتواند به عنوان مداخلات کاهنده ترس و اضطراب در زنانباردار موثر باشد وهمچنین به بهتر شدن نتایج حاملگی کمک کند (24-9)
ترس از زایمان یک مشکل مهم در طی دوران بارداری و بعد از زایمان است. تخمین زده میشود، که از بین هر 5 زن باردار یک نفر دچار ترس از زایمان بوده و حدود 6 تا 13 % از زنان باردار ترس شدید و ناتوان کنندهای را تجربه میکنند(25). عوامل روانشناختی و اجتماعی مؤثری در ترس از زایمان طبیعی وجود دارد که شامل: ترس از ناشناخته ها، تمایل به بیدردی و عدم تحمل درد، آرامش جسمی و روانی، خصوصیات شخصیتی خود مادر، زمینه های ژنتیکی که فرد را در مقابل تنش آسیب پذیر میکند، تجربه نامطلوب و تشویق دیگران، نگرانی از عوارض نامطلوب برای مادر، ارتباط نامناسب کادر درمانی، احساس مرگ و تنهایی، نگرانی در مورد سلامت نوزاد و فقدان حمایتهای اجتماعی کافی میباشد(26). مطالعه روهه و همکاران( 2009) نشان داد انتخاب سزارین با ترس از زایمان ارتباط دارد و ترس از زایمان در زنان نخست زا نسبت به زنان چند زا بیشتر است(27). عوارض جسمی و روانی این ترس عبارتند از: الگوهای غیرعادی ضربان قلب جنین، نمره ی آپگار پایین، افزایش مرگ ومیر حین تولد، تولد نوزاد با وزن کم درنتیجه ی افزایش مقاومت شریان رحمی،افسردگی، اضطراب و اختلالات تغذیه ای، بروز خلق منفی، بهزیستی پایین و احساس تنهایی در طی بارداری، در این افراد عواطف و تجارب ناخوشایندی چون: ناشکیبایی، پرخاشگری، احساس فوریت و اضطراب، دشواری در دستیابی به آرامش، واکنش انفجاری به موقعیت های استرس زا، ترس ازدست دادن کنترل و بروز رفتارهای غیرمنطقی و نامناسب نیز گزارش شده است(15). برخی از محققان معتقدند که ترس از زایمان در نسل جدید افزایش یافته است، در حالیکه دیگران معتقدند شیوع آن همیشه ثابت بوده است. در فنلاند، سوئد و انگلستان، ترس از زایمان دلیل 7%سزارین ها است. در مطالعه سالملاآرو و همکاران .بنابراین با توجه به اهمیت بهداشت روانی و سلامت روانی دوران بارداری برای مادران نخست زا و تاثیر آن بر سلامت جسمانی و روانی مادر، فرایند حاملگی و زایمان نیازمند به کارگیری روشهای ساده، ارزان ، قابل استفاده برای زنان می باشد؛(35) بنابراین این مطالعه با هدف مقایسه تاثیر آرام سازی عضلانی و تجسم هدایت شده برسطح شادمانی و ترس اززایمان زنان نخست زا مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1396 انجام خواهد گرفت؛ شاید نتایج این مطالعه بتواند گامی موثر در کاهش ترس از زایمان وافزایش سطح شادمانی زنان باردار داشته باشد . تحقیقات پیشین: تحقیقات پیشین: به جهت بررسی متون مرتبط با موضوع تحقیق، جستجو با کلید واژه های فارسی آرام سازی عضلانی، تصورات هدایت شده، شادمانی، ترس از زایمان و واژه های کلیدی انگلیسی Happiness, Guided Imagery, Relaxation, Fear of childbirth در پایگاه های اطلاعاتی Science direct، Ovid, Springer ، Pubmed ، ProQuest، Elsevier، SID ، Magiran، Iranmedex، Scopus انجام شد و مقالات مرتبط مورد بررسی قرار گرفت. سپس مقالاتی که بیشترین تناسب و ارتباط با موضوع مورد تحقیق را داشتند انتخاب شدند که در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود. داخلی 1=خورسندی (2008) به بررسی تاثیر تن آرامی بر کاهش ترس و انجام زایمان طبیعی در زنان نخست زا پرداختند این مطالعه بر روی 100 زن نخست زا انجام شده است . ترس زایمان بوسیله پرسش نامه نگرش زایمان بررسی شد . زنان شکم اول با حاملگی کم خطر که درسه ماهه دوم بارداری بودند و نمره ترسشان 28 یا بیشتر بود به طور تصادفی در دو گروه مورد و شاهد ، هر کدام 50 نفر قرار گرفتند .گروه مورد، تحت آموزش 9جلسه ای تن آرامی و گروه شاهد تحت مراقبت روتین بارداری قرار گرفتند. نتایج نشان داد زنان نخست زایی که تحت آموزش تن آرامی قرار گرفتند نمره ترس زایمان پایین تر ی نسبت به گرو ه شاهد داشتند. نتایج تحقیق اهمیت آموزش مهارت تن آرامی را در کاهش ترس زایمان و افزایش زایمان طبیعی تاییدمی نماید(36) 2-سهل آبادی و همکاران (2015) به بررسی مقایسه تاثیر ماساژ و تجسم هدایت شده در طی بارداری بر اضطراب زنان باردار نخست زا در شهر زاهدان پرداختند.نمونه پژوهش را 75 نفر از زنان باردار نخست زا مراجعه کننده به شهر زاهدان تشکیل دادند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه تجدید نظر شده اضطراب مرتبط بارداری بود.طرح پژوهش ،کار آزمایی بالینی تصادفی شده با طرح پیش آزمون وپس آزمون بود .پس از انتخاب تصادفی گروههای آزمایشی و کنترل ،ابتدا برای هر سه گروه ،پیش آزمون اجرا گردید. سپس در گروه مداخله آزمایشی 1(آموزش تجسم هدایت یافته) به مدت 6 هفته (از هفته 22 تا 28)،روزانه به فایل صوتی 20 دقیقه ای گوش داده و هفته ای یک بار با تماس تلفنی توسط پژوهشکر کنترل میشدند . در گروه مداخله آزمایشی 2 (ماساژ درمانی ) به مدت 6هفته (از هفته 22 تا 28) هفته ای یکبار و هربار به مدت 20 دقیقه تحت ماساژدرمانی قرار گرفت .پس از4 هفته از پایان آخرین مداخله ،مجدد پس آزمون انجام شد که یافته ها نشان داد نمره اضطراب دوران بارداری در گروه ماساژدرمانی و تجسم هدایت شده در مقایسه با گروه کنترل تفاوت معنا داری وجود داشت(37) 3-رفیعی و همکاران ( 2013 ) به مقایسه دو روش آرام سازی پیشرونده عضلانی و آموزش دلبستگی در زنان باردار با میزان اضطراب کم و متوسط، پرداختند. این مطالعه یک کارآزمایی بالینی است که در آن 126 زن نخست باردار طی سال 1391 در بیمارستانهای حافظ و شوشتری وابسته به دانشـگاه علـوم پزشـکی شـیراز شـرکت کـرده و بـه روش تصـادفی در سـه گـروه 42 نفـری آرامسـازی، دلبسـتگی و شـاهد قـرار گرفتنـد. قبـل و بعـد از مداخلـه پرسشنامه اضطراب اسپیلبرگر و افسـردگی بـک تکمیـل گردیـد. تجزیـه و تحلیـل داده هـا بـا اسـتفاده از روشهای آماری آنالیز واریانس یک طرفه، LSD و مجذور کای صورت گرفت.نتایج نشان داد هر دو روش در کاهش نمره اضطراب در دوران بارداری و افسردگی پس از زایمان مؤثر میباشد؛ اما بین دو روش تفاوتی وجود نداشت.و اجرای برنامه آموزش دلبستگی و مهارتهای آرام سازی در بارداری سبب کاهش اضـطراب دوران حاملگی و افسـردگی پـس از زایمـان گردیـد(38) 4-شبیری و همکاران (2015) به تحقیقی با عنوان تأثیر مشاوره آرامسازی پیشرونده عضلانی بر اضطراب زنان نخست باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر همدان پرداختند این پژوهش یک کارآزمایی بالینی تصادفی بود که بر روی120 نفر از زنان نخست باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر همدان در سال1394 انجام گردید. زنان واجد شرایط با استفاده از نمونه گیـری در دسـترس پـس از کسـب رضایت آگاهانه وارد مطالعه شدند. افراد به صورت تصادفی با در نظر گرفتن پنهان سازی اختصاص به دو گـروه 60 نفـره آزمـون و کنترل تقسیم شدند. گروه کنترل فقط مراقبتهای معمول را دریافت نمودند امـا گـروه مداخلـه عـلاوه بـر مراقبـت هـا ی معمـول بارداری، پس از دو جلسه مشاوره و فراگیری تکنیک آرامسازی عضلانی به مدت 10 هفته، این تمرینات را در منزل انجام دادنـد و برگه ثبت عملکرد روزانه را تکمیل نمودند. دادهها با استفاده از پرسشنامه اطلاعـات جمعیت شـناختی و پرسشـنامه ی اضـطراب اسپیلبرگر تکمیل گردید. تحلیل داده ها بیانگر همگن بودن سطوح اضطراب آشکار و پنهان در دو گروه قبل از مداخله بود. پس از مداخله در گـروه کنترل افزایش معنی دار (001/0 P> ) در گروه آزمون کاهش معنی داری(001/0 P> ) در میانگین و انحراف معیار اضطراب آشکار و پنهان مشاهده گردید.در نتیجه با توجه به یافته ها آموزش تکنیک آرام سازی پیشرونده عضلانی به زنان باردار میتواند تأثیر بسزایی بر کاهش اضطراب آنان داشته باشد(39). 5-سیداحمدی نژاد و همکاران (2015) به بررسی تأثیر آرام سازی پیشرونده عضلانی بر میزان افسردگی، اضطراب و استرس زنان نخست باردار پرداختند این مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی بر روی 66 زن نخست باردار در دو مرکز بهداشتی درمانی تحت پوشش مرکز بهداشت شماره یک شهر مشهد انجام شد . واحدهای پژوهش با تخصیص تصادفی به دو گروه آرام سازی پیشرونده عضلانی و کنترل تقسیم شدند. پس از برگزاری دو جلسه آموزش آرام سازی پیشرونده عضلانی طی دو هفته، گروه مداخله تمرینات را به مدت 4 هفته در منزل انجام می دادند ابزار مورد استفاده در این مطالعه مقیاس استاندارد افسردگی، اضطراب و استرس و DASS21 بود وتحلیل داده ها با نرم افزار آماری SPSS ویرایش 11.5 با استفاده از آزمون های من ویتنی و تی مستقل انجام شد. دو گروه قبل از مطالعه از نظر میزان افسردگی، اضطراب و استرس تفاوت آماری معنی داری نداشتند، اما بعد از مداخله، میزان افسردگی ، اضطراب و استرس زنان باردار به طور معنی داری در گروه آرام سازی پیشرونده عضلانی کمتر از گروه کنترل بود در نتیجه با توجه به اثر آرام سازی بر کاهش میزان افسردگی، اضطراب و استرس و از طرفی نداشتن عارضه و راحتی انجام، این روش می تواند به عنوان راهکاری برای کاهش میزان افسردگی، اضطراب و استرس زنان طی بارداری توصیه شود(40)
خارجی
6-در مطالعه مورفی و همکاران ( 1995 ) در واشنگتن که به منظور مقایسه رفتار درمانی شناختی، آموزش آرامسازی و داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای در درمان افسردگی انجام گرفت، رفتار درمانی شناختی و آرامسازی در کاهش علائم افسردگی به یک اندازه مؤثر بودند به طوری که نمره افسردگی در گروه رفتار درمانی شناختی 82 درصد، در گروه آرامسازی 73 درصد و در گروه دارو درمانی 29 درصد کاهش داشت(41)
7-اورچ و همکاران (2010 ) مطالعه ای با هدف مقایسه اثرات دو روش تمرین آرام سازی پیش رونده عضلانی و تصویر سازی ذهنی روی استرس زنان باردار در سویس انجام دادند آنها در مطالعه خود از روش سریع و یک جلسه ای آرام سازی عضلانی استفاده کردند در مطاله اورچ در همان یک جلسه آرامسازی عضلانی ،پژوهشگر از اتاق خارج شده و فشار خون با کاتتر کنترل وآرامسازی عضلانی با استفاده از هدفون انجام شد. به این نتیجه رسیدن که فشار خون سیستول و دیاستول در هیچ کدام از دو گره کنترل و مداخله تاثیری نداشتند .(42) 8-. جولا و همکاران(2013) مطالعه ای با عنوان 'تاثیر مداخله تجسم هدایت شده براسترس زنان باردار بستری شده ' در ویرجینیای شرقی با هدف تعیین تاثیر تکنیک تجسم هدایت شده بر میزان استرس مادران بستری شده، به علت زایمان زودرس، انجام دادند. این مطالعه طولی آینده نگر یک گروهه با استفاده از پیش آزمون و پس آزمون به مدت 10 روز بر روی 19 زن باردار بستری شده در بیمارستان ویرجینیای شرقی انجام شد. شرکت کنندگان در این مطالعه از واحد قبل زایمان بیمارستان سطح سوم، که با تشخیص زایمان زودرس(سن حاملگی 34-20 هفته) و با پیش بینی اینکه حداقل به مدت 10 روز در بیمارستان بستری خواهند بود، انتخاب شدند. مداخله به این صورت بود که شرکت کنندگان پس از پذیرش، در واحد مراقبت های قبل زایمان، توسط محقق ویزیت شدند. پس از تکمیل فرم اطلاعات دموکرافیک به شرکت کنندگان سی دی مداخله داده شد و از آنها خواسته شد هر روز یک مرتبه به مدت 20 دقیقه، زمانی که می توانند با خیال آسوده به تمرین توجه کنند، به سی دی گوش دهند. سطح استرس و فشار خون 10-5 دقیقه قبل و بعد از گوش دادن به سی دی نیز اندازه گیری شد. همچنین از شرکت کنندگان خواسته شد فواید و مشکلات درک شده در طی تمرین را نیز ثبت کنند. نتایج این مطالعه نشان داد که متوسط فشار خون سیستولیک و سطح استرس پس از مداخله به طور قابل توجهی پایین تر از سطح متوسط آن، قبل از گوش دادن به سی دی تجسم هدایت شده بود. همچنین همه شرکت کنندگان به مزایای این مداخله جامع اشاره کردند و نظر مثبتی داشتند(43)
9-تارگا[5] و همکاران ( 2014) در مطالعه ای با عنوان مطالعه اثرات برنامه مدیریت استرس در طول دوره بارداری که بـر روی 31 زن نخسـت باردار در سه ماهه دوم بارداری انجام شده بود، گروه مداخله به مدت 6 هفته تمرینات مـدیریت اسـترس شـامل تـنفس عمیق و آرامسازی عضـلانی را دریافـت نمـوده بـود کـه بـر اساس نتایج تفاوت آماری معنی داری از نظر میزان اضطراب آشکار و پنهان قبل و بعد از مداخله مشاهده نشـد کـه ایـن نتیجه عکس نتیجـه حاصـل از پـژوهش سـا یرین میباشد که علت آن میتواند محدود بودن شرکت کننـدگان در پژوهش باشد(44) 10-آرم استرانگ و همکاران (2014) مطالعه ای با عنوان ' کاهش اضطراب در بیماران تحت کاتتریزاسیون قلبی به دنبال ماساژ و تجسم هدایت شده ' با هدف بررسی اثربخشی ماساژ با و یا بدون تجسم هدایت شده در کاهش اضطراب قبل از کاتتریزاسیون قلبی انجام دادند. نمونه ها در 24 روز مشخص از بین بیماران بستری وسرپایی برای کاتتریزاسیون قلبی از یک بیمارستان آموزشی بزرگ در USA جمع آوری شدند. سطح اضطراب بیماران قبل و بعد از مداخله با استفاده از مقیاس آنالوگ نقطه ای ارزیابی شد. مداخله بدین صورت بود که 55 بیمار قبل از کاتتریزاسیون قلبی ماساژ، تجسم هدایت شده یا ماساژ به همراه تجسم هدایت شده را دریافت کردند.مداخله برای بیماران بستری در اتاقشان و برای بیماران سرپایی در اتاق کنفرانس انجام شد. به این ترتیب که ماساژ سوئدی ( افلوراژ،پتریساژ و فشاری) در پشت، پوست سر و بازو توسط درمانگر آموزش دیده به مدت 15 دقیقه قبل از کاتتریزاسیون قلبی روی صندلی ماساژ در یک اتاق آرام به بیماران ارائه شد. تجسم هدایت شده به مدت 20 دقیقه قبل از انجام کاتتریزاسیون قلبی با هدست به بیماران ارائه شد. در مواردی که بیماران هر دو روش را دریافت میکردند تجسم هدایت شده قبل و بعد از ماساژ ارائه شد. یافته های این مطالعه نشان داد ماساژ با یا بدون تجسم هدایت شده منجر به کاهش قابل توجهی( p<0/0001) در اضطراب خود گزارشی بیماران می شود. همچنین در گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل فشار خون دیاستولیک و ضربان قلب کاهش بیشتری داشته است(45) 11-.جولا و همکارانش(2015) مطالعه تحت عنوان ' درک تجسم هدایت شده برای مدیریت استرس در زنان باردار آمریکایی آفریقایی تبار' با هدف رسیدن به فهم عمیقی از درک تجسم هدایت شده به عنوان یک روش جهت مدیریت استرس در گروهی از زنان باردار آمریکایی آفریقایی تبار انجام دادند. این پژوهش یک مطالعه پدیده شناسی توصیفی بزرگ است که به مدت 12 هفته در ویرجینیای شرقی انجام شد. 74 زن باردار واجد شرایط ( سن بارداری 17-14 هفته) توسط محقق از دو درمانگاه مامایی انتخاب شدند. سپس شرکت کنندگان به طور تصادفی به دو گروه 36 نفره تقسیم شدند. فرم اطلاعات دموگرافیک و بررسی تاریخچه سلامت آنها در طی ویزیت های برنامه ریزی شده پره ناتال تکمیل شد. به هر کدام از شرکت کنندگان یک سی دی که محتوای آن شامل 4 آهنگ که هر کدام آن 20 دقیقه طول می کشد، فرم ثبت تمرینات روزانه، دستگاه پخش ویدئویی و باتری اضافی داده شد. و از آنها خواسته شد به یک آهنگ، یک بار در هر روز گوش دهند و در فرم ثبت تمرینات روزانه درج کنند. فرم ها توسط تیم تحقیق در قرار ملاقات بعدی که جهت دریافت مراقبت های برنامه ریزی شده پره ناتال مراجعه می کردند، جمع آوری می شد. پس از اتمام 12 هفته از شرکت کنندگان دعوت شد تا در یک مصاحبه نیمه ساختار یافته شرکت کنند و تجارب خود را از مداخله بیان کنند. ابزار جمع آوری داده ها شامل فرم اطلاعات دموگرافیک،فرم یادداشت های روزانه و مصاحبه با شرکت کنندگان در حد 15-10 دقیقه، پایان 12 جلسه بود. نتایج این مطالعه نشان داد که زنان باردار آفریقایی آمریکایی این مداخله را در جهت کاهش استرس و علایم همراه آن از قبیل تنش، خستگی و اختلال خواب موثر و سودمند تلقی کردند. نتایج این مطالعه از تاثیر درک تجسم هدایت شده به عنوان یک روش مداخله جهت کنترل استرس حمایت می کند(46) همان طور که نتایج مطالعات نشان داد روش آرام سازی عضلانی و تجسم هدایت شده موجب کاهش افسردگی، اضطراب ،ترس زایمان در زنان باردارشده است همچنین بررسی متون نشان داد در ایران تحقیقی در خصوص تاثیر تجسم هدایت شده و آرام سازی عضلانی بر شادکامی زنان نخست زا صورت نگرفته است . ازطرفی تارگا و همکاران ( 2014) هیچ تاثیر قابل توجهی از مداخله تجسم هدایت شده روی نمره اضطراب مشاهده نکرد. در صورتی که در مطالعات جولا و دیگر همکاران، تجسم هدایت شده موجب کاهش اضطراب زنان باردار شده است. در مجموع به دلیل وجود نتایج متناقض و مطالعات محدود در این زمینه پژوهشگر این مطالعه را پیرامون آرام سازی عضلانی و تجسم هدایت شده در طی بارداری بر ترس و شاکامی زنان نخست زا طراحی و انجام داد. | ||||||||||||||||||||||
| مشکل جاری که سیاست گزار با آن مواجه است کدام است؟ | |||||||||||||||||||||||
| روش های موجود کدامها هستند؟ | |||||||||||||||||||||||
| پیشنهاد اول نحوه کاربرد | |||||||||||||||||||||||
| محل دوم بکارگیری نتایج تحقیق | |||||||||||||||||||||||
| سوالات و / یا فرضیات پژوهش | 1- شادمانی درسه گروه دریافت کننده تجسم هدایت شده، آرام سازی عضلانی و کنترل بعد از مداخله متفاوت است. 2- ترس از زایمان در سه گروه دریافت کننده تجسم هدایت شده، آرام سازی عضلانی و کنترل بعد از مداخله متفاوت است. | ||||||||||||||||||||||
| هدف کلی طرح | مقایسه تاثیر آرام سازی عضلانی و تجسم هدایت شده بر شادمانی و ترس اززایمان زنان نخست زا مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1396 | ||||||||||||||||||||||
| منافع و مضرات روشهای موجود کدامند؟ | |||||||||||||||||||||||
| چرا پیام تحقیق شما حلال مشکل جاری است؟ | |||||||||||||||||||||||
| اهداف اختصاصی |
1- تعیین و مقایسه میانگین نمره شادمانی زنان باردار نخست زا در گروه های دریافت کننده تجسم هدایت شده، آرام سازی عضلانی و کنترل قبل و بعد از مداخله. 2- تعیین و مقایسه میانگین نمره ترس از زایمان زنان باردار نخست زا در گروه های دریافت کننده تجسم هدایت شده ،آرام سازی عضلانی و کنترل قبل و بعد از مداخله. | ||||||||||||||||||||||
| پیشنهاد دوم نحوه کاربرد | |||||||||||||||||||||||
| محل سوم بکارگیری نتایج تحقیق | |||||||||||||||||||||||
| سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح | - | ||||||||||||||||||||||
| پیام تحقیق شما چه منافعی از نظر هزینه، کارایی و بهره وری برای مدیر دارد؟ | |||||||||||||||||||||||
| برای اجرای راه حل پیشنهادی شما چه موانع و حمایتهایی وجود دارند؟ | |||||||||||||||||||||||
| تعریف واژه های تخصصی |
آرام سازی عضلانی(تعریف نظری): آرامسازی، انبساط، ضدفشار و انقباض عضلات وابزاری برای افزایش آرامش درجسم ونهایتاًدرذهن است(47) آرام سازی عضلانی (تعریف عملی): آرام سازی عضلانی چند جلسه ای جکوبسون می باشد که برای هر عضله 5-10 ثانیه ودر کل 15-30 دقیقه به طول می انجامد، این روش به صورت هوشیاری کامل و ارادی؛ توسط خود شخص با انقباض و انبساط ماهیچه های مختلف بدن انجام میگیرد.
تجسم هدایت شده (تعریف نظری): تجسم هدایت شده ارتباط بین مغز با بدن و تمرکز بر روی جسم از طریق سیگنالهای مغزی به منظور تغییر دادن حالت روحی و روانی موجود می باشد.(48) تجسم هدایت شده (تعریف عملی): یک تمرین ذهنی می باشد که به مدت 20 دقیقه افراد به صداهای ضبط شده، مانند جنگل، ساحل دریا و مکانی زیارتی بر روی فایل صوتی گوش می دهند و به صداهای اطراف بوها توجه نشان نمی دهند. شادمانی(تعریف نظری): شادمانی به این معناست که فردچقدر زندگی خودرادوست دارد(23) شادمانی(تعریف عملی): منظور نمره ای است که زنان از از طریق پاسخ دادن به سوالات پرسش نامه 29 سوالی شادمانی آکسفورد کسب خواهند کرد که دامنه نمره ای بین0 تا 87 را شامل می شود. ترس از زایمان(تعریف نظری): احساس نگرانی و اضطراب در خصوص پیامدهای جسمانی و روانشناختی تجربه زایمان را ترس از زایمان می گویند که اگر وحشت برانگیز و فلج کننده شود، آسیب شناسی خاصی بنام توکوفوبیا است. (49) ترس از زایمان (تعریف عملی): منظور نمره ای است که زنان از طریق پاسخ دادن به سوالات پرسش نامه 14 سوالی زایمان بریسلین کسب می کنند و دامنه نمره ای بین 14 تا حداکثر 56 را شامل می شود. | ||||||||||||||||||||||
| پیشنهاد سوم نحوه کاربرد | |||||||||||||||||||||||
| محل چهارم بکارگیری نتایج تحقیق | |||||||||||||||||||||||
| نوع مطالعه | مطالعه از نوع نیمه تجربی سه گروهه با طرح پیش آزمون -پس آزمون خواهد بود.. | ||||||||||||||||||||||
| جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند) |
جامعه مورد مطالعه در این روش تمامی زنان نخست زا شهر زاهدان می باشند: معیار ورود:
معیارهای خروج:
| ||||||||||||||||||||||
| پیشنهاد چهارم نحوه کاربرد | |||||||||||||||||||||||
| حجم نمونه و روش محاسبه آن |
در این پزوهش حجم نمونه با استفاده از فرمول زیر و با توجه به مطالعه خورسندی و همکاران (2008) و حدود اطمینان 95 درصد و توان آزمون 95 درصد در هر گروه حدود 27 نفر مشخص شد که برای افزایش اعتبار مطالعه ، امکان تعمیم بخشی نسبی بیشتر و ضریب سه گروهی (4/1) در هر گروه 60 نفر و در مجموع 180 نفر برآورد گردید.
| ||||||||||||||||||||||
| روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود) |
ابتدا شهر را به پنج منطقه جغرافیایی (شمال غربی،شمال شرقی،جنوب غربی،جنوب شرقی و مرکزی )تقسیم کرده و از هر منطقه یک مرکز بهداشتی که در آن منطقه مرکزیت داشته و دارای تعداد مراجعین بالاتر و امکانات مناسبتری میباشد انتخاب خواهد شد.سپس افراد براساس معیارهای ورود از بین زنان نخست زای مراجعه کننده به این مراکز بهداشتی درمانی،به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب خواهند شد و سپس به صورت تصادفی ساده افراد به سه گروه تخصیص خواهند یافت. | ||||||||||||||||||||||
| روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود) | ابزار مورد استفاده در این مطالعه پرسش نامه سه بخشی است: بخش اول اطلاعات فردی زنان و اطلاعات مربوط به بارداری مانند سن مادر، جنس جنین، تحصیلات، شغل ، بخش دوم پرسشنامه 16 سوالی ترس از زایمان بریسلین ( Childbirth Attitude Questionnaire) و بخش سوم پرسشنامه شادمانی آکسفورد ( oxford پرسشنامه ترس از زایمان Childbirth Attitude Questionnaire (CAQ) از 14 سوال تشکیل شده است، این پرسشنامه در سال2008. توسط خورسندی و همکاران ساخته شد. در این پرسشنامه پاسخ سوالات به صورت طیف لیکرت 4 گزینه ای ( اصلا، خیلی کم، متوسط، زیاد) می باشد که برای هر سوال به ترتیب پاسخی بین یک تا چهار در نظر گرفته شده است. به این ترتیب امتیازها دامنه 14 تا 56 را شامل می شود به طوری که نمره بیشتر نشان دهنده ترس بیشتر است. روایی و پایایی این ابزار در ایران توسط خورسندی و همکاران ( 2008) بررسی و تعیین شد. .به منظور بررسی روایی پرسشنامه و به منظوربه دستآوردن پرسشنامه ای معادل با زبان اصلی ازاصول ذکرشده توسط بریسلین استفاده شد.به این صورت که ابتدادوزبان شناس به طور مستقل پرسشنامه ها را به فارسی ترجمه نمودند . سپس دوزبانشناس دیگر نسخه ترجمه شده را به طورمستقل به انگلیسی ترجمه نمودند وپس ازنها یی شدن،نسخه تهیه شده توسط فردمتخصص دوزبانه با نسخه اصلی مقایسه شد. سپس نسخه نهایی جهت تعیین روایی محتوا توسط پانلخبرگان مورد بررسی قرار گرفت وتغییرات بسیارجزیی صورت گرفت. پرسشنامه اصلی دارای 16 سوال بود. باتوجه به تغییرات انجام شده دو سوال حذف وپرسشنامه دارای 14سوال مورداستفاده قرارگرفت. به منظورتعیین پایایی پرسشنامه؛ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد و ضریب همسویی0.84محاسبه گردید که درصد بالاتر از متوسط می باشد.در مطالعه حاضر پایایی پرسشنامه به کمک آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد. . پرسشنامه شادکامی : این پرسشنامه در سال 1989 توسط آرجیل، مارتین و کراسلند ساخته شد. شیوه ساخت آن به این گونه بود که این این پرسشنامه دارای 29 گویه است که هر گویه شامل ۴ عبارت
| ||||||||||||||||||||||
| روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود) | بعد از کسب مجوز از معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه و مراجعه به معاونت بهداشتی و مراکز بهداشتی درمانی منتخب، ابتدا زنان باردار واجد شرایط با توجه به نمونه گیری در دسترس انتخاب و به سه گروه تخصیص تصادفی خواهند شد. به این صورت که ابتدا به تعداد کل نمونه های سه گروه کارت با رنگ خاص تهیه شده و به صورت تصادفی چینش خواهند شد سپس با مراجعه تدریجی و یافتن نمونه واجد شرایط بترتیب از کارت های تهیه شده که نوع گروه مربوطه را تعیین می کند به آنان تخصیص خواهد یافت. چنانچه مادران به گروه کنترل تعلق گرفتند، هیچ مداخله ای جز مراقبت های معمول دوران بارداری را دریافت نخواهند کرد و پس از انجام پیش آزمون، در زمان مقرر و متناسب با گروه های مداخله پس آزمون در مورد آنان بعمل خواهد امد. اگر مادران منتخب به گروه مداخله آموزش آرام بخشی عضلانی تخصیص یافتند در آن صورت ابتدا پیش آزمون با تکمیل پرسشنامه ها انجام و به طور انفرادی برنامه 4 جلسه ای تعیین شده برابر جدول ساختار محتوا در مورد آنان اجرا خواهد شد. پس از گذشت 4 هفته از پایان آخرین جلسه آموزش و مداخله با دعوت یا مراجعه به منزل، پرسشنامه ها مجددا به عنوان پس آزمون تکمیل خواهد شد. در صورتی که نمونه های منتخب واجد شرایط، به گروه مداخله تصورات هدایت شده تعلق گرفتند در این مورد نیز پس از اجرای پیش آزمون و تکمیل پرسشنامه ها، مداخله 4 جلسه ای تعیین شده برای این مداخله برابر دستورالعمل اجرایی آن که در ادامه خواهد آمد، مداخله به این گروه ارائه خواهد شد. پس از گذشت 4 هفته از پایان آخرین جلسه آموزش و مداخله(حد فاصل 36 تا 37 هفتگی) با دعوت یا مراجعه به منزل، پرسشنامه ها مجددا توسط کمک پژوهشگر به عنوان پس آزمون در مورد این گروه نیز تکمیل خواهد شد. به منظور انجام آرام سازی عضلانی در گروه مداخله به روش آرام سازی؛ از هفته ۲۸ بارداری هفته ای یکبار توسط پژوهشگر و روزانه یکبار توسط خود فرد با استفاده از سی دی آرام سازی عضلانی و چک لیست ثبت تمرینات خانگی، انقباض و انبساط هشـت گـروه از عضـلات شامل عضلات پیشانی و پوست سر، صـورت، گـردن، شـانه هـا،قفسه سینه و پشت، بازوها، شکم و پاها (که با حـذف عضـلاتشکمی بـرای زنـان بـاردار تعـدیل شـده بـود) بـه شـیوه سخنرانی و نمایش فیلم آرام سازی توسط پژوهشگر آموزش داده می شود. در جلسه دوم که یک هفته بعد برگـزار مـی شـود ، ضـمن تکـرارمطالب آموزش داده شده و پاسخگویی به پرسش های واحدهای پژوهش، از آن ها در خواست می شود که یک بار تمرینـات را بـه صورت عملی اجرا نمایند، تا پژوهشگر با استفاده از چـک لیسـت نحوه انجام تمرینات توسط واحدهای پژوهش، از صحت اجـرای آن ها و کفایت میزان آموزش اطمینان حاصـل کنـد. در صـورت اجرای نادرست و نیز رضایت وی به ادامه همکـاری در مطالعـه، مجدداً آموزش فرد توسط پژوهشگر انجام می شود. در پایان جلسه، جزوه حاوی مطالب ارایه شده در ابتدای جلسه و لوح فشـرده آرام سـازی پیشـرونده عضـلانی بـه منظـور تکـرارتمرینات آرام سازی در منزل به واحدهای پژوهش داده می شود و از آن ها درخواست می شد که روزانه یک بار به مدت 4 هفتـه تمرینـات را انجـام دهند و هر مرتبه تمرینـات را در چـک لیسـت مربـوط بـه ثبـت تمرینات علامت بزنند. پژوهشگر در انتهای هفته های یک، دو، سه و چهارِ پـژوهش هم بـاتماس تلفنی و هم به صورت حضوری در جلسات مداخله بـرانجام مرتب تمرینات در گروه مداخله تأکید می کند و یک ماه بعد از پایان مداخله در تمـاس تلفنی از تمام واحدهای افراد برای مراجعه مجدد به مراکـز بهداشـتی درمـانی بـرای تکمیـل مجـدد پرسشـنامه ترس از زایمان و شادمانی، دعوت می نماید. به ایـن ترتیـب، پس از گذشت یک ماه از شروع جلسات آموزشی، مجدداً میـزان شادمانی و ترس اززایمان بـه صـورت حضوری در مراکز بهداشت ارزیابی می شود. و به منظور انجام تجسم هدایت شده در گروه مداخله دیگر؛ یک فایل صوتی در اختیار افراد این گروه قرار داده می شود که روزانه دو بار(ترجیحا یک بارصبح ها ویک بار قبل از خواب )توسط خود افراد و ترجیحا در مکانی آرام به مدت 20 دقیقه گوش دهند.در این گروه نیز پژوهشگر در انتهای هفته های یک ،دو،سه وچهاربا تماس تلفنی بر انجام مداخله تاکید میکند پس از اتمام جلسات مداخله، بعد از گذشت 4 هفته، طی تماس تلفنی از آنها جهت حضور در مرکز بهداشتی به منظور برگزاری پس آزمون (تکمیل پرسشنامه ترس از زایمان و شادمانی)دعوت به عمل خواهد آمد. در صورت عدم مراجعه افراد به مرکز بهداشتی، محقق یا کمک پژوهشگران به آدرس اخذ شده جهت انجام پس آزمون مراجعه خواهند نمود.(لازم به ذکر است در پایان هرجلسه شرکت کنندگان پذیرایی خواهند شد و به افرادی که جهت پس آزمون خودشان مراجعه نمایند بسته تشویقی نیز داده میشود)
| ||||||||||||||||||||||
| روش تجزیه، تحليل و توصیف دادهها (نمونهاي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی) | به منظور تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS ورژن 21 استفاده استفاده خواهد شد، تحلیل داده ها شامل آمار توصیفی(فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار و ..) و آمار استتباطی می باشد که شامل آزمونهای اسمیروف کولموگروف(آزمون نرمال بودن)، آزمون تی زوجی( آزمون مقایسه میانگین ها در گروهها قبل و بعد از مداخله ) است. برای تعیین اثربخشی مداخلات و با توجه به میانگین و انحراف معیار سه گروهی ، از آنالیزواریانس و در صورت معناداری از آزمون های تعقیبی برای مقایسه های زوجی استفاده خواهد شد. در صورتی که داده ها نرمال نبودند آزمون معادل ANOVA یعنی کروسکال والیس استفاده خواهد شد. | ||||||||||||||||||||||
| ملاحظات اخلاقی | راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های دارای آزمودنی انسانی 92 2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنیها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است. 13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیتهی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود. 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند 25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد. 28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.
| ||||||||||||||||||||||
| محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها |
| ||||||||||||||||||||||
| کلمات کلیدی | آرام سازی عضلانی، تجسم سازی هدایت شده، ترس از زایمان،سطح شادمانی
musclar relaxation, guided imagery, Fear of childbirth, happiness | ||||||||||||||||||||||
| فهرست منابع و مراجع |
1- Cunningham F, Leveno K, Bloom S, Hauth J, Rouse D, Spong C. Wiliams Obstetrics. Ghazijahani B, Ghotbi R. 23rdP ed. Tehran: Golban; 2010. 49-54 2-. Bondad R, Abedian Z. Sleep Patterns and Factors Affecting It in the Third Trimester Pregnant Women Referred to Health Centers In Mashhad 2000. IJN 2003;16(36):22-6 (Persian). 3- Alipour Z, Lmyyan M, Hajizadeh E. Sleep Quality in Late Pregnancy and Postpartum Depression. IJOGI. 2011 (40):39-47 (Persian) 4-. Martini J, Knappe S, Beesdo-Baum K, Lieb R, Wittchen H-U. Anxiety Disorders before Birth and Self-Perceived Distress during Pregnancy: Associations with Maternal Depression and Obstetric, Neonatal and Early Childhood Outcomes. Early Hum Dev. 2010;86(5):305-10 5- Consonni EB, Calderon IM, Consonni M, De Conti MH, Prevedel TT, Rudge MV. A multidisciplinary program of preparation for childbirth and motherhood: maternal anxiety and perinatal outcomes. Reperoductive health. 2010;7(1):28 6- Fink NS, Urech C, Cavelti M, Alder j. Relaxation during pregnancy: What are the benefits for mother,fetus, and the newborn. A systematic review of the literature. The Jornal of perinatal & neonatal nursing.2012:26(4):296-306 7- Rajeswari S. Efficacy of progressive muscle relaxation on stress anxiety and pregnancy outcome among primigravidae.2013:7(5):117-121 8- Domar AD, Eyvazzadeh A, Allen S, Roman K, Wolf R, Orav J, et al. Relaxation techniques for reducing pain and anxiety during screening mammography. American Journal of Roentgenology. 2015;184(2):445-7,Mousavi M, Soleimani MA, Akrami R, Tadayonfar M. The effect of progressive muscle relaxation on the severity of restless leg syndrome in patients under treatment with hemodialysis. Journal of hayat. 2016;22(3):279-90. 9-Akbarzadeh M,Toosi M.Zare N, Sharafi F. Effect of relaxation and attachment behaviors training on anexiety in first –time mothers in Shiraz city,2010 A randomized clinical trial .Jornal trial article.2013:35(4):134-136. 10- Foreman Mina, Hashemi S. Investigating the effect of Benson's muscle relaxation on hemodynamic parameters in patients with CAD. Mendish 2014; 4 (7 & 6).13-15(persian) 11- Akmeşe ZB, Oran NT. Effects of progressive muscle relaxation exercises accompanied by music on low back pain and quality of life during pregnancy. Journal of Midwifery & Women’s Health. 2014;59(5):503-9. 12- Shoemaker JE, Tasto DL. The effects of muscle relaxation on blood pressure of essential hypertensives. Behaviour Research and Therapy. 1975;13(1):29-43 13-. Carlson CR, Hoyle RH. Efficacy of abbreviated progressive muscle relaxation training: a quantitative review of behavioral medicine research. Journal of consulting and clinical psychology. 1993;61(6):1059. 14- Kurdish, Nasiri, Gharavi, Zadeh. The effect of progressive muscle relaxation education along with guided visualization on the severity of depressive symptoms in postpartum women. Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2012; 15 (8): 17(Persian) 15- Kolcaba K, Fox C, editors. The effects of guided imagery on comfort of women with early stage breast cancer undergoing radiation therapy. Jornal Oncology Nursing Forum; 1998:23(12),178-180 16- Akbari Sajirani F, Mousavi SF. The study of Triple dimensions (Subjective, psychological and spiritual) of Well-being in Prediction of fear of normal delivery in Pregnant women. Journal of Clinical Nursing and Midwifery. 2016;5(3):62-72. 17- Antall GF, Kresevic D. The use of guided imagery to manage pain in an elderly orthopaedic population. Jornal Orthopaedic Nursing. 2004;23(5):335-40. 18- Haipin L, Speir AM, CapoBianco P, Barnett SD. Guided imagery in cardiac surgery. Outcomes management Jornal of consulting and clinical . 2002;6:(13)2-7. 19- Hart J. Guided imagery Alternative and complementary therapies. Jornal prinatal & neonatal. 2008;14(6):295-9. 20- Christakou A, Zervas Y. The effectiveness of imagery on pain, edema, and range of motion in athletes with a grade II ankle sprain. Physical Therapy in Sport. 2007;8(3):130-40. 21- Schardt D. Guided Imagery: Teaching Strategies for the Childbirth Educator. International Journal of Childbirth Education. 2003;18(4):10-2. 22- Principle, Marzieh Baba, Golmakani, Shakeri, Sajjadi. The level of happiness in pregnancy and its related factors in pregnant women in Mashhad in 2013. Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility, Iran. 2015; 17 (137): 19-27(persian). 23- Hadinezhad H, ZAREEI F. Reliability, validity, and normalization of the Oxford Happiness Questionnaire. 2009. 24- Jayasvasti K, Kanchanatawan B. Happiness and related factors in pregnant women. Journal of the Medical Association of Thailand= Chotmaihet thangphaet. 2015;88:S220-5. 25- AjorPaz NMB, Ranjbar N. Effects of recitation of Holy Quran on anxiety of women before cesarean section: a randomize clinical trial. Qom University of Medical Sciences Journal. 2010;4(1). 26- Alipour Z, Lamyian M, Hajizadeh E, Vafaei MA. The association between antenatal anxiety and fear of childbirth in nulliparous women: a prospective study. Iranian journal of nursing and midwifery research. 2011;16(2):169 27- Taheri, Khorsandi, Amiri, Zadeh H. A Survey on the causes of childbirth fear in pregnant women in Shahrekord in 2013. A short report. Journal of Rafsenjan University of Medical Sciences. 2015; 14 (4):(Persian) 28- Payasheri, Nargis Beb, Zadeh, Zadeh S, Gishasad Kh, Zabol R. Relation between fear of pain, fear of delivery and attitude towards cesarean delivery with preferred delivery method in pregnant women. Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2016; 18 (179): 8-16(persian). 29- Judiciary, Davoudi, Nisi, Abdul Kazem, Mozhestan artist, Bassankazh. Effectiveness of cognitive-behavioral therapy on fear of delivery, fear of pain, self-efficacy of labor and desire for cesarean section in nulliparous women. Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2016; 19 (31): 1-(Persian) 30-. Jahanshir, Mehr K, Moghaddam B, Pahlavan. The effect of guided visualization on anxiety in patients with acute coronary syndrome admitted to cardiac care unit. Scientific Journal of Horus. 2015; 21 (3): 147-53(Persian) 31- Hajian S, MIRZAII NAK, Keramat A, MIRZAII H. The effect of muscle relaxation and guided imagery on pain and distress reduction caused by disease and treatment side effects in women with breast cancer during 1998-2007: a systematic review. 2009 32- Herbst CM, Ifcher J. The increasing happiness of US parents. Jornal of Economics of the Household. 2016;14(3): 29-51 33- Durousseau S, Chavez GF. Associations of intrauterine growth restriction among term infants and maternal pregnancy intendedness, initial happiness about being pregnant, and sense of control. Pediatrics. 2003;111(Supplement 1):1171-5 34- Chen CH, Wang SY. Psychosocial outcomes of vaginal and cesarean births in Taiwanese primiparas. Jornal Research in nursing & health. 2002;25(6):452-8. 35- Nieminen K, Stephansson O, Ryding EL. Women's fear of childbirth and preference for cesarean section–a cross‐sectional study at various stages of pregnancy in Sweden. Acta obstetricia et gynecologica Scandinavica. 2009;88(7):807-13. 36- Khorsandi M, Ghofranipour F, Heydarnia A, FaghihZadeh S, Vafaei M, Rousta F, et al. The effect of childbirth preparation classes on childbirth fear and normal delivery among primiparous women. Jornal Arak Medical University Journal. 2008;11(3):29-36 37-Ssahlabadi R. (Comparison of the effect of age and guidance on pregnancy on the anxiety of primipara women)(Thesis) zahedan ,zahedan university of medical sciences,school of nursing and midwifery ,2015.(persian) 38- Rafiee B, Akbarzade M, Asadi N, Zare N. Comparison of attachment and relaxation training effects on anxiety in third trimester and postpartum depression among Primipara women. Journal of hayat. 2013;19(1):76-88 39- Shobeiri F, Taravati-Javad M, Soltani F, Karami M. Effects of Progressive Muscle Relaxation Counseling on Anxiety among Primigravida Women Referred to Health Care Centers in Hamadan. Journal of Education And Community Health. 2015;2(2):1-9. 40- Seyed Ahmadi Nejad FS, Golmakani N, Shakeri MT. Effect of progressive muscle relaxation on depression, anxiety, and stress of primigravid women. Evidence based care.Jornal of hayat 2015;5(1):67-76 41- Murphy GE, Carney RM, Knesevich MA, Wetzel RD, Whitworth P. Cognitive behavior therapy, relaxation training, and tricyclic antidepressant medication in the treatment of depression. Psychological Reports. 1995;77(2):403-20 42- Urech C, Fink NS, Hoesli I, Wilhelm FH, Bitzer J, Alder J. Effects of relaxation on psychobiological wellbeing during pregnancy: a randomized controlled trial. Psychoneuroendocrinology. 2010;35(9):1348-55 43- Jallo N, Ruiz RJ, Elswick R, French E. Guided imagery for stress and symptom management in pregnant African American women. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 2014;2(2)136 44- Tragea C, Chrousos GP, Alexopoulos EC, Darviri C. A randomized controlled trial of the effects of a stress management programme during pregnancy. Complementary Therapies in Medicine. 2014;22(2):203-11 45- Armstrong K, Dixon S, May S, Patricolo GE. Anxiety reduction in patients undergoing cardiac catheterization following massage and guided imagery. Complementary therapies in clinical practice. 2014;20(4):334-8 46-Jallo N, Salyer J, Ruiz RJ, French E. Perceptions of guided imagery for stress management in pregnant African American women. Archives of psychiatric nursing. 2015;29(4):249-54. 47-. Safi Z, Moin L, Shaheed S .; The Effect of Progressive Muscle Relaxation Therapy on the Quality of Life of Women with Multiple Multiple Sclerosis. Applied Psychology. (2008),.28(1);43-47 48- Burns DS. The effect of the bonny method of guided imagery and music on the mood and life quality of cancer patients. Journal of music therapy. 2001;38(1):51-65 49- Hamama-Raz Y, Sommerfeld E, Ken-Dror D, Lacher R, Ben-Ezra M. The Role of Intra-personal and Inter-personal Factors in Fear of Childbirth: A Preliminary Study. Psychiatr Q 2017;88:385–396. DOI 10.1007/s11126-016-9455-x | ||||||||||||||||||||||
| معرفی پژوهش/ اهداف پژوهش (عین عبارت هدف پروپوزال را کپی نکنید. بلکه با جملاتی که برای مردم قابل فهم باشد (برای سواد حدود پنجم ابتدایی )هدف را برای شرکت کنندگان توضیح دهید.) در تمام این متن در صورتیکه شرکت کننده کودک یا فرد فاقد ظرفیت تصمیم گیری است باید مواردیکه منظور از "من"، فرد شرکت کننده بوده است به "کودک" یا "فرد تحت سرپرستی من" اصلاح شود و مواردیکه منظور از "من"، رضایت دهنده است به من به عنوان "ولی" یا "قیم قانونی" اصلاح شود. | بررسی مقایسه ای آرام سازی عضلانی و تجسم هدایت شده برسطح شادمانی و ترس اززایمان در زنان نخست زا مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1396 | ||||||||||||||||||||||
| خون گیری (آیا طرح شما نیاز به خونگیری دارد یا خیر) | |||||||||||||||||||||||
| نحوه همکاری/ مزایا ی طرح (در این بخش برای شرکت کنندگان به زبان ساده توضیح دهید که: چه مداخله ای بر روی آنها صورت میگیرد. چه اقدامات پاراکلینیکی بر روی آنها انجام میشود. چه نمونه ای و با چه حجمی از آنها میگیرید در این مدت چند نوبت مراجعه باید داشته باشند و به چه فواصلی چه اقداماتی را در پیگیری آنها انجام میدهید. (حتی میتوانید سود بالقوه ای که شرکت کنندگان میتوانند از شرکت در این پژوهش ببرند بنویسید. این سود میتواند شرح احتمال درمان یا تشخیص بهتر بیماریشان، دریافت خدمات سلامت رایگان و یا پرداخت مشوق مالی در ازای جبران همکاریشان باشد) | |||||||||||||||||||||||
| عوارض جانبی (منظور عوارض و میزان احتمال بروز آنها در این مطالعه است) | |||||||||||||||||||||||
| جبران عوارض احتمالی (برای آنکه شرکت کننده بتواند ارزیابی مناسبی از سود و زیان شرکت در پژوهش شما داشته باشد لازم است بتواند سود و زیان مداخلات معمول و مداخلات این پژوهش را مقایسه کند. به عنوان مثال میزان موفقیت و میزان عوارض هریک را مقایسه کند.) - او باید بداند كه اگر در حين و بعد از انجام پژوهش هم هر مشكلي اعم از جسمي و روحي به علت شرکت در اين پژوهش برایش پيش آمد درمان عوارض، و هزينههاي آن و غرامت مربوطه بر عهده مجري خواهد بود. | |||||||||||||||||||||||
| هزینه های مربوط به انجام طرح تحقیقاتی (تمام مداخلات پژوهشی باید برای بیمار رایگان باشد و بیمار بداند شامل چه مواردی هستند. ) | چنانچه در طرح تحقیقاتی اقدام تشخیصی یا درمانی انجام شود، هزینه به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد | ||||||||||||||||||||||
| روش های جایگزین در صورت عدم تمایل به شرکت در مطالعه چه روش های درمانی برای بیمار ارائه خواهد شد | |||||||||||||||||||||||
| محرمانه بودن بیمار باید بداندکه دست اندر كاران اين پژوهش، كليه اطلاعات مربوط به او را نزد خود به صورت محرمانه نگهداشته و فقط اجازه دارند نتايج كلي و گروهي اين پژوهش را بدون ذکر نام و مشخصات بیمار منتشر كنند. و كميته اخلاق در پژوهش با هدف نظارت بر رعایت حقوق وی ميتواند به اطلاعات ایشان دسترسي داشته باشد. | نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند. | ||||||||||||||||||||||
| پاسخگویی به پرسش ها در این بخش نام و اطلاعات دسترسی فردی از عوامل پژوهش را که بتواند اطلاعات صحیح و کافی در اختیار شرکت کنندگان قرار دهند و در مورد عوارض و نگرانیها راهنمایی لازم را ارائه دهند ذکر شود | |||||||||||||||||||||||
| حق نپذیرفتن یا انصراف بیمار باید بداند که شرکت اودر اين پژوهش کاملاً داوطلبانه است و مجبور به شرکت در اين پژوهش نيست و در صورت عدم شرکت از مراقبتهاي معمول تشخيصي و درماني محروم نخواهد شد او باید بداند كه حتي پس از موافقت با شركت در پژوهش ميتواند هر وقت كه بخواهد، پس از اطلاع به مجري، از پژوهش خارج شود و خروج اواز پژوهش باعث محرومیت از دریافت خدمات درمانی معمول برای اونخواهد شد. | شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم. | ||||||||||||||||||||||
| رضایت او باید بداند که اگر اشکال يا اعتراضي نسبت به دست اندركاران يا روند پژوهش دارد مي تواند با كميته اخلاق در پژوهش دانشگاه تماس گرفته و مشکل خود را به صورت شفاهي يا كتبي مطرح نمايد. در انتهای فرم قید گردد : اينجانب موارد فوقالذکر را خواندم و فهميدم و بر اساس آن رضايت آگاهانه خود را براي شركت در اين پژوهش اعلام ميکنم. اينجانب ……………… خود را ملزم به اجراي تعهدات مربوط به مجري در مفاد فوق دانسته و متعهد ميگردم در تأمين حقوق و ايمني شركت كننده در اين پژوهش تلاش نمايم | با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام. | ||||||||||||||||||||||
| پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی | پرسشنامه ترس از زایمان (نگرش به زایمان) CAQ (هارمن، 1988) موارد زیر برخی ترسهای رایجی است که زنان حامله درگذشته اظهار داشته اند:
انتظار نمی رود که کسی تمام آنها را داشته باشد. بعضی از زنان ممکن است هیچکدام را نداشته باشند. لطفا تا جایی که می توانید خودتان صادقانه به سؤالات )بدون مشورت با دیگران )جواب دهید. اگر در درجه بندی شدت ترس مطمئ ننیستید در این مورد نگران نباشید فقط یک قضاوت سریع داشته باشید و هر چیزی را که درست به نظر می رسد مشخص نمایید. درجه بندی ترس بدین صورت است: 1 بدون اضطراب: شما اصلا آن ترس را نداشته اید. 2 اضطراب خیلی کم : به اندازه ای نیست که بتوان آن را ترس نامید. 3 اضطراب متوسط : آزاردهنده : اما در حدی نیست که روی سلامتی و راحتی شما تأثیر نامطلوب بگذارد. 4 اضطراب زیاد : نگرانی در حدی است که روی سلامتی و آسایش شما تأثیر می گذارد.
1 از این که کنترل خودم را در زمان زایمان از دست بدهم می ترسم . اصلا کم متوسط زیاد 2 از زایمان کردن واقعا می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 3 در مورد زایمان کابوسهای شبانه دارم. اصلا کم متوسط زیاد 4 از خونریزی زیاد طی زایمان می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 5 از اینکه در طی زایمان قادر به همکاری با ماما یا پزشک نباشم، می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 6 از نقص عضو کودکم می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 7 از تزریقات دردناک می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 8 از اینکه در طی دردهای زایمان تنها بمانم می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 9 از اینکه با زایمان کودکم بخیه بخورم می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 10 از اینکه نوزادم به هنگام زایمان آسیب ببیند می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 11 از زایمان همراه با درد می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 12 از محیط بیمارستان می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 13 از اینکه مراقبتی را که می خواهم دریافت نکنم می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد 14 در مجموع اضطراب زایمان خود را این گونه ارزیابی می کنم. اصلا کم متوسط زیاد
پرسشنامه نگرش به زایمان [1]CAQ که توسط هارمن [2](1988) در 16 سوال ساخته شده است و توسط لوئی مورد بازنگری قرار گرفته است، برای سنجش ترس از زایمان مورد استفاده قرار می گیرد.
شیوه نمره گذاری و تفسیر: در این پرسشنامه پاسخ سوالات به صورت طیف لیکرت 4 تایی ( اصلا،خیلی کم،متوسط، زیاد) می باشد که برای هر سوال به ترتیب پاسخی بین یک تا چهار در نظر گرفته شده است. به این ترتیب امتیازها دامنه 14 تا 56 را شامل می شود. نمره بیشتر نشان دهنده ترس بیشتر است . با توجه به این که در مورد ترس زایمان نمره بر شی وجود نداشت، در تعیین نمره برش، تحقیقات مشابه خارج از کشور مورد توجه قرار گرفت و نمره میانه (یعنی 28 یا بیشتر) به عنوان ترس از زایمان در نظر گرفته شد.
روایی و پایایی: به منظور به دست آوردن پرسشنامه ای معادل با زبان اصلی از اصول ذکر شده توسط بریسلین استفاده شد. ابتدا دو زبان شناس به طو مستقل پرسشنامه ها را به فارسی ترجمه نمودند . سپس دو زبان شناس دیگر نسخه ترجمه شده را به طور مستقل به انگلیسی ترجمه نمودند و پس از نهایی شدن، نسخه تهیه شده توسط فرد متخصص دو زبانه با نسخه اصلی مقایسه شد . سپس نسخه نهایی جهت تعیین روایی محتوا توسط پانل خبرگان مورد بررسی قرار گرفت و تغییرات بسیار جزیی صورت گرفت. پرسشنامه اصلی دارای 16 سوال بود . با توجه به نظر پانل خبرگان دو سوال حذف و پرسشنامه دارای 14 سوال مورد استفاده قرار گرفت . به منظور تعیین همسویی در و نیاز ضریب آلفایکرونباخ استفاده شد و همسویی در و نی پرسشنامه ترس زایمان 0.84 محاسبه گردید.
هنجاریابی: در پژوهش خورسندی، فرانیپور، حیدرنیا و همکاران (1387) پرسشنامه نگرش به زایمان روی 100 زن نخست زا در بیمارستان میلاد تهران اجرا شد که نتایج زیر حاصل شد: میانگی ننمره ترس از زایمان قبل از مداخله در گروه شاهد 6.23 ±40.71 و در گروه مورد 6.96±39.35 که پس از مداخله به ترتیب9.27±38.03 و 7.18±29.82 بود. معرفی پرسشنامه شادکامی آکسفورد (OHI) |
| نام فایل | تاریخ درج فایل | اندازه فایل | دانلود |
|---|---|---|---|
| form A.pdf | 1396/04/17 | 158340 | دانلود |
