بررسی عوامل موثر بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

خدمات مراقبت سلامت در ایران با چالش‌هایی از قبیل رشد بار بیماری‌های مزمن، کمبود متخصصان مراقبت سلامت و کمبود منابع موجود و بخصوص منابع مالی روبرو است (1). امید به زندگی در کشورهای در حال توسعه در حال افزایش است بطوریکه  امید به زندگی در کشور ایران بالای 70 سال تخمین زده شده است. کشورهای در حال توسعه 84 درصد کل جمیعت جهان و 90 درصد بار بیماری‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. گذار مستمر سلامت در کشورهای در حال توسعه از قبیل تغییرات جمعیت‌شناختی و اپیدمیولوژیکی (تغییر بار بیماری‌ها به سمت بیماری‌های مزمن و صدمات)، کمیت و نوع خدمات سلامت مورد نیاز این جوامع را تحت تاثیر قرار داده است (2).

استفاده از فن‌آوری‌های اطلاعات موجب ارتقای اثربخشی کسب و کار شده و مزیت‌هایی را برای سازمان‌های مراقبت سلامت بوجود می‌آورد (3). بسیاری از سازمان‌ها از سیستم اطلاعات بیمارستانی به منظور کاهش هزینه‌ها و خطاهای پزشکی، بهبود کیفیت مراقبت و قابل‌دسترس ساختن منابع  استفاده می‌کنند (4).  پیاده سازی این سیستم‌ها نیز با مشکلاتی مانند پیچیدگی، ناسازگاری و ناکافی بودن زیرساخت فن‌آوری اطلاعات مواجه است (5). وجود سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی مستقل مانع یکپارچه‌سازی فرایند مراقبت سلامت و تسهیم اطلاعات می‌شود (6, 7). بر اساس مطالعات انجام شده، در کشور ایران پیاده‌سازی سیستم اطلاعات بیمارستانی با موانعی مانند کمبود شبکه‌های اطلاعات قوی، خطا در ثبت داده‌ها، مشکلات فنی در طراحی سیستم، کمبود آموزش و کمبود دانش کاربران در مورد این سیستم و نحوه کار با آن مواجه است (3). ارائه دهندگان مراقبت سلامت ناگزیر به استفاده از روش‌های نوین و هزینه-اثربخش برای رویارویی با این مشکلات هستند. رایانش ابری بواسطه برخورداری از قابلیت‌های خود پتانسیل برآورده‌کردن این نیازها را دارد. 

رایانش ابری بعنوان یک فن‌آوری نوین می‌تواند هزینه‌های پردازش داده‌های حوزه سلامت را از طریق ارتقای اعتبار، انعطاف‌پذیری، دسترس‌پذیری و توان عملیاتی پردازش، کاهش دهد (8). تعریف واحدی از رایانش ابری وجود ندارد. با این حال، رایانش ابری روش منحصربفردی در حوزه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات توصیف شده است که از قابلیت‌هایی از قبیل مجازی‌سازی [1]و محاسبات مبتنی بر شبکه[2] برای ارائه خدمات مختلفی از جمله نرم‌افزار و سخت‌افزار مجازی بر اساس تقاضای کاربر از طریق شبکه‌های عمومی،گروهی، خصوصی یا ترکیبی از این شبکه‌ها برخوردار است (9). بعلاوه رایانش ابری، شبکه‌ی اینترنتی برای به اشتراک گذاری منابع محاسباتی به صورت مجازی تعریف شده است که ذخیره‌سازی پویای محاسبات و دیگر خدمات را برحسب نیاز کاربر ارائه می‌دهد (10). رایانش ابری به استفاده از سرویس‌دهنده‌های از راه دور مبتنی بر اینترنت به منظور ذخیره‌سازی و مدیریت داده‌ها اتلاق شده است (11).

خدمات رایانش ابری در سه مدل ارائه می‌گردد. مدل اول، زیرساخت بعنوان خدمت (IaaS)[3] که در آن اجزای سخت‌افزاری از قبیل ابزارهای ورودی و خروجی، حافظه‌ و ذخیره‌سازی را روی شبکه اینترنت به مشتریان ارائه می‌شود. دوم، پلت‌فرم بعنوان خدمت (PaaS)[4] که توزیع سرور پلت‌فرم است و از طریق آن کاربران برنامه کاربردی خود را شخص‌سازی و ایجاد کرده و می‌توانند آن را از طریق اینترنت به سایر مشتریان ارائه دهند. پلت‌فرم‌های ارائه شده شامل ابزارهای ایجاد، مدیریت پیکربندی و راه‌اندازی برنامه‌های کاربردی است. سوم، نرم افزار بعنوان خدمت (SaaS)[5] که در آن کاربران می‌توانند در خدمات نرم‌افزاری یک تولید کننده نرم‌افزار عضو شده و از نرم افزار موردنیاز استفاده کرده و برحسب میزان استفاده هزینه مربوطه را پرداخت نماید. در این مدل کاربران از هرمکانی و در هرزمانی از طریق اینترنت امکان نصب و استفاده از نرم افزار موردنیاز را خواهند داشت (12-15). رایانش ابری به بخش تفکیک‌ناپذیر راهبرد سازمان‌ها تبدیل شده است و موجب تغییر در عملیات سازمان از قبیل خرید، فروش، ارائه خدمت و برخورد با مشتریان شده است. استفاده از این فن‌آوری موجب حفظ جایگاه رقابتی و مدیریت اثربخش منابع فن‌آوری اطلاعات در سازمان‌ها می‌شود (8).

صنعت مراقبت سلامت با چالش‌های جدی کاهش هزینه‌های ارائه خدمات مراقبت سلامت با استفاده از پلت‌فرم‌های جدید به منظور نیل به پرونده‌ الکترونیک و تسهیم ایمن و فوری اطلاعات برای کسب و کار، نمایندگی‌های دولتی و ارائه دهندگان مراقبت سلامت مواجه است (16).  کمبود منابع و قدرت محاسباتی در بیمارستان‌ها و پیشرفت‌های اخیر در انفورماتیک سلامت، تحلیل داده‌ها را با مشکل مواجه کرده است (17). حوزه مراقبت سلامت حجم انبوهی از داده‌ها با قالب‌های مختلف متن، تصویر و صدا ایجاد می‌کند که سابقه بیمار تلقی شده و باید به محض تقاضا صرفنظر از زمان و مکان به منظور درمان بیمار در دسترس باشند. ذخیره‌سازی و پردازش این داده‌ها نیازمند نیروی انسانی متخصص، زیرساخت فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات و هزینه نگهداشت آنها است. فن‌آوری ابر بواسطه انعطاف‌پذیری؛ امکان ذخیره‌سازی نامحدود، پردازش داده‌ها و به‌روز رسانی زیرساخت فن‌آوری اطلاعات (18-22)، تبادل و تسهیم اطلاعات (20, 23, 24) و داده‌کاوی (25) و قابلیت‌بازیابی داده‌ها پس از بلایا (22) را با هزینه کمتر فراهم می‌کند. در مطالعه راتنم[6] تاکید شده است که پذیرش رایانش ابری موجب کارآیی و بهبود خدمات بالینی، کاهش هزینه می‌شود. همچنین نتایج بیانگر آن است که منابع فن‌آوری اطلاعات تاثیر معناداری بر ارائه دهندگان مراقبت سلامت و ارائه دهندگان بیمه سلامت در استفاده از رایانش ابری داشته است (16).

صنعت مراقبت سلامت به منظور ارائه خدمات هزینه-اثربخش، کارآ و باکیفیت بالا نیازمند استفاده مستمر و منظم از نوآوری است. رایانش ابری بعنوان یک فن‌آوری نوین در این عرصه می‌تواند موجب بهبود خدمات مراقبت سلامت، بهره‌گرفتن از تحقیقات مراقبت سلامت شده و چهره فن‌آوری اطلاعات را متحول سازد (26-29). در دهه‌ی گذشته رایانش ابری تا حدی زیادی در حوزه فن‌آوری اطلاعات سلامت گسترش یافته است(30). و منجر به تسهیل پذیرش فن‌آوری‌های اطلاعات مورد استفاده در حوزه سلامت و به خصوص پذیرش پرونده الکترونیک سلامت شده است (8, 26, 31).  

بر اساس گزارش تحلیلی سال 2017 انجمن سیستم‌های مدیریت و اطلاعات مراقبت سلامت (HIMSS)[7] آمریکا، 65 درصد از پاسخ‌دهندگان بیان کردند که سازمان مراقبت سلامت آنها هم اکنون از خدمات ابری استفاده می‌کنند (32).
دیواداس[8] و همکاران  با انجام مطالعه ای پیرامون رایانش ابری در مراقبت سلامت در کشور مالزی بیان کردند که 37 درصد ارائه‌دهندگان مراقبت سلامت دارای برنامه استراتژیک برای پذیرش افر بوده و 22 درصد در مرحله برنامه‌ریزی و 25 درصد در اواسط اجرای فناوری رایانش ابری هستند (33).

در مطالعه الروت[9] و همکاران در بخش دولتی کشور عربستان صعودی، حدود 30 درصد از پاسخ دهندگان  بیان کردند که هم اکنون از خدمات رایانش ابری بهره‌مند هستند و تقریبا 55 درصد نیز معتقد بودند که از رایانش ابری استفاده نمی‌کنند و حدود 17 درصد نیز بیان کرده بودند که اطلاعی از استفاده از این فناوری در سازمان‌های خود ندارند (34).

با این‌حال، پیاده‌سازی رایانش ابری با چالش‌هایی مواجه است زیرا عواملی مانند عوامل انسانی(35) سازمانی، فن‌آوری و محیطی پیاده‌سازی این فن‌آوری نوین در بیمارستان‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد (8, 36). مورگان[10] در مطالعه‌ی خود سه عامل فن‌آوری، سازمانی و محیطی را بعنوان عوامل موثر بر پذیرش رایانش ابری معرفی کرده است (37).  اولیویرا[11] نیز با استفاده سه عامل اصلی فن‌آوری، سازمانی و محیطی پذیرش رایانش ابری را ارزیابی کرده و به این نتیجه دست یافته است که مزیت نسبی، پیچیدگی، آمادگی فن‌آوری، حمایت مدیران ارشد و اندازه سازمان‌ها بصورت مستقیم بر پذیرش این فن‌آوری تاثیر داشته است (38). یعقوبی (39) و لیان(35) در مطالعه خود عوامل تکنولوژیکی، انسانی، سازمانی و محیطی را بعنوان عوامل موثر بر بکارگیری رایانش ابری در حوزه سلامت بیان کرده‌اند.

 در سراسر جهان توسعه سیستم‌های اطلاعات مراقبت سلامت در آینده بصورت فزاینده مبتنی بر فن‌آوری رایانش ابری خواهد بود (8, 40).  بصورت کلی استفاده از این فن‌آوری تاثیر مثبتی بر ساختار و ماهیت سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی دارد و بعلاوه به توسعه پزشکی از راه دور و مراقبت سلامت همراه کمک می‌کند (26, 35). در بسیاری از مطالعات قبلی مزایای استفاده از رایانش ابری گزارش شده است و مدل‌های مختلفی از ارائه خدمت در مراقبت سلامت مبتنی بر ابر پیشنهاد شده است  (11, 12, 15, 41, 42). علی‌رغم وجود مزایای بیان شده در مورد استفاده از رایانش ابری در حوزه سلامت، چالش‌هایی از قبیل مشکلات مدیریتی، فن‌آوری، امنیتی و قانونی در این زمینه وجود دارد (26, 43). حارفوشی[12] در مطالعه خود دریافت که عوامل فن‌آوری، سازمانی و محیطی تاثیر مثبت و معناداری بر تصمیم به استفاده بیمارستان‌ها از رایانش ابری داشته است (8). گائو در مطالعه خود عوامل انسانی، فن‌آوری و سازمانی را در ارزیابی استفاده از رایانش ابری در حوزه مراقبت سلامت مدنظر قرار داده است (44).

اگرچه رایانش ابری بعنوان محرکی برای تقویت همکاری در بخش بیمارستانی تلقی می‌شود، با این‌حال پذیرش این فن‌آوری در بیمارستان‌ها کم بوده است (44). سازمان‌های مراقبت سلامت و کارکنان در استفاده از این فن‌آوری نوین به دلایلی مانند عدم مواجهه با فن‌آوری اطلاعات، کمبود منابع، زیرساخت، مسائل حریم‌خصوصی و امنیت داده‌های بیمار  مقاومت می‌کنند. لذا بررسی پاسخ صنعت مراقبت سلامت به این فن‌آوری نوین و شناسایی عوامل موثر و موانع پذیرش آن ضروری به نظر می‌رسد (45). فاکتورهای موثر بر پذیرش رایانش ابری در سازمان‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد (38) ارزیابی در خصوص پذیرش خدمات رایانش ابری در بخش بیمارستانی کم انجام شده است و بنابراین ارزیابی صحیح تصمیم به پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌ها ضروری بوده (44) و  بیمارستان‌ها هنگام استفاده از این فن‌آوری باید به دقت مورد ارزیابی قرار گیرند تا از آمادگی لازم برای پذیرش آن برخوردار باشند (8, 26). در این راستا تعیین عوامل موثر بر پذیرش این فن‌آوری توسط کاربران از اهمیت حیاتی برخوردار است (14).

وجود سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی مستقل در کشور موجب عدم امکان یکپارچه سازی خدمات مراقبت سلامت و تسهیم اطلاعات شده است و از طرفی بیمارستان‌ها با محدودیت منابع انسانی و مالی جهت رفع این مشکل روبرو هستند.  استفاده از خدمات رایانش ابری راه‌حل حیاتی برای رفع این مشکل است. بر اساس بررسی‌های پژوهشگر هیچ مطالعه‌ای در بیمارستان‌های کشور جهت بررسی عوامل موثر بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌ها انجام نشده است. با توجه به مزایای بیان شده برای استفاده از خدمات رایانش ابری و عدم انجام مطالعه در زمینه عوامل موثر بر پذیرش این فن‌آوری در بیمارستان‌های کشور ، بررسی عوامل موثر بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌‌ها ضروری به نظر می‌رسد. لذا این مطالعه به منظور بررسی عوامل موثر بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان انجام خواهد شد.

مطالعات مشابه داخلی و خارجی

مطالعات مشابه خارجی

لیان[13] و همکاران در پژوهشی با عنوان (یک مطالعة اکتشافی برای درک عوامل حیاتی مؤثر بر تصمیم در به کارگیری رایانش ابری در بیمارستا ن های تایوان) به عوامل تکنولوژیکی، انسانی، سازمانی و محیطی اشاره می نمایند که شامل عوامل انسانی، نوآ وری مدیر ارشد اطلاعات و شایستگی فنیِ درک شده است. امنیت داده، پیچیدگی، سازگاری وهزینه ها به عنوان عوامل تکنولوژیکی در نظر گرفته شده است. عوامل سازمانی دربرگیرندة مزایای نسبی، حمایت مدیر ارشد، منابع کافی و مزایا ست و در نهایت عوامل محیطی، سیاست های دولت و فشار صنعت درک شده را شامل می شود. (35)

لین و چِن[14] در تحقیق خود با عنوان (رایانش ابری  به عنوان یک نوآوری : ادراک، نگرش و به کارگیری) با بهره گیری از تئوری اشاعة نوآوری راجرز، پنج عامل مزایای نسبی، سازگاری، پیچیدگی، مشاهده پذیری و آزمایش پذیری را که در به کارگیری یک نوآوری اثر مهمی دارند، معرفی می نمایند.(46)

هارفوشی[15] و همکاران سه عامل فناوری، سازمانی و محیطی را به عنوان ابعاد موثر بر پذیرش رایانش ابری معرفی کردند و با سنجش رابطه بین این ابعاد و تمایل به استفاده از رایانش ابری دریافتند که همبستگی مثبتی بین ابعاد مذکور با تمایل به استفاده از رایانش ابری وجود دارد (00/0 p-value=   157/0 R=).

الحربی[16] و همکاران با انجام مطالعه‌ای با عنوان 'درک عوامل تعیین کننده پذیرش رایانش ابری در سازمان‌های مراقبت سلامت سعودی' به ترتیب عوامل تجاری، فناوری، سازمانی، محیطی و انسانی با میانگین 90/3، 62/3، 49/3، 43/3 و 36/3 را مهمترین عوامل موثر بر پذیرش رایانش ابری در آن سازمان‌های معرفی کرده است. (5)

مطالعات مشابه داخلی

حاتمی و همکاران پژوهشی با عنوان 'ارائه یک مدل جدید بر مبنای پردازش ابری در جهت بهبود خدمات درمانی اورژانسی (EMS)' انجام دادند. در این مقاله یک معماری سرویس گرای قابل توسعه بر مبنای پردازش ابری پیشنهاد شد که اطلاعات بیمار را در یک بستر توزیع شده و همیشه حاضر برای استفاده سیستمها و پلت فرم های گوناگون نگهداری و مدیریت میکند. معماری EMS بر مبنای ابر پیشنهاد شده به کاربران مجازاجازه میدهد تا به اطلاعات یک کیس اورژانسی با فرمت استاندارد IHE دسترسی داشته باشند و با استفاده از یک ماژول هوشمند که از ارزیابی پزشکی و انتخاب   آمبولانس مناسب پشتیبانی میکند به یاری بیمار بشتابند. آمبولانسها نیز با استفاده از شبکه های حسگر بیسیم و اتصال به ابر ,رکوردهای اطلاعات بیمار را در فضای ذخیره سازی مشترک ذخیره می کنند. با استفاده از این معماری می توان فضای گپ میان پزشک و بیمار را, از لحظه نیاز به پزشک تا زمان پایان درمان و بهبودی کامل پر کرد. (47)

یعقوبی در پژوهشی با عنوان 'مدل پیشنهادی عوامل موثر پذیرش اکوسیستم رایانش ابری در ایران' شناسایی عوامل مؤثر جهت پذیرش رایانش ابری با قابلیت تجاری سازی توسط واحدهای مختلف دانشگاهی، از جمله اهدافی است که خواستار همکاری نزدیک در یک اکو سیستم برای بخش های دولتی و صنعت با دفاتر مالکیت فکری دانشگاه ها می باشد مورد بررسی قرار داده است. در این پژوهش 100 نفر از مدیران و کارشناسان بخش فناوری اطلاعات سازمان های بخش صنعت، خدمات و همچنین دانشگاه ها هستند و بر این اساس مدل اکوسیستم رایانش ابری برای ایران در این سه بخش طراحی و همچنین، مدل ارائه شده برای هر کدام از جوامع مورد تحقیق در این پژوهش ارائه گردیده است که ابزار کارآمدی جهت بررسی پذیرش رایانش ابری در سایر سازما نهای ایران خواهد بود. (48)

یعقوبی و همکاران در پژوهشی با عنوان(شناسایی و رتبه بندی عوامل کلیدی مؤثر بر به کارگیری رایانش ابری در سلامت الکترونیک در ایران) هدف اصلی این پژوهش شناسایی و رتبه بندی عوامل مؤثر بر به کارگیری رای انش ابری در سلامت الکترونیک است.  با بررسی ادبیات موضوع و بر مبنای مدل تکنولوژی - سازمان - محیط و مدل تناسب انسانی - سازمانی -تکنولوژیکی، 16 زیر معیار در قالب چهار عامل اصلی شناسایی شد . این عوامل و زیرمعیارها با نظر سنجی از 60 نفر از خبرگان، اساتید دانشگاهی و کارشناسان فناوری  اطلاعات سلامت و با کمک فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی رتبه بندی گردید. نتایج تحقیق نشان می دهد که از نظر خبرگان، هنگام تصمیم گیری در خصوص به کارگیری رایانش ابری در سلامت الکترونیک بایستی عوامل تکنولوژیکی، انسانی، سازمانی و محیطی به ترتیب مد نظر قرار گیرند..(39)

1. میانگین نمره بعد فناوری بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان چقدر است؟
2. میانگین نمره بعد انسانی بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان چقدر است؟
3. میانگین نمره بعد سازمانی بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان چقدر است؟
4. میانگین نمره بعد محیطی بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان چقدر است؟
5. میانگین نمره تمایل به استفاده از رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان چقدر است؟
6. رتبه ابعاد تاثیرگذار بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان چگونه است؟
7. میانگین نمره عوامل موثر بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بر حسب گروه‌های مختلف کاربران چگونه است؟

تعیین عوامل موثر بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

1. تعیین میانگین نمره بعد فناوری بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
2. تعیین میانگین نمره بعد انسانی بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
3. تعیین میانگین نمره بعد سازمانی بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
4. تعیین میانگین نمره بعد محیطی بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
5. تعیین میانگین نمره تمایل به استفاده از رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
6. رتبه‌بندی ابعاد تاثیرگذار بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
7. مقایسه میانگین نمره عوامل موثر بر پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بر حسب گروه‌های مختلف کاربران.
8. تعیین تاثیر مشخصات نیروی انسانی (سن، جنس، سابقه کار)، سابقه قبلی استفاده از رایانش ابری و نوع شغل بر تمایل به استفاده از فن‌آوری رایانش ابری.
9. تعیین رابطه بین بعد فن‌آوری و تمایل به استفاده از فن‌آوری رایانش ابری.
10. تعیین رابطه بین بعد انسانی و تمایل به استفاده از فن‌آوری رایانش ابری.
11. تعیین رابطه بین بعد سازمانی و تمایل به استفاده از فن‌آوری رایانش ابری.
12. تعیین رابطه بین بعد محیطی و تمایل به استفاده از فن‌آوری رایانش ابری.

وزارت بهداشت و درمان، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، بیمارستان های آموزشی

رایانش ابری[1]

تعریف نظری: مدلی برای دسترسی آسان و به محض‌تقاضا از طریق شبکه‌ اینترنت به مجموعه‌ای از منابع رایانشی قابل‌پیکربندی به اشتراک گذاشته شده ( از قبیل شبکه‌ها، سرورها، فضای ذخیره‌سازی، برنامه‌های کاربردی و سرویس‌ها) است تا بتوان به سرعت و با کمترین تلاش مدیریتی و تعامل با ارائه دهنده خدمت، خدمات تامین کرده و در دسترس قرار داد (8).

تعریف عملیاتی: در این پژوهش تعریف عملیاتی با تعریف نظری مطابقت دارد.

بعد انسانی[2]

تعریف نظری: بعد انسانی به کارکنان سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی هنگام بکارگیری یک فن‌آوری جدید توسط موسسه مراقبت سلامت مربوط می‌شود. مدیران ارشد اطلاعاتی نقش مهمی در پذیرش فن‌آوری‌های جدید دارند زیرا تایید آنها نگرش مثبتی را برای سایر کارکنان ایجاد می‌کند. بعلاوه کارکنان سیستم‌های اطلاعاتی نیز باید از مهارت کافی هنگام بکارگیری یک فن‌آوری جدید برخوردار باشند (32).

تعریف عملیاتی: در این پژوهش هدف بررسی میزان تاثیر نوآوری مدیران ارشد و مهارت و شایستگی فنی کاربران سیستم اطلاعات بیمارستانی (مانند تمایل به تجربه فناوری‌های جدید) جهت پذیرش رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی است.

بعد فن‌آوری[3]

تعریف نظری:  این بعد شامل اثرات داخلی و خارجی حاصل از پذیرش فن‌آوری اطلاعات خاص در سازمان است. بعلت ماهیت فن‌آوری رایانش ابری، امنیت و حریم خصوصی از نگرانی‌های اصلی پذیرش این فن‌آوری بصورت کلی و در صنعت سلامت بصورت خاص محسوب می‌شود (32).

تعریف عملیاتی: در این پژوهش هدف ارزیابی مولفه‌های امنیت، سازگاری، پیچیدگی و هزینه‌های رایانش ابری از دیدگاه کارکنان بیمارستان‌های آموزشی مورد مطالعه به منظور پذیرش فن‌آوری رایانش ابری است.

بعد سازمانی[4]

تعریف نظری: این بعد به ویژگی‌ها و منابع سازمانی مربوط می‌شود. مولفه‌هایی مانند حمایت مدیران ارشد، مزیت نسبی و فواید حاصل از پذیرش رایانش ابری جزو مولفه‌های این بعد محسوب می‌شوند (8).

تعریف عملیاتی: در این پژوهش هدف ارزیابی مولفه‌های حمایت مدیران ارشد، مزیت نسبی، فواید، کفایت منابع از دیدگاه کارکنان بیمارستان به منظور پذیرش فن‌آوری رایانش ابری است.

بعد محیطی[5]

تعریف نظری: این بعد بیانگر وضعیت فعلی محیط عملیات سازمان مراقبت بهداشتی است و مولفه‌هایی مانند سیاست دولت برای بکارگیری رایانش ابری و فشار صنعتی مشهود را شامل می‌شود(32).

تعریف عملیاتی: در این پژوهش هدف ارزیابی مولفه‌های سیاست دولت و فشار رقبا (سایر بیمارستان‌ها) برای بکارگیری فن‌آوری رایانش ابری از دیدگاه کارکنان بیمارستان به منظور پذیرش فن‌آوری رایانش ابری است.

پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده که به صورت توصیفی – تحلیلی مقطعی م در سال 1397 انجام خواهد شد.

در این پژوهش جامعه شامل تمامی کارکنان اداری و مالی بیمارستان شامل کلیه مدیران ارشد (مدیران بیمارستان‌ها و معاونین)، مسئولین فن‌آوری اطلاعات و سیستم اطلاعات بیمارستانی و کاربران اعم از پزشکان، پرستاران، کارکنان واحد پذیرش و ترخیص، رادیولوژی، آزمایشگاه و داروخانه تمامی بیمارستانهای آموزشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان شامل بیمارستان علی‌ابن ابیطالب (ع)، خاتم الانبیا(ص)، چشم پزشکی الزهرا(س)، روانپزشکی بهاران و بوعلی خواهند بود. تعداد کل جامعه پژوهش در گروه مدیران 33 نفر، مسئولین فن‌آوری اطلاعات و سیستم اطلاعات بیمارستانی 11 نفر، پرستاران 1003 نفر، پزشکان 217 نفر، علوم آزمایشگاهی 98 نفر ،رادیولوژی 49 نفر، داروخانه 19 نفر  و مدارک پزشکی یا فناوری اطلاعات سلامت 49 نفر خواهند بود.

در تمامی گروه‌ها بجز گروه پرستاری، کل جامعه بعنوان نمونه در نظر گرفته خواهد شد. فقط برای جامعه‌ی پرستاری با توجه به اینکه تعداد آنها  1003 نفر بودند، نمونه‌گیری انجام خواهد شد و تعداد با استفاده از فرمول کوکران نفر محاسبه خواهد شد. با توجه به اینکه پژوهش حاضر ترکیبی از توصیف میانگین ابعاد موثر بر پذیرش رایانش ابری و بررسی رابطه بین ابعاد موثر و تمایل به پذیرش فناوری رایانش ابری است از فرمول کوکران استفاده شد تا حداکثر تعداد نمونه‌ها حاصل شود و از طرفی با استفاده از فرمول تعیین حجم نمونه در تحقیقات همبستگی (با در نظر گرفتن همبستگی در مطالعات قبلی که حدود 5/0 بوده است) تعداد نمونه 40 نفر تعیین می‌شود که در صورت استفاده از فرمول کوکران این تعداد پوشش داده خواهند شد.

در صورت استفاده از فرمول حجم نمونه در تحقیقات همبستگی با استفاده از فرمول N = [(Zα+Zβ)/C]² + 3 =39 در نرم‌افزار Medcalc14 با احتساب همبستگی بین ابعاد مورد بررسی و تمایل به پذیرش رایانش ابری که در مطالعات قبلی تقریبا 5/0 بوده، سطح اطمینان 0.95 (خطای 0.05) ، توان 80% (β=0.2)، اندازه نمونه مورد نیاز برابر با 39 نفر برآورد گردید. لذا از فرمول کوکران استفاده گردید تا تعداد مدنظر فرمول همبستگی را پوشش داده و بعلاوه برای تحلیل‌های توصیفی نیز تعداد نمونه‌ها قابل قبول باشند.

n=NZ2pqNd2+z2pq=278

در این فرمول، N نشانگر تعداد کل جامعه پرستاری یعنی 1003 نفر بود، مقدار  Z برابر با 96/1 درنظر گرفته شده است. یعنی ضریب اطمینان قابل‌قبول 95/0 در نظر گرفته شده است ، و براساس محاسبات انجام شده مقدار p برابر 5/0 ، ضریب خطا نیز  برابر 05/0 در نظر گرفته شده است.

4- روش نمونه گیری (نحوه تخصیص تصادفی و همسان سازی در صورت لزوم ذکر شود):

برای گروه‌هایی که تعداد آنها محدود بود نمونه‌گیری انجام نخواهد شد (کاربران بخش‌های مدارک‌پزشکی، آزمایشگاه، داروخانه و رادیولوژی، امورمالی و بخش فناوری اطلاعات). برای انتخاب نمونه‌های پرستاری و پزشکی تعیین شده در هر بیمارستان از روش نمونه گیری تصادفی منظم استفاده خواهد شد. برای انتخاب نمونه‌های گروه‌های پزشکی و پرستاری از فرمول 'تعداد اعضای نمونه / تعداد اعضای جامعه = K' استفاده شد. در این فرمول، K به عنوان فاصله بین نمونه‌ها مورد استفاده قرار خواهد گرفت. اولین فرد به طور تصادفی بر اساس شماره‌دهی که به اسامی افراد داده خواهد شد انتخاب می‌شوند و با رعایت فاصله بین نمونه‌ها نمونه‌گیری به صورت منظم ادامه خواهد یافت تا به حجم نمونه مورد نظر برسد.

برای گروه‌هایی که تعداد آنها محدود بود نمونه‌گیری انجام نخواهد شد (کاربران بخش‌های مدارک‌پزشکی، آزمایشگاه، داروخانه و رادیولوژی، امورمالی و بخش فناوری اطلاعات). برای انتخاب نمونه‌های پرستاری و پزشکی تعیین شده در هر بیمارستان از روش نمونه گیری تصادفی منظم استفاده خواهد شد. برای انتخاب نمونه‌های گروه‌های پزشکی و پرستاری از فرمول 'تعداد اعضای نمونه / تعداد اعضای جامعه = K' استفاده شد. در این فرمول، K به عنوان فاصله بین نمونه‌ها مورد استفاده قرار خواهد گرفت. اولین فرد به طور تصادفی بر اساس شماره‌دهی که به اسامی افراد داده خواهد شد انتخاب می‌شوند و با رعایت فاصله بین نمونه‌ها نمونه‌گیری به صورت منظم ادامه خواهد یافت تا به حجم نمونه مورد نظر برسد.

ابزار گردآوری داده ها در این پژوهش پرسشنامه خواهد بود.  این پرسشنامه بر اساس بررسی متون توسط پژوهشگر تهیه شده است (32، 35، 36، 41، 46). پرسشنامه مذکور دارای دو بخش شامل بخش اول دربرگیرنده سوالات دموگرافیک (شش سوال) و بخش دوم آن سوالات مربوط به ابعاد مورد سنجش برای پذیرش فن‌آوری رایانش ابری در بیمارستان خواهد بود. بطور کلی بخش دوم  شامل 45 سوال به ترتیب مربوط به بعد انسانی با هفت سوال (مولفه حمایت مدیران ارشد اطلاعات چهار سوال و مهارت کارکنان سه سوال)، بعد فن‌آوری با  13سوال (مولفه امنیت دو سوال، پیچیدگی پنج سوال، سازگاری سه سوال و هزینه سه سوال)، بعد سازمانی با  18 سوال (مزیت نسبی چهار سوال، حمایت مدیران ارشد چهار سوال، کفایت منابع پنج سوال و فواید رایانش ابری پنج سوال) و بعد محیطی با چهار سوال ( سیاست‌گذاری دولت و فشار رقبا هر کدام دو سوال ) و بعد تصمیم به استفاده از فن‌آوری رایانش ابری با سه سوال و بعلاوه دو سوال نیز به‌ترتیب مربوط وضعیت فعلی و پیش‌بینی وضعیت آینده فن‌آوری رایانش ابری در بیمارستان محل کار خواهد بود.

پرسشنامه مذکور براساس طیف لیکرت با پنج مقیاس تنظیم شد و پایایی آن با روش آزمون باز آزمون و محاسبه الفای کرونباخ در یک نمونه 40 نفری با فاصله زمانی 12 روز شد (90 r=). جهت تعیین روایی پرسشنامه در اختیار چهار نفر از اعضای هیات علمی گروه فن‌آوری اطلاعات سلامت گذاشته شد و پس از اعمال نظرات آنها و تایید نهایی آنها مورد تایید قرار گرفت.

بسمه تعالی

جناب آقا / سرکار خانم   

با سلام و احترام

پرسشنامه پیوست با هدف ' بررسی عوامل موثر بر پذیرش فن‌آوری رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان' طراحی و تقدیم حضور می گردد. بنابراین سپاسگزار خواهد بود، با درج نقطه نظرات ارزنده خویش این‌جانب را در انجام پژوهش یاری رسانید. شایان ذکر است اطلاعات مندرج در پرسشنامه بصورت محرمانه محفوظ خواهد ماند.

پیشاپیش از همکاری و حوصله جنابعالی / سرکارعالی کمال تشکر و قدردانی را دارم.

رایانش ابری[1]، 'مدلی برای دسترسی آسان و به محض‌تقاضا از طریق شبکه‌ اینترنت به مجموعه‌ای از منابع رایانشی قابل‌پیکربندی و به اشتراک گذاشته شده ( از قبیل شبکه‌ها، سرورها، فضای ذخیره‌سازی، برنامه‌های کاربردی و سرویس‌ها) است تا بتوان به سرعت و با کمترین تلاش مدیریتی و تعامل با ارائه دهنده خدمت، خدمات را تامین کرده و در دسترس متقاضیان قرار داد'.

 بخش الف: اطلاعات دموگرافیک

جنسیت : مذکر   o       مونث    o

سن ( برحسب سال ) : ...............

عنوان شغلی ( پزشک ، پرستار و ...) : ..........................

سابغه شغلی ( برحسب سال) : .......................

سابقه کار با سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS) برحسب سال : ............................

نحوه آشنایی شما با فن‌آوری رایانش ابری (Cloud Computing) به کدام شیوه زیر بوده است؟

•  خود هدایتی (یادگیری از طریق مطالعه و پیگیری شخصی خود فرد)
• آموزش‌ ضمن خدمت
•  استفاده از این فن‌آوری در بیمارستان محل کار
•  از طریق همین پرسشنامه

آیا تا به حال از فن‌آوری رایانش ابری استفاده کرده‌اید؟           o بله                            o خیر

بخش ب: نظرات خود راجع به هر کدام از سوالات این بخش را با درج علامت در ستون‌های در نظر گرفته شده مشخص نمایید.

1. در حال حاضر بیمارستان محل کار شما  در کدام مرحله از پذیرش فن‌آوری رایانش ابری است؟

• به رایانش ابری توجهی نشده است
• در مرحله ارزیابی ( مطالعه آزمایشی ) برای پذیرش رایانش ابری است.
• ارزیابی رایانش ابری انجام شده است، اما برنامه‌ای برای پذیرش این فن‌آوری انجام نداده است.
• هم‌اکنون  این بیمارستان خدمات، زیرساخت و پلت‌فرم رایانش ابری را اتخاذ کرده است.

2. اگر شما پیش‌بینی می‌کنید بیمارستان شما در آینده رایانش ابری را خواهد پذیرفت، فکر می‌کنید کی این اتفاق خواهد افتاد؟

• به رایانش ابری توجهی نخواهد شد.
• بیش از 5 سال
• بین 2 تا 5 سال آینده
• بین 1 تا 2 سال آینده
• کمتر از یک سال آینده
• هم‌اکنون  این بیمارستان خدمات، زیرساخت و پلت‌فرم رایانش ابری را اتخاذ کرده است.

با مراجعه حضوری پژوهشگر به بیمارستان های مورد مطالعه، پرسشنامه در اختیار گروه های شرکت کننده در مطالعه قرار گرفته و توضیحات لازم برای برطرف کردن ابهام در پرسشنامه برای کاربران و نحوه تکمیل پرسشنامه توضیح داده خواهد شد. مدت زمان یک هفته تا 10 روز فرصت جهت تکمیل پرسشنامه به کاربران داده خواهد شد. سپس با مراجعه حضوری اقدام به گردآوری پرسشنامه‌ها خواهد شد.

داده‌های گردآوری شده وارد نرم افزار SPSS  خواهد شد. در انتها نتایج مطالعه با استفاده از نرم افزار spss نسخه 22 تحلیل و در قالب جداول توصیفی ارائه خواهد شد و همچنین تحلیل روابط نیز با استفاده از آزمون­های همبستگی اسپیرمن، پیرسون و کندال انجام خواهد شد. جهت توصیف داده ها از جداول و نمودارهای اماری و شاخصهای مرکزی و پراکندگی استفاده می‌شود. معیار قضاوت پذیرش یا عدم پذیرش فن‌آوری رایانش ابری بر اساس نمره حاصله از میانگین فاکتورهای مورد مطالعه خواهد بود. پس از جمع‌آوری داده‌ها نرم‌سازی نظرات نیروی انسانی مشارکت کننده در مطالعه انجام شده و بر اساس توزیع نمرات در دسته‌بندی 5 سطحی و محاسبه چارک‌های اول، دوم و سوم تعیین می‌شوند و معیار قضاوت بدین‌صورت خواهد بود که که اگر نمره میانگین هر کدام از ابعاد مورد ارزیابی در چارک سوم یا بالاتر قرار داشت تاثیر بعد مورد ارزیابی در سطح خیلی زیاد، حدفاصل چارک دوم و سوم  میزان تاثیر در حد نسبتا زیاد، میانگین موجود در چارک اول یا کمتر میزان تاثیر در سطح کم تلقی خواهد شد. برای بررسی پذیرش یا رد فرضیه‌های مطرح شده از آزمون‌های همبستگی پیرسون و اسپیرمن با توجه به همبستگی بین متغیرهای مطرح شده استفاده خواهد شد.

کدهای اخلاقی 1، 10، 11، 12، 14،13، 15، 16، 17، 25، 27، 28، 29، 30 و 31 از راهنمای عمومی اخلاق درپژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی رعایت خواهد شد.

کد 1- هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد10- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

کد11- کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست می شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

کد 12- انتخاب آزمودنی های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

کد 13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد 14- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

کد 15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیانهای بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامه ی آگاهانه منعکس شود.

کد 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

کد 17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام می گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

کد 25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد 27- در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

کد 28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد 29- نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسه ی حمایت کننده ی  پژوهش باشد.

کد 30- گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد 31- روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

محدودیت عمده طرح احتمال عدم همکاری مدیران (از جمله روسای بیمارستان‌ها و معاونین آموزشی، درمانی) در تکمیل پرسشنامه پیش‌بینی شده است که سعی خواهد شد حتی الامکان با حضور مستقیم و توجیه لزوم انجام پژوهش این محدودیت مرتفع گردد.

رایانش ابری، بیمارستان‌های آموزشی،عوامل موثر

1.            Bagheri Lankarani K, Alavian SM, Peymani P. Health in the Islamic Republic of Iran, challenges and progresses. Med J Islam Repub Iran. 2013;27(1):42-9.

2.            Rafiei M, Ezzatian R, Farshad A, Sokooti M, Tabibi R, Colosio C. Occupational Health Services Integrated in Primary Health Care in Iran. Ann Glob Health. 2015;81:561-7.doi:http://dx.doi.org/10.1016/j.aogh.2015.08.020.

3.            Ahmadian L, Khajouei R, Nejad SS, Ebrahimzadeh M, Nikkar SE. Prioritizing barriers to successful implementation of hospital information systems. J Med Syst 2014;38(12):1-6.doi: 10.1007/s10916-014-0151-9.

4.            Jahanbakhsh M, Sharifi M, Ayat M. The Status of Hospital Information Systems in Iranian Hospitals. Acta Inform Med. 2014;22(4):268-75.doi: 10.5455/aim.2014.22.268-275.

5.            Alharbi F, Atkins A, Stanier C. Understanding the determinants of Cloud Computing adoption in Saudi healthcare organisations. Complex & Intelligent Systems. 2016;2(3):155-71.doi:10.1007/s40747-016-0021-9.

6.            Li H, Xue L, Zhu Y, Yang CL, Chi LL, Wang Z, et al. Medical Information Sharing Architecture Based on Cloud Computing.  Applied Mechanics and Materials; Switzerland: Trans Tech Publ; 2012. p. 3095-101.doi:10.4028/www.scientific.net/AMM.130-134.3095

7.            Kanagaraj G, Sumathi A. Proposal of an open-source Cloud computing system for exchanging medical images of a Hospital Information System. 3rd International Conference on Trendz in Information Sciences & Computing (TISC2011); 2011 8-9 Dec. 2011 Sathyabama University Chennai, India: IEEE; doi:10.1109/TISC.2011.6169102.

8.            Harfoushi O, Akhorshaideh AH, Aqqad N, Al Janini M, Obiedat R. Factors Affecting the Intention of Adopting Cloud Computing in Jordanian Hospitals. Communications and Network. 2016;8(2):88-101.doi:10.4236/cn.2016.82010.

9.            Sultan N. Making use of cloud computing for healthcare provision: Opportunities and challenges. International Journal of Information Management. 2014;34(2):177-84.doi:http://dx.doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2013.12.011.

10.          Nuo W, Ming-Lei S, Chong-Qing Z. Intelligent Health Perception System Based on Cloud Computing. 2015 International Conference on Computational Intelligence and Communication Networks (CICN); 2015 12-14 Dec. 2015; Jabalpur, India: IEEE; doi:10.1109/CICN.2015.176.

11.          Matlani P, Londhe ND. A cloud computing based telemedicine service. 2013 IEEE Point-of-Care Healthcare Technologies (PHT); 2013 16-18 Jan. 2013 Bangalore, India: IEEE; doi:10.1109/PHT.2013.6461351.

12.          Sabri O. Applying the Updated Delone and Mclean is Success Model for Enterprise Cloud Computing Readiness. International Journal of Cloud Applications and Computing (IJCAC). 2016;6(2):49-54.doi:10.4018/IJCAC.2016040105.

13.          Zeng L, Meng C, Li Z, Huang X, Liang Z. Cloud computing and its decision-making for medical and health informatization in the context of big data. 2014 IEEE International Conference on Bioinformatics and Biomedicine (BIBM); 2014 2-5 Nov. 2014 Tara Lodge Belfast, United Kingdom: IEEE; doi:10.1109/BIBM.2014.6999359

14.          Chauhan R, Kumar A. Cloud computing for improved healthcare: techniques, potential and challenges. 2013 E-Health and Bioengineering Conference (EHB); 2013 21-23 Nov. 2013 IASI, Romania: IEEE; doi: 10.1109/EHB.2013.6707234.

15.          Wang X, Tan Y. Application of cloud computing in the health information system. 2010 International Conference on Computer Application and System Modeling (ICCASM 2010); 2010 22-24 Oct. 2010 New York, NY: IEEE; doi:10.1109/ICCASM.2010.5619051.

16.          Ratnam KA, Dominic P. The factors associating the adoption of cloud computing: an enhancement of the healthcare ecosystem in Malaysia. Int J Bus Inform Syst. 2014;16(4):462-79.doi: 10.1504/IJBIS.2014.063932.

17.          Hayes G, El-Khatib K, McGregor C. Supporting Health Informatics with Platform-as-a-Service Cloud Computing. In: Huang Y-M, Chao H-C, Deng  D-J, Park JJJH, editors. Advanced Technologies, Embedded and Multimedia for Human-centric Computing. Netherlands: Springer Netherlands; 2014. p. 1149-58.

18.          Daman R, Tripathi MM, Mishra SK. Security issues in cloud computing for healthcare. 2016 3rd International Conference on Computing for Sustainable Global Development (INDIACom); 2016 16-18 March 2016 New Delhi, India: IEEE;

19.          Goli-Malekabadi Z, Sargolzaei-Javan M, Akbari MK. An effective model for store and retrieve big health data in cloud computing. Comput Meth Programs Biomed. 2016;132(2016):75-82.doi:http://dx.doi.org/10.1016/j.cmpb.2016.04.016.

20.          Boonchieng E, Duangchaemkarn K. Application of cloud computing in the Hospital Drug Information Center in Thailand. 2013 6th Biomedical Engineering International Conference (BMEiCON); 2013 23-25 Oct. 2013 Amphur Muang, Krabi, Thailand: IEEE; doi: 10.1109/BMEiCon.2013.6687678.

21.          Umamakeswari A, Vijayalakshmi N, Renugadevi T. Storage and retrieval of medical Images using Cloud Computing. J Artif Intell. 2012;5(4):207-13.

22.          Sobhy D, El-Sonbaty Y, Elnasr MA. MedCloud: healthcare cloud computing system. 2012 International Conference for Internet Technology And Secured Transactions; 2012 10-12 Dec. 2012 London, United Kingdom: IEEE;

23.          Kalaiselvi R, Kousalya K, Varshaa R, Suganya M. Enhanced Secure Sharing of Personal Health Records in Cloud Computing. Gazi University Journal of Science. 2016;29(3):583-91.

24.          Hu Y, Lu F, Khan I, Bai G. A cloud computing solution for sharing healthcare information. The 7th International Conference for Internet Technology and Secured Transactions (ICITST); 2012; London: IEEE;

25.          Thingom C, Yeon G. An Integration of Big Data and Cloud Computing. In: Satapathy SC, Bhateja V, Joshi A, editors. Proceedings of the International Conference on Data Engineering and Communication Technology: ICDECT 2016, Volume 2. 469. Singapore: Springer Singapore; 2017. p. 729-37.

26.          Kuo M-H. Opportunities and challenges of cloud computing to improve health care services. J Med Internet Res. 2011;13(3):e67.doi:10.2196/jmir.1867.

27.          Kabachinski J. What's the forecast for cloud computing in healthcare? Biomed Instrum Technol. 2011;45(2):146-50.doi:10.2345/0899-8205-45.2.146.

28.          Dudley JT, Pouliot Y, Chen R, Morgan AA, Butte AJ. Translational bioinformatics in the cloud: an affordable alternative. Genome Med 2010;2(8):51-7.doi:10.1186/gm172.

29.          Rosenthal A, Mork P, Li MH, Stanford J, Koester D, Reynolds P. Cloud computing: a new business paradigm for biomedical information sharing. J Biomed Inform. 2010;43(2):342-53.doi.org/10.1016/j.jbi.2009.08.014.

30.          Bo L, Chen X, Xia X. Research and Design of Intelligent Signs Detection Terminal in Nursing Information System Based on Cloud Computing. International Journal of Simulation--Systems, Science & Technology. 2016;17(22):16.1-.5.doi: 10.5013/IJSSST.a.17.28.16

31.          Chatman C. How cloud computing is changing the face of health care information technology. J Health Care Compliance. 2010;12(3):37-70.

32.          Lian J-W, Yen DC, Wang Y-T. An exploratory study to understand the critical factors affecting the decision to adopt cloud computing in Taiwan hospital. Int J Inform Manag. 2014;34(1):28-36.doi:http://dx.doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2013.09.004.

33.          Tweel A. Examining the Relationship between Technological, Organizational, and Environmental Factors and Cloud Computing Adoption.[Ph.D Thesis]: Northcentral University.2012

34.          Morgan L, Conboy K. Factors affecting the adoption of cloud computing: an exploratory study.  21st European Conference on Information Systems 2013 (ECIS); 5-8 June 2010; Utrecht University,  The Netherlands 2013. p. 1-12.

35.          Oliveira T, Thomas M, Espadanal M. Assessing the determinants of cloud computing adoption: An analysis of the manufacturing and services sectors. Inform Manag. 2014;51(5):497-510.doi: http://dx.doi.org/10.1016/j.im.2014.03.006.

36.          Yaghoubi NM, Shukuhy J, Jafari HR. Identifying and Ranking Key Factors Influencing the Adoption of Cloud Computing in Electronic Health. Iranian Journal of Information Processing  and Management. 2015;30(2):553-76.[in persian]

37.          Low C, Chen YH. Criteria for the evaluation of a cloud-based hospital information system outsourcing provider. J Med Syst. 2012;36(6):3543-53.doi: 10.1007/s10916-012-9829-z.

38.          Guo L, Chen F, Chen L, Tang X. The building of cloud computing environment for e-health. E-Health Networking, Digital Ecosystems and Technologies (EDT), 2010 International Conference on; 2010 17-18 April 2010; New York, NY: IEEE; doi:10.1109/EDT.2010.5496512.

39.          Hoang DB, Chen L. Mobile cloud for assistive healthcare (MoCAsH). 2010 IEEE Asia-Pacific Services Computing Conference; 2010 6-10 Dec 2010; Hangzhou, China: IEEE; doi:10.1109/APSCC.2010.102.

40.          Bahrami M, Singhal M. A dynamic cloud computing platform for eHealth systems. 2015 17th International Conference on E-health Networking, Application & Services (HealthCom); 2015 14-17 Oct. 2015 Boston, MA, USA: IEEE; doi:10.1109/HealthCom.2015.7454539.

41.          Gao F, Thiebes S, Sunyaev A. Exploring Cloudy Collaboration in Healthcare: An Evaluation Framework of Cloud Computing Services for Hospitals. 2016 49th Hawaii International Conference on System Sciences (HICSS); 2016 5-8 Jan. 2016 Kauai, Hawaii: IEEE; doi:10.1109/HICSS.2016.125.

42.          Amin Ru, Inayat I, Shahzad B, Saleem K, Aijun L. An empirical study on acceptance of secure healthcare service in Malaysia, Pakistan, and Saudi Arabia: a mobile cloud computing perspective. Annals of Telecommunications. Forthcoming 2016:1-12.doi:10.1007/s12243-016-0553-4.

43.          Lin A, Chen N-C. Cloud computing as an innovation: Percepetion, attitude, and adoption. International Journal of Information Management. 2012;32(6):533-0.doi: https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2012.04.001.

44.          Hatami S, Tofighi S, Taheri A, Zarin M, Hamed N. Proposed new architecture based on cloud computing for improvrmrnt of emergency medical services. Hospital. 2013;12(4):26.[in persian]

45.          Yaghubi Nr-m, Hemmat Z, Rashki M. The proposed model of Factors Influencing to Adoption of Cloud Computing Ecosystem in Iran (University, Industry and Services Sectors). Journal of Information Processing and Management. 2016;31(2):555-80.[in persian]

46.          Basak E, Gumussoy CA, Calisir F. Examining the factors affecting PDA acceptance among physicians: an extended technology acceptance model. Journal of healthcare engineering. 2015;6(3):399-418.doi:http://dx.doi.org/10.1260/2040-2295.6.3.399.

کدهای اخلاقی 1، 10، 11، 12، 14،13، 15، 16، 17، 25، 27، 28، 29، 30 و 31 از راهنمای عمومی اخلاق درپژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی رعایت خواهد شد.

کد 1- هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد10- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

کد11- کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست می شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

کد 12- انتخاب آزمودنی های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

کد 13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

کد 14- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

کد 15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیانهای بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامه ی آگاهانه منعکس شود.

کد 16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

کد 17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام می گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

کد 25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد 27- در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

کد 28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

کد 29- نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسه ی حمایت کننده ی  پژوهش باشد.

کد 30- گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد 31- روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

بسمه تعالی

جناب آقا / سرکار خانم   

با سلام و احترام

پرسشنامه پیوست  با هدف ' ارزیابی پذیرش فن‌آوری رایانش ابری در بیمارستان‌های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان' طراحی و تقدیم حضور می گردد. بنابراین سپاسگزار خواهد بود، با درج نقطه نظرات ارزنده خویش این‌جانب را در انجام پژوهش یاری رسانید. شایان ذکر است اطلاعات مندرج در پرسشنامه بصورت محرمانه محفوظ خواهد ماند.

پیشاپیش از همکاری و حوصله جنابعالی / سرکارعالی کمال تشکر و قدردانی را دارم.

رایانش ابری، 'مدلی برای دسترسی آسان و به محض‌تقاضا از طریق شبکه‌ اینترنت به مجموعه‌ای از منابع رایانشی قابل‌پیکربندی و به اشتراک گذاشته شده ( از قبیل شبکه‌ها، سرورها، فضای ذخیره‌سازی، برنامه‌های کاربردی و سرویس‌ها) است تا بتوان به سرعت و با کمترین تلاش مدیریتی و تعامل با ارائه دهنده خدمت، خدمات را تامین کرده و در دسترس متقاضیان قرار داد'.

 بخش الف: اطلاعات دموگرافیک

جنسیت : مذکرo       مونث    o

سن ( برحسب سال ) : ...............

عنوان شغلی ( پزشک ، پرستار و ...) : ..........................

سابغه شغلی ( برحسب سال) : .......................

سابقه کار با سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS) برحسب سال : ............................

نحوه آشنایی شما با فن‌آوری رایانش ابری (Cloud Computing) به کدام شیوه زیر بوده است؟

• خود هدایتی (یادگیری از طریق مطالعه و پیگیری شخصی خود فرد)
• آموزش‌ ضمن خدمت
• استفاده از این فن‌آوری در بیمارستان محل کار
• از طریق همین پرسشنامه

آیا تا به حال از فن‌آوری رایانش ابری استفاده کرده‌اید؟           o بله                            o خیر

بخش ب: نظرات خود راجع به هر کدام از سوالات این بخش را با درج علامت در ستون‌های در نظر گرفته شده مشخص نمایید.

1. در حال حاضر بیمارستان محل کار شمادر کدام مرحله از پذیرش فن‌آوری رایانش ابری است؟

• به رایانش ابری توجهی نشده است
• در مرحله ارزیابی ( مطالعه آزمایشی ) برای پذیرش رایانش ابری است.
• ارزیابی رایانش ابری انجام شده است، اما برنامه‌ای برای پذیرش این فن‌آوری انجام نداده است.
•  

1. اگر شما پیش‌بینی می‌کنید بیمارستان شما در آینده رایانش ابری را خواهد پذیرفت، فکر می‌کنید کی این اتفاق خواهد افتاد؟

• به رایانش ابری توجهی نخواهد شد.
• بیش از 5 سال
• بین 2 تا 5 سال آینده
• بین 1 تا 2 سال آینده
• کمتر از یک سال آینده
•