مقایسه تاثیر مشاوره حضوری و حمایت تلفنی بر خودکارآمدی و ترس از زایمان در زنان نخست زای مراجعه کننده به مرکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان1396

زایمان فرایندی است چند بعدی ، دارای ابعاد مختلف فیزیولوژیک، جسمی، هیجانی، اجتماعی- فرهنگی و روانی می باشد. در مطالعات مختلف از زایمان به عنوان یک تجربه بحرانی در دوره زندگی یک زن اشاره شده است.(1)روند زایمان اگرچه به عنوان شگفت انگیزترین و خاص­ترین تجربه زندگی زنان بحساب می آید، درعین حال می تواند بالقوه اسیب زا نیز باشد؛ زیرا یکی از دردناک ترین اتفاق هایی است که یک زن می تواند تحمل کند.(2)

مطالعات نشان می دهد ترس از زایمان[1] یکی از مشکلات عمده تولد و دوران بارداری است.(3) برخی از پژوهشگران معتقدند که ترس از زایمان در نسل جدید افزایش یافته است، در حالی که دیگران معتقدند شیوع آن همیشه ثابت بوده است.(4) تخمین زده شده که از بین هر 5 زن باردار ، یک نفر دچار ترس از زایمان می باشد.(5) در کشور ایران نیز شیوع ترس از زایمان طبیعی 59% در بین زنان باردار گزارش شده است.(6)

ترس از زایمان طیف وسیعی، از ترس شدید تا ترس منطقی، را شامل می شود. ترس از زایمان بین زنانی که قبلا تجربه زایمان داشته اند و زنان نخست زا متفاوت است. زنان نخست باردار سطح بالاتری از ترس زایمان را تجربه می کنند که ممکن است به دلیل نداشتن تجربه قبلی از زایمان باشد.( 7و8) در مطالعات دیگر از ترس از درد زایمان، ترس از خطر آسیب به پرینه در طی زایمان واژینال ،ترس از اسیب به جنین و نوزاد ،ترس از محیط و افراد ناآشنا ، ترس از عدم توانایی گذراندن موفق سیرزایمان ، ترس از سزارین اورژانسی به عنوان سایر دلایل ترس در زنان نخست باردار مطرح شده است (9و10و11).که شایعترین آن ترس اززایمان و درد زایمان بوده است.(12)

ترس باعث آزاد شدن کاتکولامین­ها و به دنبال آن انقباضات رحمی غیر موثر و طولانی مدت، و عملکرد نامناسب عضلات رحمی، الگوی غیر طبیعی در ضربان قلب جنین،نمره آپگار پایین ،تولد نوزاد با وزن کم به دنبال افزایش مقاوت شریان رحمی در اثر اضطراب مادر و افزایش مرگ و میر حوالی تولد شود.(9و13) که خود می تواند احتمال زایمان با ابزار و سزارین را افزایش بدهد(14)

علاوه براثرات جسمی،ترس از زایمان با عوارض روانشناختی مثل افسردگی ،اضطراب و اختلالات خلقی و خلق منفی در دوره پس از زایمان نیزهمراه است .(15و9) و همچنین می تواند بر دلبستگی مادر و نوزاد نیز تاثیر گذار باشد.(16)

از روشهای کاهش ترس از زایمان رفتار درمانی، درمان شناختی رفتاری ،روش آموزشی لاماز، تن آرامی، تمرینات تنفسی ،یوگا،آروماتراپی ، اب درمانی ،سرما و گرما درمانی،ماساژ،تحریک الکتریکی اعصاب و بی حسی نخاعی و آگاهی بخشیدن به مادردر مورد فرایند زایمان می باشند. آگاهی بخشیدن به مادر سبب افزایش آگاهی و آشنایی با ناشناخته های بارداری و زایمان می شود، که خود از عوامل مهم و تاثیر گذار در کاهش ترس از زایمان و افزایش خودکارآمدی در زایمان می باشد.(1،5،7)

آموزش و راهنمایی مادران باردار می تواند موجب افزایش آگاهی زنان در زمینه زایمان و بالا رفتن آمادگی روحی و روانی آنها در مواجهه با درد زایمان شود.(17)ارتقای آگاهی مادران باردار و آموزش صحیح و موثر در دوران بارداری یکی از عوامل مهم در ایجاد آمادگی مادر جهت رویارویی با فرایند دردهای زایمانی، و ایجاد انتظارات واقع بینانه از فرایند زایمان می باشد. و به دنبال آن باعث کاهش مداخلات پزشکی و عوارض نامطلوب مادری، جنینی و نوزادی و همچنین افزایش دلبستگی مادر و نوزاد و بهبود شیردهی می شود.(18و16)

بندورا در تئوری یادگیری اجتماعی، به مسئله خودکارآمدی می پردازد. خود کارآمدی هم خوان با مفهوم خودباوری می­باشد، و به اطمینان فرد در مورد توانایی اش برای رفتار به طریقی که به نتیجه مطلوب بیانجامد اشاره می کند.(19) خودکارآمدی از دو جز پیامد قابل انتظار[2] و خود کارآمدی قابل انتظار[3]تشکیل شده است که این دو اثر قدرتمندی بر رفتار زایمانی فرد اعمال می کنند. پیامد قابل انتظار به باور فرد مبنی بر اینکه یک رفتار معین به نتیجه خاص می انجامد اشاره می نماید؛ در حالیکه خودکارآمدی قابل انتظار به باور فرد در مورد توانایی خود در اجرای موفق یک رفتار و میزان کنترل او بر شرایط اشاره دارد.(1)

افزایش خودکارآمدی طبق تئوری خودکارآمدی بندورا برگرفته از 4 منبع می باشد. اولین منبع خودکارآمدی دستاورد های عملکرد می باشد بدین معنی که تجربه موفق در انجام یک رفتار منجر به ارتقائ حس خودکارآ مدی میشود دومین منبع خودکارآمدی تجربه جانشینی میباشد. سومین منبع ارتقای خودکارآمدی تشویق کلامی میباشد و چهارمین منبع افزایش خودکارآمدی ارتقای سلامت فیزیکی و روانی می باشد.(20)

مطالعات نشان می دهد بین ترس از زایمان و خودکارآمدی و انتخاب زایمان طبیعی ارتباط وجود دارد.(16) در صورتی که مادر باردار باور کند نمی تواند موقعیت لیبر را تحت کنترل خود درآورد، ترس و اضطراب ناشی از آن باعث می شود تا زایمان سزارین را بدون دلایل پزشکی انتخاب کند.(17)

یکی از مناسب ترین مداخلات مامایی برای افزایش آگاهی زنان، مشاوره است زیرا مشاوره روش کمک رساندن به مددجو است تا بتواند آگاهانه و داوطلبانه و با در نظر گرفتن همه جوانب ،خودش تصمیم بگیرد.(21)

در مطالعه انجام شده در سال 2008 در ایران گزارش کردند که مادران در ویزیت های پره ناتال فقط به مدت 10-15 دقیقه اطلاعات عمده درباره بارداری را کسب می کنند.(1)در مطالعه ایی در سال 1394 که بررسی میزان انطباق مراقبتهای دوران بارداری با استاندارد کشوری انجام شده بود آموزش های داده شده و مشاوره در خصوص زایمان و بارداری به زیر حد استاندارد گزارش شده بود.در 48% موارد به سوالات مادران بصورت ناقص و خیلی جزیی پاسخ داده شده بود. آموزش های داده شده در خصوص بهداشت فردی 7% و بهداشت دهان و دندان 7% و داشتن تغذیه مناسب 6% و نحوه مصرف اسید فولیک 3% در حد کم آموزش و مشاوره داده شده بود.وهیچگونه مشاوره ایی در خصوص سیر زایمان و زمان مناسب مراجعه به بیمارستان داده نشده بود.(22)

از انجایی که شرکت در کلاسهای آمادگی زایمان برای تمامی مادران باردار مقدور نمی باشد و با توجه به مشغله های فراوان و آسان نبودن تردد و هزینه های موجود ،زمان مراجعه جهت مراقبهای بارداری به مراکز بهداشتی زمان مناسبی جهت مشاوره مامایی می تواند باشد.(18)

محدودیت زمانی هم برای گیرندگان خدمت و هم ارائه دهندگان مراقبتهای بهداشتی همیشه یک مانع بوده است با پیشرفت تکنولوژی از جمله استفاده از پست الکترونیکی و اینترنت و تلفن طیفی از خدمات موجود برای حمایت مادر در خانه افزایش یافته است و تلفن یکی از در دسترس ترین خدمات برای بیشترافراد است.(23)حمایت تلفنی به حمایت از مدیریت بیماری یا اختلالی که توسط مراقبین بهداشتی برای یک بیمار در خانه توسط تلفن فراهم می شود اشاره می کند.(24)ارائه حمایت تلفنی انعطاف پذیری مشاوره را افزایش می دهد مقرون به صرفه است و در حالیکه مراقبت فردی را ارتقا می دهد نیروی انسانی مورد نیاز در این روش از سایر روش ها کمتر است.(25)

بنابراین با توجه به آمار بالای سزارین در کشور و روند رو به رشد آن و نقش خودکارآمدی به عنوان عنصر کلیدی درکاهش ترس زایمان و انتخاب روش زایمان در این راستا لازم به نظر می رسد که راهکار های مناسبی از جمله آموزش و افزایش آگاهی مادران بوسیله برنامه مشاوره مامایی در این زمینه اتخاذ گردد.

با توجه به اهمیت خودکارآمدی در کنترل ترس ، گذراندن موفقیت آمیز سیر زایمان ، انتخاب روش زایمان و توجه به اینکه خودکارآمدی مهمترین پیش نیاز برای انجام رفتار در شرایط استرس زاست و همچنین مطالعات قبلی در این زمینه و تاکید بر این نکته که پژوهش مداخله ایی در زمینه تاثیر برنامه حمایت تلفنی بر خودکارآمدی و ترس از زایمان در ایران بصورت محدود کار شده است ،پژوهشگر سعی در مقایسه تاثیر مشاوره حضوری و حمایت تلفنی بر خودکارآمدی و ترس از زایمان در زنان نخست زا خواهد داشت.

مرور متون

از مقالات یافت شده تعدادی مقاله فارسی و انگلیسی در اینجا به اختصار توضیح داده می شود

به منظور دستیابی به مطالعات انجام شده در زمینه تاثیر مشاوره حضوری و حمایت تلفنی بر خودکارآمدی و ترس از زایمان در زنان نخست زا پژوهشگر با استفاده از کلید واژه های fear of child birth

self efficacy-telephone support in- person counseling - و کلید واژه های فارسی ترس از زایمان -خودکارآمدی-حمایت تلفنی

بانک های اطلاعاتی science direct-pubmed-google scholar-proquest-sid-magiran-iranmedex را بدون محدودیت زمانی مورد بررسی قرار داده ، همچنین از منابع کتابخانه ای بدین منظور استفاده شد.

درمطالعه که توسط نجفی و همکاران در سال 1393 با هدف تعیین ارتباط شرکت در کلاسهای آمادگی زایمان با ترس و نوع زایمان بروی زنان نخست زا در گیلان انجام شد. این مطالعه از نوع کوهورت آینده نگر بود. حجم نمونه ها 110 نفر برای هر گروه و نمونه گیری بصورت مستمر و در دسترس انجام شده. ابزار مورد استفاده پرسشنامه اطلاعات فردی و پرسشنامه CAQ بود. جمع آوری داده ها توسط کارشناسان مامایی آموزش دیده انجام گرفت توصیه های لازم جهت شرکت در کلاس زایمان فیزیولوژیک طراحی شده از سوی وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی ارائه نمودند. زنانی که تمایل برای شرکت در کلاسهای آمادگی زایمان را داشتند در گروه مداخله و آنهایی که تمایل به شرکت را نداشتند در گروه کنترل قرار گرفتند و صرفا مراقبتهای معمول پره ناتال را دریافت کردند. در سه ماهه سوم بارداری از هفته 36 به بعد مجددا پرسشنامه CAQ توسط نمونه ها در هر دو گروه تکمیل و نتایج مورد بررسی قرار گرفت همچنین هر دو گروه تا پایان بارداری مورد پیگیری قرار گرفتند و روش زایمان در هر دو گروه ثبت شد.میانگین نمره ترس از زایمان در هر دو گروه قبل از مداخله تفاوت معنا داری نداشت. اما پس از مداخله در گروه مداخله به طور معناداری کمتر از گروه کنترل بود.41.6 %فراوانی زایمان طبیعی در گروه مداخله وگروه کنترل 21.8% بود. که این اختلاف معنی دار بود(1).

در مطالعه که توسط دلارام و همکاران در سال 1390 با هدف تعیین تاثیر مشاوره با زنان در سه ماهه سوم بارداری بر پیامد حاملگی که در شهرکرد بروی 64 زن باردار نخست زا انجام شده بود مطالعه از نوع نیمه تجربی بود.در گروه مداخله در مراجعات زنان باردار به مراکز بهداشتی درمانی که به طور متوسط در ماه هفتم بارداری 1 بار ماه هشتم بارداری 2 بار و ماه نهم بارداری 4 بار بود توسط دو کارشناس مامایی در مورد آشنایی با مراحل مختلف زایمان طبیعی ،بهداشت بعد از زایمان ،مراقبت از نوزاد ،ترویج تغذیه با شیر مادر، تنظیم خانواده ،فواید زایمان طبیعی و مضرات سزارین ، علایم شروع زایمان ، زمان مناسب مراجعه به بیمارستان جهت زایمان و مشکلات ناشی از بستری شدن زودرس و مشکلات آنها در بارداری مورد بحث قرار گرفت و ازآنها خواسته شد ذر هر ساعت شبانه روز که دچار مشکلی شدند یا سوالی داشتند با مشاور تماس بگیرند. افراد گروه کنترل مراقبتهای روتین را دریافت کردند. یافته ها نشان داد که مشاوره با زنان باردار در سه ماهه آخر بارداری بر مراجعه به موقع برای زایمان و در واقع مراجعه با شروع دردهای زایمانی تاثیر مثبتی دارد.با آنکه تمایل زنان در سه ماهه آخر بارداری به داشتن زایمان طبیعی یا سزارین در دو گروه مشاوره شده و بدون مشاوره مشابه بود اما در عمل افرادی که مشاوره دریافت کرده بودند بیشتر زایمان واژینال داشتند(2).

در مطالعه که توسط سایستو و همکاران در سال 2001با هدف بررسی مداخله در ترس از زایمان در زنان نخست زا در فنلاند بروی 176 زن انجام شده بود. مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی بود این زنان در هفته 26 بارداری بوده و نمره ترس از زایمان بالا از پرسشنامه را کسب کرده بودند انتخاب می شدند. و در دو گروه جلسات درمانی فشرده که توسط ماما یا متخصص زنان انجام می شد یا گروه درمانی و مراقبتهای روتین قرار می گرفتند.و تا 3 ماه پس از زایمان پیگیری می شدند.نتایج نشان داد که نگرانی های مربوط به تولد در گروه درمان فشرده کاهش و در گروه درمان و مراقبتهای معمولی افزایش داشته است و در گروه درمان فشرده لیبر کوتاهتر بود و در گروه مراقبتهای فشرده بعد از مداخله 62% از تقاضا های سزارین به تمایل به زایمان طبیعی تبدیل شده بود.در زنان نخست زایی که درمان را رد کرده واز مطالعه خارج شده بودند سزارین را بیشتر انتخاب کرده بودند. و در هر دو گروه هیچ گونه تفاوتی در رضایت از زایمان و یا افسردگی زایمان وجود نداشت.نتایج نشان داد اگرچه هر دو نوع درمان چه فشرده چه معمولی سزارین غیر ضروری را کاهش می دهد ولی این در زنان نخست زا با انگیزه بیشتر است.(3)

در مطالعه که توسط خرسندی و همکاران در سال 1387 با هدف تعیین تاثیر تن آرامی بر کاهش ترس و انجام زایمان طبیعی در زنان نخست زا در بیمارستان میلاد تهران بروی 100 زن نخست زا انجام شده بود. مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی بود.انتخاب نمونه در 2 مرحله صورت گرفت ابتدا جهت 267 زن نخست زا مراجعه کننده به کلنیک مراقبتهای بارداری پرسشنامه ترس از زایمان تکمیل گردید و از بین آن تعداد 100 نفر که دارای معیارهای ورود بودند انتخاب شدند و سپس بصورت تصادفی در گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. گروه کنترل فقط مراقبتهای روتین را دریافت کرد و گروه مداخله برنامه آموزشی مشتمل بر 9 جلسه 90 دقیقه ایی را از 3 ماهه دوم بارداری دریافت کردند. اهم آموزش های داده شده شامل انجام تنفس عمیق ،شل سازی عضلات، آرام سازی به روش رها شدگی ، آرام سازی از طریق شرطی شدن، آرام سازی افتراقی و تصویر سازی مرتبط با زایمان بود.به منظور اطمینان از انجام تمرینات تن آرامی توسط زنان باردار به آنها چک لیست ثبت انجام تمرینات داده شد و از مادران خاسته شد حداقل روزی 2 بار تمرینات را انجام دهند جهت بررسی ترس از زایمان از پرسشنامه CAQ استفاده شد. نتایج نشان داد در گروه مداخله ترس از زایمان نسبت به قبل از مداخله بطور معنی داری کاهش یافته بود که در گروه کنترل نیز ترس از زایمان کاهش یافته بود ولی اختلاف معنی دار نبود(4).

در مطالعه که توسط حسینی نسب و همکاران در سال 1388با هدف تعیین تاثیر آموزشهای دوران بارداری بر میزان اضطراب، میزان درد و مدت دردهای زایمانی مادران در تبریز بروی 110 زن باردار که دارای سن حاملگی 20-16 هفته بودند انجام شده بود مطالعه نیمه تجربی بود.در گروه مداخله کلاسهای آموزشی در 12-10جلسه بصورت هفتگی برگزار شده بود.برنامه آموزشی هر جلسه از مطالعات مندرج در سایتهای اینترنتی و مجله بارداری موسوم به یادداشتهای هفته به هفته نوشته youngs استخراج شده و در تمامی جلسات به غیر از جلسات 5 و 9 ابتدا مطالبی در مورد بهداشت فردی ، بهداشت روان ، تغذیه، مراحل مختلف، انواع روشهای زایمان و شیردهی ارائه می شد.و همچنین تکنیکهای عملی آموزش داده می شد و در جلسه 5و 9 مادران با سن حاملگی یکسان در کلاسها در مورد تجارب خود برای سایر مادران توصیف می کردند.پس از مداخله مقیاسهای مربوط به مدت درد، میزان درد و میزان اضطراب در هنگام زایمان توسط محقق اندازه گیری شد و نتایج نشان داد که آموزشهای دوران بارداری موجب کاهش معناداری در میزان اضطراب ، میزان درد و مدت دردهای زایمانی داشت(5).

در مطالعه که توسط قضایی و همکاران در سال 1395 با هدف تعیین اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر ترس از زایمان، ترس از درد ، خودکارآمدی زایمان و تمایل به سزارین در زنان نخست زا که در شهر مشهد بروی 25 نفر انجام شده بود.مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی بود. در این مطالعه ابتدا با پرسیدن یک سوال 'در صورت عدم وجود منع پزشکی ، کدام نوع زایمان را ترجیح می دهید.' نگرش آنها نسبت به نوع زایمان سنجیده می شد.در صورت ترجیح سزارین و داشتن معیارهای ورود به مطالعه وارد می شدند و سپس پرسشنامه انتظار زایمان ویژما را تکمیل می کردند و اگرنمره بالاتر از 100 داشتند و تمایل برای شرکت در جلسات درمانی به عنوان نمونه انتخاب می شدند تعداد نمونه ها 40 نفر بودند که در دو گروه بصورت تصادفی قرار گرفتند. 9 جلسه 90 دقیقه ای درمان شناختی رفتاری به مدت 5 هفته توسط پژوهشگر بروی گروه آزمایش انجام شد گروه کنترل بدون دریافت اقدام خاصی پیگیری شدند. و پرسشنامه ها ی انتظار زایمان ویژما و خودکارآمدی زایمان و نشانه های اضطراب قبل و بعد از مداخله توسط دو گروه تکمیل شد. براساس نتایج مطالعه گروه آزمایش و کنترل از نظر تمایل به سزارین بلافاصله بعد از درمان تفاوت معناداری داشتند و نتایج مطالعه نشان داد که درمان شناختی رفتاری در کاهش ترس از زایمان، ترس از درد، تمایل به سزارین و افزایش خودکارآمدی زایمان در زنان باردار موثر است(6).

در مطالعه که توسط گرت کلابرس و همکاران در سال 2014با هدف تعیین تاثیر رفتار درمانی بر ترس شدید از زایمان که در هلند بروی 64 نفر زن باردار نخست زا انجام شده بودمطالعه از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی بود. انتخاب نمونه بصورت تصادفی در دسترس در سن حاملگی 20-24 هفته از مراجعه کنندگان برای مراقبتهای بارداری به پزشک متخصص زنان یا ماما که دارای شرایط ورود به مطالعه بودند انجام شد. معیارهای خروج مولتی پاریته و بیماری های روانی بود. ابتدا از طریق پرسشنامه W-DEQA نمره ترس از زایمان اندازه گیری شده بود و افراد با نمره بالاتر مساوی 85 در سه گروه:یک رفتاردرمانی که 8 جلسه یک ساعته رفتار درمانی که توسط هاپتوتراپیست که دارای مدرک معتبر بود و دو گروه آموزش روانی اینترنتی که آموزش به زنان باردار در مورد پروسه زایمان بارداری و پس از زایمان بود انجام شد گروه سوم مراقبتهای روتین بارداری را دریافت کردند. در هفته 36 بارداری و 6 هفته پس از زایمان و 6 ماه پس از زایمان مجددا پرسشنامه های W-DEQA_4DKL_SSQ_PRAM_HADS پر شد. تمرینات رفتار درمانی طراحی شده برای تغییر در ادراکات زن باردار نسبت به بارداری خود بود که باعث افزایش آرامش و ریلکسیشن در عضلات رحم شد و این باعث شد که زنان در اینده با لیبر خود بهتر کنار آمده و ترس از زایمان کمتر و اعتماد به نفس بالاتری داشته باشند. نتایج نشان داد که در هر دو گروه مداخله 80% تاثیر مثبت مشاهده شده که با توجه به شاخص کوهن اثر متوسط گزارش شده بود(7).

در مطالعه که توسط پینارد در سال 2016با هدف تاثیر آموزشهای پره ناتال بر ترس از زایمان، خودکارآمدی مادر و دلبستگی والدین که بروی 80 زن نخست زا درترکیه انجام شده بود مطالعه از نوع نیمه تجربی بود.انتخاب نمونه از مادران داوطلب مراجعه کننده به کلنیک سرپایی زنان و زایمان که معیارهای ورود به مطالعه را داشتند صورت گرفت. در نهایت 35 زوج در گروه مداخله و 37 زوج در گروه کنترل قرار گرفتند. در هفته 26-28 شرکت کنندگان هر دو گروه پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک ، WDEQA ،CBSIQ ،را پر کردند. گروه کنترل مراقبتهای معمول پره ناتال را دریافت کردند و گروه مداخله علاوه بر مراقبتهای معمول 8 جلسه آموزشهای پره ناتال را نیز دریافت کردند.و مجداد در هفته 34-36 پرسشنامه های WDEQA وCBSIQ را پرکردند.در گروه مداخله زوج ها به گروههای 4-6 نفره تقسیم شدند و 8 جلسه 120 دقیقه ایی آموزش دیدند.نتایج نشان داد که زنان گروه مداخله بطور معناداری نمره ترس زایمان کمتری و نمره خودکارآمدی زایمان بالاتری بعد از مداخله داشتند که نشان دهنده موثر بودن آموزشهای پره ناتال می باشد(8).

در مطالعه که توسط پیغمبر دوست و همکاران در سال 1392با هدف بررسی حمایت تلفنی در افسردگی زنان پس از زایمان طبیعی در تهران بروی 260 زن واجد شرایط پس ار رایمان طبیعی به صورت تصادفی در گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند مطالعه از نوع نیمه تجربی بود. که در گروه مداخله علاوه بر مراقبتهای روتین دوره نفاس در هفته اول دوبار و هفته دوم تا ششم یک بار در هفته مشاوره تلفنی به مدت 20 دقیقه دریافت نمودند. در گروه کنترل فقط مراقبتهای روتین نفاس را دریافت کرده بودند. مقیاس های اندازه گیری از طریق گرد آوری اطلاعات در پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک فرم ثبت مشکلات دوران نفاس و پرسشنامه غربالگری افسردگی پس از زایمان بود که نتایج نشان داد میانگین نمره افسردگی در دو گروه مداخله و کنترل شش هفته پس از زایمان اختلاف آماری معنا داری دارند و نشان داد حمایت تلفنی توسط ماما می تواند بر کاهش افسردگی بعد از زایمان در دوره نفاس موثر باشد(9).

با توجه به مطالعات انجام گرفته و روشهای مختلفی که جهت کاهش ترس از زایمان و افزایش خودکارآمدی انجام شده است و تاکید بر این نکته که ترس از زایمان در زنان نخست زا بیشتر بوده و بیشتر برنامه های آموزشی در دوران بارداری زیر حد استاندارد می باشد(10) و همچنین توجه به این نکته که مطالعه مداخله ایی در خودکارآمدی زایمان و ترس از زایمان با حمایت تلفنی در ایران بصورت محدود کار شده است پژوهشگر سعی در مقایسه تاثیر مشاوره حضوری و حمایت تلفنی بر خودکارآمدی و ترس از زایمان در زنان نخست زا ی مراجعه کننده به مرکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان1396 خواهد داشت.

مراکز بهداشتی شهرستان

آموزشهای دوران بارداری و حمایت تلفنی جهت افزایش خودکارآمدی و کاهش ترس از زایمان

1. میانگین تغییرات نمره ترس از زایمان بین گروه های مشاوره حضوری و حمایت تلفنی و گروه کنترل در زنان نخست زا متفاوت است
2. میانگین تغییرات نمره خودکارآمدی در زایمان بین گروه های مشاوره حضوری و حمایت تلفنی و گروه کنترل در زنان نخست زا متفاوت است

تعیین تاثیر مشاوره حضوری و حمایت تلفنی بر خودکارآمدی و ترس از زایمان در زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان سال 1396

1. تعیین و مقایسه میانگین تغییرات نمره ترس از زایمان بین گروه های مشاوره حضوری و حمایت تلفنی و گروه کنترل قبل و بعد از مداخله در زنان نخست زا مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان سال1396
2. تعیین و مقایسه میانگین تغییرات نمره خودکارآمدی در زایمان بین گروه های مشاوره حضوری و حمایت تلفنی و گروه کنترل قبل و بعد از مداخله در زنان نخست زا مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان سال1396

مراکز بهداشتی و مرکز بهداشت استان

خودکارآمدی

تعریف نظری: خودکارآمدی هم خوان با مفهوم خودباوری است. و به اطمینان فرد در مورد توانایی اش برای رفتار به طریقی که به نتیجه مطلوب بیانجامد اشاره می کند خودکارآمدی از دو جز پیامد قابل انتظار[1] و خود کارآمدی قابل انتظار[2]تشکیل شده است که این دو اثر قدرتمندی بر رفتار زایمانی فرد اعمال می کند پیامد قابل انتطار به باور فرد مبنی بر اینکه یک رفتارمان به نتیجه خاص می انجامد اشاره می کند در حالیکه خودکارآمدی قابل انتظار به باور فرد در مورد توانایی خود در اجرای موفق یک رفتار و میزان کنترل او بر شرایط اشاره دارد(31).

تعریف عملی:نمره ایی که آزمودنی از پرسشنامه خودکارآمدی زایمان (CBSEI)که دارای17 سوال است کسب می کند. در این پرسشنامه پاسخ سوالات به صورت طیف لیکرت 10 تایی (کاملاً نامطمئن=1 تا کاملا مطمئن= 10) می باشد که برای هر سوال به ترتیب پاسخی بین 1 تا 10 در نظر گرفته شده است.

به این ترتیب امتیازها دامنه 17 تا 170 را شامل می شود(32).

ترس از زایمان

تعریف نظری: احساس نگرانی و اضطراب در خصوص پیامدهای جسمانی و روانشناختی تجربه زایمان را ترس از زایمان می گویند که اگر وحشت برانگیز و فلج کننده شود، آسیب شناسی خاصی بنام توکوفوبیا است.(33)

تعریف عملی ترس از زایمان: نمره ایی که آزمودنی از پرسشنامه ترس از زایمان (CAQ) که دارای14 سوال است کسب می کند. در این پرسشنامه پاسخ سوالات به صورت طیف لیکرت 4 تایی ( اصلا،خیلی کم،متوسط، زیاد) می باشد که برای هر سوال به ترتیب پاسخی بین یک تا چهار در نظر گرفته شده است.

به این ترتیب امتیازها دامنه 14 تا 56 را شامل می شود. نمره بیشتر نشان دهنده ترس بیشتر است(27).

حمایت تلفنی

تعریف نظری:حمایت و پیگیری و مدیریت بیماری یا اختلالی که توسط مراقبین بهداشتی برای یک مددجو در خانه توسط تلفن فراهم می شود(24).

تعریف عملی:4 جلسه مشاوره تلفنی که در فواصل هفته 20-34 بارداری انجام می شود(34).

مشاوره حضوری

• نظری:اقدامی حمایتی است و مشورت و دریافت کمک اطلاعاتی درباره یک موضوع که بین مراجع و مشاور انجام می گیرد مشاوره در موضاعات و زمینه های مختلف علمی و برای اهداف گوناگون انجام می شود(35, 36).

تعریف عملی:4جلسه مشاوره حضوری که در فواصل هفته 20 -32 بارداری انجام می شود که محتوای آن طبق برنامه کشوری مادری ایمن ،گاید لاین مراقبتهای بارداری WHO، برنامه زایمان فیزیولوژیک ،روش آموزشی لاماز و راهنمای جامع تغذیه مادران خواهد بود

: نیمه- تجربی Quasi exprimental  با پیش آزمون و پس آزمون خواهد بود

جامعه مورد مطالعه: کلیه زنان باردار نخست زا مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرستان زاهدان در سال 1396

معیارهای ورود:سن بالای 18 سال، حداقل سن حاملگی 20 هفته ، داشتن حداقل سواد ابتدایی ،نداشتن بیماری زمینه ای روحی روانی ،عدم مصرف داروی ضد افسردگی یا اضطراب،عدم سابقه شرکت در کلاسهای امادگی برای زایمان،عدم وجود کنترااندیکاسیون شناخته شده زایمان طبیعی(جراحی روی رحم که میومترباز شده باشد...)، عدم استفاده از مواد مخدر (استناد به پرونده بهداشتی مادر)،عدم ابتلا به بیماری زمینه ایی ( کوارکتاسیون ائورت....با استناد به پرونده مادرو اظهارات مادر)دسترسی به کامپیوتر و آگاهی از نحوه استفاده از کامپیوتر یا داشتن دسترسی به فردی که وی را در استفاده از کامپیوتر یاری نماید یا داشتن گوشی تلفن همراه با سیستم عامل اندرویید جهت دریافت فایل بسته آموزشی

معیارهای خروج: از مطالعه:ابتلا به هرگونه عارضه در بارداری نظیر جدا شدن زودرس جفت ،مرگ جنین،پارگی پیش از موعد کیسه اب،زایمان زودرس، عدم شرکت دربیش از یک جلسه ازجلسات مشاوره عدم تکمیل کامل چک لیست تمرین منزل در بیش از یک جلسه

از آنجاییکه هدف مطالعه حاضر مقایسه میانگین نمرات متغییرهای خودکارآمدی زایمان و ترس از زایمان بین 3 گروه می باشد از فرمول مقایسه 2 میانگین برای تعیین حجم نمونه استفاده شده و با توجه به اینکه متغییر ترس از زایمان نمونه بیشتری را در اختیار ما قرار می داد برای محاسبه حجم نمونه واریانس این متغییر طبق مطالعات قبلی (23) در نظر گرفته شد.

با در نظر گرفتن نمونه ایی که بتواند حداکثر اختلاف 5 واحدی بین گروه ها را تشخیص دهد تعداد نمونه لازم 43 نفر درهر گروه برآورد شد که با در نظر گرفتن ریزش نمونه ، نمونه گیری از هر گروه 60 نفر انجام خواهد شد و مورد مطالعه قرار خواهند گرفت.

از میان مادران نخست باردار واجد شرایط مراجعه کننده به مراکز بهداشتی شهر زاهدان 180نفر انتخاب خواهند شد. ابتدا شهر زاهدان به پنج منطقه جغرافیایی (مرکز،شمال شرقی ،شمال غربی ، جنوب شرقی و جنوب غربی ) تقسیم واز هریک از مناطق 5 گانه جغرافیایی یک مرکز بهداشتی که در آن منطقه مرکزیت داشته و تعداد زنان نخست بارداربالا تر داشته باشد به عنوان مرکز اجرای مطالعه انتخاب خواهد شد. سپس سهم هر درمانگاه بر اساس کسر نسبت مشخص خواهد شد. درون هر درمانگاه افراد بر اساس معیارهای ورود از بین زنان نخست باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی لیست خواهند شد درمانی،به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب خواهند شد و سپس به صورت تصادفی ساده افراد به سه گروه تخصیص خواهند یافت. و سهم هر درمانگاه 36 نفر زن باردار نخست زا می باشد.

ابزارجمع اوری اطلاعات در این مطالعه پرسشنامه است که شامل سه قسمت است.

بخش اول:پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک

اطلاعات مربوط به مادرشامل سوالاتی از قبیل سن ، تحصیلات ، وضعیت اشتغال ، اطلاعات مربوط به همسرشامل وضعیت اشتغال ،سطح تحصیلات ، قومیت، تمایل نوع زایمان، نوع زایمان، تاریخ زایمان،تاریخ جلسات مشاوره حضوری ،تاریخ تماس مشاوره تلفنی

بخش دوم:پرسشنامه خودکارامدی زایمان

پرسشنامه و مقیاس انتظار پیامد و خودکارآمدی زایمان[1] توسط لوئی[2] ( 1993) ساخته شده است.

طبق تئوری خودکارآمدی بندورا خودکارآمدی زایمان ابزاری است که توسط خود فرد تکمیل می گردد و دارای 17 سوال است

شیوه نمره گذاری و تفسیر: در این پرسشنامه پاسخ سوالات به صورت طیف لیکرت 10 تایی (کاملاً نامطمئن=1 تا کاملا مطمئن= 10) می باشد که برای هر سوال به ترتیب پاسخی بین 1 تا 10 در نظر گرفته شده است.

به این ترتیب امتیازها دامنه 17 تا 170 را شامل می شود. نمره بیشتر نشان دهنده انتظار پیامد و خودکارآمدی زایمان بیشتر است .

روایی این ابزار توسط خورسندی و همکاران سال 1387 بروی 176زن باردار نخست زا و چندزا مراجعه کننده به کلینیک مراقبتهای بارداری 5 بیمارستان دولتی آموزشی زنان و زایمان اجرا و تعیین شد

به منظور تعیین پایایی پرسشنامه ،ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد و ضریب الفای کرونباخ در ایران 0.91 و در پژوهشی در انگلیس 0.95 گزارش شده است که میانگین نمرات کسب شده مشابه نمرات کسب شده در سایر کشورها بوده است و در مزالعه فوق بصورت 17 سوالی و در دوران بارداری و قبل از زایمان استفاده خواهد شد. و در مطالعه حاضر پایایی پرسشنامه به کمک آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

بخش سوم: پرسشنامه ترس از زایمان

پرسشنامه نگرش به زایمان [3]CAQ که توسط هارمن [4](1988) در 14 سوال ساخته شده است و توسط لوئی مورد بازنگری قرار گرفته است، برای سنجش ترس از زایمان مورد استفاده قرار می گیرد

شیوه نمره گذاری و تفسیر:

پرسشنامه ترس از زایمان از14 سوال تشکیل شده است، در این پرسشنامه پاسخ سوالات به صورت طیف لیکرت 4 گزینه ای ( اصلا، خیلی کم، متوسط، زیاد) می باشد که برای هر سوال به ترتیب پاسخی بین یک تا چهار در نظر گرفته شده است. به این ترتیب امتیازها دامنه 14 تا 56 را شامل می شود به طوری که نمره 28وبیشتر نشان دهنده ترس بیشتر است. روایی و پایایی این ابزار در ایران توسط خورسندی و همکاران ( 2008) بررسی و تعیین شد.

روایی و پایایی:

به منظور بررسی روایی پرسشنامه و به منظور به دست آوردن پرسشنامه ای معادل با زبان اصلی از اصول ذکر شده توسط بریسلین استفاده شد.به این صورت که ابتدا دو زبان شناس به طو مستقل پرسشنامه ها را به فارسی ترجمه نمودند . سپس دو زبان شناس دیگر نسخه ترجمه شده را به طور مستقل به انگلیسی ترجمه نمودند و پس از نهایی شدن، نسخه تهیه شده توسط فرد متخصص دو زبانه با نسخه اصلی مقایسه شد. پرسشنامه اصلی دارای 16 سوال بود.. با توجه به تغییرات انجام شده دو سوال حذف و پرسشنامه دارای 14 سوال مورد استفاده قرار گرفت. به منظور تعیین پایایی پرسشنامه؛ ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد و ضریب همسویی 0.84 محاسبه گردید که درصد بالاتر از متوسط می باشد. در مطالعه حاضر پایایی پرسشنامه به کمک آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

 پس از دریافت معرفی نامه رسمی از معاونت بهداشتی و معرفی به مرکز بهداشت شهرستان زاهدان انجام خواهد شد.

ابتدا شهر زاهدان به پنج منطقه جغرافیایی (مرکز،شمال شرقی ،شمال غربی ، جنوب شرقی و جنوب غربی ) تقسیم واز هریک از مناطق 5 گانه جغرافیایی یک تا دو مرکز بهداشتی که در آن منطقه مرکزیت داشته و تعداد زنان نخست بارداربالا تر داشته باشد به عنوان مرکز اجرای مطالعه انتخاب خواهد شد. سپس سهم هر درمانگاه بر اساس کسر نسبت مشخص خواهد شد.

درون هر درمانگاه. افراد بر اساس معیارهای ورود از بین زنان نخست باردار واجد شرایط مراجعه کننده به مراکز بهداشتی لیست خواهند شد و به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب خواهند شد و سپس به صورت تصادفی ساده افراد به سه گروه مشاوره حضوری ،حمایت تلفنی ،کنترل تخصیص خواهند یافت. پس از صحبت کردن با مادران و توضیح در خصوص پژوهشی که انجام می شود و کسب رضایت آگاهانه وکتبی مادرانی که در گروه مداخله قرار دارند، مداخلات برای آنان انجام خواهد شد.

ابزار مورد استفاده پرسشنامه اطلاعات فردی دموگرافیک شامل سوالات سن،تحصیلات ،تحصیلات همسر،شغل، شغل همسر،نوع تمایل به زایمان ، جنسیت گزارش شده در سونوگرافی،جنسیت نوزاد پس از تولد، اطلاعات خانوار،قومیت، نوع و تاریخ زایمان،آدرس و شماره تلفن را قبل از مداخله برا دو گروه و گروه کنترل تکمیل خواهد بود.

جهت بررسی خودکارآمدی و ترس از زایمان از پرسشنامه استاندارد خودکارامدی زایمان CBSEI و پرسشنامه ترس از زایمان CAQ استفاده خواهد شد. این پرسشنامه خودکارآمدی زایمان به منظور اندازه گیری درک مادر درقابلیت سازگاری با درد لیبر و پرسشنامه ترس از زایمان جهت بررسی میزان ترس مادر از زایمان تدوین شده است.

با توجه به مطالعات مشابه که با ابزارCBSEI انجام شده است ( به طور مثال مطالعه بررسی تاثیر برنامه آموزش رایانه ایی بر خودکارآمدی زنان باردار توسط حمزه خانی که در ایران کار شده و مطالعه اثربخشی برنامه ذهن آگاهی در مادران باردار بر خودکارآمدی و ترس از زایمان در تایوان توسط سونگ پرن انجام شده است) ابزار مذکور قبل و بعد از مداخله و قبل از زایمان استفاده شده است و قابلیت اندازه گیری خودکارآمدی زایمان را دارد و در مطالعه فعلی نیز قابل استفاده است(11, 12).

این پرسشنامه ها ابزاری است که توسط خود فرد تکمیل می گردد.با حضور پژوهشگر پرسشنامه های پیش آزمون شامل مشخصات دموگرافیک و پرسشنامه خودکارآمدی زایمان و پرسشنامه ترس از زایمان در یکی از مراجعات مادر در محدوده هفته 20توسط واحدهای پژوهش تکمیل و نتایج مورد بررسی قرار خواهند گرفت مداخله در هر دو گروه در فواصل هفته های 20-32 انجام خواهد شد و مجددا در هفته34-36بارداری پس آزمون پس از انجام مداخله و با درنظر گرفتن فاصله 2 هفته از مداخله توسط خود فرد در حضور پژوهشگر تکمیل خواهد شد. همچنین نمونه ها در هر سه گروه تا پایان بارداری مورد پیگیری قرار خواهند گرفت و روش انجام زایمان توسط تماس تلفنی با شماره تلفن ثبت شده در پرسشنامه اطلاعات فردی، واحدهای پژوهش در سه گروه ثبت می گردد.

در گروه کنترل صرفا مراقبتهای معمول بارداری ارایه خواهد شد.

در یک گروه مشاوره حضوری بصورت آموزش و مشاوره فردی و چهره به چهره می باشد که محتوای آن طبق برنامه کشوری مادری ایمن ،گاید لاین مراقبتهای بارداری WHO، برنامه زایمان فیزیولوژیک ،روش آموزشی لاماز و راهنمای جامع تغذیه مادران خواهد بود که در 4 جلسه در فواصل هفته های 20- 32 طی مراجعاتی که برای مراقبتهای پره ناتال به مراکز بهداشتی دارند انجام خواهد شد. زمان مشاوره حضوری 60 دقیقه خواهد بود. که  بصورت چهره به چهره  با واحدهای پژوهش انجام خواهد شد .از تصاویر و فیلم های آموزشی به کمک کامپیوتر شخصی پژوهشگرجهت آموزش در مرکز بهداشتی درمانی در زمان مشاوره حضوری استفاده خواهد شد. و کتابچه آموزشی و پمفلت آموزشی با محتوای آموزش های داده شده که شامل مطالب آموزشی و عکس با محتوای جلسه مشاوره خواهد بود به واحدهای پژوهش در مشاوره حضوری در پایان مشاوره داده خواهد شد تا در منزل بر حسب نیاز و به دفعات دلخواه آن را مرور و مطالعه کنند.

هر مشاوره حضوری به دو بخش تقسیم خواهد شد بخش اول مطالبی شامل توصیه های دوران پره ناتال، مشکلات شایع در آن زمان از بارداری و افزایش آگاهی و اطلاعات در مورد تغییرات بدن مادر در بارداری، علایم خطر در بارداری، افزایش آگاهی در مورد سیر زایمان، آموزش زمان مناسب و صحیح جهت مراجعه به زایشگاه جهت بستری،مزایا و معایب سزارین و روشهای کاهش درد دارویی و غیر دارویی می باشد تمرینات تنفسی ، آموزش انواع پوزیشنهای حین زایمان و اصلاح وضعیت در طول بارداری ،تمرینات ریلکسیشن، تجسم خلاق ،تمرینات ورزشی کگل ، اختصاص خواهد یافت که مطالب براساس سن بارداری در زمان جلسه مشاوره تنظیم خواهد شد و بخش دوم به نیازهای خاص هر مددجو و ارائه راه حل های پیشنهادی به وی و پرسش و پاسخ اختصاص خواهد یافت. البته این تاریخ ها تا جایی که امکان داشته باشد همزمان با مراقبت های روتین مادران می باشد و هیچ گونه بار اضافی به مادر و خانواده وارد نخواهد شد .

در یک گروه حمایت تلفنی در 4 جلسه که در هفته های32-20انجام خواهد شد. که زمان مشاوره تلفنی 20 دقیقه خواهد بود که با موبایل و توسط پژوهشگر انجام خواهد شد و زمان تماس تلفنی با توافق واحدهای پژوهش تعیین خواهد شد که براساس نیاز مددجو تغییر خواهد کرد و در ضمن به واحدهای پژوهش در گروه حمایت تلفنی نیز 4 بسته ی آموزشی شامل کتابچه و سی دی آموزشی با محتوا مطالب آموزش داده شده در برنامه مشاوره حضوری به واحدهای پژوهش ارایه می شود داده خواهد شد که در قالب متن ، تصویر ، گرافیک های ثابت و فیلم می باشد تا در منزل بر حسب نیاز و به دفعات دلخواه آن را مرور و مطالعه کنند.و در صورت تمایل واحد های پژوهش همان محتوای بسته آموزشی بصورت فایلی به گوشی همراه آنها جهت استفاده در گوشی همراه ارسال خواهد شد.4 بسته آموزشی طی زمان تعیین شده جهت مداخله که از هفته 20-32 بارداری می باشد با فواصل تعیین شده به واحدهای پژوهش داده خواهد شد.

تماس های تلفنی جهت پیگیری تبعیت از توصیه های داده شده درخصوص آگاهی دادن در مورد علایم خطر در بارداری برحسب سن بارداری ،توصیه به انجام تمرینات تنفسی و ریلکسیشن ، تمرینات ورزشی کگل، تجسم خلاق آموزش انجام انواع پوزیشن های زایمان و اصلاح وضعیت در بارداری و انجام ماساژ، زمان مناسب و صحیح جهت مراجعه به زایشگاه جهت بستری ومشاوره در خصوص انتخاب روش زایمان، مزایا و معایب سزارین و زایمان طبیعی، علایم خطر و رفع ابهامات مادر .... می باشدو در صورت عدم تبعیت ازتوصیه های داده شده ، تجزیه و تحلیل موقعیت و کمک به فردمی باشد و همچنین جهت ارزیابی نیازهای پیش بینی نشده مادران ، واحد پژوهش به صورت 24 ساعته امکان برقراری تماس تلفنی با مشاور را خواهند داشت.

به منظور اطمینان از انجام تمرینات تنفسی و ریلکسیشین ، انجام تجسم خلاق ،تمرینات ورزشی ، تمرینات اصلاح وضعیت در دوران باراری و هنگام زایمان، توسط مادران در منزل به آنها چک لیستی داده خواهد شد و از مادران درخواست می شود روزانه تمرینات را انجام داده و در چک لیست ثبت تمرین علامت بزنند و در شروع جلسه مشاوره بعدی پس از دریافت چک لیست مطالب آموزشی هفته قبل مرور و به سوالات افراد پاسخ داده خواهد شد. که در گروه حمایت تلفنی نیزسوالات چک لیست بصورت شفاهی در ابتدای هر جلسه از تماس تلفنی پرسیده شده و توسط پژوهشگر ثبت خواهد شد. در ضمن در طول 12 هفته از مداخله در گروه حمایت تلفنی 2 بار چک لیست ها حضوری از واحدهای پژوهش تحویل گرفته خواهد شد.

مطالب آموزشی جهت افزایش ارتقاء خودکارآمدی مادران برگرفته از 4 منبع بر طبق تئوری خودکارامدی بندورا میباشد(13). اولین منبع خودکارآمدی دستاورد های عملکرد می باشد بدین معنی که تجربه موفق در انجام یک رفتار منجر به ارتقائ حس خودکارآ مدی میشود که در این مطالعه با استفاده از آموزش چهره به چهره، تمرین توسط مادر و چک و تایید درستی عمل توسط پژوهشگر از این تکنیک استفاده میشود .

دومین منبع خودکارآمدی تجربه جانشینی میباشد که در این مطالعه با استفاده از فیلم آموزشی و سپس تمرین توسط مادر و تایید درستی عمل توسط پژوهشگر از این تکنیک استفاده میشود.

سومین منبع ارتقای خودکارآمدی تشویق کلامی میباشد که در این مطالعه در ابتدای هر جلسه مطالب جلسات قبلی پرسیده و در صورت پاسخ صحیح مادرا ن تشویق به درست انجام دادن آن میشوند و در صورت پاسخ اشتباه داد،پژوهشگر آنرا اصلاح و جواب درست را به مادر آموزش میدهد و مادران میتوانند در تمام طول مدت پژوهش سوالات و نگرانی های خود را با پژوهشگر از طریق تلفن بیان نمایند .

و چهارمین منبع افزایش خودکارآمدی ارتقای سلامت فیزیکی و روانی مادراست که ارتقا روانی از طریق شناسایی نگرانی های مادر در تمام طول مدت پژوهش میباشد که در صورت امکان راهکاری برای کاهش نگرانی داده میشود و ارتقا سلامت فیزیکی توجه مادر به ورزش ،خواب کافی واستراحت تغذیه مناسب و سالم و مصرف صحیح مکمل ها انجام میشود .

با توجه به اهمیت سلامت جسمی و روانی مادران در دوره بارداری، زایمان و پس از آن و نیاز به استفاده از روشهای مشاوره ایی ، در ارتقا سطح سلامت جسم و روان مادران و جهت کاهش ترس از زایمان و افزایش خودکارآمدی در زایمان لازم به نظر می رسد که مطالعه ایی در این زمینه صورت گیرد.

برای توصیف داده ها از آمار توصیفی شامل جداول ونمودارها آماری وشاخص های مرکزی وپراکندگی استفاده خواهد شد .جهت تحلیل داده ها برای مقایسه در سه گروه در صورت نرمال بودن از آزمون آنالیز واریانس و در حالت ناپارامتری از کروسکال والیس استفاده خواهد شد معادل ناپارامتری t مستقل من ویتنی یو و معادل ناپارامتری t زوجی ویلکاکسون خواهد بود برای بررسی اثرات مخدوش کننده از آنالیز کواریانس و برای بررسی متغییرهای کیفی در گروههای مستقل کای دو و گروه زوجی از مک نمار استفاده خواهد شد.در صورت متفاوت بودن توزیع متغییرهای دمو گرافیک در گروههابرای کنترل آنها می توان از روشهای رگرسیونی استفاده کرد سطح معنی دار 05/0 در نظر گرفته خواهد شد وداده ها ازطریق نرم افزار spss19 تجزیه وتحلیل میشود.

براساس 'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392' کدهای اخلاقی به شماره های مندرج در ذیل رعایت خواهند شد.

کدهای شماره 2-13-16-25-28

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

ن

self efficacy -fear of child birth-telephon support- in person counseling

خودکارآمدی-ترس از زایمان-حمایت تلفنی-مشاوره حضوری

1. Hamzekhani M, Hamidzadeh A, Vasegh RSF, Montazeri A. Effect of computerized educational program on self-efficacy of pregnant women to cope with childbirth. 2014.
2. Moasheri BN, Sharif Zadeh GR, Sultan Zadeh V, Khosravi Giushad Z, Rakhshani Zaboli F. Relationship between fear of pain, fear of delivery and attitude towards cesarean section with preferred mode of delivery among pregnant women. Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2016;18(179):8-16.
3. Khorsandi M, Vakilian K, Nasir zadeh Masooleh M. Investigating Different Factors of Fear in Normal Delivery among Pregnant Women, in Arak-A Cross Sectional Study. Journal of Fasa University of Medical Sciences. 2014;4(2):161-7.
4. Rouhe H, Salmela‐Aro K, Halmesmäki E, Saisto T. Fear of childbirth according to parity, gestational age, and obstetric history. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. 2009;116(1):67-73.
5. Najafi F, Abouzari-Gazafroodi K, Jafarzadeh-Kenarsari F, Rahnama P, Gholami Chaboki B. Relationship between attendance at childbirth preparation classes and fear of childbirth and type of delivery. Journal of hayat. 2016;21(4):30-40.
6. Zafarghandi N, Hadavand S, Zayeri F, Hamzeloo L. Risk factors associated with forth-degree laceration during vaginal delivery. Tehran University Medical Journal TUMS Publications. 2006;64(7):65-74.
7. Ghazaei M, Davoudi I, Nisea AK, Mehrabizadeh Honarmand M, Basak Nejad S. Effectiveness of cognitive-behavioral therapy on fear of delivery, fear of pain, self-efficacy of childbirth and tendency to cesarean section in nursing women. Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2016;19(31):1-12.
8. Nasiri F, Sharifi S. Relationship between fear of childbirth and type of personality in pregnant women. Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2013;16(66):18-25.
9. Waldenström U, Hildingsson I, Ryding E-L. Antenatal fear of childbirth and its association with subsequent caesarean section and experience of childbirth. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. 2006;113(6):638-46.
10. Kingdon C, Neilson J, Singleton V, Gyte G, Hart A, Gabbay M, et al. Choice and birth method: mixed‐method study of caesarean delivery for maternal request. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology. 2009;116(7):886-95.
11. Joseph K, Young DC, Dodds L, O'connell CM, Allen VM, Chandra S, et al. Changes in maternal characteristics and obstetric practice and recent increases in primary cesarean delivery. Obstetrics & Gynecology. 2003;102(4):791-800.
12. Abbaspour Z, Moghaddam BL, Ahmadi F, Kazemnejad A. Women's fear of childbirth and its impact on selection of birth method: a qualitative study. 2014.
13. Nerum H, Halvorsen L, Sørlie T, Øian P. Maternal request for cesarean section due to fear of birth: can it be changed through crisis‐oriented counseling? Birth. 2006;33(3):221-8.
14. Andersen LB, Melvaer LB, Videbech P, Lamont RF, Joergensen JS. Risk factors for developing post‐traumatic stress disorder following childbirth: a systematic review. Acta obstetricia et gynecologica Scandinavica. 2012;91(11):1261-72.
15. Nilsson C, Bondas T, Lundgren I. Previous birth experience in women with intense fear of childbirth. Journal of Obstetric, Gynecologic, & Neonatal Nursing. 2010;39(3):298-309.
16. Serçekuş P, Başkale H. Effects of antenatal education on fear of childbirth, maternal self-efficacy and parental attachment. Midwifery. 2016;34:166-72.
17. Amidimazaheri M, Amiri M, Khorsandi M, Hasanzadeh A, Taheri Z. Does maternal education can reduce the cesarean section? 2015.
18. Haghani F, Shahidi S, Manoochehri F, Kalantari B, Ghasemi G. The Effect of Distance Learning via SMS on Knowledge & Satisfaction of Pregnant Women. Iranian Journal of Medical Education. 2016;16:43-52.
19. Khorsandi M, Ghofranipour F, Heidarnia A, Fagheizade S, Akbarzadeh A, vafaeei M. Evaluation of perceived self-efficacy labor in pregnant women. Journal of Medical Council of Islamic Republic of Iran. 2008;26:89-95.
20. Siegel RS, Brandon AR. Adolescents, pregnancy, and mental health. Journal of pediatric and adolescent gynecology. 2014;27(3):138-50.
21. Delaram M, Soltanpour F. The Effect of Counseling in Third Trimester on Anxiety of Nulliparous Women at the Time of Admission for Labor. Zahedan Journal of Research in Medical Sciences. 2012;14(2):61-5.
22. Esfandiarinezhad P, Nezamivand CS, Najar S, Yaralizadeh M, Afshari P, Beiranvand S. A survey on the compatibility of prenatal care offered at the second and third trimester of pregnancy with standard guidelines of country in ahvaz health care centers, 2012. 2016.
23. Dennis CL, Kingston D. A systematic review of telephone support for women during pregnancy and the early postpartum period. Journal of Obstetric, Gynecologic, & Neonatal Nursing. 2008;37(3):301-14.
24. Franek J. Home telehealth for patients with chronic obstructive pulmonary disease (COPD): an evidence-based analysis. Ont Health Technol Assess Ser. 2012; 12 (11): 1–58.
25. Abedian Z, Abbaszadeh N, Latif NR, SHakeri MT. The effect of telephone support on the severity of nausea and vomiting in the first trimester of pregnancy in the primiparous women. 2014.
26. Saisto T, Salmela-Aro K, Nurmi J-E, Könönen T, Halmesmäki E. A randomized controlled trial of intervention in fear of childbirth. Obstetrics & Gynecology. 2001;98(5):820-6.
27. Khorsandi M, Ghofranipour F, Heydarnia AR, Faghihzadeh S, Vafaei M, Rousta F, et al. The effect of childbirth preparation classes on childbirth fear and normal delivery among primiparous women. 2008.
28. Hossein Nasab D, Taghavi S, Ahmadian S. The effect of pregnancy training on the amount of anxiety, pain and duration of mother's pain. Medical Journal of Tabriz University of Medical Sciences. 2009;31(4):24-30.
29. Klabbers GA, Wijma K, Paarlberg KM, Emons WH, Vingerhoets AJ. Treatment of severe fear of childbirth with haptotherapy: design of a multicenter randomized controlled trial. BMC complementary and alternative medicine. 2014;14(1):385.
30. Peighambardoust R, Fadaey Z, Khakbazan Z, Sodaey H. Telephone support on the postpartum depression after normal vaginal delivery. Journal of Urmia Nursing And Midwifery Faculty. 2013;11(5):0-.
31. Bandura A. Self-efficacy: The exercise of control: Macmillan. 1997.
32. Lowe NK. Maternal confidence for labor: Development of the childbirth self‐efficacy inventory. Research in nursing & health. 1993;16(2):141-9.
33. Hamama-Raz Y, Sommerfeld E, Ken-Dror D, Lacher R, Ben-Ezra M. The Role of Intra-personal and Inter-personal Factors in Fear of Childbirth: A Preliminary Study. The Psychiatric quarterly. 2017;88(2):385-96.
34. Nesari M, Zakeri Moghaddam M, Rajab A, Faghih Zadeh S, Basampour S, Rahmani M. The effect of telephone follow-up by nurse on blood glucose and lipid control in patients with type 2 diabetes. Journal of Diabetes and Metabolism of Iran. 2008;8(2):115-22.
35. Azizi M, Lamiean MN, Faghih Zadeh S, Nematollahzadeh M. Effect of counseling on the rate of traumatic anxiety in primiparous women: a single-blind randomized clinical trial. Journal of Kermanshah University of Medical Sciences. 2010;14(3).
36. Gamble J, Creedy D, Moyle W, Webster J, McAllister M, Dickson P. Effectiveness of a counseling intervention after a traumatic childbirth: a randomized controlled trial. Birth. 2005;32(1):11-9.
37. Lowe NK. Self-efficacy for labor and childbirth fears in nulliparous pregnant women. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology. 2000;21(4):219-24.
38. Byrne J, Hauck Y, Fisher C, Bayes S, Schutze R. Effectiveness of a mindfulness‐based childbirth education pilot study on maternal self‐efficacy and fear of childbirth. Journal of Midwifery & Women’s Health. 2014;59(2):192-7.
39. Organization Wh. WHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience. 2016.
40.  

1

پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک

کد پرسشنامه: مرکز بهداشتی درمانی: شماره پرونده خانوار

آدرس محل سکونت و تلفن:

مشخصات مادر

نام : نام خانوادگی:

سن: ---/-----/-------

سطح تحصیلات: ابتدایی □ راهنمایی □ دبیرستان □ دیپلم □ دانشگاهی □

قومیت:

غیره □ بلوچ □ فارس□

وضعیت اشتغال: شاغل □ خانه دار□

ذکر شغل

مشخصات همسر:

نام : نام خانوادگی:

سطح تحصیلات: ابتدایی □ راهنمایی □ دبیرستان □ دیپلم □ دانشگاهی □

سن همسر : ---/-----/-------

وضعیت اشتغال همسر:

مشاغل آزاد با ذکر نام..............بیکار       کارگر      شاغل

نوع تمایل به زایمان: طبیعی □ سزارین □ بی نظر □

جنسیت جنین طبق گزارش سونوگرافی: دختر□ پسر□ نامشخص□

دلخواه بودن جنسیت: بلی□ خیر□ جنسیت پس از تولد: دختر□ پسر□

تاریخ زایمان:

نوع زایمان:

پرسشنامه ترس از زایمان (نگرش به زایمان)

) (هارمن 1988 CAQ

درجه بندی ترس بدین صورت است:

1 بدون اضطراب: شما اصلا آن ترس را نداشته اید.

2 اضطراب خیلی کم : به اندازه ای نیست که بتوان آن را ترس نامید.

3 اضطراب متوسط : آزاردهنده : اما در حدی نیست که روی سلامتی و راحتی شما تأثیر نامطلوب بگذارد.

4 اضطراب زیاد : نگرانی در حدی است که روی سلامتی و آسایش شما تأثیر می گذارد.

1 از این که کنترل خودم را در زمان زایمان از دست بدهم می ترسم . اصلا کم متوسط زیاد

2 از زایمان کردن واقعا می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

3 در مورد زایمان کابوسهای شبانه دارم. اصلا کم متوسط زیاد

4 از خونریزی زیاد طی زایمان می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

5 از اینکه در طی زایمان قادر به همکاری با ماما یا پزشک نباشم، می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

6 از نقص عضو کودکم می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

7 از تزریقات دردناک می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

8 از اینکه در طی دردهای زایمان تنها بمانم می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

9 از اینکه با زایمان کودکم بخیه بخورم می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

10 از اینکه نوزادم به هنگام زایمان آسیب ببیند می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

11 از زایمان همراه با درد می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

12 از محیط بیمارستان می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

13 از اینکه مراقبتی را که می خواهم دریافت نکنم می ترسم. اصلا کم متوسط زیاد

14 در مجموع اضطراب زایمان خود را این گونه ارزیابی می کنم. اصلا کم متوسط زیاد

پرسشنامه و مقیاس انتظار پیامد و خودکارآمدی زایمان CBSEI (لوئی، 1993)

مقیاس انتظار زایمان: در مورد زمانی که انقباضات رحمی به فاصله 5 دقیقه یا کمتر دارید چه احساسی خواهید داشت و این که زایمان چگونه خواهد بود، فکر کنید، در مورد هر یک از رفتارهای زیر با کشیدن دایره دور یکی از اعداد بین: 1 کاملاً بی فایده و 10 کاملاً مفید مشخص نمائید، هر کدام از رفتارها به چه میزان میتواند به شما در مواجه با این قسمت از مراحل زایمان کمک نماید.

کاملاً مطمین 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 کاملا ً نا مطمین

1 – می توانم بدنم را شل سازم .

٢- می توانم برای هر انقباض آمادگی پیدا کنم .

٣- می توانم در طی دردهای زایمانی نفس عمیق بکشم.

4- سعی می کنم خودم را کنترل کنم .

5- در مورد آرام سازی فکر می کنم .

6- به منظور پرت کردن حواسم به شئی در اتاق متمرکز می شوم .

7- خود را خونسرد نگه می دارم .

8- فکر خودم را روی نوزاد ممتمرکز می نمایم .

9- در هر انقباض تسلط خودم را حفظ می نمایم .

10- مثبت فکر می کنم .

11- به درد فکر نمی کنم .

12- به خودم می گویم من قادرم آن ) زایمان ( را انجام دهم .

13- به سایر افراد خانواده ام فکر می کنم.

14- در زمان وقوع هر انقباض رحمی به گذراندن همان انقباض فکر می کنم، نه چیز دیگر.

15- به تشویق فردی که به من در زمان زایمان کمک می کند گوش می دهم .

16- اذکار مذهبی ) یا للهو (... را می گویم .

17- در فاصله دردها قدم می زنم.

هرگونه مشکل دیگر در صورت وجود ذکر شود

1

2

3

بررسی تاثیر برنامه حمایت تلفنی بر خودکارآمدی و ترس از زایمان در زنان نخست زای مراجعه کننده به مرکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان1396

ندارد

ندارد

هیچ عوارض جانبی ندارد.

هیچ عوارض جانبی ندارد.

هیچ هزینه ایی ندارد.

روش جایگزین ندارد.

بصورت کاملا محرمانه می باشد.

واحد پژوهش به صورت 24 ساعته امکان برقراری تماس تلفنی جهت پاسخگویی به سوالات را با مشاور را خواهند داشت.

دارد

رضایت آگاهانه گرفته خواهد شد.