بررسی روند اپیدمیولوژیکی اسیب های عمدی و غیر عمدی گزارش شده به پزشکی قانونی در شهر زاهدان طی سالهای 387 1- 1395

اصطلاح اسیب برای توصیف اسیب های فیزیکی و مواقعی که بدن  به طور ناگهانی در سطوح غیر قابل تحمل از انرژی قرار میگیرد  به کار می رود .و همچنین   اسیب می تواند  یک زخم  جسمانی ناشی از  یک مواجهه حاد که بیش از استانه تحمل فیزیولوژیکی فرد باشد یا بیماری حاد،یا انتقال مکانیکی یا حرارتی ،الکتریکی ،شیمیایی و یا تابش انرژی یا فقدان ناگهانی حرارت و اکسیژن باشد(1)طبق طبقه بندی international Statistical classification of Diseases and Related Health Problem  (ICD-10 (      اسیب ها به دو دسته عمدی و غیر عمدی تقسیم میشوند. تصادفات ،سوختگی ،غرق شدگی ،سقوط و مسمومیت در طبقه سوانح غیر عمدی و قتل و خودکشی و جنگ در طبقه سوانح عمدی جای میگیرد (2, 3)  سازمان جهانی بهداشتworld health organization    (WHO)   اسیب های عمدی را اینگونه تعریف میکند،  کاربرد عمدی و فیزیکی زور یا قدرت و تهدید علیه خود و دیگران یا یه گروه از جامعه(3) و اسیب های  غیر عمدی را زیر مجموعه ای از اسیب هاعنوان می کند   که هیچ شواهد و نیت  قبلی برای انجام ان وجود ندارد (3) امروزه اسیب ها به عنوان یک مشکل بهداشتی مهم و قابل توجه در سطح جهان  مطرح  هستند  و از علل عمده مرگ در سطح جهان شناخته شده ا ندبطوریکه بر اساس امار سازمان جهانی بهداشت  در سال 2000 مرگ در اثراین  اسیب ها 9% از مرگ ها را در بین مرگهای جهانی به خود اختصاص داده است که این رقم 1.7 برابر بیشتر از تلفات حاصل از بیماریهای واگیر هست (1, 3)   در جهان سالیانه حدود 5 میلیون نفر جان خود را در اثر خشونت و اسیب های عمدی از دست می دهند(1, 4) و به ازای هر فردی که فوت می کند   هزاران فرد اسیب دیده که زنده میمانند  دچار معلولیت و   از کارافتادگی مادام العمر می شوند(2)     اسیب های غیر عمدی در سراسر جهان دومین عامل اصلی سالهای از دست رفته عمر درگروه سنی 10تا 19 هستند (5) اسیب و خشونت در کشورهایی با در امدکم و متوسط رشد چشمگیری داشته که میتواند به دنبال گذار جمعیتی و اپیدمیولوژیکی و اقتصادی در این کشورها باشد(2)  حدود 95% از مرگ و میر ناشی از اسیب در کودکان و نوجوانان سنین 44-15 و همچنین در   کشورهایی با در امدکم و متوسط اتفاق می افتد وتنها 40 % انها  در کشورهایی با درامد بالا رخ میدهد(3, 6) از طرفی بانک جهانی تخمین زده است که 10% سالهای از دست رفته عمر به دلیل ناتوانیdisability adjusted life years (Daly)در سراسرجهان در نتیجه اسیب است وطبق پیش بینی سازمان جهانی بهداشت این رقم تا سال 2020 به 20%نیز افزایش خواهد یافت (3, 5)و از 5.1میلیون مرگ در سال 1990 به 8.4 میلیون مرگ در سال 2020 خواهد رسید(5)  برای اکثر مناطق حوادث غیر عمد شامل مقدار قابل توجهی از سالهای از دست رفته عمرنسبت به کل مرگ و میر میشود و این صدمات بیشتر در افراد جوان رخ میدهد و باعث از دست رفتن سالهای از دست رفته  بیشتری نسبت به مرگ در سنین پیری می شود (4)  و همچنین نرخ مرگ و میر در مردان دو برابر زنان است به طوریکه  مرگ در اثر قتل و خودکشی و حوادث جاده ای و غرق شدگی و مسمومیت در مردان از میزان بالاتری برخوردار است (4)  در ایالت متحده امریکا نیز سوانح عمدی و غیر عمدی از عوامل اصلی مرگ و میر به شمار می رودبه طوریکه در سال 2014 از بین 15 علت عمده مرگ و میر، اسیب های غیر عمدی رتبه چهارم(42.6) درصد و اسیب های عمدی رتبه دهم(13.4)درصد را داشتند(7) در همین سال 16.8 درصد از افراد در اثر  استفاده از سلاح گرم جان باختندوهمچنین  63.7  درصد خودکشی و 32.8 درصد قتل و دیگر کشی نیزتوسط این سلاح صورت گرفت  و16.5 درصد سوانح نیز  مربوط به سقوط گزارش شد(7)  در مطالعه ای در ایالات متحده امریکا بین  سالهای 203-2012  بر روی افراد سنین 65 سال و بالاتر نشان داد که اسیب های غیر عمدی  85 درصد اسیب ها را در سنین 65 سال و بالاتر به خود ختصاص دادند که از بین انها 55% انها  فقط مربوط به سقوط  و 40% ان مربوط به تصادفات بود   نرخ این اسیبها از سال 2000  تا 2013 به میزان 15% افزایش یافته است  ونرخ مرگ در اثر خودکشی وقتل  به ترتیب  13%و 2 % اعلام شد(8) وهمچنین در مطالعه ای دیگرکه با هدف  بررسی الگوی سوانح غیر عمدی در سنین 19-0 انجام شد  نرخ این  اسیبها را در مردان  2 برابر زنان گزارش کرد  و بیشترین اسیب ها  به ترتیب اولویت مربوط به تصادفات ،سقوط، غرق شدگی ،خودکشی ،کودک ازاری بود (9)سقوط در بین WHO در سال 2016سقوط را  به عنوان سوانح غیر عمدی از این نظر حائز اهمیت می داند که رتبه دوم را بعد از سوانح رانندگی به خود اختصاص داده است بطوریکه  سالیانه 424000 فرد در اثر سقوط جان خود را ازدست میدهند  که 80% انها در کشورهای با در امد متوسط زندگی می کنند  (10) تصادفات جاده ای  به عنوان شایعترین حوادث غیرعمدی، سالیانه باعث 1.25  میلیون مرگ می شود و بیشترین عامل مرگ در سنین 29-15 سال شناخته شده است  در واقع 90 درصد تصادفات جاده ای در کشورهایی با درامد کم و متوسط دیده میشودو 5 درصد از درامد تولیدات ناخالص ملیدر این کشورها  صرف هزینه تصادفات می شود و اگر اقدامی در این رابطه صورت نگیرد هفتمین علت مرگ تا سال2020 شناخته خواهد شد (11) غرق شدگی نیز  سومین عامل مرگ در بین اسیب های غیر عمدی در جها ن شناخته شده است بطوریکه   7% از  نرخ مرگ و میر در جهان  ناشی از غرق شدگی میباشد و سالیانه حدود 37200 نفر در جهان در اثر غرق شدگی تلف می شوند91    درصد غرق شدگی  در کشورهای با در امد کم و بیشتر در منطقه جنوب شرقی اسیا و منطقه غرب  اقیانوس ارام اتفاق می افتد و  بیشترین مرگ را  در سنین 19-0 دارد(12)   طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال 2016 خودکشی علت  مرگ  سالیانه بیش از80000 نفر  در سطح جهان بوده است . و دومین  علت اصلی مرگ برای سنین 29-15سال شناخته شده است که   75% مرگ در اثر این نوع اسیب  در کشور هایی با درامد کم و متوسط گزارش شده است  (13) الکل نیز به عنوان یک عامل مهم و تاثیر گذار در ایجاد تصادف رانندگی ،خشونت  و خودکشی و صدمات کشنده دیگر ، حدود 3/3 میلیون مرگ و 1/5 در صد از بار بیماری را شامل میشود (14) بر اساس مطالعه  PARKکه  در سال 2010 در 6 ایالت از ایالات  متحده امریکا) U.S (شواهد نشان داد که5/33 درصد از متوفیان در اثر خودکشی الکل مثبت بودند و 4/20 درصد توسط داروهای ضد افسردگی و 24% موارد  خودکشی  نیز در اثر مصرف مواد مخدر مثل هروئین بوده است(15, 16). بسیاری از مطالعات نظیر مطالعات مکدونالد و همکاران ارتباط بین مصرف مواد و اسیب بویژه در گروه های سنی جوانترودر جنس مذکرو سطح   تحصیلات پایینتررا ثبت کردند ودر برخی از مناطق این پژوهش ،بویژه شهری تاثیر الکل و مواد مخدر را درافزایش خطر تصادفات تاییدشد بطوریکه 75%از افراد که دچار خشونت و تصادفات شده بودند  مصرف الکل را 6 ساعت قبل از حادثه گزارش کرده بودند    (17)طبق امار  WHO  ، یک چهارم بالغین در دوران کودکی خود مورد  ازار فیزیکی قرار گرفتند در واقع از هر 5 زن یک نفر و از هر 13 مرد یک نفر دچار اسیب جنسی  شده اند. کودک ازاری به عنوان یک اسیب عمدی بیشتر   در سنین زیر 18 سال دیده می شود ،این اسیب در نهایت  منجر به ایجاد استرس و اختلالات رفتاری   در این گروه از افراد جامعه میشود و این افرادرا نسبت به دیگران  در ارتکاب به قتل یا قربانی شدن مستعدتر می سازد  (18)برخی مطالعات نشان داد که دختران نسبت به پسران بیشتر در معرض اسیب های سوءجنسی قرار می گیرند(4, 19)  و معمولا کودکانی که والدین انها جوان و فقیروهمچنین  از لحاظ اجتماعی منزوی هستندو تاریخچه قربانی شدن یا ارتکاب به جرم را دارند بیشر در معرض سوءاستفاده هستند .و همچنین الکل و سوء استفاد از مواد مخدر ،مشکلات روحی و روانی ،انتظارات غیر منطقی از رشد کودک  و خشونت توسط پدر و مادر خطر ابتلا به کودک ازاری را افزایش می دهد(20). دیده شده است که   افراد با ناتوانی در ریسک بالاتری نسبت به  افراد سالم در رابطه با سوانح عمدی وغیر عمدی هستند(21) قتل و دیگر کشی   به عنوان یکی از اسیب های عمدی  چهارمین  علت اصلی مرگ در گروه سنی 24-10  شناخته شده است به طوریکه سالیانه 200000 هزار قتل در این گروه سنی گزارش می شود  که  حدود 83% قربانیان قتل مرد ها هستند (22) درایران نیز نرخ اسیب ها بالا است بر اساس گزارش خسروی سوختگی و اسیب در اثر وسایل نوک تیز و سقوط به ترتیب سه عامل مهم اسیبهای غیر عمدی درمناطق روستایی  شهر کرد  میباشد(23)  در مطالعه ای که در قم در سال 2013انجام شد تصادفات و خشونت با نرخ 4%شایعترین عوامل اسیبها و مسمومیت ،سوختگی و خودکشی  با نرخ3%و1% و 1%در رتبه های بعدی قرار گرفتند که این موارد اسیب در بین سنین 20 تا 60 سال از شیوع بیشتری برخوردار بودند در این مطالعه قتل و برق گرفتگی  و تصادفات در مردان و خودکشی و سقوط در زنان بیشتر بوده و 45 درصد از اسیب در کودکان زیر 12 سال رخ داده است  (24)در مطالعه سور ی و همکاران که بر روی سوانح غیر عمدی در مناطق روستایی ایران انجام شد  میزان مرگ در اثر اسیب های غیر عمدی برای تمام گروه های سنی 37.6 در هر100  هزار نفر گزارش شد که بیشترین قربانی ان زنان بودند   و همچنین نشان داد که غرق شدگی .سوختگی و تصادفات بیشترین عامل مرگ و میر را در ایران داشته اند (25)  در مطالعه  انصاری مقدم در زاهدان  بستن کمربند ایمنی  و راندن موتورسیکلت بدون گواهینامه و کلاه ایمنی  مهترین عامل ایجاد سوانح غیر عمدی در دانش اموزان دبیرستانی شناخته شد (26)در مطالعه که در تهران انجام شد نشان داد پنج عامل مهم اسیب در افراد زیر 18 سال تصادفات ،غرق شدگی و سوختگی ، خفگی و استفاده از سلاح گرم است و همچنین  نیمی از دختران و نیمی از پسران در معرض سوانح غیر عمدی هستند  و حدود یک پنجم انها بدون کلاه ایمنی رانندگی می کنند (27) در مطالعه ای در شمال ایران در سال 2003  انجام شد تصادفات با نرخ. 70.7 در صد و سقوط 13.4 بیشترین حوادث در بین سنین 14-12 بودند (28)در همدان نیز بروز کلی اسیبهای عمدی و غیر عمدی 21.4 در هر 10000  نفر گزارش شد که 4.1 در هر10000 ان مربوط به سوانح عمدی و 17.2در هر 10000 مربوط به سوانح غیر عمدی   گزارش شد (29)   در مطالعه مازندران در سال 2010  حوادث ترافیکی با نرخ 37.4 درصد و خودکشی 7.1 درصدو مسمومیت  با نرخ درصد 4.1بیشترین اسیب ها شناخته شدند و 25.5درصد نیز مربوط به بقیه اسیب ها از جمله برق گرفتگی و غرق شدگی گزارش شد (30) گرچه حوادث به عنوان یک مشکل بهداشت عمومی در سطح جهانی به رسمیت شناخته شده است اما شناخت کمی در رابط با الگو ان در سطح جامعه و بسیاری از کشورها با در امد کم وجود دارد  زیرا توسعه اجتماعی و اقتصادی  سریع منجر به صنعتی شدن و تغییر الگوی اسیب شده است (31) به طور مثال   درکشورهای نظیر  چین(31) و نیجریه(32) و ویتنام (33) اسیب در اثر تصادفات در حال افزایش است  وهمچنین تبدیل به یکی از علل اصلی مرگ و ناتوانی شده است اسیبهای عمدی با بسیاری از جنبه های مختلف سلامت مثل سلامت خانواده و سلامت اجتماعی در ارتباط است به طور مثال کودکان مالاوی که تحت خشونت بیشتردر  خانواده و یا سطح جامعه هستند احتمالا پریشانی روانی بیشتری را تجربه کرده اند   ودر اموری مثل خشونت و سیگار کشیدن و استفاده از مواد مخدر و همچنین اسیب به خود مستعدترند(34) و یا بسیاری از رفتارهای پر خطر در جوانان  زاهدانی که منجر به حوادث عمدی و غیر عمدی میشوند بیشتر در بین دانش اموزانی بود  که اشنایان یا خانواده های انها  سابقه مصرف مواد را داشته اند (26)  اسیب های عمدی و غیر عمدی باعث افزایش موارد مرگ و تحمیل بار مالی سنگین و انسانی  برای بیمارستانها ،اورژانس پزشکی و خانواده ها  خواهند شد  بنا براین  اگر راه حلی برای پیشگیری از این حوادث اتخاذ نگردد این اسیب ها میتواند   از یک طرف موجب اسیب جسمی و روانی و از طرف دیگربا توجه به اینکه مخارج ناشی از حوادث بسیار سرسام اور است باعث اتلاف سرمایه و زیان اقتصادی گردد و این حوادث سالانه جان میلیونها نفر را خواهد گرفت  و یا باعث معلولیت در انها میشود   که این امر در نهایت  موجب از دست رفتن نیروی انسانی مولد و کارامد  خواهد شد.یکی از  استراتژی هایی که تا کنون برای جلوگیری ازتصادفات رانندگی به عنوان یکی از  اسیب غیر عمدی  به کار گرفته شده است بستن کمربند ایمنی است که از نوع پیشگیری اولیه است و باعث جلوگیری از خشونت قبل از رخداد ان می شود  پس .در نتیجه  اولویت بندی باید  نسبت به استراتژی هایی صورت بگیرد  که عوامل اصلی مرگ هستند و ریسک فاکتورهای خطر را دارند و اگر   این اولویت بندی ها درست انجام شوند همزمان پتانسیل کاهش خشونت را دارند  این استراتژی ها به طور کلی شامل افزایش امنیت و ثبات  و رابطه حسنه بین فرزندان و والدین،.کاهش در دسترس بودن الکل و سلاح گرم و نگهداری سموم در منزل ،ترویج برابری جنسیتی  و توانمند سازی  زنان ،تغییر هنجارهای فرهنگی که خشونت را حمایت می کنند .بهبود عدالت کیفری و سیتم رفاه اجتماعی ،کاهش فاصله اجتماعی بین گروه های متضاد ،کاهش نا برابری اقتصادی و فقر،اموزش و بالابردن سطح سواد اموزشی  میباشد  (4)   استان سیستان و بلوچستان با مساحت 11.03 درصد پهناورترین استان کشور است و با وسعتی برابر 181785در جنوب شرقی ایران واقع شده است و دارای حدود 1200 کیلومتر مرز با افغانستان و پاکستان است و مجاورت با این کشورها و تبادل کالا و رفت و امد افاغنه و پاکستانی به این منطقه ،تهدیدی برای  سیستان و بلوچستان  از نظر انواع سوانح عمدی و غیر عمدی خواهذ بود  مساله امنیت در مرز، روند توسعه و امنیت کشور را متاثر میسازد بطوریکه کشورهای در گیر با مسائل نا امنی در مناطق مرزی این مساله را به خوبی درک کرده اند که وجود  نا امنی به طور مستقیم به کل کشور منتقل میشود سیستان و بلوچستان به علت قرارگیری در دو طرف مرز ایران و پاکستان مشکلات کشورهای همسایه و کمبود زیر ساختهای اقتصادی و توسعه به ویژه در مناطق مرزی ،شاهد توسعه نیافتگی و بروز حوادث مکرر بوده است  چون در این استان ترددهای غیر مجاز و در نتیجه رفتارهای مغایر با  قانون  از قبیل قاچاق کالا و سوانح عمدی نظیر  قتل و نزاع و شرارت صورت میگیرد بنابراین ارزیابی بروز و شیوع حوادث و همچنین تعیین روند این اسیب ها در این استان  حائز اهمیت است . اولویت بندی این اسیب ها از نظر اهمیت و شدت میتوانند اطلاعات ارزشمندی را در اختیار مسئولین قرار دهد که از طریق ان بتوان سیاستهای ارزشمند بهداشتی را جهت اموزش و اقدامات پیشگیرانه جهت جلوگیری از تشدید این اسیبها که در نهایت منجر به ارتقائ مراقبتهای مربوط به حوادث و اسیب میشود را    پایه ریزی کرد  هر چند این اقدامات پیشگیرانه  وکنترلی که بتواند باعث تغییر رفتار در فرد و جامعه شود مستلزم هزینه و زمان کافی میباشد اما میتوان با استفاده از اطلاعات اپیدمیولوژیکی  مربوط به حوادث ،نقش اساسی را در پیشگیری و کنترل  حوادث  ایفا کرد..علی رغم واقعیتهایی که گفته شد مطالعات اپیدمیولوژیکی بسیار کمی با تاکید بر اسیب های غیر عمدی و عمدی درایران و همچنین بررسی روند این حوادث در دسترس است و مطالعاتی هم که  تا کنون انجام شده است بیشترین تمرکز ان روی سوانح و حوادث  جاده ای بوده است همچنین تمام این مطالعات در ایران از نوع مطالعه مقطعی بوده است  و کمتر به تعیین این روند به صورت طولی پرداخته است و از انجایی که هیچ دلیل علمی دال بر اینکه چرا بعضی سوانح در زمان یا مکان خاص یا شرایط خاص اب و هوایی  شیوع بیشتری دارد مثلا  اینکه تصادفات در زمان بارندگی بیشتر است یا خودکشی در روزهای بارانی بیشتر است (35) این فرضیه را در ذهن می پروراند که ایا با تغییر شرایط اب و هوا نظیر دما بارش و باد ایا در روند وقوع حوادث  عمدی و غیر عمدی تغییری ایجاد میشود و میتواند انها را کم و زیاد کند. از قیل نیز مطالعاتی در این زمینه در ارتباط خودکشی و شرایط جوی انجام شده است و در بعضی از این مطالعات نظیر مطالعه ای که میشل و همکاران تحت عنوان ارتباط بین اب و هوا و خشونت در سال 2013 انجام دادند  ارتباط بسیار قوی بین درجه حرارت و اسیب های عمدی  وجود داشت   بطوریکه با افزایش دما امار این حوادث افزایش می یافت  (36)در مطالعه دیگری  در تایوان در سال 2003 در رابطه با ارتباط خودکشی و شرایط جوی نیز تایید کننده ارتباط قوی  این دو عامل با هم بود(35)  اما تا به امروزمطالعه  ای در این خصوص  در ایران انجام نگرفته در نتیجه این موضوع عامل ایجاد فرضیه ای شد که در این مطالعه  علاوه بر بررسی روند حوادث ارتباط این  حوادث را باتغییر الگوی  اب و هوایی نیز  مدلسازی کنیم و  نکته دیگری که حایز اهمیت هست ا رتباط روزهای تعطیل باتعداد  امار این حوادث عمدی و غیر عمدی می باشد به طوریکه در مطالعه که باعنوان ارتباط تروما با اب و هوا و فصل انجام شده بود به این نتیجه دست یافت که روزهای تعطیل نیز میتواند نقش مهمی در افزایش حجم تروما داشته باشد به طوریکه در روزهای شنبه و یکشنبه امار بستری در اثر تروما در مرکز تروما افزایش میافت (37)  لذا در این مطالعه سعی بر ان است که با کمک اطلاعات گرفته شده از پزشکی قانونی و با هدف مدلسازی روند اسیب ها و کشف این روابط و الگوها  اب و هوایی  و تعیین برخی فاکتورهای مرتبط با نوع اسیب به توصیف اپیدمیولوژیکی این حوادث بپردازیم و علت اسیب مخصوصا در گروهای اسیب پذیر و عوامل محیطی  و فردی دخیل در ایجاد حوادث را کشف  و با  به کارگیری اصول پیشگیری نرخ گزارش این حوادث را  به پزشکی قانونی در زاهدان  برای سالهای اتی پیش بینی  و تا حد امکان کاهش دهیم.

بررسی متون:

مطالعه wahdan و همکاران در سال 2016 با عنوان شیوع اسیب و سوانح در دانش اموزان دبیرستانی در قسمت شرقی و غربی کشور مصر و قاهره نتایج زیر را به دنبال داشت در این مطالعه مقطعی 897دانش اموز مقطع دوم دبیرستان وارد مطالعه شدند وهدف تعیین فراوانی و ماهیت و ریسک فاکتورهای اسیب دراین دانش اموزان بود که توسط پرسشنامه ای که طراحی شده بود از انها پرسیده شد در این مطالعه  شیوع کلی اسیب 68.5 درصد گزارش شد و سوانح غیرعمدی 87.9 درصد از کل حوادث را تشکیل می داد و و در بین اسیب های غیر عمدی سقوط با 50 درصد و سوختگی با 38.6 درصد بیشترین اسیبها بودند و بعد از ان  سقوط 50 درصد ،سوختگی 38.8 درصد، خشونت 36درصد، 44.3 هم مشت زدن  گزارش شد و و میزان  سوانح عمدی  در مردان  بیشتر از زنان  گزارش شد د ر این مطالعه برای توصیف  داده از کای اسکوار و تی تست همچنین رگرسیون لجستیک  استفاده شد و نتایج با spss نسخه 20 تجزیه و تحلیل شد(38)

درمطالعه XO و همکارانش که در سال 2014 با عنوان اپید میولوژی سوانح غیر عمدی در کودکان زیر 6 سال بر روی جمعیت شناور و جمعیت مقیم در beiging  ا نجام شد  352 کودک زیر 6 سال وارد مطلعه شدند و اطلاعات با پرسشنامه جمع اوری شد  و نتایج از قرار زیر بود میزان سوانح ترافیکی و حوادث نوک تیز  و سوختگی در جمعیت شناور بیشتر از مقیم بوده بطوریکه میزان سوختگی در  جمعیت شناور 1.7 درصد اما در مقیم 1.5 میزان گاز گرفتگی 1.1 در شناور و .05 در مقیم  البته میزان سقوط در جمعیت شناور 5.1 اما در مقیم 8.9 گزارش شد این مطالعه نشان داد که به طور کلی  کودکان خانواده های شناور ریسک بالاتری برای سوانح نسبت  خانواده های مقیم دارند  و ریسک کلی درجمعیت  شناور 12.9و در جمعیت  مقیم 11.9 درصد گزارش شد  در این مطالعه 60 درصد سوانح غرعمدی درجمعیت  شناورها در محیط بیرون اتفاق افتاده بود در صورتیکه در جمعیت مقیم عکس این قضیه گزارش شد در این مطالعه از ازمون  ویلکاکسون تست برای داده های پیوسته و همچنین از تی تست و رگرسیون لجستیک نیز استفاده شد  (39)

در مطالعه ای که در سال 2016 توسط  Gallaher   و همکاران با عنوان اپیدمیولوژی صدمات عمدی در منطقه تحت قاره افریقا انجام شد به نتایج زیر دست یافت در این مطالعه 1976 کودک 18 سال و بالاتر که دچارسوانح عمدی شده بودند وارد مطالعه شدندو خصوصیات دموگرافیک ،زمان حادثه و نتیجه و شدت حادثه ثبت شد و نتایج نشان داد  که جنسیت مذکر  و افزایش سن و و استفاده از سلاح گرم و  همچنین روستایی بودن از جمله عواملی بودند  که سوانح عمدی در انها  بیشر دیده می شداز ازمون رگرسیون   ونرم افزر استیتا در این مطالعه استفاده شد   (40)

در مطالعه rocket  و همکاران که تحت عنوان سوانح عمدی و غیر عمدی در امریکا طی سالهای 2000 تا 2009  انجام شددر این مطالعه علت مرگ طی سالهای 2000 تا2009 از مرکز NCHدریافت و الگو و روند انها بررسی شد و نتایج نشان داد که  سوانح عمدی و غیر عمدی در سال 2009به میزان 20 در صدنسبت به سال 2000 افزایش یافته و این افزایش بیشتر در گروه سنی 15 تا 24 سال دیده شده است  اما در گروه سنی 0 تا 14 سال به میزان 78 درصد کاهش یافته است و در گروه سنی 75 سال و بالاتر 2.8 بار افزایش یافته میزان مرگ و میر در سال 2009 نسبت به 2000 به میزان 2.2 با ردر مردان نسبت به زنان افزایش داشته است  سوانح ترافیکی از سال 2000 تا 2002 بیشترین نرخ را داشت  اما در سال 2009 جای خود را به خودکشی داده است  و تصادف با موتور سیکلت 25 درصد نسبت به 2000 کاهش یافته بود  خودکشی 15 درصد افزایش نسبت به سال2000 را داشته است   مسمومیت سومین دلیل مرگ در سال 2003 بوده است  و سقوط به عنوان چهارمین علت مرگ، در خانمها نسبت به اقایان 63 درصد کاهش داشته قتل که سومین علت در سال2000  بود  تا  8 در صد کاهش یافته و مقام 5 را در سال 2009به خود اختصاص داده  در این مطالعه   از ازمون  رگرسیون   و از نرم افزار R  استفاده  شد (41)

juillared  و همکاران مطالعه ای را با عنوان الگوی اسیب و خشم در کامرون بر اساس  انالیز داده های بیمارستانی در سال 2007 به مدت یکسال  انجام دادند در این مطالعه  6224نفر از  بیمارانی که به بخش اورژانس مراجعه کرده و اطلاعات انها ثبت شده بود را وارد مطالعه  کردند  و نتایج نشان داد که  60 درصد سوانح به علت سوانح جاده ای بوده و سوانح عمدی با نرخ  22.5 درصد دومین علت حوادث گزارش شد   بین زن و مرد هیچ تفاوتی دیده نشداما  83 درصد سوانح عمدی در گروه سنی 15 تا 45 سال بود  در صورتیکه این جمعیت فقط 15.9 درصد نمونه را تشکیل می دادند درا ین مطالعه تحلیل داده ها با نرم افزار استیتا انجام شد    (42)

در مطالعه ای که توسط  KHAN   و همکاران تحت عنوان بررسی  روند سوانح عمدی در اثر سلاح گرم در قسمت شمالی هند به مدت یکسال از سال 2007 تا سال 2008  انجام شد   در این مطالعه  مقطعی  نتایج نشان داد که بیشتر سوانح عمدی در سن 21 تا 40 سال بوده  و از بین 198 نفری که وارد مطالعه شدند 133 نفر در اثر دگرکشی و 7 نفر خودکشی با سلاح گرم  جان خود را از دست دادند  و بیشترین سوانح  در ماه های سپتامبر و اکتبر  گزارش شدروش تجزیه و تحلیل داده ها در این مطالعه به روش سری -زمانی انجام شده است (43)

در مطالعه انصاری مقدم در سالهای 2007 تا سال  2008 در سیستان بلوچستان تحت عنوان الگوی اسیب و مسمومیت در جنوب شرق ایران انجام شد تعداد 18155 حادثه طی این یکسال ثبت شد  که نتایج زیر به دست امد  بروز کلی اسیب 916 در  100000 نفر بود که 32 دصد  مربوط به تصادفات و  20درصد مسمومیت  و 13 درصد هم به دلایل دیگر  گزارش شد بروز حادثه  در مردان  بیشتر از زنان گزارش شد  و محل اسیب بیشتر در خیابان   و میزان تصادفات  در شهر بیشتر از روستا  و بیشتر در سنین 15 تا 59سال بوده  اما مسمومیت بیشتر  در بین سنین 0 تا 4 سال دیده شد تجزیه تحلیل داده ها با نرم افزار  spssانجام شد  (44)

در مطالعه ای دیگر که در جنوب شرق کشور ایران در سال 2008 تا سال 2010  توسط انصاری مقدم و همکاران تحت عنوان اپیدمیولوژی سوختگی انجام شد در این مطالعه  اطلاعات مربط یه 730 مورد سوختگی در بیمارستان خاتم زاهدان استخراج و مورد بررسی قرار گرفت  نتایج نشان داد 3/2 سوختگی  توسط اتش و 2/1 ان در اثر سوختگی با مایعات بوده  و 4/3 توسط برق  و 8 درصد توسط مواد شیمیایی  بیشترین این سوختگی ها غیر عمدی بوده و میزان اسیب به خود 14.3 درصد گزارش شد نتایج نیز با   spssنسخه 15مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت  (45)

 در سال 2011مطالعه ای  توسط بهیاری و و همکارانش با عنوان خشونت های رفتاری در بین جوانان سنین 15 تا 18 سال تهرانی انجام شد  این مطالعه مقطعی که با هدف شیوع سوانح عمدی در بین 1201دانش اموز  دبیرستانی به روش نمونه گیری خوشه ای و با استفاده از داده های سیتم مراقبت  انجام شد نتیجه این شد که 63 درصد این نوجوانان حداقل یک مورد اسیب عمدی داشتند و میزان اسیب در دانش اموزا تهرانی58.5 درصد گزارش شد  و 18 درصد موارد  استفاده از  سلاح گرم و 33 درصد نزاع و 38.1 درصد اقدام به خودکشی گزارش شد  شیوع در مردان بیشتر از زنان و سوانح در زنان با مصرف الکل رابطه مستقیم نشان دادند .   انالیز دادها با s pss , stata  انجام شد (46)

در مطالعه ای که در سال 2007 تحت عنوان پیشگیری ازا سیب های غیر عمدی در کودکان منطقه  مدیترانه شرقی توسط سوری و خداکریم  انجام شد نتایج نشان داد که 12 درصد از مرگ در اثر سوانح غیر عمدی در کودکان زیر 20 سال در این منطقه رخ داده است  که 19 درصد بیشتر از نرخ  جهانی است در این منطقه شایعترین سوانح عبارتند از تصادفات جاده ای  17.4 و غرق شدگی 6.8 و سوختگی 4.5 و سقوط 2.9 ومسمومیت 1.6 در صد هزار نفر گزارش شد  (47)

 مطالعه ای که توسط lee   و همکاران در تایوان طی سالهای 1997 -2003 با عنوان ارتباط فصل و شرایط اب و هوا با خودکشی انجام شد  ابتدا به بررسی روند فصلی خودکشی  و سپس تاثیر شرایط جوی و میزان بارش و رطوبت و تعداد روزهای افتابی پرداخته است نتایج حاصل از مدل SARIMA ننشان دهنده الگوی فصلی در خودکشی و این روند فصلی بیشتر در ماه های مارچ و می گزارش شد و همچنین با افزایش دما میزان خودکشی افزایش داشته است انالیز داده ها به روش سری زمانی انجام شد (35)

در مطالعه ای که توسط Abe   و همکاران در سال 2005 تحت عنوان تاثیر فاکتور های جوی  در رخداد تروما و تصادفات وسایل نقلیه موتوری در توکیو  انجام شد  در این مطالعه  بر اساس مدل ARIMA بین در جه حرارت بالا و بارش باران  و همچنین روزهای تعطیل با تصادفات  ارتباط نشان داد اما میزان رطوبت و فشار هوا هیچگونه رابطه ای نشان نداد (48)

در مطالعه ای دیگر  توسط likhvarدر ژاپن  با عنوان ارتباط بین دما و خودکشی با در نظر گرفتن سایر ریسک فاکتور ها  با روش انالیز سری زمانی  به نتایج زیر دست یافت  خودکشی در ژاپن روند فصلی داشته و  بیشترین شیوع ان در ماه اپریل و در روزهای عادی و بر عکس کمترین میزان خودکشی در روزهای تعطیل اتفاق می افتد و همچنین نشان داد که در تمام مناطق ژاپن  با افزایش دما میزان خودکشی افزایش می یابد (49)

در مطالعه ای که توسط Huو همکاران  با عنوان بررسی روند اسیب های غیر عمدی طی سالهای 1990 -2005 در امریکا انجام شد در این مطالعه داده های مربوط به مرگ بر حسب سن و جنس از مرکز پیشگیری و مراقبت داده ها (  (CDC گرفته شد  و با استفاده از مدل رگرسیون خطی  و نرم افزار استیتا  مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت  و نتایج نشان داد که میزان اسیب های غیر عمدی به میزان11 درصد   در سال 2005 افزایش یافته است و همچنین میزان این موارد در سفید پوست ها به میزان  2 درصد در مردان و 2.8 درصد در زنان افزایش یافته است  به طور کلی در این مطالعه نشان داد که میزان سقوط و تصادفات و مسمومیت و خفگی در نژاد سفید پوست افزایش یافته است (50)

1. توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب جنس چگونه است
2. توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب وضعیت تاهل چگونه است
3. توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب محل حادثه چگونه است
4. توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب میزان تحصیلات چگونه است
5. توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب قومیت چگونه است
6. میانگین سنی بر حسب نوع اسیب ، نتیجه و علت حادثه چگونه است
7. توزیع فراوانی نوع اسیب ،نتیجه و علت حادثه بر حسب شغل چگونه است
8. توزیع فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب نوع وسیله نقلیه چگونه است
9. توزیع فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب وضعیت روشنایی چگونه است
10. توزیع فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب نحوه وقوع تصادف چگونه است
11. توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب فصل چگونه است
12. توزیع  فراوانی نتیجه و علت حادثه بر حسب نوع آسیب چگونه است
13. مناسبترین مدل توجیه کننده روند آسیب های عمدی و غیر عمدی در سیستان و بلوچستان کدام است
14. بهترین سطح تجمیع داده ها (روزانه-هفتگی یا ماهانه) برای مدلسازی آسیب های عمدی و غیر عمدی کدام است

فرضیات :

1. نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه با متغیرهای جنس، وضعیت تاهل محل حادثه میزان تحصیلات قومیت، سن، شغل و فصل نوع وسیله نقلیه ،وضعیت روشنایی و نحوه وقوع تصادف ارتیاط دارد..
2. نوع آسیب با نتیجه و علت حادثه  ارتباط دارد
3. بین تعداد رخداد آسیب های عمدی و غیر عمدی با دمای هوا رابطه وجود دارد
4. بین تعداد رخداد آسیب های عمدی و غیر عمدی با میزان بارش رابطه وجود دارد
5. بین تعداد و روند رخداد آسیب های عمدی و غیر عمدی با تعداد روزهای تعطیل رابطه وجود دارد
6. بین تعداد رخداد آسیب های عمدی و غیر عمدی در مقاطع زمانی مختلف نسبت به هم رابطه وجود دارد

تعیین رونداپیدمیولوژیکی اسیب های عمدی و غیر عمدی گزارش شده به پزشکی قانونی شهر زاهدان طی سالهای 1395-1387

1. تعیین توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب جنس
2. تعیین توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب وضعیت تاهل
3. تعیین توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب محل حادثه
4. تعیین توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب میزان تحصیلات
5. تعیین توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب قومیت
6. تعیین میانگین سنی بر حسب نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه
7. تعیین توزیع  فراوانی نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه بر حسب فصل
8. تعیین توزیع  فراوانی نتیجه و علت حادثه بر حسب نوع آسیب
9.  تعیین توزیع فراوانی نوع اسیب ،نتیجه و علت حادثه بر حسب شغل
10. تعیین توزیع فراوانی نوع اسیب ،نتیجه و علت حادثه بر حسب نوع وسیله نقلیه
11. تعیین توزیع فراوانی نوع اسیب ،نتیجه و علت حادثه بر حسب وضعیت روشنایی
12. تعیین توزیع فراوانی نوع اسیب ،نتیجه و علت حادثه بر حسب نحوه وقوع تصادف
13. تعیین مناسبترین مدل توجیه کننده روند آسیب های عمدی و غیر عمدی در زاهدان
14. تعیین رابطه رخداد آسیب های عمدی و غیر عمدی در مقاطع زمانی مختلف
15. تعیین رابطه نوع اسیب، نتیجه و علت حادثه با متغیرهای جنس، وضعیت تاهل محل حادثه میزان تحصیلات قومیت سن ،شغل و فصل نوع وسیله نقلیه ،وضعیت روشنایی،نحوه وقوع تصادف در رگرسیون لوژستیک
     
16. تعیین بهترین سطح تجمیع داده ها (روزانه-هفتگی یا ماهانه) برای مدلسازی آسیب های عمدی و غیر عمدی
17. تعیین رابطه نتیجه و علت حادثه با نوع آسیب
18. تعیین رابطه بین تعداد و روند رخداد آسیب های عمدی و غیر عمدی با دمای هوا
19. تعیین رابطه بین تعداد و روند رخداد آسیب های عمدی و غیر عمدی با میزان بارش
20. تعیین رابطه بین تعداد و روند رخداد آسیب های عمدی و غیر عمدی با تعداد روزهای تعطیل

پزشکی قانونی

 اسیب های عمدی : کاربرد عمدی فیزیکی زور یا قدرت و تهدید علیه خود و دیگران یا یه گروه از جامعه

اسیب های غیر عمدی : زیر مجموعه ای از اسیب هااست  که هیچ شواهدی از قصدو از پیش تعیین شده برای انجام ان وجود ندارد

سطح تجمیع داده ها: تعیین اینکه مدلسازی با در نظر گرفتن تعداد آسیبها به صورت روزانه بهتر است یا هفتگی؟ و یا ماهانه بهتر است و یا فصلی؟ این کار با بررسی و ارزیابی مدل صورت خواهد گرفت.طبیعی است که نحوه در نظر گرفتن متغیرهای مستقل در این مطالعه (مثل فاکتورهای اب و هوایی) با توجه به سطح تجمیع متغیر وابسته (تعداد اسیبها) خواهد بود.

 استفاده از تحلیل سری زمانی  جهت تعیین روند اسیب و ارتباط انها با برخی فاکتورهای مستقل و مطالعه از نوع طولی میباشد د

حوادث عمدی و غیر عمدی گزارش شده به پزشکی قانونی طی سالهای 1387-1395 که به صورت فایل الکترونیکی در این محل موجود میباشد

95

ابتدا جهت ارائه روند ماهانه و فصلی حوادث و مدلسازی سری زمانی بر روی حوادث ثبت شده بر حسب نوع اسیب و علت حادثه ،تعداد حوادث به طور کلی طی سالهای 1387 تا 1395به تفکیک روز – هفته یا ماه و فصل از امار ثبت شده استخراج و مورد بررسی قرار خواهند گرفت. در خصوص بخش دوم مطالعه که تعیین برخی فاکتورهای مرتبط با نوع اسیب یا علت حادثه است   با استفاده از فرمول تعیین نسبت،   که در ان مقدار 0.18  =p  از مطالعه ای که توسط  نقوی و همکاران  تحت عنوان براورد بار بیماری در ایران انجام شده بود(52) و در ان شیوع اسیب های عمدی و غیر عمدی در زنان 18 درصد برآورد شده بود  تعیین شد. با در نظر گرفتن الفا به مقدار 05/=α و1.96 z =  و مقدار0.2 d= مقدار حجم نمونه1400 تعیین شد.

نمونه گیری از هر سال به صورت تصادفی سیستماتیک خواهد بود. ضمنا تعداد نمونه لازم از هر سال متناسب با تعداد کل حوادث ثبت شده در ان سال خواهد بود

روش جمع اوری اطلاعات در این  مطالعه استفاده از اطلاعات موجود میباشد و همچنین  با استفاده از فرم های اطلاعاتی اطلاعات مندرج در پرونده استخراج و ثبت میشود. برای ثبت داده ها از فرم اطلاعاتی استفاده خواهد شد.

در این مطالعه اطلاعات مربوط به کلیه   اسیب های عمدی و غیر عمدی  که  مدارک انها درپرونده ها یا فایل الکترونیکی  در پزشکی قانونی زاهدان از سال 1387 تا 1395 به  صورت روزانه موجود است   استخراج و تعداد انها  ثبت خواهد شد در این مطالعه تقسیم بندی سوانح به صورت عمدی و غیر عمدی طبق طبقه بندی بین المللی بیماریها ICD₁₀  صورت گرفته است

             سپس جهت تعیین برخی فاکتورهای مرتبط با نوع اسیب یا علت حادثه 1400 پرونده انتخاب (با توجه به حجم نمونه) و  اطلاعات دموگرافیک و اطلاعات مربوط به حوادث در سطح فردی از پرونده ها استخراج و در فرم اطلاعاتی مورد نظر ثبت خواهد شد. جهت تحلیل سری زمانی چند متغیره ارتباط برخی فاکتورها با تعداد حوادث در طی این سالها مد نظر قرار خواهد  گرفت که اطلاعات مربوط به بارش و دما نیز در طی این 108ماه نیز ادره هواشناسی دریافت خواهد شد و تعداد تعطیلات رسمی نیز از تقویم رسمی استخراج و ثبت خواهد شد.  .

داده ها با استفاده از امار توصیفی شامل جداول و نمودارهای اماری و فراوانی و درصدها توصیف خواهند شد جهت تحلیل داده ها برای تعیین روند مدلسازی تعداد حوادث از مدلهای سری زمانی و ARIMA و در صورت وجود روند فصلی از مدلهای SARIMAستفاده خواهد شد د.

در بخش دوم مطالعه جهت تحلیل داده ها از ازمون تی تست و مجذور کای و از رگرسیون لوژستیک تحلیل چندگانه برای بررسی متغیرهای مستقل در حضور هم جهت تعیین ارتباط انها با نوع اسیب و علت حادثه استفاده خواهد شد .داده ها در نرم فزار Stata.14 با سطح اطمینان 0.05 مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت.

 داده ها با استفاده از امار توصیفی شامل جداول و نمودارهای اماری و فراوانی و درصدها توصیف خواهند شد جهت تحلیل داده ها برای تعیین روند مدلسازی تعداد حوادث از مدلهای سری زمانی و ARIMA و در صورت وجود روند فصلی از مدلهای SARIMAستفاده خواهد شد

در بخش دوم مطالعه جهت تحلیل داده ها از ازمون تی تست و مجذور کای و از رگرسیون لوژستیک تحلیل چندگانه برای بررسی متغیرهای مستقل در حضور هم جهت تعیین ارتباط انها با نوع اسیب و علت حادثه استفاده خواهد شد .داده ها در نرم فزار Stata.14 با سطح اطمینان 0.05 مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت.

    آنالیزهای سری زمانی امروزه بطور مکرر جهت تحلیل تاثیر تغییرات کوتاه مدت یا بلند مدت آب و هوا و سایر داده های سری  بر  پیامدهایی که به صورت سری در طول زمان جمع آوری شده اند ( مانند گزارش روزانه یا ماهانه حوادث در این مطالعه) مورد استفاده قرار می‌گیرند. سری­ زمانی مشاهداتی هستند که در طول زمان گرد­آوری  می‌شوند. زمان ثبت مشاهدات غالبا گسسته است و در بیشتر موارد فاصله زمانی بین مشاهدات متوالی، ثابت است. هر چند توصیف رفتار یک سری زمانی از لحاظ تغییرات مقطعی و دراز مدت در آن یا مطالعه وابستگی­های موجود بین عناصر سری، از بررسی­های متداولی است که در مورد سری­های زمانی انجام می­شود، می­توان گفت که مهم­ترین هدف از تحلیل سری زمانی پیش­بینی مقادیر آینده آن است. همچنین در صورتی که بیش از یک سری زمانی در دسترس باشد مطالعه روابط بین سری­ها را نیز می­توان به این هدف افزود. سری­های زمانی می­تواند فصلی یا غیر فصلی باشند. سری زمانی که تمایل به تکرار رفتاری منظم در دوره­های زمانی با طول ثابت از خود  نشان  می­دهند را سری زمانی فصلی می‌نامند.

         در تحلیل سری زمانی، بسته به ساختار سری ، معمولاً از مدل‌های                                                                                           Autoregressive Integrated Moving Average (ARIMA) یا                                                         (SARIMA)  Seasonal Autoregressive Integrated Moving Average یا مدل‌های دیگر استفاده می‌شود و استفاده از این مدل‌ها، بویژه در زمانی که مشاهدات به هم وابسته باشند مد نظر قرار می‌گیرد. فرض همبستگی هر مشاهده با مشاهده قبلی، این امکان را به مدل می‌دهد که نسبت به مدل‌های دیگر پیشگویی مطمئن‌تری بخصوص از بیماریهایی که روند فصلی دارند، داشته باشد. مزیت داده‌های سری زمانی این است که این داده ها یک دست بوده و واحد مطالعه در اینجا فرد نیست بلکه واحد زمانی مورد استفاده ( روز، ماه، سال و ...) است. هرچه بیماری روند فصلی داشته باشد برآورد ضرایب و پیشگویی  با استفاده از این مدلها دقیق تر و بهتر خواهد بود. به عبارتی مدل SARIMA  بهتر از ARIMA می باشد.  مدلهای  ARIMA و SARIMA  با رویکرد  باکز-جنکینز صورت می‌گیرد که دارای مراحلی می باشد که بعد از جمع اوری و تجزیه و تحلیل داده ها ارائه خواهد شد.

در این مطالعه در خصوص ملاحظات اخلاقی کد های مربوطه از  دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی   دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران  استخراج شده و مد نظر قرار خواهد گرفت. کد های مربوطه شامل کد های  شماره 1، 10، 11، 15،13،20، ،25،26 و 31  می باشد که در زیر آورده شده است.

1-هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

10-هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11-کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

15-پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

20-در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26-هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

 در صورت کامل نبودن پرونده ها سعی بر دسترسی به افراد خواهد بود

قابل تعمیم نبودن نتایج به کل جامعه زاهدان از محدودیت های دیگر است

Intentional  - meteorological factor-.unintentional-.trend

1.             WHO launches Guidelines for conducting community surveys on injuries and violence 2004. Available from: http://www.who.int/violence_injury_prevention/publications/surveillance/06_09_2004/en/.

2.             Krug EG, Sharma GK, Lozano R. The global burden of injuries. American journal of public health. 2000;90(4):523-6

3.             Peden M MK, Sharma G. . The injury chart book: a graphical overview of theglobal burden of injuries. Geneva, World Health Organization, . 2002. Available from: http://www.who.int/violence_injury_prevention/publications/other_injury/chartb/en/.

4.             PROGRAMME BUDGET  2016–2017 [cited 2017 may]; Available from: www.who.int/about/finances-accountability/budget/PB201617_en.pdf?ua=1 - 916k.

5.             Murray CJ, Lopez AD. Alternative projections of mortality and disability by cause 1990-2020: Global Burden of Disease Study. Lancet. 1997 May 24;349(9064):1498-504.

 6.            Elizabeth Towner IS. World report on child injury prevention WHO Library Cataloguing- 2008. Available from: http://www.who.int/violence_injury_prevention/child/injury/world_report/en/Margie

7.             by Kenneth D. Kochanek MA, Sherry L. Murphy, B.S., Jiaquan Xu, M.D., and, Betzaida Tejada-Vera MS, Division of Vital Statistics     National VitalStatistics Reports Deaths: Final Data for 2014  June 30, 2016; 65: Available from: https://www.cdc.gov/nchs/products/nvsr.htm.

8.             Ellen Kramarow PDL-HC, Ph.D.; Holly Hedegaard, M.D., M.S.P.H.; and Margaret Warner, Ph.D. Deaths From Unintentional Injury Among Adults Aged 65 and Over: United States, 2000–2013May 2015: Available from: https://www.cdc.gov/nchs/products/databriefs/db199.htm.

9.             Nagesh N. Borse JG, Ann M. Dellinger, Rose A. Rudd, Michael F. Ballesteros, ., David A. Sleet. CDC ChildhoodInjury Report:Patterns of Unintentional Injuries among 0-19 Year Olds in the United States, 2000-2006 December 2008. Available from: https://www.cdc.gov/safechild/child_injury_data.html.

10.          organization wh. fall.  2016 [updated september 2016; cited 2017 may]; Available from: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs344/en/.

11.          who. Road traffic injuries.  2017 [updated May 2017; cited 2017 MAY]; Available from: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs358/en/.

12.          WHO. Preventing drowning: an implementation guide 2016 [cited 2017 MAY]. Available from: http://www.who.int/violence_injury_prevention/drowning/drowning_prevention_guide/en/.

13.          Preventing suicide A community engagement toolkitt. Pilot version 1.0. Geneva: WorldHealth Organization; 2016. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO. 2016. Available from: http://www.who.int/mental_health/suicide-prevention/community_engagement_toolkit_pilot/en/.

14.          WHO. Global Status Report on Alcohol and Health 2011.  2011 [cited 2017 MAY]; Available from: http://www.who.int/substance_abuse/publications/alcohol_2011/en/.

15.          Parks SE, Johnson LL, McDaniel DD, Gladden M. Surveillance for violent deaths - National Violent Death Reporting System, 16 states, 2010. MMWR Surveill Summ. 2014 Jan 17;63(1):1-33

16.          Injury Statistics Query and Reporting System (WISQARS) )-Centers for Disease Control and Prevention (CDC). ; (2013, 2011.

17.          Macdonald S, Wells S, Giesbrecht N, Cherpitel CJ. Demographic and substance use factors related to violent and accidental injuries: results from an emergency room study. Drug Alcohol Depend. 1999 Jun 1;55(1-2):53-61

18.          WHO. Child maltreatment.  2016 [cited 2017 MAY]; Available from: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs150/en/.

19.          Naker D. Violence against children. The Voices of Ugandan Children and Adults. 2005: 55-60

20.          Runyan D, Wattam C, Ikeda R, Hassan F, Ramiro L. Child abuse and neglect by parents and other caregivers. 2002:432-7

21.          Shi X, Shi J, Wheeler KK, Stallones L, Ameratunga S, Shakespeare T, et al. Unintentional injuries in children with disabilities: a systematic review and meta-analysis. Inj Epidemiol. 2015 Dec;2(1)

22.          Youth violence September 2016 Available from: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs356/en/.

23.          KHOSRAVI S, Ghafari M. Epidemiological study of domestic accidents in urban and rural area of Shahrekord in 1999. 2003 shahrkord  university.2003;5(2):54-64

24.          Karami Joushin M, Saghafipour A, Noroozi M, Soori H, Khedmati Morasae E. Epidemiology of Accidents and Traumas in Qom Province in 2010. Archives of Trauma Research. 2013;2(3):113-7

25.          Soori H, Naghavi M. Childhood deaths from unintentional injuries in rural areas of Iran. Injury Prevention. 1998;4(3):222-4.

26.          Ansari-Moghaddam A, Bakhshani N-M, Hoseinbore M, Shahhraki Sanavi F. High-Risk Behaviors Related to Intentional and Unintentional Harm in Adolescents of Zahedan, Iran. International Journal of High Risk Behaviors & Addiction. 2015;4(1):e20328. 27

27.          Ainy E, Movahedi M, Aghaei A, Soori H. Study of risky behaviors leading to unintentional injuries among high school students in Tehran, Iran. Saudi Med J. 2011 Nov;32(11):1168-71

28.          Yousefzadeh S, Hemmati H, Alizadeh A, Karimi A, Ahmadi M, Mohammadi H. Pediatric unintentional injuries in north of Iran. Iranian Journal of Pediatrics. 2008;18(3):267-71

29.          Rezapur-Shahkolai F, Naghavi M, Shokouhi M, Laflamme L. Unintentional injuries in the rural population of Twiserkan, Iran: a cross-sectional study on their incidence, characteristics and preventability. BMC Public Health. 2008 Jul 31;8:269.

30.          Moosazadeh M, Nasehi MM, mirzajani M, Bahrami MA. Epidemiological Study of Traumatic Injuries in Emergency Departments of Mazandaran Hospitals, 2010. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. [Research(Original)]. 2013;23(98):144-54

31.          Wang S, Li Y, Chi G, Xiao S, Ozanne-Smith J, Stevenson M, et al. Injury-related fatalities in China: an under-recognised public-health problem. The lancet. 2008;372(9651):1765-73

32.          Kelly E, Darke S, Ross J. A review of drug use and driving: epidemiology, impairment, risk factors and risk perceptions. Drug Alcohol Rev. 2004 Sep;23(3):319-44. 33.            Hoang Minh Hang RE, Ton That Bach, Peter Byass and Leif Svanström. Community-based assessment of unintentional injuries: a pilot study in rural Vietnam. Scand J Public Health  2003;31(62):38-44

34.          Violence against Children and Young Women in Malawi. In: Women GDoVa, editor.2014.

35.          Lee HC, Lin HC, Tsai SY, Li CY, Chen CC, Huang CC. Suicide rates and the association with climate: a population-based study. J Affect Disord. 2006 Jun;92(2-3):221-6.

36.          Michel SJ, Wang H, Selvarajah S, Canner JK, Murrill M, Chi A, et al. Investigating the relationship between weather and violence in Baltimore, Maryland, USA. Injury. 2016 Jan;47(1):272-6.

37.          Bhattacharyya T, Millham FH. Relationship between weather and seasonal factors and trauma admission volume at a Level I trauma center. J Trauma. 2001 Jul;51(1):118-22

38.          Wahdan MM, Sayed AM, Abd Elaziz KM, El-Hoseiny MM, Al-Gwaily MM. Prevalence of injuries among high school students in Eastern and Western parts of Cairo, Egypt. Injury. 2016 Dec;47(12):2650-4.

 39.         Xu T, Gong L, Wang H, Zhang R, Wang X, Kaime-Atterhög W. Epidemiology of Unintentional Injuries Among Children Under Six Years Old in Floating and Residential Population in Four Communities in Beijing: A Comparative Study. Maternal and Child Health Journal. 2014 2014//;18(4):911-9.

40.          Gallaher JR, Wildfire B, Mabedi C, Cairns BA, Charles AG. Intentional injury against children in Sub-Saharan Africa: A tertiary trauma  centre experience.2016;(47):837-841

41.          Rockett IR, Regier MD, Kapusta ND, Coben JH, Miller TR, Hanzlick RL, et al. Leading causes of unintentional and intentional injury mortality: United States, 2000–2009. American journal of public health. 2012;102(11):e84-e92

42.          Juillard C, Etoundi Mballa GA, Bilounga Ndongo C, Stevens KA, Hyder AA. Patterns of Injury and Violence in Yaoundé Cameroon: An Analysis of Hospital Data. World Journal of Surgery. [journal article]. 2011;35(1):1-8. 43

.               Khan I, Shakeel M, Usmani JA, Hasan SA. Emerging Trends of Intentional Firearm Injuries in Northern India: A Study. J Clin Diagn Res. 2016 Oct;10(10):HC01-HC4.10.7860/jcdr/2016/23392.8760

44.          Ansari-Moghaddam A, Martiniuk AL, Mohammadi M, Rad M, Sargazi F, Sheykhzadeh K, et al. The pattern of injury and poisoning in South East Iran. BMC Int Health Hum Rights. 2012 Sep 10;12:17.

45.          Ansari-Moghaddam A, Baghbanian A, Dogoonchi M, Chooban B, Mostaghim-Roudi M, Torkfar G. Epidemiology of burn injuries in south-eastern Iran: a retrospective study. J Pak Med Assoc. 2013 Dec;63(12):1476-81

46.          Baheiraei A, Hamzehgardeshi Z, Mohammadi MR, Nedjat S. Violence-Related Behaviors and Selfinflicted Injuries Among 15-18 Year Old Iranian Adolescents. 2011

47.          Soori H, Khodakarim S. Child unintentional injury prevention in Eastern Mediterranean Region. Int J Crit Illn Inj Sci. 2016 Jan-Mar;6(1):33-9

48.          Abe T, Tokuda Y, Ohde S, Ishimatsu S, Nakamura T, Birrer RB. The influence of meteorological factors on the occurrence of trauma and motor vehicle collisions in Tokyo. Emerg Med J. 2008 Nov;25(11):769-72.

49.          Likhvar V, Honda Y, Ono M. Relation between temperature and suicide mortality in Japan in the presence of other confounding factors using time-series analysis with a semiparametric approach. Environ Health Prev Med. 2011 Jan;16(1):36-43.

50.          Hu G, Baker SP. Trends in unintentional injury deaths, U.S., 1999-2005: age, gender, and racial/ethnic differences. Am J Prev Med. 2009 Sep;37(3):188-94.

این طرح به منظور شیوع و روند اسیبهای عمدی و غیر عمدی صورت خواهد گرفت و همچنین میزان بروز این سوانح در سالهای اتی پیش بینی خواهد شد

ندارد

عدم تماس مستقیم با فرد سشرکت کننده

ندارد

.

اطلاعات کاملا محرمانه خواهد بود

داده ها از روی پرونده ها جمع اوری خواهد شد

داده ها از روی پرونده ها جمع اوری خواهد شد

داده ها از روی پرونده ها جمع اوری خواهد شد

فرم اطلاعاتی مربوط به  سوانح عمدی و غیر عمدی ثبت شده در پزشکی قانونی زاهدان

نام ونام خانوادگی

سن.......سال                                         جنس:مرد                  زن 

سطح تحصیلات:بیسواد      ابتدایی       راهنمایی               متوسطه          دیپلم           فوق دیپلم              لیسانس و بالاتر

ملیت:     ایرانی             غیر ایرانی

وضعیت تاهل:        متاهل             مجرد      

محل حادثه:    شهر                 روستا

نوع اسیب : عمدی                   غیر عمدی

علت حادثه:   سوختگی       سلاح گرم                  سقوط                      سلاح سرد            غرق شدگی         برق گرفتگی  

خودکشی          تصادفات جاده ای          مسمومیت                         

نتیجه حادثه:    فوت            عدم فوت

وضعیت اشتغال:     خانه دار            کارگر          بیکار            کارمند               دانشجو  

  تاریخ وقوع حادثه:        ایام عادی            ایام تعطیل   

زمان        الف-تاریخ فوت         سال                 ماه               روز

            ب-تاریخ معاینه          سال                 ماه                روز

تعداد اجساد یا تعداد معاینه در پایان هر فصل  :  ایام تعطیل                                      ایام غیر تعطیل